BEYNİ GÜCLƏNDİRMƏNİN 7 YOLU

Bu yazıda məşhur koqnitiv nevrologiya mütəxəssisi professor Sandra Bond Chapmanın insanlara beyni daha səmərəli istifadə etmək üçün irəli sürdüyü bəzi məsləhətləri sıralayacağıq. Chapman 30 ildən artıqdır ki, Texas Universiteti Beyin Sağlığı Mərkəzində nevrologiya sahəsində çalışır və başlıca fəaliyyət sahəsi beynin sağlamlığını qoruyaraq onun performansını ən üst səviyyəyə qaldırmaqdır.
İnsan beyni indiyə qədər kainatda qarşılaşdığımız ən qarışıq obyektdir. Carl Sagan beyin korteksinin Samanyolu qalaktikasından daha qarışıq olduğunu deyir, amma bu gün elm adamları kainatın özünün bir beyin kimi orqanizə edilmiş ola biləcəyini də istisna etmirlər. Beynimizin 100 milyarda yaxın neyrondan ibarət olduğu deyilir, lakin 2014-cü il dekabr ayının məlumatlarına görə 80 milyard olaraq ölçülmüşdür. Neyronların 10 qatı qədər də qlia hüceyrəsi mövcuddur və bu neyronların qidalanması və vəzifələrini yerinə yetiməsində onlara yardım edir. Hüceyrələrdən başqa beyində çox sayda qırışlar, girinti, çıxıntı və kanallar da mövcuddur.
Chapmanın beyni gücləndirəcək 7 “sirr” adını verdiyi bu üsullar çalışan, yetkin fərdlər üçün nəzərdə tutulsa da hər yaşdan, hər qrupdan olan insanlara xitab etməkdədir.

1. Yalnız bir işə mərkəzlənin. Eyni anda birdən çox iş görməsiylə öyünən insanlar bu məsələdə yanılırlar. Beyin eyni anda iki işi görəbiləcək şəkildə inkişaf etməmişdir. Əgər beyin eyni anda iki iş görməyə başlayarsa, iki iş arasında sürətli keçid edir. Bu keçidlər həm görülən işin keyfiyyətini aşağı salır, həm də beyni yoraraq sterss hormonlarını hərəkətə keçirir. Tək bir işə diqqətinizi toplamaqla daha çox nailiyyət qazana biləcəksiniz. Bundan sonra bir iş görərkən musiqi dinləməyi bir daha düşünün.

2. Məlumatları məhdudlaşdırın. Texnologiya artıq o qədər inkişaf edib ki, internetə girdiyiniz anda beyninizə həddən artıq informasiya axını başlayır. Aparılan araşdırmalar 20 il əvvəllə müqayisədə gün ərzində 200 qat daha artıq informasiyaya məruz qaldığımızı göstərir. Əlbəttə bu hamıya eyni cür təsir etmir.. Yalnız özünə lazım olan məlumatları istifadə edənlər, lazımsız məlumatları izləyən və istifadə edənlərdən daha müvəffəqiyyətlidir. Yəni, beynimizi məlumat zibilliyindən xilas etmək məcburiyyətindəyik.

3. Diqqətinizi dağıdan şeylərdən mümkün qədər uzaq olun. Orta hesabla, insanların diqqəti hər üç dəqiqədə dağılır. Diqqəti yenidən toplaya bilməmizə mane olan səbəblərdən biri də texnologiyadır. Fərqində olmasaq belə, biz daim yeni bir e-poçt, facebook mesajı və ya mətn mesajı gözləyirik. Yemək yeyən zaman insanlar telefonlarını masanın üzərinə qoyurlar. Bir iş görərkən texnologiyadan uzaqlaşmaq beynin bu işi tamamlamaq qabiliyyətini artıracaq.

4. Geniş düşünün. Bir iş görməyi planlaşdırğınızda, detalları və xırda ayrıntıları həddən artıq çox düşünsəniz, beyniniz bu get-gəl arasında yorğun düşəcək. Bir işə başlarkən, əvvəlcə kənardan baxın və yavaş-yavaş yaxınlaşın və işi sistemləşdirin. Bu sizin qavrama gücünüzü artıracaq, düşüncə qabiliyyətiniz yaxşılaşacaq.

5. Zehni vəziyyətinizə nəzarət edin. Zehni gücünüz də fiziki gücünüz kimi tükənə bilər. Günə başlayınca, ən çox səyinizi ən əhəmiyyətli hesab etdiyiniz işinizə verin. Məsələn, o gündə mütləq bitirməli olduğunuz bir layihəni təxirə salmadan bitirin. Amma bu işə enerjinizin ən yüksək olduğu səhər saatlarında başlayın.

6. Yenilikçi olun. Rituala çevirdiyiniz işlərdən kənara çıxmaq beyninizin sağlamlığını qorumaq və gücləndirmək üçün etdiyiniz ən vacib işlərdən biridir. Bizim beynimiz vərdiş etmədiyi hər bir hərəkətdə yeni sinapslar (bağlantı) quraraq harmoniya əldə etməyə çalışır. Bəzən dişlərinizi digər tərəfdən fırçalayın. Bir yerdən digər yerə müxtəlif yollarla gedin. Bu, zamanla yeni məlumatların öyrənilmə qabiliyyətini artıracaq.
7. Diqqətli olun. Nə etdiyinizdən, hansı işi görmənizdən asılı olmayaraq müvəffəqiyyət qazanmanın yolu o işə həvəslə başlamaq və diqqəti mərkəzləşdirməkdir. Diqqəti mərkəzləşdirdiyiniz zaman, beyninizin prefrontal korteks və striatum bölgələri arasında sinxronizasiya yaranır, bu şəkildə öyrənirsiniz. Yəqin ki, artıq dərslərdə qələmlə oynamamaq üçün bir səbəbiniz oldu.

Hazirlayan: Ali  Çağlayan Taybaş
Tərcümə etdi və hazırladı: Psixoloq Rübabə

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +5 (from 7 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az yazarı. Psixoloq.

- Sayt ünvanı

MÜKƏMMƏL QADIN

Xüsusi

Yaxşı bir həyat yoldaşı, ana, seksual qadın, evdar xanım, iş yoldaşı, dost, övlad, sevgili və bir çox başqa şeylər olan mükəmməl qadın bədbəxt olacaq. Çünki bu qadınlar başqaları üçün yaşayır. Ailəli bir qadın, həyat yoldaşının həyatını zəruri olduğundan daha asan hala gətirməklə heç də yaxşı iş görmür əslində… Hər problemi həll edə bilən, məsuliyyət daşıyan, düzəni qoruyan və bunun üçün çox səy göstərən qadın  qarşı tərəfin genetikasını pozur. İnsan təbiəti almağa, istifadə etməyə, asanlaşdırmağa cox meyillidir.  Mükəmməl qadın, hər mövzuda bacarıqlı olduğundan, qarşısındakına edəcək bir şey buraxmır. Armud biş, ağzıma düş.
Münasibətlər əlaqələr mübadiləsi, paylaşma olmadan inkişaf etmir, böyümür. Qadınların və kişilərin inkişafı həyatın gətirdiyi öhdəliklərə, dərslərə və səylərə görə mütənasibdir. Övladının məktəb tapşırıqlarını yerinə yetirən bir ana, onun uşağının öz qabiliyyətlərini öyrənməsinə və inkişaf etdirməsinə mane olduğunu başa düşmür. Eynisi münasibətlərə də aiddir. Ərinin də işlərini böynuna götürən, onun etməli olduğu şeyləri onun yerinə edən, onun bacarmadıqlarını bir şəkildə həll edən mükəmməl qadın bədbəxt olmağa məhkumdur.
Qəribəsi budur ki, bu strukturda qadınların münasibətləri ümumiyyətlə xəyal qırıqlığı ilə sonlanır. Ən çox aldanmış, tərk edilmiş qadınlar mükəmməl qadınlardır. Niyə aldadıldıqlarını anlamırlar. Bundan əlavə, ərləri seçdikləri qadınlar özlərindən daha az təcrübəli olanlardır. “Mənim nəyim əksik idi?” Bu sualın cavabı havada qalacaq, hətta bir şok təsiri meydana gətirə bilər, ancaq əksik olan qüsurdur. Münasibətlər mübadiləyə, paylaşıma əsaslanır. Mükəmməl qadın, tərəfdaşının edəcəyini öz boynuna götürdükdə onun erkəkliyini də əlindən almış olur. Onun cəhd etməsi üçün ortada bir səbəb buraxmır. Həyəcanı, həvəsi qalmayan  bir həyat yoldaşı təbii olaraq digər mühitlərə getmək və özünü göstərmək üçün axtarış edir.
Kənardan baxdıqda qüsursuz görünən bir qadınla yaşadığınızı təsəvvür edin. Hazır həyat. İlk zamanlar cox rahat, keyifli görünsə də, zaman keçdikcə çox darıxdırıcı, təkmil və boş həyat şəklini alır. Zamanla insani eqonuz zədələnir. Mükəmməllik özündən imtina etməkdir. Daim başqaları üçün yaşamaq, başqalarının  ehtiyaclarını ödəmək, seçimlərini hazırlamaq, həmişə başqalarını düşünmək, mükəmməl qadınları öz kimliklərindən məhrum edir. Öz həyatınızdan vaz keçmək, saçlarınızın hər telini süpürgə etmək, lazımsız fədakarlıq göstərmək, qarşı tərəfdən alqışlar gətirməz. Bunlar müntəzəm olaraq həyata keçirildikləri üçün vəzifə kimi görülür  və onların dəyəri bilinmir. Mükəmməl olmaq zamanla insanın özünə və ətrafına zərər verir. Həyat yoldaşını, uşağı, özünü və hətta dostlarını çətin psixoloji prosesə soxur. Münasibətlər paylaşdıqca  dəyər qazanır və zövq verir. Mükəmməl qadın xoşbəxt ola bilməz. Çünki başqasının həyatını təşkil və təmin edərkən, öz həyatını unudur. İnsanlar qüsurlu olur, xətaları yanlışları ilə var olur. Mükəmməllik insanlara aid deyil. Qüsursuz və ya mükəmməl qadın olmağa çalışmayın. Bu sizi  yalnız mənəvi bir qul və yaşam xidmətçisi edər.

Müəllif: Candan Ünal
Tərcümə:
 Şahanə Nuriyeva
Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +8 (from 10 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

SEVGİ BƏS ETMİR

lennon_reznor1967-ci ildə Con Lennon belə bir mahnı yazır: “Sənə lazım olan tək şey sevgidir”. Həmin Lennon: hər iki arvadını döyür, uşaqlarından birini atır, öz yəhudi menecerinə homofob və antisemit təhqirlər yağdırır, bir dəfə isə kütlə qarşısında tamamilə çılpaq uzanır.

Otuz beş il sonra Nine İnch Nails qrupundan olan Trent Reznor “Sevgi bəs etmir” mahnısını yazır. Özünün qeyri-adi çıxışları və qrotesk həyəcanlı klipləri ilə məşhur olmasına baxmayaraq, Reznor narkotik və alkoqol asılılığından xilas olur, bir qadınla evlənir, ondan iki uşağı olur və nəhayət, evdə qalmaq, yaxşı ər və ata olmaq üçün bütün studiya və qastrol fəaliyyətini dayandırır.

Bu kişilərdən birinin təmiz və realistik sevgi anlayışı var. Digərininsə – yox. Onlardan biri sevgini idealizə edir, onda bütün problemlərinin həllini axtarır. Digəri isə – yox. Onlardan biri, görünür ki, narsist kütbeyin olub. Ikinci isə – yox.
Bizim mədəniyyətdə sevgini çox idealizə edirlər. Biz ona bütün həyati problemlərin panaseyası kimi baxırıq. Bizim filmlər və kitablar onu həyatın son məqsədi kimi, mübarizədən çıxış vasitəsi kimi təqdim edir. Məhz ideallaşdırdığımız üçün ona layiq olduğu qiyməti verə bilmirik. Və bunu öz xəstə münasibətlərimiz bahasına ödəməli oluruq.

Lennon kimi bizə lazım olan tək şeyin sevgi olduğuna inanda hörmət, itaət, başqaları qarşısında məsuliyyət kimi fundamental dəyərləri gözdən qaçırmalı oluruq. Əgər hər şeyi sevgi həll edirsə, niyə mən özümü digər – qəliz şeylərlə yormalıyam?

Amma Reznor kimi sevginin bəs etmədiyinə inananda başa düşürük ki, sağlam münasibətlər xalis emosiyalardan və yüksək ehtirasdan daha artıq bir şey tələb edir. Biz başa düşürük ki, bizim münasibətlərimiz üçün adicə vurulmaqdan daha vacib şeylər lazımdır. Və o münasibətin uğuru daha dərin və daha vacib dəyərlərdən asılıdır.

Sevgi haqqında üç acı həqiqət:

sevgi bəs etmir1. Sevgi heç də hər zaman uyğunluqla üst-üstə düşmür

Sadəcə kiməsə vurulma faktınız həmin adamın sizinçün uzun müddətə yaxşı partnyor olması anlamına gəlməz. Sevgi – emosional prosesdir, uyğunluqsa – məntiqi. Və onların ikisinin bir yerdə olması mütləq deyil.
Sizinlə yaxşı davranmayan, sizin özünüzü pis hiss etmənizə və özünüz haqda olduğunuzdan pis düşünmənizə səbəb olan, sizin ona hörmət etdiyiniz qədər sizə hörmət etməyən və ya öz həyatı ilə birlikdə sizinkini də məhvə yuvarlayan birinə vurula bilərsiniz.
Sizinkinin tamamilə əksi həyat məqsədləri və ambisiyaları olan, həyat anlayışı və dünyagörüşü sizinki ilə ziddiyyət təşkil edən birinə vurula bilərsiniz.
Sizdən bütün həyat enerjisinizi və xoşbəxtliyinizi soran birinə vurulmanız mümkündür. Paradoksaldır, lakin faktdır.
Mənə məktub yazan bütün insanların qəzalı münasibətləri məhz emosiyaların nəticəsidir. Onlar hamısı məhz həmin məşhur “qığılcım”ı hiss edib ağılları başından gedən adamlardır. Nə olsun ki, o (kişi) xristian-alkoqolikdir, o isə (qadın) narkoman-nekrofil. Hər halda, bu – doğru görünür.
Və yarım il sonra qadın onun zibilini qazonun üstünə tullayanda, kişi isə onun xilası üçün gündə 12 dəfə İsaya dua edəndə, onlar dayandılar və təəccübləndilər: “Nə yolunda getməyib?” Əslində isə hər şey elə başlamamışdan yolunda getməyib.
Görüşəndə və partnyor axtaranda təkcə ürəyinizə yox, həm də ağlınıza əsaslanmalısınız. Düzdür, siz ürəyinizi yerindən çıxaran, qarnınızda kəpənəklər uçurdan birini tapmaq istəyirsiz. Lakin siz həm də qarşınızdakı insanın dəyərini – həyata münasibətini, maraqlarını və dünyabaxışını bilməlisiniz. Çünki əgər sizə uyğun olmayan birinə vurulsanız… South Park cizgi serialındakı xizək instruktorunun dediyi kimi, sizin pis vaxtlarınız gələcək.

sevgi kifayət deyil-menson2. Sevgi münasibətlərdəki problemləri həll etmir

Keçmiş sevgilimlə biz bir-birimizə dəlicəsinə vurulmuşduq. Biz ayrı şəhərlərdə yaşayırdıq, görüşməkçün pulumuz yox idi, ailələrimiz bir-birinə nifrət edirdi və biz həftəlik mənasız mübahisə və dram pristupları yaşayırdıq.
Və hər dəfə biz uzaqlaşanda səhəri gün bir-birimizə qayıdırdıq, özümüzə xatırladırdıq ki, biz bir-birimizçün ölürük və heç bir xırdalıq bizi ayıra bilməz, çünki biz çooooox sevirik və mütləq bir yolunu tapacağıq, sadəcə bir az vaxt lazımdır. Bizim sevgimiz bizdə hər şeyin öhdəsindən gələ biləcəyimiz hissini yaradırdı, hərçənd ortada dəyişən bircə şey də yox idi.
Heç bir problem həll olunmurdu. Mübahisələr təkrarlanırdı. Arqumentlər kəskinləşirdi. Bizim hətta bir-birimizi görməyə belə qadir olmadığımız gerçəyi bizi boyunduruğuna almışdı. Biz o dərəcədə özümüzə qapanmışdıq ki, heç bir normal ünsiyyət qura bilmirdik. Saatarla telefondan asılırdıq və demək olar ki, heç nə danışmırdıq. İndi geri baxanda görürəm ki, heç ümid də yox idi. Amma yenə də bu, üç il çəkdi! Nəticədə, sevgi hər şeyi həll edir, hə?
Partlayış dəhşətli idi. Və mən bu münasibətlərdən böyük dərs çıxardım: sevgi sizi öz həyati problemlərinizi unutduracaq dərəcədə yaxşı hiss etmənizə səbəb olduqca, o həmin problemlərdən heç birini həll etməyəcək.
Emosiyaların amerikan təpələri sərxoşedici ola bilər, fəth edilmiş hər növbəti yüksəklik əvvəlkindən daha əsrarəngiz ola bilər, lakin ayağınızın altında möhkəm torpaq hiss etmədikcə emosiya axını axırda hər şeyi yuyub aparacaq.

bəs etmir_menson3. Sevgi heç də hər zaman özünüzü qurban verməyə dəyməz

Sevginin əsas əlamətlərindən biri – başqasını, onun ehtiyaclarını özününkündən daha çox düşünmə qabiliyyətidir. Lakin bu sual çox nadir verilir: “Nəyi qurban verirsiniz və o buna dəyərmi?”
Sevgi münasibətlərində bəzən öz istəklərindən, ehtiyaclarından və vaxtından keçmə normaldır. Mən deyərdim ki, bu adekvat və sağlam davranışdır və məhz o, münasibətləri gözəlləşdirir.
Lakin iş sadəcə kiminləsə ola bilmək üçün özünə hörmət hissinin, fiziki vəziyyətin, həyati maraqların və məqsədlərin zədələnməsinə gedib çıxanda, sevgi problematikləşir. Sevgi bizim individuallığımıza nəsə qatmalıdır, onu hədələməməlidir. Əgər biz hörmətsiz və təhqiramiz davranışa dözməli oluruqsa, faktiki olaraq bunu edirik: biz öz sevgimizin bizi udmasına və yox etməsinə imkan veririk. Bu gedişlə biz bir vaxtlar mövcud olan insanın sadəcə qılafına çevrilə bilərik.

Dostluq testi
Əsas məsləhətlərdən biri belədir – siz və partnyorunuz yaxşı dost olmalısınız. Bir çoxları bu məsləhəti yalnız pozitiv yöndən nəzərdən keçirir: “Mən partnyorumla ən yaxşı dostumla keçirdiyim qədər vaxt keçirməliyəm”, “Mən partnyorumla ən yaxşı dostumla elədiyim kimi açıq ünsiyyətə girməliyəm”, “Mən partnorumla ən yaxşı dostumla əyləndiyim kimi əylənməliyəm”.
Lakin məsələyə həm də neqativ bucaqdan baxmaq lazımdır: “Ən yaxşı dostunuza imkan verirsinizmi ki, o sizinlə partnoyurunuz qədər pis davransın?”
Qəribədir ki, qeyri-sağlam və asılı münasibətlərə sahib olan böyük əksəriyyət bu suala “yox” cavabı verir…

Unutmayın: Sevgidən həzz almanın yeganə yolu – həyatda ondan daha vacib bir şey tapmaqdır.

Siz öz həyatınız boyu müxtəlif insanları sevə bilərsiniz. Siz sizin üçün yaxşı və pis olanları sevə bilərsiniz. Siz çox sadə və çox qəliz sevgi münasibətlərində ola bilərsiniz. Siz gənc və yaşlı vaxtınızda sevə bilərsiniz. Sevgi unikal deyil. Sevgi nadir deyil. Sevgi – defisit mal deyil.

Sizin özünəhörmət hissinizdən fərqli olaraq. Şəxsi ləyaqət hissinizdən fərqli olaraq. Güvənmə qabiliyyətinizdən fərqli olaraq. Siz həyatınız boyu dəfələrlə vurulmuş ola bilərsiniz, lakin özünəhörmət hissinizi, şəxsi ləyaqət hissinizi, güvənmə qabiliyyətinizi itirdinizmi, onları bərpa etmək çox çətin olacaq.

Sevgi – möcüzəvi təcrübədir. O, həyatın bizə təklif edə biləcəyi ən əsrarəngiz təcrübədir. O, hər kəsin duymalı və dadmalı olduğu şeydir.

Lakin hər bir təcrübə kimi, o da sağlam və qeyri-sağlam ola bilər. Hər bir təcrübədə olduğu kimi, burda da o sizi, sizin identikliyinizi, həyat qayənizi müəyyənləşdirməli deyil. Biz ona bizi məhv etməsinə imkan verməməliyik. Biz özümüzü ona qurban verməməliyik. Çünki bunu etdiyimiz zaman sevgimizi də, özümüzü də itiririk. Çünki bizə bu həyatda sevgidən daha artıq bir şey lazımdır. Sevgi möhtəşəmdir. Sevgi vacibdir. Sevgi çox gözəldir. Lakin təkcə o bəs etmir.

Müəllif: Mark Menson
Tərcümə: Günay İsrafilova
Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +8 (from 16 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

ÜNSİYYƏT MƏSAFƏLƏRİ

Xüsusi

intim sahəHəyatla tanışlığa başladığımız gündən münasibətlərimiz başlanır. Anamızla başlanan bu münasibətlər günbəgün genişlənir.

Böyüdükcə insanın həyatına bir-birinin ardınca insanlar daxil olmağa başlayır. Biz bütün insanları həyatımızda eyni yerə qoya bilmərik. Məsafələr o zamandan yaranmağa başlayır.

Hər bir insanın  fərdi əraziləri, psixoloji müdafiə sərhədləri var. Əgər insan öz ərazilərinə başqalarının icazəsiz daxil olmasına imkan verərsə, sərhədləri pozular, ərazisi işğal olunar. Sonra işğal olunmuş ərazini geri qaytarmaq ya çətin olar, ya da heç vaxt mümkün olmaz.  Bu sərhrdlər şərti olsa belə, diqqət verməyin vacib olduğunu düşünürəm. İnsan münasibətlər qurarkən aradakı məsafənin böyük rolu var. Məsafə azaldıqca, yaxınlıq arzulamayanlar bir narahatlıq duyar, müdafiə olunmağa çalışar. Buna görə belə bir yaxınlıq cəhdindən öncə bu cəhdin qarşı tərəfə necə təsir edəcəyini, onun bu yaxınlaşmanı necə qarşılayacağını nəzərə almaq lazımdır. Əks təqdirdə özünüzün də narazı qalacağınız, arzuolunmaz nəticələr yaşayacaqsınız.

İnsanın psixoloji müdafiə sərhədi 0-35 sm-lik məsafədir. Bu məsafə intim məsafə adlanır. Bu sərhədi ancaq insanın həyat yoldaşı, sevgilisi, ailə üzvləri kimi məhrəm əlaqəsi olan insanlar keçə bilər.
Fərdi sahə 35-80 sm-lik məsafədir. Bura yaxın dostlar, qohumlar və tanış insanların girməsinə icazə verdiyimiz ən yaxın ərazidir.

İctimai sahə 80-200 sm-lik məsafədir. İş yerində görüşdüyümüz insanlar, qapıçı, təmirçi və s. kimi insanların yaxınlaşa biləcəyi sahədir.

2 metrdən uzaq ərazilər ümumi sahədir. Bu sahədə istənilən insanlar dolaşa bilər.
Bu şərti məsafələri qorumadıqda yad insanların intim sahəmizə girməsi qaçınılmazdır. Və çox zaman bu durumdaykən “qurban” modelində çıxış etməyə başlayarıq. “Məni incitdilər, haqqımı tapdaladılar” deyərik. Qurbanın hər zaman onu incidəcək bir zalımı mütləq vardır.

intim sahəMəsafələr həyatımızda o qədər mühüm rol oynayır ki, kiminsə lazım olandan artıq yaxınlaşması, yaxud istəmədiyimiz qədər uzaqlaşması bizim üçün ciddi dəyişikliklər yarada bilir. Məsafələri qorumadıqda çox zaman hörmətsizlik də görə bilirik.  Bir idarə rəhbəri işçilərlə qeyri-iş vaxtı yersiz zarafatlar edir, iş prosesində tam ciddiyət gözləyirsə, istədiyini ala bilməyəcək.

Günümüzdə sosial şəbəkələrdə dostlaşan, tanımadığı insanlarla məsafəni itirən hər kəs, zamanla peşmançılıq yaşayır. Zərərin aradan qaldırılması isə incikliklər, ciddi mübahisələr, hətta münaqişələr bahasına başa gəlir. Gərəksiz peşmanlıqlar yaşamamaq uçün məsafələri qorumaq, sərhədlərimizə hakim olmaqdan gözəl şey yoxdur.

Müəllif: Psixoloq Rübabə

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +25 (from 27 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az yazarı. Psixoloq.

- Sayt ünvanı

TANIMADIĞIMIZ FREYD

Xüsusi

Freydlə universitet illərində psixologiya dərsliklərində, çox qısa məlumatlar vasitəsilə tanış olmuşdum. Onun bu elmə verdiyi tövhələr bir neçə cümləylə və cümlələrin çoxunda “guya” sözünün keçməsiylə “freydizm cərəyanı” adlandırılırdı. Təbii ki, Freyd Allah deyildi, onun yanlışları vardı və çoxdu. Onun haqqında başqalarının dilindən, başqalarının tərcümələrindən öyrənirdik. Bir insanı müxtəlif səbəblərdən; dini, siyasi, ideoloji maraqlar səbəbindən cinayətkar, yaxud dahi kimi tanıma şansımız olur. Burda “ustanovka” nəzəriyyəsini xatırlayıram. Yönəlişlik də deyilir, yəni bir insan haqqında necə yönləndirilməmizdən çox şey asılıdır. Onu da əxlaqsız, şəhvət düşkünü kimi tanıtdılar bizə. Hətta bir əsərindən belə xəbəri olmayan insanlar Freydə bu damğanı vurdular.

Freyd-Marta-1886“Sevgi məktubları” onu başqa yöndən tanıtdı mənə. Bu məktublar 1882-1886 -cı illər ərzində onun nişanlısı Martaya yazdığı 1500-ə qədər məktubdur. Ölümündən sonra oğlu Ernst Freyd bu məktubları kitab şəklində çap etdirmişdir. Məktublar “İstəklim”, “Sevimli Martam”, “Mənim dəfinəm”, “Şahzadə xanımım”, “Sevimli qızcığazım” müraciətləriylə başlayır. Məktublar 30 yaşına çatmasına baxmayaraq Martanın onun həyatında ilk qadın olduğunu göstərir. Sevgilisinə məktib yazmaq üçün özəl olaraq kağızlar düzəltdirir, bütün vərəqlərin üzərinə M və Z hərfləri yazdırır. Xırda detallara da fikir verən bu nişanlı, yazdığı məktublarda sevgilisindən daha istəkli görünür. Martanın məktubunun gəlməsini gözləmədən yeni məktubunu göndərir. Həyatında baş verən bütün yenilikləri həvəslə nişanlısına yazır. İradlarını çox ehtiyatla bildirir, hansı məktubunda sevgilisini incidəcək sözlər işlədirsə, növbəti məktubda bu incikliyi aradan qaldırmağa çalışır.

“Mən hansısa sözümlə səni incitmişəmsə, gərək biləsən, bütün bunların niyəsi, mənim sənə qarşı olan çılğın istəklərimin, yalqızlığımın, səndən olan gözləntilərimin və bir də məni səndən uzaqlarda saxlayan qandallarımın birlikdə yaratdığı gərginlikdən yanadır”.

Məktublarda onun kokoindən istifadə səbəbi də açıqlanır. O, Şarko Jan Martenin ( fransız həkim, psixiatr, Freydin müəllimi) evinə qonaq gedəcəyini yazır. “Dilim topuq vurmasın deyə, bir azca kokain udmalı olacağam. Gərək bu yeniliyin Hamburqda və Vyanada da yayılması qayğısına da qalam”. Gənc yaşlarında o, utancaqlığını aradan qaldırmaq üçün kokoindən istifadə etmiş və yaxın dostlarına da məsləhət görmüşdü. Freyd kokoini elmi baxımdan ilk araşdıranlardan biri olmuş, yanlış olaraq onu psixi sarsıntıların və depressiyanın aradan qaldırılmasında bir vasitə hesab etmişdir. Onun kokoinlə bağlı yazıları bu narkotik vasitənin geniş yayılmasına səbəb olmuşdur. Səhvini anlayanda isə gec idi, çox çətinliklə bu maddədən uzaqlaşa bilmişdi.

C.S.MillFreyd məktubunun birində nişanlısı ilə C.S.Mill ( ingilis filosofu və iqtisadçısı) haqqında xeyli danışır. Millin evlilik və qadın haqqında razılaşmadığı fikirlərindən bəhs edir. “Millin tərcümə etdiyim əsərlərindən xatırladığıma görə, onun başlıca arqumenti belədir: qadının ərə gedərkən evlilikdən qazandığı şeylər, kişinin-onun ərinin qazandıqlarından qat-qat az olur. Düzdür, evlilikdəki görüləsi ev işləri, uşaqların böyüdülməsi və tərbiyə olunması qayğıları insandan çox böyük əmək tələb edir, ancaq bununla yanaşı evlilik bu işlərin qarşılığında insana çoxlu şeylər də verir. Əgər evliliyi ancaq ev işləri ilə məhdudlaşdırsaq, sözsüz, qadın ev işlərinə daha çox vaxt ayırır. Millin: “qadınlar da öz dolanışıqları üçün, eyni ilə kişilər kimi, çalışmalı, bununla da kişilərin asılılığından qurtulmalıdırlar” deyimi, məncə, gerçəkliklə uyuşmayan, yaşarlıq qazana bilməyəcək bir düşüncədir. Belə çıxır ki, mən vurğunu olduğum incə və istəkli sevgilimə özümün rəqibim kimi baxmalıyam. Doğurdanmı, qadın da kişi kimi, bütün gününü bir parça çörək qazanmaq üçün əlləşib-vuruşmalıdır? Millin dedikləri gerçəkləşərsə, onda qadınlığın dünyaya bağışladığı incəliklər, gözəlliklər, cazıbələr də yox olacaqdır və biz qadınlıq idealının yoxa çıxmasından yaranan bu ürəksıxıcı boşluğu heç nə ilə doldura bilməyəcəyik.

Freydlə Marta Bernays 17 iyun 1882-ci ildə nişanlanmışdılar. O bütün ayların on yeddisini özəl bir gün kimi vurğulayırdı. “Səni ayın on yeddisinə görə alqışlayıram!” Adətən, bu cür detallara qarşı qadınlar daha həssas olur. Sevgilisinin ona göndərdiyi kiçik hədiyyələri, bişirdiyi keksi olduqca yüksək dəyərləndirirdi, Martanı tərifləməkdən yorulmurdu. Nişanlı olduqları 4 il müddətində yazılan bu məktubların sonuncusu da ən az birincisi qədər sevgi dolu idi.

“Biz bir-birimizi təsadüfən seçmirik. Bizim qarşımıza yalnız əvvəllər şüuraltlnda təsvir etdiyimiz insanlar çıxır. Əvvəlcə biz həmin insanı təxəyyülümüzdə canlandırırıq, sonra onunla real həyatda qarşılaşırıq”

Müəllif: Psixoloq Rübabə

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +14 (from 16 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az yazarı. Psixoloq.

- Sayt ünvanı