PAYIZ DEPRESSİYASI

Payız olduqca rəngarəng fəsildir. Təbiət bu fəsildə daha səxavətlidir. Payızda bütün fəsillərə nisbətən bolluq, bərəkət özünü göstərir.
Yaradıcı insanlar payızı daha çox sevir, daha məhsuldar olurlar.
Lakin bütün bunlarla yanaşı, payızda bir hüzün, bir kədər də var. Romantikanın ən bol olduğu fəsildir payız.
Payız təbiətin xəzan çağıdır. İnsan ömrünün də qürub çağını payıza bənzədirlər.
Baharda canlanan, oyanan təbiət bu duyğuları insana da yaşadır. Günəşli, uzun günlər insanı da canlandırır. Bunların əksinə payızda günlərin qısalması, günəşin daha az görünməsi, çiskinli, küləkli günlər insanı kədərləndirir. Təbiətin kədəri insanın da ruhuna hopur.

payız depressiyası

Təbiətin kədəri insanın da ruhuna hopur.

“Payız depressiyası” məhz bu zaman özünü göstərir. Günəşin daha az görünməsi ilə orqanizmdə melotonin hormonu artır, “xoşbəxtlik hormonu” sayılan serotonin isə azalır. Heyvanlarda da yuxunun və oyaq qalma vaxtının melotonin hormonu ilə tənzimləndiyi məlumdur. Bu hormon yalnız qaranlıqda ifraz olunur, işıqda isə azalır. Yayda gecələr qısa olduğu üçün melotonin ifrazı azaldığı halda, uzun payız və qış gecələrində daha çox ifraz olunur.
Depressiyaya tez-tez düşən insanlar, payız depressiyasına da asanlıqla yaxalanırlar. Qadınlar depressiyaya meylli olduqlarından, payız depressiyasına da ən çox qadınlarda rast gəlinir. Dünyada hər beş nəfərdən biri bu depressiya növündən əziyyət çəkir.

Əsas əlamətlər:

Sabah yuxudan oyanmaqda çətinlik çəkmə;
Həddən artıq yatma istəyi;
Ümumi yorğunluq;
İştahsızlıq;
Hər şeyə marağın itməsi;
Depressiya ilə bağlı yaranan yorgunluq, fikrini bir yerə cəm edə bilməmə, tez özündən çıxma, enerji azalması və s. əlamətlər mütəxəssis tərəfindən qiymətləndirilməlidir. Ola bilər ki, bu heç depressiv əlamət deyil, hansısa bir xəstəliyin əlamətidir. Yaxud da başqa bir psixoloji problemin başlanğıcı ola bilər.
Bu zaman insan bədəninə lazım olan  enerjini toplamaq üçün rejimlə qidalanmalı, gün ərzində yarım və ya bir saat gəzintidə olmalıdır.İdmanla məşğul olmaq olduqca faydalıdır. Buludlu havada gəzintiyə marağın olmaması, istəksizliyin olmasına baxmayaraq, açıq hava, oksigen insanın əhvalını xeyli yaxşılaşdırır.
Hər günə gözəl bir səhər yeməyi ilə başlamaq, iş yerində yorulduqca fasilələr vermək lazımdır.
Qida rasionu önəmlidir. Ağ şəkərdən bacardıqca az istifadə etmək lazımdır.Çünki  ağ şəkər qan şəkərini sürətlə qaldırır və eyni zamanda sürətlə aşağı salır. Bu da yorğunluq hissini artırır. Əvəzinə isə bol şəkildə meyvə, tərəvəz istifadə etmək lazımdır. Şirniyyatdan, tortdan, şokoladdan az istifadə edin. Bu qidalar vitaminlə zəngin deyil.
payız depressiyasıNəzərə alın ki, payız depressiyası bir xəstəlik deyil, yalnız bir psixoloji qərarsızlıq halıdır və daha çox boş-bekar insanların qapısını döyə bilər. Çalışın özününzə faydalı məşğuliyyətlər tapasınız. Qadınlar mətbəxdə daha fəal ola bilər, toxuma, tikiş bacarıqlarından faydalana bilərlər. Dil öyrənmək, kitab oxumaq, rəsm çəkməklə məşğul olmaq lazımdır. Ən əsası dostlarla ünsiyyətdə olun, bərabər istirahət edin. İdmanla məşğul olsanız stressinizi atmış olarsınız. Stress qanda adrenalinin parçalanmasını sürətləndirir, depressiv əlamətləri artırır. İdmanla məşğul olan zaman isə beynin qanla təchizatı güclənir, mənimsəmə qabiliyyəti artır. Səhərlər qaçmaq əhval-ruhiyyəni yaxşılaşdırır, endorfin hormonunun artmasına səbəb olur. Endorfinin artması insanın özünü sevincli, xoşbəxt hiss etməsinə səbəb olur.
Əlamətlər kəskin şəkildə özünü göstərərsə, mütəxəssisə müraciət etmək, dərman və ya psixoterapiya müalicəsindən yararlanmaq olar.

Müəllif: Psixoloq Rübabə

 

Beyenmeler
0   4  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +33 (from 37 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az idarəçisi. Psixoloq.

- Sayt ünvanı

RƏNGLƏR NECƏ DANIŞIR?

Rənglərin insan psixologiyasına təsiri danılmazdır. Rənglərlə bağlı insanlar müxtəlif fikirdə olsalar da, nəfəs alma, qan dövranı, nəbz, əzələ fəaliyyəti rənglərə görə dəyişir. Rənglər insanı fəallaşdıra, sakitləşdirə, həyəcanlandıra, üşüdə və ya isidə, narahatlıq və ya rahatlıq gətirə bilər. İsti rənglər sarı, qırmızı, narıncı, qəhvəyidir. Soyuq rənglər yaşıl, mavi, bənövşəyi və bozdur.  Soyuq rənglər qan dövranının azalmasına, damarların genişlənməsinə səbəb olur. İsti rənglər isə əksinə qan dövranının artmasına, narahatlığın çoxalmasına səbəb olur. Parlaq rənglər aktivlik hissi verir. Tutqun rənglər isə istirahət və rahatlıq hissi verir.

rənglərin dili, rənglər danışır –  neytral rəngdir, lakin bütün rənglərin sintezindən əmələ gəlmişdir. Ağ, günəş şüalarını olduğu kimi əks etdirir. Bu baxımdan ağ rəng, şəffaflığı, saflığı, sabitliyi əks etdirir. Onda həm işıq parıltısı, həm də buz soyuqluğu var. Toy günü gəlinlərin bu rəngdə geyinməsi də bu təmizliyə  işarədir. Ağ rəngə üstünlük verən insanlar, hadisələrin mərkəzində olmaq istəyən, həyatsevər, işgüzar insanlar olurlar.

QARA –  sadə bir rəngdir. Qara rəng, günəş şüalarını içinə çəkir və çölə hər hansı bir rəng buraxmır. Qara, şüuraltı olaraq, başqalarında maraqlı və qəribə təəssürat oyatmaq istəyənlərin rəngidir. Belə insanlar öz həssaslığını boğmağa çalışır. Cəsur, təşəbbüsə meylli, sağlam xarakterli olurlar. Bu rəng, tez inciyən insanlar üçün müdafiə rolunda çıxış edir. Qara rəngdən həddən artıq istifadə, həyatın inkarına, xaosa, boşluğa gətirib çıxara bilər.
Gördüyümüz hər hansı bir işdə diqqətimizin dağılmamasını istəyiriksə, qara rəngdən istifadə etməliyik. Kinoteatrlarda baxılan kinoya diqqətin cəlb olunması üçün bütün işıqlar söndürülür və ətraf qaranlıq olur. Lentlərin yuyulması zamanı lentlərin yanmaması üçün oradakı şərait qaranlıq olmalıdır.

BOZ –  qara ilə ağ rəngin birləşməsidir. Bu rənglər, hər biri tək istifadə olunduqları zaman yeknəsək görünürlər. Lakin bacarıqlı bir əlin köməyi ilə, uyğun aksesuarlarla gözəl şeylər meydana gətirmək olar. Boz, diplomatik və ağır rəng olmasına baxmayaraq, hərəkətsizliyi, ciddiyyəti təmsil edir. Boz rəngi seçənlər, ətrafdakılardan qiymət  gözləyirlər. Digər insanların fikirlərinə qarşı diqqətlidirlər, şəxsi mənfəət güdmürlər. Yaxşı dost olur, xəyalpərəstdirlər, duyğularını gizlətmirlər. Bu rəngi seçənlər, güvənli bir cəmiyyət içində yaşamağı arzu edirlər. Dözümsüz olduqları üçün özlərini xoşbəxt saya bilmirlər. Sıxıntılarını,  ürəklərində saxlamaqları psixoloji problemlər yaradır.

QIRMIZI –  bu rəng güc, sağlamlıq və həyat eşqinin rəngidir. Həyata açıq, sadə, rənglər danışır, göyqurşağıkomplekssiz baxanların rəngidir. Əgər təbiətcə sakit bir insan bu rəngə üstünlük verirsə, demək, bu rəngdən güc, enerji alır. Qirmızı sevənlər lider olmağı sevirlər. Emosiyalara qapılmasalar, onlardan yaxşı lider olar. Həyatı, canlılığı, dinamikanı sevirlər.
İştahaçıcı dərmanların böyük bir hissəsi qırmızı rəngdədir. Bir çox yemək firmalarının loqoları qırmızıdır.
İşıqforlarda dayanma işarəsi də qırmızıdır. Avtomobili işə salamq üçün açarı burduğumuzda, qarşımıza yağı göstərən işıq, əl tormozunun işığı, qapıların açıq olub-olmadığını göstərən işıq, təhlükəsizlik kəmərini bağlamağımız lazım olduğunu göstərən işıq çıxır ki, bunları da göstərən işıqların çoxu qırmızı rəngdə olur.
Bir sözlə, qırmızı, yaxınlaşdırıcı, hücum edən, istı, canlı, həyəcanlandırıcı və ehtiraslandırıcı cəhətləri özündə cəmləşdirən bir rəngdir.

MAVİ –  mənəvi yüksəkliyi, saflığı simvolizə edir. Özünə inamlı, həyatda və karyerada önəmli yer tutmaq üçün daim çalışanların rəngidir. Mavi rəng sevənlər səyahətə meylli olur, dəniz, su daim onları özünə çəkir.
Göy üzü, dəniz mavidir. Göyün qatılığı, tündlüyü artdıqca dərinliyi də artır. Mavi rəng sakitləşdirici rəngdir. Bir çox sosial şəbəkələrin də istifadə etdiyi rəng mavidir.
Mavi rəng yemək  istəyini azaldır. Buna görə, bütün pəhriz məhsullarında göy rəngli yazılardan istifadə edilir.
Banklar göy rəngli loqolardan istifadə edərək özlərinin dərinliyini vurğulayır. Mavi rəglə böyüküklərini, yaşıl rənglə etibarlı olduqlarını vurğulayır.

YAŞIL –  mülayim və səmimi insanların rəngidir. Sakitliyi xoşlayır, diqqət mərkəzində olmağı sevmirlər. Lakin uzun müddət istifadə edildikdə yorucu təsir bağışlayır. Yaşıl cavanlığın, yazın rəngidir. İşıqforlarda yaşıl rəng “keç” rənglər danışırmənasındadır. Avtomobilin qısa faraları yandırıldıqda paneldə göstərici olaraq yaşıl işıq yanır. Şəhərlərarası məsafəni göstərən yol lövhələri də demək olar ki, yaşıl rəngdədir. Yaşılda inam, arxayınçılıq, rahatlıq və qismən bir dərinlik var.
Yataq otağının yaşıl rəngə boyadılması ailədə sakitliyə, mətbəxin yaşıl rəngə boyadılması isə aşpazların həvəslə işləməsinə səbəb olur.
Əməliyyat otaqlarında həkimlər yaşıl xalat geyinirlər və əməliyyat olunan xəstənin cərrahiyyə müdaxiləsi olunacaq yerdən başqa bütün bədəni yaşıl parça ilə örtülür. Yaşıl rəngi digər rənglərə görə ilk sıraya yerləşdirən insanlar yaradıcı olurlar.

NARINCI –  bu rəng çox tez diqqət çəkir. Əgər bir məhsulda narıncı rəngdən istifadə edilirsə, “Bu məhsul hamı üçündür” mesajı verilir. Balaca uşaqlar üçün hazırlanan oyuncaq və geyimlərdə bu rəng üstünlük təşkil edir. İnsanlar bu rəngin olduğu yerə rahat və asanlıqla daxil ola biləcəkləri hissinə qapılırlar. Bu rəngi sevənlər, başqalarının şöhrət işığında parıldamağı sevməyənlərdir. Bir qədər tərs, lakin ümumilikdə mehriban, dəyişkən şəraitə asanlıqla uyğunlaşırlar.

QƏHVƏYİ –  güclü insanların rəngidir. Hərəkət və fikirlərində tələskənliyə yol vermirlər. Təmkinli və dolğun olduqları üçün hər şeyi öncədən düşünüb, addım atırlar. Ciddi insanlardır. Sevgidə aktivdirlər. Həyatın digər sahələrində olduğu kimi sevgidə də sakit və təmkinlidirlər. Daim düşünməyə meyllidirlər. Cəmiyyətdəki problemlər, siyasi vəziyyət ilə maraqlanırlar.
Ancaq qəhvəyi rəngin gizli bir özündən uzaqlaşdırıcı təsiri də var. Bu xüsusiyyətinə görə dünyadakı fast food yeyilən bütün restoranların divarları, stolları və stulları, adətən, qəhvəyi rəngə boyadılır. Bu restoranlarda müştəriyə dillə deyilməsə də dördbucaqlı stollar, rahat olmayan stullar, tavan və döşəmənin rəngləri vasitəsilə “Burda çox oturma, yeməyini ye və get” mesajı çatdırılır.

ÇƏHRAYI –  müdafiəyə, simpatiyaya, sevgiyə ehtiyac hiss edənlərin rəngidir. Onlarda tez-tez özünə inamın çatışmadığı hiss olunur. Həyatı çox zaman nağıla bənzədir, xəyalpərəst olurlar. Xəyaldan ayrılıb reallığı görəndə böyük sarsıntı keçirirlər. Həyat rəngidir. Bu rəngi sevənlər həyatı sevir, ondan zövq almağı bacarırlar.

SARI –  bu rəngə üstünlük verənlər cəsarətli, insanları özünə cəlb etməyi bacaran, rənglər danışırfasiləsiz olaraq yeni informasiya axtaran, eqosentrik, şən və hazırcavab olurlar. Hakimiyyəti sevir, elmdə, incəsənətdə uğur qazana bilirlər. Daim xoşbəxtliyə can atır və nail olmaq üçün əllərindən gələni edirlər. Çatışmayan cəhətləri lovğa, dikbaş olmalarıdır. Rəngdə bir parlaqlıq və istilik var. Rahatlığı və aydınlığı təmsil edir.
İşıqforlarda yanan sarı işıq “hazır ol” mənasını verir. Sarı rəngdə bir keçicilik var. Günəşin sarı işıqlarında da keçicilik var. Cücənin sarı rəngində də keçicilik var.

BƏNÖVŞƏYİ –  bu rəng palitra üzərində bir miqdar mavi ilə qırmızının qarışığından ibarətdir. Mavi yaradıcı, rahatlıq rəngidir. Qırmızı isə təzyiqi artıran, sərtlik aşılayan rəngdir. Bənövşəyi rəng, bu iki rəng arasında hərəkət edən rəngdir. Hansına daha yaxın olarsa, ona uyğun təsir göstərir. Tünd tonu şiddət və yoxluğu aşılayır. Açıq tonu isə xəyal və rahatlığı aşılayır. Yasəmən rəngi də bu ümiddəndir.
Bu rəng güclü emosionallıq, yüksək mənəviyyat, nəciblik göstəricisidir. Bu rəng, harmonik inkişaf etmiş səxsiyyətə aiddir. Romantizmin rəmzidir. Bu rəngə digər rənglər arasında üstünlük verənlərin həyatında sevgi əsas yeri tutur. Özlərinə qarşı nəzakətdən xoşlanır, gözəl , cəzbedici olmağı arzulayırlar. Hər zaman istənilən kəslə yaxınlıq qurmurlar.

Müəllif :  Psixoloq Rübabə

Beyenmeler
0   4  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +50 (from 56 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az idarəçisi. Psixoloq.

- Sayt ünvanı

UŞAQLARIN ÖLÜM TƏSƏVVÜRÜ

uşaq və ölüm

Uşağa xəbəri verən insan uşağın ən yaxını olmalıdır.

Ölüm, həyatımızın qaçınılmaz və insana ağrı-acı verən gerçəklərindən biridir. Ölümə şahid olmaq və yaxınlarımızdan birinin ölümünü görmək bizi üzür.

Hər ölümün ardınca bir yas dövrü başlayır. Ölən insanla bağlarımız artdıqca, ölümün verdiyi hüzün də artır. Ölən insan ailəmizdən biridirsə, ölümün ağrı-acısına səbr etmək daha da çətin olur. Ölümlə üz-üzə qalan tərəf uşaq və ölən də ata-anası olduğu zaman uşaq üçün böyük bir çətinlik dövrü başlayır. Həyatındakı ana qəhrəmanlardan birinin ölməsi uşağı dərin bir ağrı-acıya qərq edir. Gedəni geri gətirmək mümkün olmur. Lakin doğru davranışlarla uşağın yas müddətini daha sağlam bir şəkildə keçirməsi təmin edilə bilər.

Uşağa ölümün açıqlanması

Bir uşağın yaxını vəfat edəndə, uşağa tez bir zamanda vəfat xəbərini vermək lazımdır. Bir həftə gözləyib sonra xəbər vermək, dəfn işlərinin bitməyini gözləmək gərəksizdir. Uşaq nələrinsə yolunda getmədiyini hiss edər və kimsə ona açıqlama verməszə, böyük bir qarışıqlıq yaşayar. Bu səbəblə, uşaq, ölüm xəbəri alındığı zaman ən qısa zamanda doğru bir şəkildə məlumatlandırılmalıdır.

Uşağa xəbəri verən insan uşağın ən yaxını olmalıdır. Bu insan uşağın anası ya da atasıdır. Ana və atanın birlikdə vəfat etməsi halında isə uşağın özünü ən yaxın hiss etdiyi qohum bu xəbəri uşağa verə bilər.
Uşağa ölüm xəbərini verərkən mətanətli davranmağa, gözyaşlarını gizlətməyə ehtiyac yoxdur. Uşaq xəbəri verən insanın duyğularını və ağrı-acılarını gizlətməyə çalışdığını görsə, özü də ölümdən qaynaqlanan ağrı-acısını gizlətməyə və gözyaşlarını saxlamağa çalışar. Bu uşaq üçün sağlam bir vəziyyət deyil. Bu səbəblə, ölüm xəbərini verən zaman mümkün qədər təbii davranmaq lazımdır. Xəbəri verən insanın içindən ağlamaq gəlirsə, o insan ağlaya bilər. Beləcə, uşaq ölümlə bağlı duyğularını rahat bir şəkildə ifadə edə biləcəyini öyrənər.

Uşağa ölüm, «öldü» və «vəfat etdi» kimi sadə cümlələrlə açıqlanmalıdır. Ölüm bir qəza nəticəsində olubsa, « Bir qəza keçirdi və öldü» demək kifayətdir. Qəzanın detallarını açıqlamaq yersizdir. «Allah yanına apardı», «Uzaq bir səfərə getdi» ,«Quş olub cənnətə getdi», «Allahın evinə getdi» ,«Uzun bir yuxuya getdi» kimi deyimlər uşağın başını qarışdırar. Uşaqda, bu kimi deyimlərin ardınca Allaha qarşı mənfi duyğular, səfərə çıxmağa və yatmağa qarşı isə qayğılar yarana bilər.

Ölüm uşaq üçün var olan insanın bir anda yox olmasıdır. Ölən insanın hara getdiyi uşağa maraqlı gəlir. Konkret düşündüyü üçün ölən insana bir yer, bir məkan isnad etmək istəyir. Əgər dəfn və qəbir ziyarətinə qatılmasa, ölən insanı zehnində itirər. Ölümü qəbul etməkdə çətinlik çəkər. Uşaq, ölən insanın torpağa dəfn edildiyini öyrənəndə və qəbristanı ziyarət etdiyində artıq ölən insana bir yer , bir məkan isnad edir. Bu səbəblə, bir yaxını öləndə uşağın ölən insanın qəbrini qısa müddətdə ziyarət etməsi təmin edilməlidir.

uşaq və ölüm

Uşaqla özümüzün həsrət və kədər duyğumuzu paylaşmaq, uşağın da öz duyğularını paylaşmasını asanlaşdırar.

Ölüm sonrası

Uşaqlar ölüm sonrasında ölüm barəsində çox da danışmaq istəməyə bilərlər. Duyğularını içlərində yaşamağı seçə bilərlər və ya duyğularını ifadə etməkdən qorxa bilərlər. Yeddi yaşdan aşağı uşaqlar ölümün geri dönülməz olduğunu tam anlamazlar. Ölənlərin bir gün qayıdıb gələcəklərini düşünə bilərlər. Necə olub nəfəs ala bilmədiklərini, gözləri olduğu halda niyə görmədiklərini tam qavraya bilməzlər. Bu uşaqlar ölüm xəbərini aldıqları zaman heç bir şey olmamış kimi gedib oyunlarına davam edə bilərlər. Bu hal, onların laqeyd olduğunu yox, ölümün geri dönməzliyini tam anlamadıqlarını göstərir.

Uşaqla ölən insan barəsində danışmaq lazımdır. Beləcə, uşaq içində yığdığı duyğularını boşalda bilər. Ölən adam haqqında danışarkən uşaqdan, ölən insanla yaşanılan müsbət xatirələr haqqında soruşula bilər. Uşağın xatırlamadığı gözəl anlar yenidən detalları ilə danışıla bilər. Uşaqla özümüzün həsrət və kədər duyğumuzu paylaşmaq, uşağın da öz duyğularını paylaşmasını asanlaşdırar. Həftənin bəzi günlərində ölən insanın şəklinə baxmaq, videolarını izləmək, qəbr ziyatəri etmək uşağın duyğularını ifadə etməsini asanlaşdırar. Ölən insanın bir şəklini uşağa hədiyyə etmək gözəl ola bilər.

uşaq və ölüm

Doğum kimi ölüm də bu dünyanın bir gerçəyidir.

Uşaqlarda bir yaxının vəfatı sonrasında müxtəlif reaksiyalar ortaya çıxa bilər. Bunlar, ölümü inkar etmə, həddindən artıq kədər, dərin həsrət, ölüm düşüncəsinin bütün həyatı bürüməsi, özünü təqsirləndirmə , ölümü xatırladan hər cür düşüncədən şiddətlə qaçınma və ölümə qarşı laqeydləşmə kimi reaksiyalardır. Bu reaksiyalar 6 aya qədər normal qəbul edilir. Ancaq 6 ay sonra uşağın bu reaksiyalarında bir azalma görülməzsə, bir mütəxəssisə müraciət etmək faydalı olar. Ölüm sonrasında uşaqda dırnaq yemək, saç tökülməsi, aşırı qorxu, qayğı və tək qala bilməmək kimi davranışlar da ola bilər. Bu davranışların davamlı olması halında yenə bir mütəxəssis köməyi almaq lazımdır.

Ölümlə bağlı digər suallar

Uşağın ölüm xəbəri sonrasında soruşa biləcəyi digər bir sual: «Sən də öləcəksən?» sualıdır. Bu suala «Dünyada yaşayan hər kəs ölür. Ancaq mən daha çox yaşayıb sənin yanında qalacağımı düşünürəm.» deyilə bilər.
Uşaq ölümlə üzləşdikdən sonra « Mən ölmək istəmirəm.» deyə bilər. Bu halda «Amma sən də öləcəksən» deməyə ehtiyac yoxdur. «Heç kim ölmək istəməz, əlbətdəki. Ümid edirəm ki, sən daha çox yaşayacaqsan. Birlikdə çox gözəl vaxtlar keçirəcəyik.» cavabı verilə bilər.
Bəzən də uşaq həddindən artıq həsrət duyğusu ilə «Mən də ölmək istəyirəm» deyə bilər. Bu halda nigarançılığa ehtiyac yoxdur. Bu cümləni işlətdi deyə, uşaq gedib özünü öldürməz. Bunu deyən uşaqlara sakit bir şəkildə «Ölmək istəyirsən, başa düşürəm amma ölümü istəməzlər. Həm də nə zaman öləcəyimizə biz qərar verə bilmərik.» kimi bir cavab verilə bilər. Əgər uşaq, «Mən özümü öldürəcəm» cümləsini çox tez- tez istifadə etməyə başlayırsa, bir mütəxəssisdən kömək alına bilər.
Doğum kimi ölüm də bu dünyanın bir gerçəyidir. Ölümü uşaqlardan qaçırmaq, haqqında danışılması qadağan olunmuş bir şey halına gətirib danışmamaq, uşaqları həyatın bu gerçəyinə qarşı müdafiəsiz edər. Bu səbəblə, nağıllarda, oyunlarda ölümə xəfifçə yer verib uşaqlarımızı bu gerçəklə birlikdə yaşamağa hazırlamaq lazımdır.

Mənbə: www.gencgelisim.com
Hazırladı: Fidan Aslanova

Beyenmeler
0   4  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +9 (from 9 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

YAXŞI BİR DİNLƏYİCİ OLMAQ ÜÇÜN NƏ ETMƏLİ?

Əvvəlcə dinləmə səbəbinizi tapın. 
Dinləmənin tərzləri olduğunu bilirdinizmi? Yaxşı bir dinləyici olmağın ilk addımı da elə dinləmə səbəbinizi tapmaqdır. Yəni dinləməyinizin səbəbi zövq üçündürmü, fikir mübadiləsidirmi, məlumatları qiymətləndirməkdirmi, yoxsa, qarşınızdakının duyğularını anlamaq üçündürmü? Bunu bildikdən sonra qalanını etməyiniz daha asan olacaq.

yaxşı dinləyici. dinləmə zamanıDinləmə zamanı:
Səbrli olun və qarşınızdakı insanın çatdırmağa çalışdığı mesajına hörmət edin.
Diqqətinizi danışan adama verin, diqqətinizi dağıdacaq başqa şeylərlə maraqlanmayın.
Danışan adamın söylədiklərini, arada öz cümlələrinizlə ümumiləşdirin və qarşınızdan bu ümumiləşdirməyə dair təsdiq alın.
Dinlədiyiniz zaman ön mühakimənizi bir kənara qoyun. Unutmayın, hər kəsdən yeni məlumatlar əldə edə bilərsiniz.
Eqonuzu ön plana çıxarmayın. Eqosu güclü olan insanlar, özərini, danışan adamdan daha üstün görüb onun söylədiklərini dinləməyə bilərlər.
Necə deyildiyini yox, nə deyildiyini dinləməyə çalışın.
Danışanın izah etdiklərini axıra kimi, onun sözünü kəsmədən dinləyin.
Qarşınızdakı adam danışarkən onun söylədiklərinə verəcəyiniz cavabları yox, onun ifadə etmək istədiklərini düşünün.
Qarşınızdakı adamı dinlədiyinizi, bədən dilinizlə də bildirməniz, sizə güvən və hörmət qazandıracaq. Bunu, bədənlə yüngülcə önə doğru əyilmək, baş silkələmək, göz təmasında olmaqla göstərə bilərsiniz.

yaxşı dinləyici. səbrli olmaq və bədən diliYaxşı bir dinləyici:
Davamlı olaraq göz təması qurur.
Qarşısındakı insanın sözlə və davranışla verdiyi mesajlarını yaxşı dəyərləndirir.
Səbrlidir və danışan adamın sözünü kəsməməyə diqqət edir.
Qarşısındakı insanın cavablarına sözlə və davranışla cavablar verə bilir.
Qarşısındakı insanın anlatdıqlarını suallar soruşaraq daha detallı anlamağa çalışar.
Danışılan mövzunu ümumiləşdirir və öz cümlələri ilə doğru şəkildə ifadə edə bilir.
Qarşısındakı insanın duyğularını anlaya bilir.
Qarşısındakı insanın danışmağını maraqla dinləyir.
Dinləmək istədiyini və maraqlandığını qarşı tərəfə hiss etdirir.
Tənqid etmir və ön mühakiməçi deyil.
Fikirlərə açıqdır.

pis dinləyiciPis bir dinləyici:
Danışanın sözünü kəsir.
Danışan insanla göz təması qurmaqdan qaçınır.
Ətrafından təsirlənir və çox tez diqqəti dağılır.
Danışanı dinləməyən və söylədikləri ilə maraqlanmayan bir abı- havadadır.
Danışılan mövzunu dəyişdirir.
Cavabları hər zaman mühakimə edici bir üslubdadır.
Dar fikirlidir və qarşısındakı insanın duyğularını anlamağa çalışmır.
Dinləmək yerinə danışmağa üstünlük verir.
Davamlı olaraq tövsiyyə verərək qarşısındakı adamı narahat edir.
Dinləmək üçün heç zamanı yoxdur və danışıqları kəsərək bitirir.

Mənbə: Pudra.com ; sanaldanisman.blogspot.com
Hazırladı: Fidan Aslanova

Beyenmeler
0   4  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +30 (from 32 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

XƏRÇƏNG XƏSTƏLİYİNƏ PSİXOLOJİ SAVAŞ

İnsan həyatında böyük dəyişikliklərə səbəb olan xəstəliklər arasında xərçəng ilk yerlərdən birini tutur. Xərçəng diaqnozu qoyulan xəstənin həm fiziki, həm də psixoloji vəziyyətində çətin bir dövr başlanır. Diaqnoz qoyulmuş xəstənin xəstəliyə yüklədiyi anlam, xəstəliyin özündən xeyli irəliyə keçmiş olur. Xəstəyə dərman terapiyası ilə yanaşı, psixoloji dəstək də çox vacibdir.  Xəstəlik tibbi-fizioloji xəstəlik olduğu qədər, ruhi və psixo-sosial mexanizmləri də olan bir xəstəlikdir. Xəstə yaranan vəziyyətlə bağlı bir böhran yaşayır, amma onu bu böhrandan çıxarmaq mümkündür. Xərçəng diaqnozu ilə bərabər baş verən ruhi periodlar bu şəkildə sıralanır:

xərçəng xəstəliyi. şokÖNCƏ ŞOK YAŞAYIR

Vəziyyətini  öyrənən xəstə şok keçirir. Ətrafda bu cür hallarla çox rastlaşsa da, o özündə yaranan problemi qəbul etməkdə çətinlik çəkir. Öz bədəninə yadlaşmağa, ögeyləşməyə başlayır, gələcəklə bağlı bütün planları alt-üst olur. Gerçəyi şüurlu olaraq qəbul etmək istəmir, əksər hallarda inkar edir. Psixoloji müdafiə mexanizmlərindən istifadə edir. Sanki kənardan deyilənləri duymur, gerçəyi qəbul edə bilmir. Bəlkə diaqnoz yanlışdır deyə, başqa həkimlərin də qəbulunda olmaq istəyir.

REAKSİYA VERİR

Şok yaşayan insan zamanla bunu qəbul edir. Artıq baş verənləri duyğuları ilə ifadə etməyə başlayır. Bu müddətə reaksiya mərhələsi  deyilir. İnsan yoxluq, ayrılıq, ölüm düşüncələri ilə və bədəninə ögeyləşmə duyğuları ilə qarşı-qarşıya qalır. Xərçəng olduğunu bildiyi halda bunu ağzına almaqdan çəkinir. Bu dövrdə müalicə həkimlərinə, ailə üzvlərinə qarşı əsəbilik yaranır. “Niyə mən?”, “Niyə mənim başıma gəldi?” sualları ilə tez-tez özünü, xəstəliyini, vəziyyətini sorğu-sual edir və cavab tapmağa çalışır.

MÜQAVİMƏT GÖSTƏRMƏYƏ BAŞLAYIR

Üçüncü mərhələ müqavımət mərhələsidir. Bu mərhələ müalicədə aktiv müddətin başa çatması, xəstənin yeni vəziyyətə adaptasiya olmağa çalışması müddətini ifadə edir. Ölümə bu cür yaxınlaşmaq, həyata baxış, anlam, bundan sonrakı həyatı necə dəyərləndirəcəyi ilə bağlı mövzular gündəmə gəlir. Tez-tez analizlər vermək, müayinələrə getmək, bədənində yeni baş verən hər şeyi xəstəliklə əlaqələndirmək daim zehnini məşğul edir, qayğılarını daha da artırır.

GERÇƏYİ QƏBUL EDİR

Bu mərhələdə insan artıq gerçəyi qəbul edir, bütün enerjisini və ruhi gücünü yeni həyat tərzinə uyğunlaşdırmağa çalışır. Sanki bu vəziyyətinə uyğunlaşır, xəstəliyi ilə birgə yaşamağı öyrənir. Bu mərhələdə insan həyatını, keçmişini, gələcəyini, var oluşunu yenidən gözdən keçirməyə başlayır, bir yandan da kim olduğunu, həyatının məqsədləri və seçimlərini sorğulayır.

PSİXOLOJİ DƏSTƏK NƏ ÜÇÜN LAZIMDIR?

xərçəng xəstəsinə psixoloji dəstəkXəstənin davranışında baş verən dəyişiklikləri aradan qaldırmaq, həyatını daha maraqlı etmək üçün aparılan fərdi  terapiya və ya qrup terapiyası onun həyatını asanlaşdırıb, duyğu yükünün xəfifləməsinə yardım edir. Gündəlik həyatına və müalicəyə uygunlaşmasına, yeni yaşamı ilə aktiv şəkildə başa çıxa bilməsinə imkan yaradaraq, insanın xəstəliyi ilə birgə yaşamağı öyrənməsinə yardım edir. Xərçəng xəstələrində ən çox istifadə edilən psixoterapiya növü koqnitiv terapiyadır. Koqnitiv terapiyada düşüncə xətaları üzərində iş aparılır. Xəstənin depressiya vəziyyətinin irəliləməsinin qarşısı alınır.

DƏSTƏK DAVAMLI OLMALIDIR

Xəstəyə olan dəstəyin davamlı olmasına diqqət edilməlidir. Yalnız qalmasıyla özünü çökmüş, bitmiş hiss edə bilər. Digər vacib məqamlardan biri də xəstəyə xəstə olduğunu hiss etdirməməkdir. Xəstə olduğunu  hiss etdirmək getdikcə onun hər şeydən uzaqlaşmasına, edə biləcəyi işi belə etməməsinə, getdikcə həyatdan qopmasına, soyumasına səbəb olur. Tam tərsinə çalışmaq lazımdır ki, insan bacara bildiyi qədər, özünü çətinə salmadan gün ərzində bacardığı işlərlə məşğul olsun. Bu bir növ məşğuliyyət terapiyasıdır.

Xərçəng xəstələriylə  mənəvi söhbətlərin aparılması psixo-sosial yardıma böyük dəstəkdir. Dini inancları olan, Allaha inanan insanlar inanclarına söykənərək başına gələnləri üsyankarlıqla deyil, səbrlə qarşılamağa çalışır. Necə olsa hər insanın həyatında belə halların yaşanacagına, bunun bir imtahan olduğuna inanır.

Bu xəstələr yaşadığı ağrılar və psixoloji gərginlik səbəbiylə ailəsində və yaxın ətrafında olan insanlara əziyyət verə bilər. Amma bunu daha səbrlə qarşılamağınız, onlardan inciməməniz də bir dəstək növüdür. Xəstə özü də bunu anlayır.

Mənbə:  www.kimpsikoloji.com
Hazırladı: Psixoloq Rübabə

 

Beyenmeler
0   4  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +21 (from 21 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az idarəçisi. Psixoloq.

- Sayt ünvanı