PSİXOLOQ OLA BİLMƏNİN HƏSSAS TƏRƏFLƏRİ

Əgər psixoloq öz biliyini, təcrübəsini öz həyatında bir-bir, obyektiv olaraq həyata keçirə bilsəydi, özü üçün ən uyğun həyat yoldaşını, dostu seçən, ətrafdakılarla ən yaxşı davranan, dünyanın ən sevilən və ən rahat insanları olardılar.
Qısacası, psixoloq, heç boşanmayacaq, dostlarıyla heç mübahisə etməyəcək, problemsiz uşaq yetişdirəcək mükəmməl obrazları özündə birləşdirə bilərdi. Ən azından dostu, ailəsi və onların ata-anası, öz uşaqları və hər yeni tanışının ritminə uyğun davranan “cana yaxın” insanlar olmazdılarmı?
İnsanların özəlliklərini və zəif cəhətlərini öncədən kəşf edərək hiyləgərcəsinə o insanlardan istədikləri kimi istifadə edə bilərdilər. Dolayisıyla, bilikli və təcrübəli hər psixoloq öz həyatında sevilən və istədiyi sahədə bacarıqlı bir insan ola bilərdi.
Halbuki, insanları anlaya bilmək, özəlliklərini kəşf etmək, münasibətləri bir tərəfdən rahatlaşdırdığı kimi, bir tərəfdən də çox çətinləşdirə bilir.
Birinə yaxınlaşmanız və ona güvəniniz, bütün gücünüzə baxmayaraq, uyuşa bilməyəcəyinizi anlamanızla birlikdə zəifləyə bilir, və ya yox olur. Sizdən qurmanız gözlənilən münasibətlər tək tərəfli gerçəkləşdirilə bilmir. Vəzifədən kənar və profesionallıqla əlaqəsi olmayan bir sahədə məsləyinizi bilərək və ya qəsdən işlədə, istifadə edə bilmirsiniz. Mən şəxsi olaraq, nə öz evimdə, ailəm içində, nə də kənar ətrafda yola gətirən, dəstəkləyən və tam anlamında psixoloq kimi davrana bildim.
Gözləntilərini kəşf etdiyim insanların istəklərini gerçəkləşdirməkdə illuzionist olmadım. Baxmayaraq ki, günümüzdə eqo şişirtmənin yollarını bilib, istifadə edənlərin psixoloji biliyə ehtiyacları heç olmadığı, sadəcə, çııxarları üçün çalışdıqlarI bəllidir. Amma günümüzün bu dəbdə olan bacarığını sadəcə mənmi qazana bilmədim?
Tanıdığım hər on psixoloqdan, yaxud psixiatrdan beşi boşanmışdı. Özü mövzusunda uzman olanların ətrafında hər kəsdən daha rahat və münasibətlərdə hər kəsdən daha xoşbəxt olduğuna dair isbat olunmuş bir dəyərləndirmə aparmayacağam. Halbuki, onlar peşəsində bilikli, uğurlu, ən azından insanı qavramaqda başqalarından fərqli və potensiallı idilər.
Qarşısındakını dəyişdirmək və ya özünü başqasına görə dəyişmək, böyük istək və mübarizədən başqa, həm də məcburiyyət tələb edir. Bu boşuna mübarizəyə girmədən insanları qəbullanaraq münasibətləri davam etdirə bilmə, ya da bitirmə arasındakı qərarı daha tez verə bilirdilər, sanıram.
Sözləri, davranışları, taktikalarıyla qarşısındakılara tələ qurub, onları tələyə salan insanları nə zaman kəşf etməyə başladığımı tam olaraq xatırlamıram. Bu üsulu şüurlu, ya şüursuz, bəzən bacarıqla, bəzən bacarıqsızca həyata keçirənləri görə bilirdim. Özümü onlardan tam olaraq qoruya bildimmi? Bilmirəm…
Bəlkə də narahat olduğumun fərqində oldum və uzaq durmağa çalışdım. Psixoloji biliklə bu insanların yalanını ortaya çıxarıb göstərməkdən hər zaman qaçdım. Ailə üzvlərimin, yaxın dostlarımın bu tələlərə düşməsinə əngəl olmanın gətirdiyi zərərlər, dolayı yolla mənə də təsir etdi. Yaxın insanların bir-biri üçün duyduğu əndişənin təməlində kənardan gələcək gizli zərərlərə qarşı onları qoruya bilməmə qorxusu yatır.
Bir psixoloq istəyərəkmi depressiyaya girər? Öz həyatına bilə-bilə çətinliklər daşıyan və ya özünü durduğu yerdə depressiyaya salan bir psixoloq ola bilərmi? Keçmişin izlərini bütünlüklə silmək, yox etmək heç kimsənin əlində deyilL. Xromosom quruluşunu, genetik kodları dəyişdirə bilmək mümkünmü? Xasiyyət, hal dediyimiz şəxsiyyətin quruluşunu təşkil edən özəlliklərin təməl daşındakı qranitləri yumşaltmaq asanmı? Bəzən çətin yox, mümkünsüzdür. Üstəlik insanlar nəsildən ötürülən bəzi özəlliklərlə bağlı problem yaşayarkən o genləri ona verən ailəsini bəlkə yanında tapmayacaq, yardımını ala bilməyəcək.
Yaşadığınız ortamda əgər psixoloq olduğunuz bilinirsə gözlənilməz hadisə qarşısında adi və kontrolsuz reaksiya verməniz qəbul edilmir. Yaxınlarınıza üzüntü və ya əsəbiliyinizi bəlli etsəniz “Necə psixoloqsan?” deyəcəklər. Davranışınıza görə danlana bilərsiniz. “Sən bunun öhdəsindən gəlməliydin. Sən idarə etməliydin”. deyilir.
Psixoloq da ağlaya bilər, haqsızlığa uğradığında üsyan edə, qışqırıb-bağıra bilər. Öz insani zəifliklərinə məğlub ola bilər. Üzülə biləcəyini bildiyi halda özünü risqə ata bilər. Həmişə ağıl və məntiqlə deyil, bəzən duyğularıyla da hərəkət edə bilər.
Ümumiyyətlə, müxtəlif peşə insanları da öz peşələriylə şəxsi həyatları arasında uyğunsuzluq yaşaya bilərlər.
Göz həkiminin gözü zəifləyə bilər və eynək taxmağa məcbur olar.
Uğurlu bir cərrahın da əməliyyata ehtiyacı ola bilər və əməliyyatını özü edə bilməz.
Bir vəkilin heç şəxsi hüquqi problemi olmazmı?
Uşaq həkiminin uşağı xəstələnməzmi?
Dermotoloq öz saç tökülməsinin qarşısını almaya bilər.
İnfarkt keçirən ürək həkimləri var.
Hər kəsin necə geyinməsinə qərar verən modelyerlər özləri əcayib geyimlərdə dolaşırlar.
Bu misalları çoxaltmaq, insan şəxsiyyətinin müxtəlifliyi qədər sonsuzdur.
Hər kəs bilir ki, dünyanın bütün insanları iltifatdan xoşlanır və özünə edilən təriflərə inanır.
“Bu işi ancaq sən bacarardın, ağıllı adamsan, mənim heç ağlıma gəlməmişdi”.
“Aaa o sənin yaşıdınmı? İnana bilmirəm, sən ondan 10 yaş cavan görünürsən”.
Zəif tərəflərinə məğlub olan, gözəl, ağıllı, olduğundan daha gənc göründüyü yalanını qəbul edən, tez -tələsik qarşı tərəfə məğlub olan insanlar. Eyni zamanda bu insanlardan istifadə etdiyini sanan istifadəçilər, bəzən özünün istifadə olunduğundan xəbərsizcə ətrafını idarə edənlər. Beləcə, bunlar olduqca münasibətlərin qarmaqarışıqlığı davam edəcək.
Gündəlik həyatda duyğulu münasibətlərdən tutmuş, siyasət, ticarət sahəsinə qədər aldatmalar, aldanmalar, güclünün gücsüzü əzməsinə qədər psixoloqun hər fürsətdə görərək yaşaması çox üzücü. Psixoloq öz öngörməsiylə müxtəlif sahələrdəki problemləri görür və bu sahə insanlarının bu öngörmədən  məhrum olmasını duyur  və əzab çəkir.

Nur Yaycıoğlu  “Bir psixoloqun etirafları” kitabından
Tərcümə etdi və hazırladı:  Psixoloq Rübabə

 

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +4 (from 4 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az yazarı. Psixoloq.

- Sayt ünvanı

SAHİB OLDUĞUMUZ ƏN BÖYÜK ZƏNGİNLİK: İNDİNİ YAŞAMAQ

Xüsusi

İndi, niyə ən dəyərli şeydir? Çünki o bütün həyatınızın yarandığı yerdir. Həyat “indi”dədir.

Siz heç indinin xaricində nəsə təcrübə etmisiz? Və ya indinin xaricində hiss etmisiz? Hər hansı bir şeyin indi xaricində gerçəkləşməsi mümkün ola bilər ? Ola bilməz. Bax elə bu səbəblə, indi sahib olduğumuz ən dəyərli və ən gerçək şeydir.

Diqqətiniz indiyə yönəldiyi anda bir mövcudiyyət, bir hüzur hiss edirsiniz. İnsan anda olduğu zaman doyum üçün gələcəyə bağlı olmaz və qurtuluş gələcəkdə axtarılmaz. Bu olanda xoşbəxt olacam, bu gerçəkləşəndə tamamlanacam, bu gerçəkləşəndə hüzur tapacam formasında olan gələcəyə dair bütün istinadlar, indini pozmağa yönəlikdir. Xoşbəxtlik və ya hüzur gələcəkdə olacaq bir şeydə deyil, çatılmalı olan bir yerdə deyil. Xoşbəxtlik, tam  içində olduğumuz anda gizlidir.

Keçmiş və gələcək üzərində nə qədər çox fokuslansanız, indidən, yəni var olan ən dəyərli şeydən uzaqlaşmış olarsınız. İndi, sahib olduğunuz ən böyük zənginlikdir. Əgər zehni olaraq ora daxil olmağı bacara bilsək.

İNDİYƏ GƏLMƏK

İnsanoğlu tez-tez keçmişdə olanları və gələcəkdə olacaqları düşünməyə meyillidir. İnsanı bədbəxt edən də, narazı qılan da, narahat bir hala gətirən də budur. Halbuki zehin idiyə gəlsə, heç bir problemin olmadığını təcrübə etmə şansına sahib olar.

Özünüzdən; 5 dəqiqə, 1 ay, 1 il sonra nə olacağını yox, bu anda hansı problemə sahib olduğunuzu soruşun. Bu anda yolunda getməyən nə var?

İndi, hər zaman daha öhdəsindən gəlinəndir. Ancaq, gələcəyin öhdəsindən gələ bilməzsiniz. Gələcəyin öhdəsindən gəlmək də lazım deyil. Çünki; gərəkli olan güc, axtarılan cavab, doğru davranış ancaq və ancaq ehtiyac anında otaya çıxar.

NECƏ TƏTBİQ EDİLİR?

İndi yaşamaq demək, şüurumuzun zehninimizdən qurtulmasıdır. Qulağa qəribə gəlir, hə? Biraz aydınlaşdıraq. İnsanı keçmişə və ya gələcəyə aparan şey, öz zehni, yəni düşüncələridir. “Kaş belə olmasaydı” deyən də, “ya… olarsa” deyən də insanın düşüncələridir.

Keçmiş və gələcəklə bağlı düşüncələrinizə fəqli bir formada yanaşın. Belə ki:

Zehninizdən keçənləri müşahidə edin. Ağlınızdan keçənləri doğru olaraq qəbul etmək əvəzinə, onlara xaricdən baxmaq sizi indiyə gətirər. Gələcək haqqında “x, y, z” düşünürəm, ağlımdan keçmişə dair bu keçir formasında durumu özünüzə sözlərlə ifadə edin. Beləcə, siz düşüncələrinizdən ayrılmış olacaqsınız. Siz düşüncələrinizdən ibarət deyilsiniz, həyatınız da beyninizdə qurduğunuz şeylərdən ibarət deyil. “Bunlar sadəcə mənim düşüncələrimdir” cümləsini daxliləşdirin. Zehninizdən keçənlərə xaricdən baxa bilsəniz, durumu daha doğru dəyərləndirə bilmiş olarsınız.

Düşüncələrinizi izləyin, sizdə oyandırdığı güclü duyğuları hiss edin və özünüzü müşahidə edin. Durumu müşahidə etmək onu gerçəkmiş kimi yaşamınızdan daha çox güclü və anda hiss etdirər. Və özünüzə bunu söyləməyi unutmayın: “Həyatım bu düşüncəmdən ibarət deyil.”

İNDİYƏ GƏLMƏ MƏŞQİ

Tam olaraq içində olduğunuz yerdə olun. Beş hissiyatınızdan istifadə  edərək içində olduğunuz an ilə təmas edin. Ətafınızdakı səslərə, rənglərə, materiallara və formalara fokuslanın. Qoxlayın, dadın, hiss edin. İçində olduğunuz hər şeyin hər mövcudiyyətin fərqində olun. Səsləri də, səssizliyi də dinləyin. Nələrəsə toxunun, onların varlığını hiss edin. Nəfəs alıb verməyinizi izləyin, içinizə girən havanın, verdiyiniz nəfəsin fərqində olun. Bədəninizdəki həyat enerjinizi hiss edin. 

Siz, indiki anın gücünün fərqində olan kimi, bütün bədbəxtlik, hüzursuzluq, narahatlıq və mübarizə ortadan qalxacaq. Həyat coşğu və hüzurla axmağa başalayacaq. İndiki anın fərqindəliyi ilə hərəkət etdiyiniz zaman etdiyiniz hər şey, ən kiçik.. ən bəsit fəaliyyət belə, bir xüsusilik, bir dəyər və sevgi duyğusuyla dolu hala gəlir.

Bunu təbiq etmək, yazmaq qədər asan deyil. Davamlı məşq və əmək istəyir. Özünüzü tez-tez indyə gətirmə məşqini etməyə təşviq edin. Bunun həzzini bir dəfə dadsaz, bir daha əl çəkməyiniz mümkün olmayacaq.

İndidə qalmağınız diləyi ilə.

Ən içdən sevgilərimlə…


Mənbə: www.uplifers.com

Müəllif: Psixoloq Romina Kuyumcuğlu
Hazırladı: Fidan Aslanova 

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: 0 (from 0 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

BEYNİ GÜCLƏNDİRMƏNİN 7 YOLU

Bu yazıda məşhur koqnitiv nevrologiya mütəxəssisi professor Sandra Bond Chapmanın insanlara beyni daha səmərəli istifadə etmək üçün irəli sürdüyü bəzi məsləhətləri sıralayacağıq. Chapman 30 ildən artıqdır ki, Texas Universiteti Beyin Sağlığı Mərkəzində nevrologiya sahəsində çalışır və başlıca fəaliyyət sahəsi beynin sağlamlığını qoruyaraq onun performansını ən üst səviyyəyə qaldırmaqdır.
İnsan beyni indiyə qədər kainatda qarşılaşdığımız ən qarışıq obyektdir. Carl Sagan beyin korteksinin Samanyolu qalaktikasından daha qarışıq olduğunu deyir, amma bu gün elm adamları kainatın özünün bir beyin kimi orqanizə edilmiş ola biləcəyini də istisna etmirlər. Beynimizin 100 milyarda yaxın neyrondan ibarət olduğu deyilir, lakin 2014-cü il dekabr ayının məlumatlarına görə 80 milyard olaraq ölçülmüşdür. Neyronların 10 qatı qədər də qlia hüceyrəsi mövcuddur və bu neyronların qidalanması və vəzifələrini yerinə yetiməsində onlara yardım edir. Hüceyrələrdən başqa beyində çox sayda qırışlar, girinti, çıxıntı və kanallar da mövcuddur.
Chapmanın beyni gücləndirəcək 7 “sirr” adını verdiyi bu üsullar çalışan, yetkin fərdlər üçün nəzərdə tutulsa da hər yaşdan, hər qrupdan olan insanlara xitab etməkdədir.

1. Yalnız bir işə mərkəzlənin. Eyni anda birdən çox iş görməsiylə öyünən insanlar bu məsələdə yanılırlar. Beyin eyni anda iki işi görəbiləcək şəkildə inkişaf etməmişdir. Əgər beyin eyni anda iki iş görməyə başlayarsa, iki iş arasında sürətli keçid edir. Bu keçidlər həm görülən işin keyfiyyətini aşağı salır, həm də beyni yoraraq sterss hormonlarını hərəkətə keçirir. Tək bir işə diqqətinizi toplamaqla daha çox nailiyyət qazana biləcəksiniz. Bundan sonra bir iş görərkən musiqi dinləməyi bir daha düşünün.

2. Məlumatları məhdudlaşdırın. Texnologiya artıq o qədər inkişaf edib ki, internetə girdiyiniz anda beyninizə həddən artıq informasiya axını başlayır. Aparılan araşdırmalar 20 il əvvəllə müqayisədə gün ərzində 200 qat daha artıq informasiyaya məruz qaldığımızı göstərir. Əlbəttə bu hamıya eyni cür təsir etmir.. Yalnız özünə lazım olan məlumatları istifadə edənlər, lazımsız məlumatları izləyən və istifadə edənlərdən daha müvəffəqiyyətlidir. Yəni, beynimizi məlumat zibilliyindən xilas etmək məcburiyyətindəyik.

3. Diqqətinizi dağıdan şeylərdən mümkün qədər uzaq olun. Orta hesabla, insanların diqqəti hər üç dəqiqədə dağılır. Diqqəti yenidən toplaya bilməmizə mane olan səbəblərdən biri də texnologiyadır. Fərqində olmasaq belə, biz daim yeni bir e-poçt, facebook mesajı və ya mətn mesajı gözləyirik. Yemək yeyən zaman insanlar telefonlarını masanın üzərinə qoyurlar. Bir iş görərkən texnologiyadan uzaqlaşmaq beynin bu işi tamamlamaq qabiliyyətini artıracaq.

4. Geniş düşünün. Bir iş görməyi planlaşdırğınızda, detalları və xırda ayrıntıları həddən artıq çox düşünsəniz, beyniniz bu get-gəl arasında yorğun düşəcək. Bir işə başlarkən, əvvəlcə kənardan baxın və yavaş-yavaş yaxınlaşın və işi sistemləşdirin. Bu sizin qavrama gücünüzü artıracaq, düşüncə qabiliyyətiniz yaxşılaşacaq.

5. Zehni vəziyyətinizə nəzarət edin. Zehni gücünüz də fiziki gücünüz kimi tükənə bilər. Günə başlayınca, ən çox səyinizi ən əhəmiyyətli hesab etdiyiniz işinizə verin. Məsələn, o gündə mütləq bitirməli olduğunuz bir layihəni təxirə salmadan bitirin. Amma bu işə enerjinizin ən yüksək olduğu səhər saatlarında başlayın.

6. Yenilikçi olun. Rituala çevirdiyiniz işlərdən kənara çıxmaq beyninizin sağlamlığını qorumaq və gücləndirmək üçün etdiyiniz ən vacib işlərdən biridir. Bizim beynimiz vərdiş etmədiyi hər bir hərəkətdə yeni sinapslar (bağlantı) quraraq harmoniya əldə etməyə çalışır. Bəzən dişlərinizi digər tərəfdən fırçalayın. Bir yerdən digər yerə müxtəlif yollarla gedin. Bu, zamanla yeni məlumatların öyrənilmə qabiliyyətini artıracaq.
7. Diqqətli olun. Nə etdiyinizdən, hansı işi görmənizdən asılı olmayaraq müvəffəqiyyət qazanmanın yolu o işə həvəslə başlamaq və diqqəti mərkəzləşdirməkdir. Diqqəti mərkəzləşdirdiyiniz zaman, beyninizin prefrontal korteks və striatum bölgələri arasında sinxronizasiya yaranır, bu şəkildə öyrənirsiniz. Yəqin ki, artıq dərslərdə qələmlə oynamamaq üçün bir səbəbiniz oldu.

Hazirlayan: Ali  Çağlayan Taybaş
Tərcümə etdi və hazırladı: Psixoloq Rübabə

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +4 (from 6 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az yazarı. Psixoloq.

- Sayt ünvanı

MÜKƏMMƏL QADIN

Xüsusi

Yaxşı bir həyat yoldaşı, ana, seksual qadın, evdar xanım, iş yoldaşı, dost, övlad, sevgili və bir çox başqa şeylər olan mükəmməl qadın bədbəxt olacaq. Çünki bu qadınlar başqaları üçün yaşayır. Ailəli bir qadın, həyat yoldaşının həyatını zəruri olduğundan daha asan hala gətirməklə heç də yaxşı iş görmür əslində… Hər problemi həll edə bilən, məsuliyyət daşıyan, düzəni qoruyan və bunun üçün çox səy göstərən qadın  qarşı tərəfin genetikasını pozur. İnsan təbiəti almağa, istifadə etməyə, asanlaşdırmağa cox meyillidir.  Mükəmməl qadın, hər mövzuda bacarıqlı olduğundan, qarşısındakına edəcək bir şey buraxmır. Armud biş, ağzıma düş.
Münasibətlər əlaqələr mübadiləsi, paylaşma olmadan inkişaf etmir, böyümür. Qadınların və kişilərin inkişafı həyatın gətirdiyi öhdəliklərə, dərslərə və səylərə görə mütənasibdir. Övladının məktəb tapşırıqlarını yerinə yetirən bir ana, onun uşağının öz qabiliyyətlərini öyrənməsinə və inkişaf etdirməsinə mane olduğunu başa düşmür. Eynisi münasibətlərə də aiddir. Ərinin də işlərini böynuna götürən, onun etməli olduğu şeyləri onun yerinə edən, onun bacarmadıqlarını bir şəkildə həll edən mükəmməl qadın bədbəxt olmağa məhkumdur.
Qəribəsi budur ki, bu strukturda qadınların münasibətləri ümumiyyətlə xəyal qırıqlığı ilə sonlanır. Ən çox aldanmış, tərk edilmiş qadınlar mükəmməl qadınlardır. Niyə aldadıldıqlarını anlamırlar. Bundan əlavə, ərləri seçdikləri qadınlar özlərindən daha az təcrübəli olanlardır. “Mənim nəyim əksik idi?” Bu sualın cavabı havada qalacaq, hətta bir şok təsiri meydana gətirə bilər, ancaq əksik olan qüsurdur. Münasibətlər mübadiləyə, paylaşıma əsaslanır. Mükəmməl qadın, tərəfdaşının edəcəyini öz boynuna götürdükdə onun erkəkliyini də əlindən almış olur. Onun cəhd etməsi üçün ortada bir səbəb buraxmır. Həyəcanı, həvəsi qalmayan  bir həyat yoldaşı təbii olaraq digər mühitlərə getmək və özünü göstərmək üçün axtarış edir.
Kənardan baxdıqda qüsursuz görünən bir qadınla yaşadığınızı təsəvvür edin. Hazır həyat. İlk zamanlar cox rahat, keyifli görünsə də, zaman keçdikcə çox darıxdırıcı, təkmil və boş həyat şəklini alır. Zamanla insani eqonuz zədələnir. Mükəmməllik özündən imtina etməkdir. Daim başqaları üçün yaşamaq, başqalarının  ehtiyaclarını ödəmək, seçimlərini hazırlamaq, həmişə başqalarını düşünmək, mükəmməl qadınları öz kimliklərindən məhrum edir. Öz həyatınızdan vaz keçmək, saçlarınızın hər telini süpürgə etmək, lazımsız fədakarlıq göstərmək, qarşı tərəfdən alqışlar gətirməz. Bunlar müntəzəm olaraq həyata keçirildikləri üçün vəzifə kimi görülür  və onların dəyəri bilinmir. Mükəmməl olmaq zamanla insanın özünə və ətrafına zərər verir. Həyat yoldaşını, uşağı, özünü və hətta dostlarını çətin psixoloji prosesə soxur. Münasibətlər paylaşdıqca  dəyər qazanır və zövq verir. Mükəmməl qadın xoşbəxt ola bilməz. Çünki başqasının həyatını təşkil və təmin edərkən, öz həyatını unudur. İnsanlar qüsurlu olur, xətaları yanlışları ilə var olur. Mükəmməllik insanlara aid deyil. Qüsursuz və ya mükəmməl qadın olmağa çalışmayın. Bu sizi  yalnız mənəvi bir qul və yaşam xidmətçisi edər.

Müəllif: Candan Ünal
Tərcümə:
 Şahanə Nuriyeva
Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +8 (from 10 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

SEVGİ BƏS ETMİR

lennon_reznor1967-ci ildə Con Lennon belə bir mahnı yazır: “Sənə lazım olan tək şey sevgidir”. Həmin Lennon: hər iki arvadını döyür, uşaqlarından birini atır, öz yəhudi menecerinə homofob və antisemit təhqirlər yağdırır, bir dəfə isə kütlə qarşısında tamamilə çılpaq uzanır.

Otuz beş il sonra Nine İnch Nails qrupundan olan Trent Reznor “Sevgi bəs etmir” mahnısını yazır. Özünün qeyri-adi çıxışları və qrotesk həyəcanlı klipləri ilə məşhur olmasına baxmayaraq, Reznor narkotik və alkoqol asılılığından xilas olur, bir qadınla evlənir, ondan iki uşağı olur və nəhayət, evdə qalmaq, yaxşı ər və ata olmaq üçün bütün studiya və qastrol fəaliyyətini dayandırır.

Bu kişilərdən birinin təmiz və realistik sevgi anlayışı var. Digərininsə – yox. Onlardan biri sevgini idealizə edir, onda bütün problemlərinin həllini axtarır. Digəri isə – yox. Onlardan biri, görünür ki, narsist kütbeyin olub. Ikinci isə – yox.
Bizim mədəniyyətdə sevgini çox idealizə edirlər. Biz ona bütün həyati problemlərin panaseyası kimi baxırıq. Bizim filmlər və kitablar onu həyatın son məqsədi kimi, mübarizədən çıxış vasitəsi kimi təqdim edir. Məhz ideallaşdırdığımız üçün ona layiq olduğu qiyməti verə bilmirik. Və bunu öz xəstə münasibətlərimiz bahasına ödəməli oluruq.

Lennon kimi bizə lazım olan tək şeyin sevgi olduğuna inanda hörmət, itaət, başqaları qarşısında məsuliyyət kimi fundamental dəyərləri gözdən qaçırmalı oluruq. Əgər hər şeyi sevgi həll edirsə, niyə mən özümü digər – qəliz şeylərlə yormalıyam?

Amma Reznor kimi sevginin bəs etmədiyinə inananda başa düşürük ki, sağlam münasibətlər xalis emosiyalardan və yüksək ehtirasdan daha artıq bir şey tələb edir. Biz başa düşürük ki, bizim münasibətlərimiz üçün adicə vurulmaqdan daha vacib şeylər lazımdır. Və o münasibətin uğuru daha dərin və daha vacib dəyərlərdən asılıdır.

Sevgi haqqında üç acı həqiqət:

sevgi bəs etmir1. Sevgi heç də hər zaman uyğunluqla üst-üstə düşmür

Sadəcə kiməsə vurulma faktınız həmin adamın sizinçün uzun müddətə yaxşı partnyor olması anlamına gəlməz. Sevgi – emosional prosesdir, uyğunluqsa – məntiqi. Və onların ikisinin bir yerdə olması mütləq deyil.
Sizinlə yaxşı davranmayan, sizin özünüzü pis hiss etmənizə və özünüz haqda olduğunuzdan pis düşünmənizə səbəb olan, sizin ona hörmət etdiyiniz qədər sizə hörmət etməyən və ya öz həyatı ilə birlikdə sizinkini də məhvə yuvarlayan birinə vurula bilərsiniz.
Sizinkinin tamamilə əksi həyat məqsədləri və ambisiyaları olan, həyat anlayışı və dünyagörüşü sizinki ilə ziddiyyət təşkil edən birinə vurula bilərsiniz.
Sizdən bütün həyat enerjisinizi və xoşbəxtliyinizi soran birinə vurulmanız mümkündür. Paradoksaldır, lakin faktdır.
Mənə məktub yazan bütün insanların qəzalı münasibətləri məhz emosiyaların nəticəsidir. Onlar hamısı məhz həmin məşhur “qığılcım”ı hiss edib ağılları başından gedən adamlardır. Nə olsun ki, o (kişi) xristian-alkoqolikdir, o isə (qadın) narkoman-nekrofil. Hər halda, bu – doğru görünür.
Və yarım il sonra qadın onun zibilini qazonun üstünə tullayanda, kişi isə onun xilası üçün gündə 12 dəfə İsaya dua edəndə, onlar dayandılar və təəccübləndilər: “Nə yolunda getməyib?” Əslində isə hər şey elə başlamamışdan yolunda getməyib.
Görüşəndə və partnyor axtaranda təkcə ürəyinizə yox, həm də ağlınıza əsaslanmalısınız. Düzdür, siz ürəyinizi yerindən çıxaran, qarnınızda kəpənəklər uçurdan birini tapmaq istəyirsiz. Lakin siz həm də qarşınızdakı insanın dəyərini – həyata münasibətini, maraqlarını və dünyabaxışını bilməlisiniz. Çünki əgər sizə uyğun olmayan birinə vurulsanız… South Park cizgi serialındakı xizək instruktorunun dediyi kimi, sizin pis vaxtlarınız gələcək.

sevgi kifayət deyil-menson2. Sevgi münasibətlərdəki problemləri həll etmir

Keçmiş sevgilimlə biz bir-birimizə dəlicəsinə vurulmuşduq. Biz ayrı şəhərlərdə yaşayırdıq, görüşməkçün pulumuz yox idi, ailələrimiz bir-birinə nifrət edirdi və biz həftəlik mənasız mübahisə və dram pristupları yaşayırdıq.
Və hər dəfə biz uzaqlaşanda səhəri gün bir-birimizə qayıdırdıq, özümüzə xatırladırdıq ki, biz bir-birimizçün ölürük və heç bir xırdalıq bizi ayıra bilməz, çünki biz çooooox sevirik və mütləq bir yolunu tapacağıq, sadəcə bir az vaxt lazımdır. Bizim sevgimiz bizdə hər şeyin öhdəsindən gələ biləcəyimiz hissini yaradırdı, hərçənd ortada dəyişən bircə şey də yox idi.
Heç bir problem həll olunmurdu. Mübahisələr təkrarlanırdı. Arqumentlər kəskinləşirdi. Bizim hətta bir-birimizi görməyə belə qadir olmadığımız gerçəyi bizi boyunduruğuna almışdı. Biz o dərəcədə özümüzə qapanmışdıq ki, heç bir normal ünsiyyət qura bilmirdik. Saatarla telefondan asılırdıq və demək olar ki, heç nə danışmırdıq. İndi geri baxanda görürəm ki, heç ümid də yox idi. Amma yenə də bu, üç il çəkdi! Nəticədə, sevgi hər şeyi həll edir, hə?
Partlayış dəhşətli idi. Və mən bu münasibətlərdən böyük dərs çıxardım: sevgi sizi öz həyati problemlərinizi unutduracaq dərəcədə yaxşı hiss etmənizə səbəb olduqca, o həmin problemlərdən heç birini həll etməyəcək.
Emosiyaların amerikan təpələri sərxoşedici ola bilər, fəth edilmiş hər növbəti yüksəklik əvvəlkindən daha əsrarəngiz ola bilər, lakin ayağınızın altında möhkəm torpaq hiss etmədikcə emosiya axını axırda hər şeyi yuyub aparacaq.

bəs etmir_menson3. Sevgi heç də hər zaman özünüzü qurban verməyə dəyməz

Sevginin əsas əlamətlərindən biri – başqasını, onun ehtiyaclarını özününkündən daha çox düşünmə qabiliyyətidir. Lakin bu sual çox nadir verilir: “Nəyi qurban verirsiniz və o buna dəyərmi?”
Sevgi münasibətlərində bəzən öz istəklərindən, ehtiyaclarından və vaxtından keçmə normaldır. Mən deyərdim ki, bu adekvat və sağlam davranışdır və məhz o, münasibətləri gözəlləşdirir.
Lakin iş sadəcə kiminləsə ola bilmək üçün özünə hörmət hissinin, fiziki vəziyyətin, həyati maraqların və məqsədlərin zədələnməsinə gedib çıxanda, sevgi problematikləşir. Sevgi bizim individuallığımıza nəsə qatmalıdır, onu hədələməməlidir. Əgər biz hörmətsiz və təhqiramiz davranışa dözməli oluruqsa, faktiki olaraq bunu edirik: biz öz sevgimizin bizi udmasına və yox etməsinə imkan veririk. Bu gedişlə biz bir vaxtlar mövcud olan insanın sadəcə qılafına çevrilə bilərik.

Dostluq testi
Əsas məsləhətlərdən biri belədir – siz və partnyorunuz yaxşı dost olmalısınız. Bir çoxları bu məsləhəti yalnız pozitiv yöndən nəzərdən keçirir: “Mən partnyorumla ən yaxşı dostumla keçirdiyim qədər vaxt keçirməliyəm”, “Mən partnyorumla ən yaxşı dostumla elədiyim kimi açıq ünsiyyətə girməliyəm”, “Mən partnorumla ən yaxşı dostumla əyləndiyim kimi əylənməliyəm”.
Lakin məsələyə həm də neqativ bucaqdan baxmaq lazımdır: “Ən yaxşı dostunuza imkan verirsinizmi ki, o sizinlə partnoyurunuz qədər pis davransın?”
Qəribədir ki, qeyri-sağlam və asılı münasibətlərə sahib olan böyük əksəriyyət bu suala “yox” cavabı verir…

Unutmayın: Sevgidən həzz almanın yeganə yolu – həyatda ondan daha vacib bir şey tapmaqdır.

Siz öz həyatınız boyu müxtəlif insanları sevə bilərsiniz. Siz sizin üçün yaxşı və pis olanları sevə bilərsiniz. Siz çox sadə və çox qəliz sevgi münasibətlərində ola bilərsiniz. Siz gənc və yaşlı vaxtınızda sevə bilərsiniz. Sevgi unikal deyil. Sevgi nadir deyil. Sevgi – defisit mal deyil.

Sizin özünəhörmət hissinizdən fərqli olaraq. Şəxsi ləyaqət hissinizdən fərqli olaraq. Güvənmə qabiliyyətinizdən fərqli olaraq. Siz həyatınız boyu dəfələrlə vurulmuş ola bilərsiniz, lakin özünəhörmət hissinizi, şəxsi ləyaqət hissinizi, güvənmə qabiliyyətinizi itirdinizmi, onları bərpa etmək çox çətin olacaq.

Sevgi – möcüzəvi təcrübədir. O, həyatın bizə təklif edə biləcəyi ən əsrarəngiz təcrübədir. O, hər kəsin duymalı və dadmalı olduğu şeydir.

Lakin hər bir təcrübə kimi, o da sağlam və qeyri-sağlam ola bilər. Hər bir təcrübədə olduğu kimi, burda da o sizi, sizin identikliyinizi, həyat qayənizi müəyyənləşdirməli deyil. Biz ona bizi məhv etməsinə imkan verməməliyik. Biz özümüzü ona qurban verməməliyik. Çünki bunu etdiyimiz zaman sevgimizi də, özümüzü də itiririk. Çünki bizə bu həyatda sevgidən daha artıq bir şey lazımdır. Sevgi möhtəşəmdir. Sevgi vacibdir. Sevgi çox gözəldir. Lakin təkcə o bəs etmir.

Müəllif: Mark Menson
Tərcümə: Günay İsrafilova
Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +7 (from 15 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus