MARAQ DAİRƏSİ

Xüsusi

 

İnsanları yaxınlaşdıran, həm də uzaqlaşdıran səbəblərdən biri də onların maraq dairələridir. Marağımız olan sahələr diqqətimizi çəkdiyi halda, maraq dairəmizə daxil olmayan sahələrə qarşı diqqətsiz qalırıq. Heç düşündünüzmü, bəzi insanları özümüzə çox yaxın hiss etdiyimiz halda, bəzilərindən uzaq durmamızın səbəbini? Bir insanla söhbətə başlayan kimi maraqlarımızın ortaq olub-olmadığını anlayırıq. Maraqlarımız üst-üstə düşürsə, birlikdə olmaqdan zövq alırıq.
Ümumilikdə, insanların maraq duyduqları sahələri ( mərkəzləşmə nöqtələrini) aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq olar;
5% insan- məlumat mərkəzli
30% insan- hərəkət, fəaliyyət mərkəzli
5% insan- yer, məkan mərkəzli
30% insan- insan mərkəzli
30% insan- əşya mərkəzli

Məlumat mərkəzli insan

Bu insanlar üçün mövzuları ən xırda detallarına qədər bilmək vacibdir. Kim?, Nə?, Nə zaman?, Necə?, Niyə?, Hara? suallarıyla maraqlanırlar. Evlərində mütləq bir kitabxana var, özləri də yeriyən kitabxana kimidirlər. Məlumat ala biləcəkləri ortamları sevir və xüsusilə, maraq duyduqları mövzularda dərin araşdırma aparmağı sevirlər.

Hərəkət mərkəzli insan

Bu insanlar hərəkətin olduğu hər yerdədirlər. Tətillərdə dağa çıxmağı, aktiv fəaliyyətdə olmağı tərcih edirlər. Düşüncələrini anında hərəkətə çevirməyə çalışırlar. Masa arxasında olan işləri sevmirlər. Necə?, Nə zaman? sualları ilə maraqlanırlar.

Yer mərkəzli insan

Bu insanlar yerə görə dəyərləndirmə aparırlar. Hara?, Harada? suallarıyla maraqlanırlar. Harada, hansı restoranda yemək yedikləri, hansı tətil bölgəsinə getdikləri onlar üçün önəmlidir.

İnsan mərkəzli insan

Bu insanlar harada olursa olsun insanlarla birlikdə olmağı tərcih edir. Söhbətləri əsasən insanlar haqqındadır. İnsanlarla bərabər olmaqdan zövq alırlar. Bir yerə getdikdə yeni yerlər kəşf etmək, məkanı gəzməkdənsə, yeni insanlar tanımaq, ünsiyyət qurmaq daha maraqlıdır. Əsasən, Kim? sualını verirlər.

Əşya mərkəzli insan

Bu insanları tanımaq çətin deyil. Nə ilə maraqlandıqlarını soruşduqda, sizə mütləq nə isə topladıqlarını və bunu çox sevdiklərini deyəcəklər. Məsələn, pul kolleksiyası, köhnə əşyalar yığmaq və s. Əşyalara görə dəyərləndirmə apardıqları üçün Nə? sualının cavabını gözləyirlər. Maraqlı olan əşyalara ehtiyacları olmasa da, əldə etməyə çalışırlar.

Təsəvvür edin ki, mötəbər bir tədbirə dəvət olunmusunuz və bunu beş dostunuza bildirirsiniz.
İnsan mərkəzli olan dostunuzun ilk sualı tədbiri kimlərin təşkil etdiyi olacaq. Sonra kimlərin olacağını, kimin kimlə gələcəyini soruşacaq.
Yer mərkəzli dost tədbirin harada, hansı məkanda olacağıyla maraqlanacaq.
Əşya mərkəzli dostun ilk sualı nə geyinəcəyinizlə bağlı olacaq.
Hərəkət mərkəzli dostun tək maraqlandığı tədbirdə nələrin baş verəcəyidir.
Məlumat mərkəzli dost yuxarıda verilən sualların hər birinin cavabıyla maraqlanacaq, eyni zamanda tədbirin niyə təşkil olunduğunu da soruşacaq.

Təbii ki, insanları yalnız bir kateqoriyaya görə dəyərləndirmək doğru olmaz. Hər birimiz bu sualların hamısının cavabıyla maraqlana bilərik, lakin öncəlik fərqli ola bilər.
Qarşımızdakı insanın maraq dairəsi mövzusunda tez-tələsik qərar vermək yanılmamıza səbəb ola bilər.

TEST

Aşağıdakı maraq dairələri qruplarında hansı cümlə sizə uyğundursa işarələyin və ən çox işarələdiyiniz bölümə daha çox uyğun olduğunuzu təsdiq edin.

Məlumat mərkəzli

1.Kitabxanalar mənim üçün cənnətdir.
2.Maraq duyduğum nə olursa olsun onunla bağlı detallı məlimat toplayıram.
3.İnsanlar haqqında danışmaq mənim üçün boşa gedən zamandır, amma saatlarca kitab oxumaq həm dəyərli, həm də əyləncəlidir.
4.Əgər bir şeyə zaman ayırıramsa, ya bilik almalıyam, ya da bilik verməliyəm.
5.Əgər bir tədbirlə maraqlanıramsa, kimlərin gələcəyini, harada keçiriləcəyini, nələrin olacağını, niyə keçirildiyini, kimlərin təşkil etdiyini bilməliyəm.

Hərəkət mərkəzli

  1. Mənimi üçün hər şeydən vacib olan hərəkətin özüdür.
  2. Davamlı hərəkət halında olduğum üçün dostlarım məni qınayır.
  3. Masa arxası işlər mənə görə deyil.
  4. Etdiklərimdən danışmağı sevirəm və bir şeyi edərək öyrənməyi tərcih edirəm.
  5. Bəzən düşünmədən hərəkətə keçmək başıma dərd aça bilir.

Yer mərkəzli

1. Mənim üçün hər zaman ən vacib mövzu, olduğum və ya gedəcəyim məkanlardır.
2.İşim, evim, getdiyim restoran, olduğum mühit mənim üçün çox önəmlidir.
3. Əgər bir tədbirə dəvət edilmişəmsə, ilk maraqlandığım şey harada olacağıdır.
4. “İnsanın evi kimisi yoxdur” sözü mənim üçün söylənmişdir.
5. Getdiyim, ya da getmək istədiyim məkanların şəkillərini divarımdan asıram.

İnsan mərkəzli

  1. Harada oluramsa olum, ilk maraqlandığım şey orada olan insanların kim olduğudur.
  2. İnsanlar haqqında olan hər şeylə maraqlanıram.
  3. Medyadan kimin kim ilə bir yerdə olduğunu izləyirəm.
  4. Lotareyanı kimin udduğu ilə maraqlanıram.
  5. Bir tədbirdə öncə kimlərin olduğuyla maraqlanır, insanların təqdim edilməsini istəyirəm.

Əşya mərkəzli

  1. Ehtiyacım olmasa da, sadəcə bir şeylərə “sahib olmaq” üçün alış-veriş etmək xoşuma gəlir.
  2. Sahib olduğum şeyləri göstərmək xoşuma gəlir.
  3. Mənim üçün satın aldığım şeylərin markası önəmlidir.
  4. Ən çox xoşlandığım şeylər; alış-veriş etmək, əldə etmək, toplamaq, mübadilə etməkdir.
  5. Yeni bir yerə getdikdə ətrafı və insanları gözdən keçirər, nəyə sahib olduqları, hansı marka geyindikləri ilə maraqlanıram.

 

Mənbə:   Oğuz Sayqın “Etkili iletişimin 6 yolu” kitabı
Tərcümə etdi və hazırladı:  Psixoloq Rübabə

 

Beyenmeler
1   0  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +11 (from 11 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az idarəçisi. Psixoloq.

- Sayt ünvanı

KORONAVİRUS QORXUSU, YAXUD KORONAFOBİYA

Xüsusi

Koronafobiya nədir?

Bu gün dünyada ən çox işlənən söz, ən çox təşviş yaradan xəstəlik “koronavirus” dur. Gün ərzində beynimiz dəfələrlə bu sözü qəbul edir, artıq bir “koronafobiya” termini də yaranıb. Türk professor dr. Nevzat Tarhan koronavirus qorxusuyla bağlı “Hal-hazırda koronavirusla bağlı yeni bir xəstəlik yaranıb desək yanılmarıq. Bu koronafobiyadır. Bunun mütləq bir psixoloji və sosial nəticələri olacaq” dedi. Virus sürətlə yayıldıqca, onunla bağlı təşviş, idarə olunmayan stress, depressiv vəziyyət, sosial təcrid halları yaranır. D.Defonun “Təhlükə qorxusu təhlükənin özündən on dəfə qorxuludur” ifadəsi indiki duruma da şamil edilə bilər.
Hər bir sağlam insan həyati təhlükələrə müəyyən reaksiya verir, yaşamını təhlükə qarşısında qoyan hər bir hadisəylə bağlı qorxu hissi yaşayır.  Hətta bugünkü şəraitdə vəziyyətə tam laqeyd yanaşan insanları anlamaq çətindir.
Bütün rəsmi orqanlar vəziyyətin ciddiliyi ilə bağlı məlumatlar verir, insanların tədbirli olmasını, gigiyenik qaydalara əməl etməsini tövsiyyə edir. Bunlara əməl etmək şəxsi sağlamlığımızı qorumaq üçün çox vacibdir.
Lakin son illərdə dünya informasiya bolluğundan “əziyyət çəkir”. Heç bir senzuradan keçməyən, sırf panika yaratmaq məqsədiylə yazılan yazılar, video, səs yazmalar insanları təşvişə salır. Xüsusilə, təşviş pozuntusu olan, panik atak, həyəcan yaşayan insanlar bu əsassız məlumatlara inanaraq ciddi problemlər yaşayırlar. Fobiya təşviş pozuntuları içərisində yer alır. Qorxu ilə fobiyanın fərqi isə, qorxunu insanın idarə edə bildiyi halda, fobiyanın insanı idarə etməyə başlamasıdır.

Bununla bağlı psixiatriyada müxtəlif nəzəriyyələr var. C.Uatson(öyrənmə nəzəriyyəsi) fobiyanın şərtləndirilmiş  refleks davranışların nəticəsi olaraq yarandığını irəli sürür. Bu nəzəriyyəyə əsasən, əvvəllər təşviş yaratmayan bir obyekt, yaxud hadisə, təşviş yaradan bir hadisəylə birləşərək, öyrənmə yolu ilə təşviş yaratmağa başlayır. Misal üçün, metrodan rahatlıqla istifadə edən biri, elektrikin kəsilməsi səbəbindən tuneldə qalan qatarda olur. Nəticədə ya qapalı yer qorxusu (klaustrofobiya) yaşayır, əsla metroya minmir, ya da metrodan istifadə etsə belə qorxu hissi yaşayır, qatarın ani dayanması təkrar təşviş hissinin yaşanmasına səbəb olur.
Bu nəzəriyyə onu deməyə əsas verir ki, beynimiz artıq koronavirus qorxusunu öyrəndi və gələcəkdə buna bənzər hallarda biz daha ciddi psixoloji travmalar yaşaya bilərik. Dünya yarandığı gündən bu günə müxtəlif xəstəliklər yaranmış, ilk yarandığı dövrlərdə çox canlar almış, lakin zamanla insan orqanizmi bu xəstəliklərə dayana bilmə gücü qazanmışdır. I dünya müharibəsi illərində (1918-1920) yaranmış və hətta müharibəni bitirməyə müvəffəq olmuş “İspan qripi” milyonlarla insanların ölümünə səbəb oldu, amma dünya yenə yaşamağa, inkişafa davam elədi. O zamanla indinin fərqi ondan ibarətdir ki, o vaxt insanlar xəstəlik onlara çatanda mübarizəyə başlayırdılar, indi isə zərərli informasiyalar bizim “psixoloji immunitetimizi” məhv edir.

Bəs özümüzü necə qoruyaq?

Vaxtımızı ancaq yenilənən statistikalara ayırmayaq, bu panika yaradır və panika virusdan daha qorxuludur. Yalnız rəsmi xəbərlərə diqqət yetirək;

Aldığımız informasiyalar mənfi təsir göstərirsə, izləməyək, dinləməyək. Hətta yaxın adamlarınızdan kimsə, daim neqativ xəbərlər verir və bu sizi panikaya salırsa, ünsiyyət qurmamağa çalışın. O insanlarla söhbət edin ki, söhbətdən sonra rahatlıq hissi duyursunuz, həyata ümidləriniz artır;

Gigiyenik qaydalara əməl edirsinizsə, rahat olun, “çox tədbirli” olmağa çalışdıqca vəziyyət kontrolunuzdan çıxacaq. Davamlı nəyisə etmədiyiniz düşüncəsinə qapılacaqsınız (obsessiya), sonra bu düşüncəni reallaşdırmağa çalışacaqsınız (kompulsiya). “deyəsən əlimi bu dəfə spirtləmədim” düşüncəsi təkrarlandıqca, siz təkrar spirtlənəcəksiniz. Zamanla vəziyyət nəzarətinizdən çıxmağa başlayacaq. Bu isə OKP( obsessiv-komppulsiv pozuntu) əlamətlərini yaradacaq;

NLP-nin prinsiplərindən  biri ” Hər problem bir fürsətdir” prinsipidir. Virus problemini çoxdandır istirahət edə bilmədiyiniz  fürsətinə çevirin. Yazın gəldiyini nəzərə alaraq, təmiz hava qəbul edin, çoxdandır vaxt tapıb oxuya bilmədiyiniz kitabları oxuyun, musiqi dinləyin, xobbilərinizlə məşğul olun və s;

Yuxu rejiminə diqqət edin. Evdə olduğunuz üçün bütün gün yataqdan çıxmamaq, sizi əzgin, həvəssiz edəcək ki, bu onsuz da bu gün üçün xarakterik ola biləcək bir vəziyyətdir. Çalışın rejimi pozmamaq üçün iş vaxtına uyğun saatlarda müəyyən məşğuliyyətləriniz olsun;

Qida rejiminə əməl edin. İmmuniteti gücləndirən qidalardan istifadə edin. Lakin xəstəliklə mübarizə üçün orqanizminizi həddən artıq yükləməyin. Həmçinin, virusla mübarizə üçün məsləhət görülən qidalar, sizin orqanizminizə mənfi təsir göstərə bilər. “Ancaq sarımsaq, soğan yeyin” məsləhətləri verilir. Mədə problemi olan insanların mütəmadi bu qidalardan istifadəsi düzgündürmü? Bununla bağlı tanış həkimlərinizdən məsləhət alın;

Dünyanın hələ ki əlində aciz qaldığı koronavirusdan qorxmanız, yaxınlarınızın həyatı üçün əndişə duymanız normaldır və başa düşüləndir. Lakin bu əndişə artıq normanı keçib və fobiya əlamətləri hiss edirsinizsə (ürəkdöyüntüsü, əl-ayaq keyiməsi, nəfəs darlığı, ağız quruma, titrəmə, tərləmə və s.), eyni zamanda yuxarıda qeyd  etdiyim OKP əlamətləri( əgər marketdən evə qayıdarkən gigiyenik qaydalara əməl edirsinizsə, bu normaldır, amma ehtiyac olmadan hər 5-10 dəqiqədən bir hər yeri dezinfeksiya etməyə çalışırsınızsa, etmədikcə narahat hiss edirsinizsə) özünü göstərirsə vəziyyəti idarə olunan hala gətirməyə çalışın.
Qeyd etdiyim stressdən uzaqlaşdıran işlərlə yanaşı, meditasiya və nəfəs çalışmasından istifadə edə bilərsiniz. Nəfəs çalışması zamanı sakit şəkildə otura və ya uzana bilərsiniz. Gözlərinizi yumun, burundan dərindən nəfəs alaraq fikrinizdə 7-yə qədər sayın, Özünüzü rahat buraxın. Sonra 10-a qədər sayaraq havanı ağzınızdan buraxın. Əgər həyəcanlısınızsa, burundan nəfəs aldıqdan sonra nəfəsi fikrən 4-ə qədər sayaraq saxlayın, daha sonra ağızdan buraxın. Nəfəs çalışması zamanı diqqətiniz alıb-verdiyiniz nəfəsinizdə olsun, heç bir şey haqqında düşünməyin.
Bu günlərdə xüsusilə uşaqların həyəcanlanmaması üçün özünüzü sakitləşdirməlisiniz. Onlar sizin daim təşviş keçirdiyinizi hiss edir və eyni hisləri yaşamağa başlayırlar. Uşaqlara daha çox vaxt ayırın, oyunlar oynayın, onlara kitablar oxuyun. Hər problemin bir fürsət olmasını uşaqlarla keçirdiyiniz vaxt ərzində daha çox anlayacaqsınız.

Müəllif:  Psixoloq Rübabə

 

Beyenmeler
1   1  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +10 (from 10 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az idarəçisi. Psixoloq.

- Sayt ünvanı

TƏCAVÜZKAR HAQQINDA BİLİNƏN DOĞRULAR VƏ YANLIŞLAR

Xüsusi

 

1 Təcavüz edən əsasən subay və ya yalnız yaşayan, problemli insanlardır
Yanlış   Uşaqlara zərər verən insanların 80%-i ətrafla problemi olmayan, evli insanlardır.

2 Təcavüzkarların böyük qisminin paltarları köhnə, görünüşü anormal, iqtisadi vəziyyəti aşağı səviyyədədir
Yanlış   Təcavüzkarların böyük əksəriyyəti ilk baxışda heç bir şübhə yaratmayacaq qədər normal geyimli insanlardır. Aparılan araşdırmalar göstərir ki, iqtisadi vəziyyətinin yaxşı və ya pis olmasının insanın bu əmələ yönəlməsi ilə heç bir bağlılığı yoxdur.

3 Təcavüzkarlar əsasən orta yaşlı kişilərdir
Doğru   Təcavüzkarların böyük qrupu 24-44 yaş arası kişilərdir. İkinci böyük qrursa 15-24 yaş arasında olanlardan ibarətdir.

4 Təcavüzkar etdiyindən peşman olmaz
Yanlış    Təcavüzün davamlılığı bir müddət sonra həmin insanda emosional və psixoloji böhran yaradır. Təcavüzkarların bir çoxunun əvvəlki həyatı tam normaldır. Hətta təcavüz hadisələrinə şiddətlə qarşı çıxırlar. Bu səbəbdən illər sonra özlərinin bu səhvi etdiklərini qəbul etməkdə çətinlik çəkirlər. Yaşadıqları böhran bu insanları bir müddət sonra intihara sürükləyir. Ancaq özlərini “təcavüzkar” adlandıranlar, artıq duyarsız birinə çevrilmiş insanlar bir uşağa zərər verdiklərindən əsla peşman olmurlar.

5 Cəza artarsa təzavüzkar sayı azalar
Yanlış    Uşaq təcavüzü bir ruhi xəstəlikdir. Bir təcavüzkar həyata keçirəcəyi təcavüzün nəticələrini hesablayaraq bu davranışa yönəlməz. Təcavüz anında insan ağlının deyil, hisslərinin əsiridir. Təcavüzkarlar əsasən ağlı yerində olan insanlardır. Əgər cəzalandırma yoluyla təcavüzün qarşısı alınsaydı Amerika kimi böyük ölkələrdə heç təcavüz hadisələri baş verməzdi. Hətta ölüm qorxusu da təcavüz hadisələrinin qarşısına keçə bilmir.
.
6 Pedaqoqlar, həkimlər, müəllimlər bir şübhəsi varsa ailəylə söbət apara bilər
Yanlış   Ailədən lazımi siqnal almayınca ehtimalı konkretləşdirmək çətindir. Əldə yetəri qədər məlumat olmayınca mütəxəssisin “Uşağınıza qarşı sui-istifadə halları var” deməsi yolverilməzdir.

7 Diqqətdən, qayğıdan kənarda qalan və natamam ailənin uşaqları potensial qurbanlardır
Doğru   Təcavüzkarlar ata-anası ayrılmış, yaxud ailədə diqqətdən kənarda qalmış üşaqları daha asan əldə edəcəklərini düşünürlər və xüsusilə bu qrupdan olan uşaqlara daha çox yönəlirlər.

8 Əsasən hədəf qız uşaqlarıdır
Yanlış   Bu fikir ölkəmizdə ona görə geniş yayılıb ki, təcavüzün cinsi istəkdən qaynaqlandığı düşünülür. Buna bağlı olaraq da bu yanlış fikir çoxları tərəfindən qəbul olunur. Halbuki, qız və oğlan uşaqları eyni faiz nisbətində təcavüzə məruz qala bilirlər. Hətta çox zaman təcavüzkar qız uşağıyla görünməyin başqalarında şübhə doğuracağını düşünərək, oğlan uşaqlarına üstünlük verir.

9 Uşaqlar təcavüzə uğradıqlarını xəyal edib, gerçəkmiş kimi söyləyə bilərlər
Yanlış Uşaqlar hətta təcavüzə məruz qaldıqlarını gizləməyə çalışırlar. Ancaq gizlədə bilməyib söylədiklərinin təxminən hamısı doğrudur. Uşaqlar təcavüzə uğradıqlarını söyləyirlərsə, bunun doğru olduğuna əmin ola bilərsiniz. Əgər uşaq oyun oynayarkən, oyuncaqlarını danışdırarkən, şübhə çəkən ifadələr işlədirsə, valideyn bunu mütləq diqqətə almalıdır. Bu artıq bir siqnaldır. Çünki hafizəsində təcavüz hadisəsi ilə bağlı heç bir məlumat olmayan bir uşaq bu cür oyun, yaxud dialoq qura bilməz.

10 Parklar, ümumi tualetlər, qaranlıq yerlər, yarımçıq tikinti sahələri riskli bölgələrdir
Doğru   Təcavüz hadisəsinin baş verdiyi yerlər uşağın yaşadığı evlə məktəb arasındakı yolda yerləşə, yaxud uşağın əsasən olduğu əhatədədir. Çünki təcavüzkar uşağı tanımadığı yerə aparmağın riskli olduğunu düşünür. Uşaq tanımadığı yerdə tədirgin ola, qorxa və qışqıra bilər. Bununla da, ətrafdakı insanları duyuq sala bilər. Uşağı güvəndiyi yerə aparmaq bütün bu təhlükələri aradan qaldırır.

11 Təcavüzkarlar hədəf olaraq özünü tanımayan uşaqları seçir
Yanlış❎   Təcavüzkarın heç tanımadığı bir səmtdə, heç tanımadığı bir uşağa təcavüz etməsi olduqca risklidir. Anasını, atasını, qonsusunu, qohumlarını tanımadan o uşağın yanına yaxınlaşmaq təcavüzkar üçün yaxalanmağa şərait yaratmaqdır.
Bir təcavüzkarın tanımadığı uşağın əlindən tutub harasa aparması çox zəif ehtimaldır. Təcavüzkarlar zərər verəcəyi uşağın ailəsini əksər hallarda çox yaxından tanıyırlar. Ailənin həssas nöqtələrini, uşağın hansı hadisəyə necə reaksiya verəcəyini əvvəlcədən addım-addım öyrənirlər. Unutmayın ki, təcavüzkarların tamamına yaxını ana-atanın üz-üzə oturub danışdığı adamlardır.

12 Bir zərərvermə hadisəsinin yaşandığı ərazidə hadisənin təkrarlanması zəif ehtimaldır
Yanlış❎  Təcavüz edən o səmtdə olduğu müddətcə bu hallar təkrarlanacaq. Təcavüzkar müalicə edilmədiyi müddətcə bir dəfədən sonra əsla dayanmaz. Dolayısıyla bir bölgədə yaşanan təcavüz hadisəsi, növbəti təcavüz hadisəsinə işarədir. Yaşanan bir təcavüz hadisəsindən sonra təcavüzkarın yaxalanmaması, aşkar edilməməsi yeni belə bir hadisənin baş verəcəyinə şərait yarada bilər. Təcavüzkar müalicə edilməyibsə, hətta bir neçə il sonra da bənzər hadisə təkrarlana bilər.

13 Təcavüzkar təsadüfən, təsadüfi birinə yönəlir
Yanlış❎  Təcavüzkar təcavüz anını ən incə detallarına qədər planlayır və hərəkətə keçir. Demək olar ki, bütün təcavüz hadisələri əvvəlcədən planlanmış, lazımı tədbirlər görülmüş, risk yaradacaq amillər minimuma endirilmişdir. Uşağa zərər vermək üçün plan, proqram, incə detalları hesablamaq olduqca diqqət çəkən məqamdır. Təcavüzkar planını həyata keçirmək üçün illərlə gözləyə bilər.

14 Pornaqrafiya təcavüzün yayılmasına səbəb olur
Doğru   Bir çox təcavüzkar özündə yaşadığı ilk emosional və zehni sapmanın kontrolsuz pornoqrafiyadan qaynaqlandığını etiraf edib.

15 Təcavüzkar, əsasən, uşağa bir dəfə zərər verir
Yanlış❎  Bir təcavüzkarın uşağa zərər vermə müddəti illərlə davam edə bilər. Aparılan araşdırmalarda da bir dəfə təcavüzə məruz qalan uşaqların sayının çox az olduğu diqqət çəkir. Xüsusilə ailə daxilində baş verən təcavüz hadisələrinin 10-17 il davam etdiyi müəyyən edilmişdir.

16 Atanın öz övladına təcavüz etməsi mümkünsüzdür
Doğru   Hər nə qədər mətbuatda “doğma atanın” və “doğma qardaşların” təcavüz hadisələri yer alsa da, bu çox zəif bir ehtimaldır. Normal şərtlər altında bir atanın öz övladına qarşı cinsəlliyə aid psixogenetik qapıları bağlıdır. Yəni bir atanın zehni və ruh dünyası tamamilə alt-üst hala gəlmədikcə öz övladına təcavüz etməsi demək olar ki, imkansızdır.

17 Həddən artıq spirtli içki qəbulu və narkotik maddələrdən istifadə təcavüz riskini artırır
Doğru   Spirtli içki və narkotikin sinir sisteminə göstərdiyi mənfi təsirlər məlumdur. Spirtli içki və narkotik maddə insanın mühakimə, analiz-sintez bacarığını zəiflədir. Bunu nəzərə alaraq deyə bilərik ki, düzən içində çalışmayan bir beynin idarə etdiyi bədən təkcə təcavüz deyil, başqa bir çox riskli davranışlar da edə bilər.

18 Təcavüz sadəcə bir psixoloji xəstəlikdir, fiziki və ya nevroloji səbəbləri yoxdur
Yanlış   Təcavüzkarların bir qismində epilepsiya tutmaları, İQ səviyyəsinin aşağı olması təsbit edilmişdir. Bütün bu fiziki və nevroloji bağlantılara təcavüzkarın yaşadığı həddən artıq aktiv cinsi impulsların səbəb olduğu təxmin edilir.

19 Əgər həyata keçirmirsə, təcavüz meyllərinin olması qorxulu deyil
Yanlış   Bir insanın təcavüzkar olması üçün onun xəyallarını, gizli meyllərini praktikaya daşıması, həyata keçirməsi vacib deyil. Qarşısını ala bilmədiyi duyğu, düşüncə və sapmalarını müalicə etdirməsi vacibdir.

20 Özü zərər görmüş biri təcavüzkar ola bilməz
Yanlış   Təcavüzə məruz qalmış biri mütləq psixoloji yardım almalıdır. Təcavüz görmüş insan intiqam almaq, yaşadığı acını cəmiyyətdə yaymaq, başına gələnlərin yanlış olmadığını, hər kəsin belə bir hadisə yaşaya biləcəyini özünə sübüt etmək üçün başqalarına zərər verə bilər. Yaddaşdakı anormal cinsi bilgilər və onların mübarizəsi bu ehtimalı artırır.

21 Zərər görmüş insan psixoloji yardım alaraq yaşadıqlarını unuda bilər
Yanlış   Təcavüzə uğramış insan yaşadıqlarını xəyal şəklində də olsa, tez-tez xatırlayır.Psixoloji dəstək insana keçmiş gerçəyini unutdurmur, sadəcə onunla birgə yaşaya bilmə gücünün formalaşmasına kömək edir. Təcavüz görmüş uşağın beynində travma qala bilər. Beyin bu travmanın şiddətindən özünü müdafiə etmək üçün “sanki xatırlamır” kimi görünə bilər. Halbuki bu acı hadisə beyində “həzm olunmamış hafizəyə” qeyd edilir. Bu təcavüzü unutmaq deyil, gözlənilməyən anda partlaya biləcək şəkildə hadisənin üstünü örtməkdir.

Adem Güneş “Mahremiyet eğitimi”
Tərcümə etdi və hazırladı : Psixoloq Rübabə 

Beyenmeler
1   3  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +8 (from 8 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az idarəçisi. Psixoloq.

- Sayt ünvanı

HƏR UŞAĞIN ÖZ DÜNYASI

Xüsusi

“Hər uşağın öz dünyası” uşaq psixologiyası mövzusunda yazılmış kitabdır. Kitabda müxtəlif yaş dövrlərində uşağın psixi inkişaf xüsusiyyətləri, körpələrin yuxu və qidalanması, uşaqlarda rast gəlinən qorxu, aqressiya, özgüvən əksikliyi, hiperaktivlik, yalan kimi hallar və onların aradan qaldırılması yolları (nağıl terapiya və oyunlar) göstərilmişdir. Həmçinin boşanmanın uşaq psixologiyasına təsiri, valideyn-övlad münasibətləri, məktəbəhazırlıq və kiçik məktəbli dövrü ilə bağlı mövzulara toxunulmuşdur. Bu kitab hər bir psixoloqun, valideynin, uşaq psixologiyası ilə maraqlanan hər kəsin oxuması və faydalanması üçün nəzərdə tutulub.

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +5 (from 5 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az idarəçisi. Psixoloq.

- Sayt ünvanı

LOQOPEDİK DƏRSLƏR: DÜZGÜN DİAQNOZ İŞİN YARISIDIR

Xüsusi

Valideyn uşağın nitqində hər hansı bir qüsur hiss edirsə narahat ola və üstünə tez düşə bilər. Bu çox vacib bir haldır. Çünki qüsur sırf anatomik ola bilər və nə qədər tez korreksiyaya başlansa, bir o qədər uğurlu olar. Amma bəzi hallar da var ki, istisna olmalıdır. Məsələn: 4 yaşında uşaq “r” demirsə, anatomik qüsurdursa, loqoped işləyə bilər. Digər halda isə işləməsi doğru deyil. Çünki öz özünə formalaşa bilər nitq prosesində. Digər bir nümunə: uşaq diş dəyişmə mərhələsindədir və dodaq-diş samitlərini doğru tələffüz etmir. Bu zaman həmən korreksiyaya başlamaq doğru deyil. Uşağın aryikulyasiya aparatının formalaşmasını gözləmək lazımdır. Hətta sadəcə bağçaya getməklə nitqi, davranışı və ünsiyyəti formalaşacaq uşaqlar var. Bu kimi səbəblər çox ola bilər. Belə səbəblərə çox həssaslıqla yanaşılmalıdır.

“r” səsi tələffüzünə görə mürəkkəb səslərdən biridir. Uşağın nitq inkişafı mərhələsində ən gec formalaşan səsdir. Dil öyrənmə və danışma prosesi uşaqdan uşağa fərqli olur. Amma ən gec 5 yaşda uşaq “r” səsini tələffüz edə bilmirsə, bu zaman artıq üstünə düşmək lazımdır. Rotasizm ( r səsinin qüsurlu tələffüzü) müxtəlif səbəblərdən yarana bilər. Bu səbəblərin biri də dilin altında qədəhin olmasıdır. Qədəh dilin ağızdakı hərəkətinə maneə törədir. Dili vibrasiya etməyə qoymur. “r” səsini qüsursuz tələffüz etmək üçün dil vibrasiya etməlidir. Əgər uşaq 5 yaşında “r” səsini demirsə, loqopedə müraciət edilməlidir. Və loqoped müayinə etdikdən sonra ya korreksiyaya başlamalı, ya da hara lazımdır ora yönləndirməlidir. Məsələn, qədəh varsa, ilk öncə uşaq cərraha yönləndirilməlidir. Sadə bir əməliyyatla qədəh kəsildikdən sonra loqoped öz işini görməlidir. Bəzi halda valideynlər gözləyirlər ki, məktəbə getsin düzələr, öz- özünə keçər və s. Bu doğru qərar deyil. Çünki, uşaq böyüdükdən sonra bir çox halda qədəhi cərrahi əməliyyat etmirlər. Bu da korreksiyanı çətinləşdirir.

Müəllif: Şahanə Nuriyeva loqoped_shahane

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +3 (from 3 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus