OSHO – “QORXU” KİTABINDAN SEÇMƏLƏR

Xüsusi

Heç müşahidə eləmisən? Problem, sadəcə sən onu düşündüyün zaman var. Yaşlılığı düşünsən, qorxarsan, ancaq, yaşlı insanlar titrəmir. Xəstəliyi düşünsən, qorxarsan – xəstəlik olduğu zaman qorxu yoxdur, problem yoxdur. İnsan onu bir gerçək olaraq qəbul edər. Əsl problem, hər zaman psixolojdir. Fiziki acı, həyatın bir hissəsidir. Onun haqqında düşünməyə başladığın zaman, bu, fiziki acı olmaqdan çıxır, tamamilə psixoloji olur. Ölümü düşünür və qorxursan. Lakin ölüm olduğu zaman, qorxu yoxdur. Qorxu, hər zaman gələcəkdəki bir şeylə bağlıdır. Qorxu, indiki zamanda var olmaz.

İnsanların, özlərini hər hansı bir vəziyyətə uyğunlaşdıra bilmək kimi inanılmaz bir potensialı var.

Sadəcə yer üzünə elə belə bir göz atsan, görəcəksən – insan, minlərlə fərqli iqlimdə, coğrafi, siyasi, sosioloji və dini şərtlərdə yaşayır, lakin, yaşamağı bacarır. Və yüz illərdir də yaşayıb… Bir şeylər dəyişməyə davam edir, o da özünü uyğunlaşdırmağa davam edir.

Nə zaman birisi ölsə, növbəti dəfə ölümlü bir varlıq olduğun, ölümün səni hər an ala biləcəyi xatırladılır.

Qorxunu bir kənara buraxmağın tək bir yolu var, bütün enerjini özəl olmağa xərcləmək yerinə, özün olmağa xərcləmək. Özünü tap, çünki özəl olmağa çalışarkən, getdikcə özündən daha uzağa qaçırsan. Bunun tamamilə fərqində olmağın yaxşıdır; özündən nə qədər uzaqlaşsan, ölümsüz olduğun, ölümün olmadığı gerçəyindən də o qədər uzaqlaşarsan.

Hər an nə edirsənsə, onu tam et. Sadə şeylər- duş qəbul edirsən, duş qəbul et.. dünyanı unut; oturursansa, otur; yeriyirsənsə, yeri.. səndələmə; duşun altında otur və bütün varoluşun üzərindən axdığını hiss et. Üzərindən axan o gözəl su damcılarıyla bütünləş. Kiçik şeylər.. evi təmizləmək, yemək hazırlamaq, paltarları yumaq, səhər gəzintisinə çıxmaq – bunları tam et. O zaman meditasiyaya ehtiyacın qalmaz.
Meditasiya, bir şeyləri tam etməyi öyrənməyin bir yoludur sadəcə – bir dəfə öyrəndinmi, bütün həyatını bir meditasiyaya çevir, digər bütün meditasiyaları unut, qoy həyat yeganə kriteriyan, yeganə meditasiyan olsun. Və zaman itsin.

Lakin, bir insana sahib olmağa çalışdığın zaman, qorxu başlayır. Kim bilir, dünən sənin deyildi, bugün sənindir… Kim bilir, sabah başqa birisinin ola bilər. Qorxu artır. Qorxu, sahib olmaq arzusundan doğur; artıq bir şeydir; sahib olmaq istəyirsən, buna görə də qorxu başlayır. Əgər sahib olmaq istəməsən qorxu da olmaz.

Anını yaşamağa başlasan, qorxu itər. Qorxu, arzu ilə birlikdə doğulur. Buna görə də, təməl olaraq, arzu qorxunu yaradır.

Bir qadına və ya bir kişiyə necə sahib ola bilərsən? Bu necə də absurd, ağılsızca bir fikirdir. Sadəcə əşyalara sahib ola bilərsən, insanlara yox.
Bir insan, bir azadlıqdır. İnsan azadlığından dolayı gözəldir.
Bir qadını sevirsən, çünki o azadlıqdır. Sonra onu qəfəsə salırsan; sonra qanunlara müraciət edir və onunla evlənirsən. Sonra onun ətrafında gözəl, bəlkə də qızıldan bir qəfəs düzəldirsən, almazlarla bəzəyirsən, lakin, o artıq eyni qadın deyil.

Ölməkdən qorxursan? Ölə bilməzsən, çünki əvvəldən sən yoxsan. Necə ölə bilərsən? Mənliyinə bax, dərinliklərinə en. Öləcək kim var ? Dərinlərə baxdığın zaman, orada bir mənlik, bir eqo tapa bilməyəcəksən. O zaman, ölüm ehtimalı da olmayacaq. Sadəcə eqo düşüncəsi ölüm qorxusu yaradır. Eqo olmadığı zaman, ölüm də olmaz. Mütləq bir səssizlik, ölümsüzlük, sonsuzluq olursan – sən olaraq yox; lakin, açıq bir göy üzü olaraq, heç bir “mən”, mənlik düşüncəsi ilə ləkələnmədən, sərhədsiz, tərifsiz..  Onda, qorxu da olmaz.

Əgər sevə bilsək, əgər yaşaya bilsək, sadəcə bugün də kifayət edər.

Bir insan, bilinənə bağlandığı anda ölmüş deməkdir.

İnsan macərapərəst olmalı, bilinməyən üçün bilinəni riskə atmağa hazır olmalıdır. Və insan azadlığın.. qorxusuzluğun həzzini daddısa, əsla peşman olmaz, çünki o zaman,  maksimum səviyyədə yaşamağın nə demək olduğunu bilmiş olar.

Müəllimlər bilmir, professorlar bilmir, rahiblər bilmir, amma bilmədən, bilirmiş kimi davranmağa davam edirlər.

Gerçəklik, əsla problem deyildir; problemi yaradan, gerçəkliklə bağlı fikirlərdir. Buna görə də anlamalı olduğun ilk şey odur ki, psixoloji acını aşdığın zaman heç bir problem qalmayacaq. Onda, anını yaşamağa başlaya bilərsən.

Psixoloji acı keçmişdən və gələcəkdən qaynaqlanır, indiki zamandan yox.

Ayağın sınıbsa sınıb. Bu bir “problem” deyil. Yeganə problem, xəyal gücündədir: “Ayağım sınıqdırsa, onda neyniyəcəm? Bundan necə qaçacam və ya sanki ayağım heç qırılmamış kimi necə davranacam?” Əgər bu tip şeylərdən qorxsan, yaşaya bilməzsən. Çünki, ayaqların sına bilər, boynun sına bilər, gözlərin kor ola bilər, hər şey mümkündür. Milyonlarla ehtimal var və əgər sən mümkün olan bütün bu problemləri düşünüb dursan…  Onların mümkün olmadığını söyləmirəm, hamısı mükündür. Xərçəng ola bilər, tüberküloz ola bilər, ölüm ola bilər; hər şey mümkündür. İnsan müdafiəsizdir. Çölə, yola çıxa bilərsən və səni maşın vura bilər.

Sadəcə həyatı izlə: Həyat heç bir zaman problem deyil. Biz gerçəyə uyğunlaşmaq üçün inanılmaz bir potensiala sahibik.  Özünü  gələcəkdən qorumağa çalışdığın zaman, çətinlik yaranır, xaos yaşayırsan. Dağılmağa başlayırsan. O  zaman, milyonlarla problem çıxır. .. Problem, problem.

Xəstələnsəm, xəstələnəcəm. Narahat olacaq nə var? Bütün bu təlaşa nə ehtiyac var?  Ölsəm, öləcəm.
Bir problemin yerə ehtiyacı var. İndiki zamanda yer yoxdur. Hadisələr sadəcə olur, düşüənəcək zaman yoxdur. Keçmişi düşünə bilərsən, çünki məsafə var; gələcəyi düşünə bilərsən, yenə də məsafə var. Əslində, gələcək və keçmiş narahat olaq deyə bizə yer açmaq üçün yaradılmışdır. Və nə qədər çox yerin olsa, o qədər çox narahatlığın olar.

Problem, bir şey orda olmadığı zaman və sən onun orda olmağını istədiyin zaman və ya bir şey orda olduğu zaman və sən onun orda olmasını istəmədiyin zaman ortaya çıxır.

Bu, insanın yüz illərdir etməyə çalışdığı şeydir; ayırmaq, bir şəkildə dünyanın bütün xoşbəxtliklərinə sahib olmaq, heç acı yaşamamağa çalışmaq. Ancaq, bu mümkün deyil. Nə qədər çox xoşbəxtliyin olsa, o qədər çox acın olar. Zirvə nə qədər yüksəkdirsə, yamacındakı dərə o qədər dərindir. Dərəni istəmir, amma zirvə istəyirsən? O zaman zirvə də olmaz; zirvələr sadəcə dərələrin olduğu yerdə olur. Dərə, bir zirvəni mümkün edən bir şərtdir, sadəcə. Onlar bitişikdir.
Xoşbəxtlik istəyirsən, ancaq acı istəmirsən. Məsələn bir qadını və ya bir kişini sevirsən və o insan səninlə olanda xoşbəxtsən. İndi, nə vaxt yanında olsa xoşbəxt olmaq istəyirsən, lakin getdiyi zaman acını dadmaq istəmirsən. Əgər bir qadın səninlə birlikdəykən həqiqətən xoşbəxtsənsə, getdiyi zaman ayrılığın acısından necə qaça bilərsən ? Onun üçün darıxacaqsan, yoxluğunu hiss edəcəksən. Yoxluğun acını gətirməsi qaçınılmazdır. Əgər həqiqətən heç acı çəkmək istəmirsənsə, onda bütün xoşbəxtliklərdən də uzaq durmalısan. Onda, qadın orda olduğu zaman xoşbəxt olma, həmişə üzgün qal; Həmişə üzgün qal ki, o getdiyi zaman problem olmasın. Biri səni salamlasa və sən xoşbəxt hiss etsən, o zaman biri səni təhqir edəndə də üzgün olacaqsan.

Acı və xoşbəxtlik, gecə və gündüz kimi, doğum və ölüm kimi, sevgi və nifrət kimidir. Daha yaxşı bir dünyada, daha inkişaf etmiş bir dillə, nifrət və sevgi, qəzəb və mərhəmət, gündüz və gecə kimi kəlmələri istifadə etməyəcəyik. İkisini eyni anda daşıyan kəlmələr yardacağıq: “sevgi-nifrət” – tək söz – “gündüz gecə” – tək söz, iki yox – “doğum ölüm” – tək söz, iki yox – “acı xoşbəxtlik” – tək söz, iki yox.

Mənim tövsiyyəm, acı çəkdiyin zaman onun dərinliyinə enməyin, ondan qaçmamağındır. Qoy elə olsun, ona açıq ol; mümkün qədər həssas ol. Qoy, acı və onun oxu, səni deşib özünə qədər çatsın. Acını çək. Və xoşbəxtlik gəldiyi zaman, onun da özünə nüfuz etməsinə icazə ver. Onunla rəqs et.
Acı olduğu zaman, acını yaşa, xoşbəxtlik olduğu zaman xoşbəxt ol. O qədər həssas ol ki, acının və xoşbəxtliyin hər anı , gözəl bir macəra olsun. Bunu edə bilsən, acının da gözəl olduğunu anlayacaqsan. Ən az xoşbəxtlik qədər gözəldir. Mənliyinə kəskinlik qazandırır; fərqindəlik gətirir, hətta bəzən xoşbəxtlikdən də çox. Xoşbəxtlik donuqlaşdırır; buna görə də zövq içində yaşayan insanlar adətən daha dayazdırlar. Onlarda bir dərinlik görə bilməzsən. Acını heç dadmayıblar; sadəcə üzdə, bir xoşbəxtlikdən digərinə keçərək yaşayırlar. Onlar, acının nə olduğunu bilməzlər.
Acı səni oyanıq bir insana çevirir. Başqalarının acılarına qarşı da mərhəmətli, duyarlı olursan. Acı səni böyüdür, çox böyük edir. Ürək, acı ilə böyüyür. Gözəldir, öz gözəlliyi vardır. Və acının dalınca qaç demirəm; amma , acı var olduğu zaman ondan da zövq al. Acı, varoluşun ərmağanıdır və içində gizli bir xəzinə daşıyır. Onun da dadını çıxar; geri çevirmə. Qəbul et, qucaq aç, onunla ol. Əvəllərdə çətin olacaq. Lakin zamanla , onun dadını öyərənəcksən.
Yeni bir şeyə başladığın zaman, dadını öyrənməlisən. Və əlbəttə, acının dadı da acı olacaq, ancaq, bir dəfə öyrəndinsə, sənə zəka və parlaqlıq qazandırır. Üzərindəki bütün tozu, uyuşuqluğu, sərsəmliyi götürür. Acıda, xoşbəxtlikdə olduğundan daha dərin düşüncədə olacaqsan. Xoşbəxtlik, sərsəmləşdirər, səni içinə çəkər; xoşbəxtlikdə, şüurdan uzaqlaşırsan. Xoşbəxtlik, bir növ laqeydlik, unutqanlıqıdr. Acı, xatırlamaqdır; acını unuda bilməzsən.
Acı, çox yaradıcı bir enerjiyə çevrilə bilər; meditasiya ola bilər, fərqindəlik ola bilər.
Acı varkən, bunu meditasiya, fərqindəlik, ruhun kəskinləşdirilməsi olaraq istifadə et. Və xoşbəxtlik varkən, onu da boğulmaq, unutqanlıq olaraq istifadə et.
Hər ikisi də, yuvana çatmağın yollarıdır. Biri, özünü tamamilə xatırlamağın, digəri də özünü tamamilə unutmağın üçündür. Acı və xoşbəxtlik istifadə oluna bilər, lakin onları istifadə etmək üçün çox çox ağıllı olmalısan. Sənə öyrətdiyim, ağılsız insanın yolu deyil; mənim öyrətdiyim, ağıllı insan üçündür, müdriklik yoludur. Var oluş sənə nə verirsə versin, onu özün üçün yaradıcı bir böyüməyə çevirəcək şəkildə istifadə etməyin bir yolunu tap.


Mənbə: Osho – “Korku” kitabı

Hazırladı: Fidan Aslanova  

 

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +2 (from 2 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

“ÖZÜNƏ HİRSLƏNƏN ADAM”

Xüsusi

Üzünə baxan kimi bir sıxıntısı olduğunu anlamışdım; uzun illər üniversitetdə birlikdə çalışdığımız üçün əl-qol hərəkərləri, bədəninin duruşu və üz ifadələrindən dostumun necə bir duyğu içərisində olduğunu anlaya bilirdim. “Canını kim sıxdı?” deyə soruşdum. “Əslində heç kimə hirslənməyə haqqım yoxdu, bütün hirsim özümədir” deyə cavab verdi. Bir az üzərinə getdikdən sonra canını sıxan hadisəni danışdı.
” Əyləcə basanda maşından qəribə bir səs çıxırdı. Cümə günü ustaya apardım. Maşına baxdı və vacib bir hissənin təmir edilməli olduğunu dedi. Maşını ustanın yanında qoydum. Həmin gün bir dostla konfransa getmişdik. Konfransdan qayıdarkən dostum məni ustanın yanına gətirdi. Usta, çox vacib hissələrin dəyişilməli olduğunu, bu vəziyyətdə maşını sürməyin təhlükəli olduğunu, konfransda olduğum üçün telefonuma zəng çatmadığını və uyğun cavab almadıqları üçün də maşını təmir edə bilmədiklərini söylədi. Məcburən maşını orada qoymalı oldum. Birinci gün işdən sonra bir dost məni ustanın yanına apardı. Güclü yağış yağırdı, iki dəqiqə geciksək, emalatxana bağlanmış olacaqdı. Usta “maşın hazırdı, hər şey qaydasındadır” dedi. Təmir üçün ödəyəcəyim pul kifayət qədər yüksək məbləğ idi.
Pulu ödədim. Maşına minib, evə gəldim. Maşını saxlayandan sonra ağlıma gəldi ki, yoxlayım, görüm, həmin səs yoxdu ki? Yoxladım, həmin səs eynilə oradaydı. “Maşını ustadan götürəndə niyə yoxlamadım?” deyə özümə acığım tutdu.
Bu adamlar bu səsin nə qədər təhlükəli olduğunu deyib məndən bu qədər təmir pulu aldılar. Bəzi insanların bir ayda aldığı maaş qədər pul ödədim. Əsas şikayət olduğu kimi qalıb.
Demək ki, mənim üzümə baxan kimi nə qədər saf, axmaq biri olduğumu anlaya bilirlər. 53 yaşıma çatdım, hələ də axmaqlıqdan qurtula bilmədim. Üç üşağım var, məktəblidirlər, bu pulla onlara kompüter ala bilərdim. Özümün nə qədər borcum var, bu pulla borcumun bir hissəsini ödəyə bilərdim.
Bir sözlə, bu dünyadan ağıllanmadan, axmaqlıqdan qurtulmadan gedəcəyəm. Bax, ən çox əsəbləşdiyim budur. Acığım özümədir”.
Yuxarıdakı hadisəni danışan və özünə hirslənən dostum kiçik bir Anadolu qəsəbəsində çoxuşaqlı ailədə doğulmuş və evin ən kiçik uşağı olmuşdur. Atası çox sərt bir adam imiş və uşaqlarının xətasını heç bağışlamırmış. Tez-tez, ” sizin əlinizdən bir iş gəlmir, başqalarının uşaqları sizi su eşşəyi kimi suya aparar” kimi alçaldıcı, utandırıcı ifadələr işlədirmiş. Özündən iki yaş böyük olan qardaşı da atası kimi onu həmişə tənqid edir, “sən çox axmaqsan, başın işləmir” kimi sözlər deyirmiş. İbtidai sinif daxil olmaqla, bütün təhsil illərində həmişə yüksək qiymət almış, lakin sinif birincisi olmadığı vaxtlarda “ağılsız, axmaq” adlandırılmışdı. Türkiyədə universiteti bitirdikdən sonra Amerikaya getmiş, orada da uğurlu bir yol keçərək doktor dərəcəsi almışdır. Ailəsi onun akademik bacarıqlarını dəyərləndirmədiyi üçün, o da uğurlarını kiçik bir iş sayırdı.
Söhbət əsnasında bir şeyin də fərqinə vardıq ki, bu cür ailədə böyümək onun mükəmməlliyyətçi böyüməsinə səbəb olmuşdu. Həm özündən, həm başqalarından mükəmməllik gözləyir, edilən yanlışları asanlıqla bağışlamırdı. Fərqinə vardığmız digər nüans onun asanlıqla özünə “axmaq”, “ağılslz” deyə bilməsiydi. Həmçinin, pulla bağlı, “Pulum olmasa, halım nə olacaq” kimi təməl bir təşviş hissinin yaranması da diqqət çəkirdi. Ustanın onu aldatdığından o qədər əmin idi ki, “bəlkə bir yanlış anlaşılma var” sualı heç ağlına da gəlmirdi. Ustanın onu aldatdığından əmin olması, insanlara güvənmədiyinin, təməl bir güvənsizlik duyğusunun  göstəricisiydi.
Ertəsi gün təkrar görüşdük. Ustanın yanına gedib olanları danışdıqda, o, səmimi şəkildə üzr istəmiş, avtomobili təmir edən şəxsi çağırmış, vəziyyəti araşdırmış və əlavə xərcə ehtiyac olmadan problem həll edilmişdi. Bu görüşdən sonra dostum özünü və ustanı  nahaq günahlandırdığını və belə hallarda bu cür reaksiya verməsini heç bəyənmədiyini söylədi.
Uzun illər dostluq etdiyim insan mənim onu çox zəkalı, bacarıqlı və yaxşı insan olaraq gördüyümü bilirdi. “Kaş ki, mən də özümü bu cür görə bilsəm, o qədər xoşbəxt olardım ki” deməsi, onun daxilindəki mübarizənin xaricə yansımasıydı. Mübarizə, İçindəki Uşaq və yenə  İçindəki Ana-Atanın arasındakı mübarizəydi.

Doğan Cüceloğlu:   “İçimizdeki çocuk” kitabından
Tərcümə etdi və hazırladı:   Psixoloq Rübabə

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +1 (from 1 vote)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az idarəçisi. Psixoloq.

- Sayt ünvanı

OYUN TERAPİYA: “BƏDƏNİMDƏ DUYĞULAR XƏRİTƏSİ”

Xüsusi

Uşaqlıq dövrünün əsas fəaliyyət növü oyundur. Oyun prosesində uşaq ətraf aləmi tanıyır, təcrübə toplayır. Hələ körpəlik dövründə körpələrin yaşlılarla ünsiyyət prosesində artıq rollu oyunların əsası qoyulur. Oyun təkcə maraqlı olduğu üçün deyil, eyni zamanda uşağın psixi inkişafında keyfiyyətli dəyişikliklər yaratdığı üçün əsas fəaliyyət növüdür. 
Uşaqlar öz qurduqları oyunları yaşıdlarıyla, bəzən valideyn­ləri ilə, bəzən də tək oynayırlar. Aşağıda qeyd etdiyim oyun isə valideyn–övlad münasibətlərini mərkəzdə tutan, uşaq psixoterapiyası, oyun terapiyası texnikaları ilə zəngin, hər bir valideynin övladı ilə rahat şəkildə keçirəbiləcəyi və müsbət nəticəsi olan oyundur.

Bu tip oyunlar mənlik şüuru, şüurlu olaraq fərqində olmaq, özgüvən, hislərin inkişafı, ünsiyyət bacarıqları, ümumiyyətlə, bacarıqların inkişafı üçün olduqca faydalıdır.

“Bədənimdə duyğular xəritəsi”

 Yaş qrupu: 5-10 yaş

Materiallar: Böyük bir divar kağızı, rəngli qələmlər, duyğu stikerləri, ulduzlar, rəngli duymələr

Uşağınızı oyun üçün yanınıza dəvət edin.

Böyük kağızı yerə sərin və uşaqdan kağızın üzərinə uzanmasını istəyin. Kağızın üzərində kənarlardan uşağın bədən şəklini çəkin. Uşaq qalxdıqda böyük boy bir kağızda onun şəklini görəcəksiniz.

Uşağa aşağıdakı açıqlamanı verin.

“İndi səninlə duyğularımız və bədənimiz haqqında bir söhbət edəcəyik. Hər birimizin daxilində duyğular var. Bəzən xoşbəxtlik, bəzən kədər, bəzən əsəb, bəzən qorxu yaşayırıq. Həm xoş, həm də bizi narahat edən duyğuların olması normaldır. İndi mən sənə bir hadisə söyləyəcəyəm və sən o anda nə hiss etdiyini, hansı duyğunu yaşadığını tapacaqsan” cümləsiylə aşağıdakı dialoqa bənzəyən söhbətlərlə uşaq yönləndirilir.

Valideyn: Atan gələrkən sənə çox sevdiyin bir hədiyyə aldı (onun ən sevdiyi şeyin adını deyin)

Uşaq:  Sevinc, xoşbəxtlik

Valideyn:  Afərin! İndi bu xoşbəxtlik duyğusu bədənində hardadır, onu tapaq.

Uşaq: Mənə elə gəlir ki, ürəyimin ətrafında

Valideyn: Səncə hansı rəngdədir?

Uşaq: Çəhrayı

Valideyn: Gəl indi qəlbinə xoşbəxtlik anladan stikerlər yapışdıraq, sonra onları çəhrayı ilə rəngləyək.

Aşağıdakı fərqli vəziyyətlər yenə eyni şəkildə uşağa söylənilir və duyğunu tapmaq uşağa tapşırılır.

*Ən sevdiyin oyuncağın qırıldı.

*Atan bir həftəlik iş üçün uzaq şəhərə gedir.

*Qardaşın oyununu pozdu.

*Dostların səni oyundan çıxardılar.

*Ən sevdiyin cizgi filmini izləyərkən işıqlar söndü.

*Anan və atan dalaşırlar.

*Gecə oyandın və qulağına taqqıltı səsi gəldi.

*Məktəbdə elə gözəl davranış etdin ki, başqalarının incitdiyi bir dostunu qorudun və müəllim bu davranışını çox bəyəndi.

Uşaq öz bədəninin üzərində  duyğularını tanıyıb, aşkara çıxarıb yerləşdirdikcə daxildəki duyğular xaricə çıxır. Və valideyn övladının duyğuları haqqında danışması üçün şərait yaradır. Hər bir vəziyyət söyləndikdən sonra uşağın duyğularını, ağlından keçənləri söyləməsinə imkan verilir.

Bu çalışmanı normal A4 ölçüsündə bir kağızda, bir bədən fiquru üzərində də çalışa bilərsiniz.

Çalışmanın sonunda duyğularınızı paylaşmanız çox vacibdir.

“Bütün duyğularımız bizim bir parçamız, hamısı bizə daxilimizdə nələr baş verdiyini söyləyir. Nələrə sıxıldığımızı, nələrə kədərləndiyimizi fərqləndirməmizə şərait yaradır. Duyğularımızı fərq etdikcə, bədənimizdə nələr baş verdiyinin fərqinə varırıq. Qorxduğumuzda bədənimizdə harda qorxunu yaşadığımızın fərqində olduqca, qorxu axıb gedəcəkdir”.

“Hər uşağın öz dünyası” kitabından
Müəllif: Rübabə Mərdanova

Beyenmeler
0   4  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +2 (from 2 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az idarəçisi. Psixoloq.

- Sayt ünvanı

NİTQİ İNKİŞAF ETDİRMƏNİN YOLLARI I

Xüsusi

Nitq, uşağın hərtərəfli inkişafı üçün vacib olan şərtlərdən biridir. Uşaqda olan hər hansı bir nitq qüsuru bu və ya digər dərəcədə uşağın fəaliyyətində və davranışında öz əksini tapır. Nitqində qüsur olan uşaqlar digərlərindən fərqləndiklərini dərk etdikləri andan etibarən səssiz, qərarsız və utancaq olur, tədricən özünə qapıla bilir və ən əsası, yavaş-yavaş ünsiyyətə girməməyə başlayırlar. Nitq və ünsiyyət bacarıqları sonrakı biliklərin əsasını təşkil etdiyindən uşağa vaxtında yardım göstərilməzsə gələcəkdə daha mürəkkəb və arzuolunmaz halların yaranmasına gətirib çıxara bilər.
Loqopediyanin məqsədi uşağın nitqinin normal formalaşmasına və nəticədə, onun təfəkkürünün tam inkişafına kömək etməkdən ibarətdir. Bu məqsədlə, loqopedin qarşısına qoyduğu əsas məsələ – uşağın imkanları, tələbatı və maraqları nəzərə alınmaqla loqopedik işin təşkili olmalıdır.
Uşaqla keçiriləcək məşğələlərin planını hazırlayarkən mütləq onun yaş xüsusiyyətlərinə uyğun olan aparıcı fəaliyyət formasını nəzərə almaq lazımdır.
0-1 yaşında uşağın aparıcı fəaliyyət forması böyüklərlə müsbət emosional ünsiyyətdir. Bu yaş dövründə uşağa kifayət qədər diqqət göstərilməzsə, onunla az ünsiyyət qurularsa, uşağın hər şeydən əvvəl nitqi və psixi inkişafında ləngimələr ola bilər.

0-1 yaş
Uşaqla keçiriləcək məşğələləri nəzərə alarkən, mütləq onun yaş xüsusiyyətlərinə uyğun olan aparıcı fəaliyyət formasını nəzərə almaq lazımdır. 0-1 yaşında uşağın aparıcı fəaliyyət forması böyüklərlə müsbət emosional ünsiyyətdir. Bu yaş dövründə uşağa kifayət qədər diqqət göstərilməzsə, onunla az ünsiyyət qurularsa, uşağın hər şeydən əvvəl nitqi və psixi inkişafında ləngimələr ola bilər.

1. Oyunu və ya hər hansı hərəkəti səslərlə ifadə edin. (məsələn: quş uçdu-prrrrr, am-am, hop-ba və s.)
2. Yatırılma zamanı lay-lay oxuyun.
3. Uşağa baxaraq müxtəlif səslər çıxarın ( a, o, u, e, ə, m) və bunları intonasiya ilə edin.
4. Uşağa səsi takrarlamağı öyrətmək üçün ilk olaraq, onun nitqində istifadə etdiyi səsləri siz özünüz təkrar edin. Sonra yeni səslər təklif edin.
5. Uşaq sait səsləri tələffüz edən zaman, əlinizin içi ilə onun ağzını yavaşca qapayıb açın. Sonra bu hərəkəti özünüz edin. Yenidən uşaqla təkrar edin.
6. Uşaq m, b samit səslərini tələffüz edən zaman şəhadət barmağınızla onun dodaqlarını yuxarıdan aşağıya doğru tez-tez sığallayın. Sonra bu hərəkəti özünüz də edin.
7. Uşaq bir hecanı təkrar edərkən, onun ardınca həmin hecanı 3-4 dəfə təkrar edin. Məs. ma-ma-ma və yenidən təkrar etməsini bir qədər gözləyin.
8. Uşaqla danışdıqca jestlərdən də istifadə edin.
9. Uşağa hər hansı əşyanı verərkən onun adını söyləyin. Uşaq yalnız əlini sizə uzatdiqdan sonra həmin əşyanı ona verin.
10. Uşağın çıxardığı səsləri və hecaları ətrafdakı əşyalarla uyğunlaşdırın və səsləndirin. Məsələn: əgər uşaq “ma” deyirsə “maşın” deyərək ona müvafiq oyuncağı, to-top, ba-baba deyərək onları göstərin.
11. Uşağa müxtəlif tapşırıqlar verin. Topu mənə ver. Kuklanın başını sigalla Ataya “sağ ol” de və s.
12. Uşağa “olmaz” kəliməsinə mütləq əməl etməsini öyrədin. Ancaq bu kəlməni uşağa gün ərzində 7 dəfədən çox işlətmək doğru deyil. Onun yerinə “bunu etmək yaxşı deyil” kimi ifadələr işlətmək və ya başqa fəaliyyətə istiqamətləndirmək olar.

Müəllif: Şahanə Nuriyeva loqoped_shahane

Beyenmeler
0   3  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +1 (from 1 vote)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

OSHO – “ANLAYIŞIN KİTABI” NDAN SEÇMƏLƏR

Xüsusi

Kainat sonsuzdur; o hər zaman davam edirdi. Varoluşun mövcud olmadığı bir zaman yoxdur və varoluşun mövcud olmadığı bir zaman da olmayacaq. Varoluş sonzuluq deməkdir.

İnsan şüuru əsrlərdir inkişaf etməyib. Sadəcə, bəzən kimsə çiçək açır, lakin milyonlarla insan arasında sadəcə tək bir insanın çiçək açması qayda yox, istisnadır. Və bu insan tək olduğuna görə, çoxluq ona dözə bilmir. Onun varlığı bir növ təhqir  halını alır; onun mövcudiyyətinin özü alçaldıcıdır,  çünki o sənin gözlərini açır və potensialının və gələcəyinin fərqinə varmağını təmin edir. Və sənin inkişaf etmək üçün, daha şüurlu olmaq üçün, daha sevgi dolu, daha estetik, daha yaradıcı, daha səssiz olmaq üçün – ətrafında daha gözəl bir dünya yaratmaq üçün – heç bir şey etməmiş olmağın eqonu incidir. Sənin dünyaya bir qatqın olmadı; burdakı sənin varlığın bir rəhmət yox, bir lənət olub. Sən dünyaya öz ehtirasını, öz şiddətini, öz qısanclığını, öz rəqabətçiliyini, öz iqtidar aclığını təqdim edirsən. Sən dünyanı bir müharibə yerinə çevirisən; sən qana susamısan və digərlərini də qana susamış hala gətirisən. Sən insanlığı öz insanlığından məhrum edirsən. Sən insanın, insanlığın aşağısına, hətta bəzən heyvanların belə aşağısına düşməyinə kömək edirsən.
Buna görə də bir Gautama Budda və ya Chuang Tzu sənə batır, çünki onlar çiçək açıb və sən eləcə orda dayanırsan. Baharlar gəlib keçir və səndə heç bir şey çiçək açmır. Hec bir quş sənin yaxınına gəlib yuva qurmur və mahnılarını sənin ətrafında söyləmir. Bir Məsihi çarmıxa çəkmək və Sokratı zəhərləmək daha yaxşıdır; sadəcə onları  ortadan qaldıraraq sənin heç  bir şəkildə ruhsal olaraq aşağılıq kompleksi hiss etməyinə ehtiyac qalmır.

Şüurumuzu dəyişdirməliyik, dünyada daha çox meditasiya enerjisi, daha çox sevgi yaratmalıyıq. Köhnəni – onun çirkinliyini, onun çürümüş ideologiyalarını, onun axmaq ayrımlarını, axmaq xürafatlarını – yox etməliyik və təzə gözlərə, yeni dəyərlərə sahib yeni bir insanlıq yaratmalıyıq. Keçmişlə bir kəsilmə; başqaldırmanın mənası budur.

Sadəcə yeni bir insan, insanlığı və bu planeti və bu planetin üzərindəki gözəl həyatı xilas edə bilər.

Rus inqilabı Leninin gözlərinin önündə uğursuz oldu. O, Karl Marksa söykənərək, “İnqilab gəldiyi zaman, evliliyi ortadan qaldıracağıq, çünki evlilik, özəl mülkiyyətin bir parçasıdır. Özəl mülkiyyət ortadan qalxarkən, evlilik də ortadan qalxacaq. İnsanlar sevgili ola bilərlər, birlikdə yaşaya bilərlər; uşaqlara toplum tərəfindən baxılacaq” deyə xütbə verirdi. Lakin, iqtidar Kommunist Partiyasının əllərinə keçdiyi vaxt və Lenin də lider olduğu zaman hər şey dəyişdi. Bir dəfə, iqtidar əllərinə keçəndə, insanlar fərqli düşünməyə başlayır. Artıq, Leninin düşüncəsi, insanları məsuliyyətlərdən azad etməyin təhlükəli ola biləcəyi formasında idi: Onlar aşırı dərəcədə fərdçi hala gələ bilərdi. Buna görə də, qoy, onlar bir ailənin yükü altında qalsınlar. O, ailənin ortadan qaldırılmasını tamamilə unutmuşdu.

İnqilabların, şəxsən inqilabçıların öz əllərində uğursuzluğa düçar olması qəribədir, çünki, bir dəfə iqtidar öz əllərinə keçəndə başqa cür düşünməyə başlayırlar. O zaman, onlar iqtidarlarına aşırı dərəcədə bağlanırlar. O zaman onların bütün səyi iqtidarı necə sonsuzadək əllərində saxlayacaqları və insanları necə idarə edə biləcəkləridir.

Din uğursuz olub. Elm uğursuz olub. Şərq uğursuz olub və Qərb uğursuz olub. İçində, Şərqin və Qərbin görüşə biləcəyi, dinin və elmin görüşə biləcəyi daha yüksək bir şeyin sintezinə ehtiyac var.

İnsan, sadə bir şəkildə özündən zövq alır, bu geniş kainatdan zövq alır, ağaclarla rəqs edir, sahildə dalğalarla oynayır, başqa heç bir səbəb olmadan, sırf zövq aldığı üçün balıqqulaqları toplayır. Havadakı duz və sərin qum, günəş doğur. Yaxşı bir qaçış; bundan artıq nə istəyə bilərsən. Mənə görə din budur: Havanın dadını çıxarmaq, dənizin dadını çıxarmaq, qumun dadını çıxarmaq. Çünki, varoluşun özündən başqa bir tanrı yoxdur.

Fəaliyyətində bütün olmaq sənə sevinc gətirir. Tam bir intensivliklə edilmiş adi, önəmsiz bir fəaliyyət belə, sənin varlığına bir işıq, bir doyum, dərin bir məmnuniniyyət gətirir.

Zehin bir seçicidir; buna görə də problem ortaya çıxır. Seçimsiz qal.

Üzüntünün içində heçmi gözəllik görə bilmirsən? Bu haqda düşün. Növbəti dəfə üzgün olduğun zaman, onunla savaşma. Mübarizəylə vaxt itirmə; onu qəbul et, onu buyur et, qoy o,  buyur edilmiş bir qonaq olsun. Onun dərininə sevgiylə, diqqətlə bax … gerçək bir ev sahibi ol. Və təəccüblənəcəksən  – üzüntünün sahib olduğu bəzi gözəlliklərə xoşbəxtlik əsla sahib ola bilməz. Hüznün dərinliyi var və xoşbəxtlik səthidir. Hüznün gözyaşları vardır. Və gözyaşları hər hansı bir qəhqəhənin gedə biləcəyindən daha dərinə gedər. Hüznün özünəməxsus bir səssizilyi, xoşbəxtliyin əsla sahib ola bilməyəcəyi bir melodiyası vardır. Xoşbəxtliyin öz mahnısı var, lakin, daha gurultuludur, səssiz deyildir.

Sənin, bütün dünyanı dəyişdirməyinə ehtiyac yoxdur; sadəcə özünü dəyişdirdiyin zaman, bütün dünyanı dəyişdirməyə başlayacaqsan, çünki sən dünyanın bir parçasısan. Tək bir insan belə dəyişsə, bu dəyişiklik minlərlə digər insana yayılır. Sən yeni bir insanlığı doğuracaq bir inqilabın tətikləyicisi olursan.

Sən onsuz da ən başından bəri bir tanrı, bir buddasan. Sənin Buddaya çevrilməyinə filan ehtiyac yoxdur; xəzinə ordadır, sadəcə sən onu hara qoyduğunu bilmirsən. Sən açarı yadından çıxarmısan və ya onun necə istifadə ediləcəyini unutmusan. Bilgiylə o qədər sərxoş bir durumdasan ki, olduğun hər şeyə qarşı laqeyd, unutqan bir hala gəlmisən. Bilgi alkoqol kimidir; insanları sərxoş edər. O zaman, onların qavrayışları  bulanıqlaşır, xatırlama səviyyələri ən aşağı səviyəyə enir. O zaman orda olmayan şeyləri görməyə, orda olan şeyləri isə görməməyə başlayır.

Bir uşaq doğulduğu anda onun içində əngəllər yaratmağa başlayırıq. Onun içində müqayisə duyğusunu yaradırıq. “Biriləri səndən daha gözəldir, digəri səndən daha sağlamdır, o birinin uşağı belədir; onun qiymətlərinə, zəkasına bax hələ; yaxşı bəs sən nə edirsən?” Biz müqayisə anlayışını yaradırıq. Müqayisə, aşağılıq və üstünlük anlayışlarını da bərabərində gətirir; bunların hər ikisi xəstəlikdir, əngəldir. Artıq, uşaq sadəcə özü haqqında fikirləşə bilməz; hər zaman özünü bir başqası ilə müqayisə edərək düşünər. Müqayisənin zəhəri içinə girmiş olar. Artıq, bu insan həmişə iztirab içində qalacaq; var olmağın xoşbəxtliyi getdikcə daha qeyri-mümkün bir hala gələcək.
Hər kəs bənzərsiz olaraq doğulur. Müqaysə etmək mümkün deyildir. Sən sənsən, mən isə mənəm. Bir Budda Buddadır, bir İsa isə İsadır, bunları bir-biriylə müqayisə etmək imkanı yoxdur. Əgər müqayisə etsən aşağılıq, üstünlük duyğuları yaradacaqsan, bunlar eqonun formalarıdır. Və təbii ki rəqabət etmək, başqalarına qalib gəlmək üçün böyük bir arzu ortaya çıxar. Sən bunu bacarıb bacarmayacağın mövzusunda bir qorxu içində qalırsan, çünki bu şiddətli bir mübarizədir və hər kəs eyni şeyi etməyə, birinci olmağa çalışır. Milyonlarla insan birinci olmağa çalışır. Buna görə də böyük bir şiddət, aqressiya, kin, düşmənlik ortaya çıxar. Həyat bir cəhənnəmə çevrilər. Əgər məğlub olasan, acı içində qalırsan… və məğlub olma ehtimalın qalib gəlmə ehtimalından daha çoxdur. Və uğurlu olsan belə, xoşbəxt olmayacaqsan, çünki uğurlu olduğun anda, qorxu ortaya çıxar: Artıq, başqa biri bunu sənin əlindən ala bilər. Sən öncədən titrəyirdin, indi də titrəyirsən. Uğursuz  olanlar da acı içindədir, uğurlu olanlar da.
Bu dünyada xoşbəxt bir insan tapamaq çox çətindir, çünki heç kim xoşbəxt olmaq üçün lazım olan şərtləri yerinə yetirmir. İlkin şərt, bütün müqayisələrdən vazkeçməkdir. Aşağı səviyyədə və ya üstün olmaqla bağlı bütün bu axmaq fikirləri burax. Sən nə üstünsən, nə də daha alt səviyyəsədəsn. Sən sadəcə özünsən. Sənin kimi biri yoxdur, müqayisə edə biləcəyin heç kim yoxdur. Sonra, birdən evə çatmış olursan.

Bilgini burax. Müqayisəni burax. Saxta şəxsiyyətləri burax. Bütün bu gedişat tamamilə mənfidir. Onu burax, bunu burax… buraxmağa davam et. Buraxacaq heç bir şey qalmayana qədər buraxmağa davam et… bax o zaman onu görəcəksən, sənin saf şüurun orda, qarşında olacaq.

İnanc, sənin cəhalətinin üzərini örtür. O əsla sənə gerçəyi göstərmir; sənə sadəcə bəlli bir dogmalar, etiqadlar verir və beləcə, sən onların içində bir bilgi aldanması yarada bilirsən. Lakin bu bilgi, bir xəyaldan başqa bir şey deyil. İnanca söykənən hər şey saxtadır.

Şübhə o qədər lənətlənmiş bir şeydir ki, sən onun gözəlliyini, onun zənginliyini unutdun.

Mən, tanrı tanımazlarla tanrıya inanan arasında hər hansı bir fərq görmürəm; onlar eyni gəmidə yolçuluq edirlər.

Dindar zehin zəkasını itirər, paslanar.

 

Mənbə: Osho – ” Anlayışın kitabı”
Hazırladı: Fidan Aslanova 

Beyenmeler
0   5  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +2 (from 2 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook