DUA HAQQINDA

Xüsusi

DUA NƏDİR?

Dua, ilk öncə insanın özünü motivasiyadır.
Dua, öz iç üzünü özünə açıb göstərməkdir. İnsanın özü ilə tanışlığıdır.
Dua, nə istədiyini bilməkdir. İstədiklərini müəyyənləşdirən insan bunu həyata keçirmək üçün hərəkətə keçər.
Dua, Allahla ünsiyyət fonunda önəmli bir çəkiyə malikdir. Dua, insanın yerini müəyyən edər. İnsan hansı fəzada hansı nöqtədə hansı görəvdə olduğunu aydınlaşdırar özü üçün.

DUA ETMƏK NƏDİR?

Dua etmək, özünü ifadə etmək, istək və arzularını bəyan edəcək qədər cəsarət toplamaqdır.
Dua etmək, insanın özü üçün müəyyən etdiyi hədəfinə doğru yolçuluq üçün isinmə hərəkətinə başlamaqdır.
Dua etmək, iş öncəsi planlarını səhmanlamaqdır.
Dua etmək, Allahin iradəsini dəyişmək deyil. Dua etmək, Allahın iradəsi ilə (səbəb-nəticə qanunu) özünü dəyişdirmək, öz iradəni hərəkətə keçirmək istəyidir.

Niyə dua edir insan? Allah iradəsini insana görə dəyişmir dedik. İnsan öz istəklərini Allahın iradəsinə görə dəyişir. Hər dua və ondan sonrakı duruma baxan insan, Allahın qanunlarının onun istəklərinin fövqündə olduğunu fərq edər, öz yerini bilər, həddini bilər və istəklərini bu böyük iradənin axınına uyğun formalaşdırar. Təslimiyyət də budur. Quran deyər: “Duanız olmasaydı Rəbbim sizə nə deyə dəyər verərdi.” Bəli, sizin dəyəriniz Allahın verdiyi qədərdir. Onun iradəsi mütləqdır və insanlar öz iradələrini bu vahidə uzlaşdırmağa cəhd etməldir. Xoşbəxtlik və bədbəxtlik də bu fonda özünü aşkar edir.

Tanrı uşaqları tez eşidir deyirik. Niyə? Çünki uşaqlar dinləmək istəyir, öyrənmək istəyir. Uşaqlar bütün hüceyrələrini qulağa çevirirlər dua etdikləri zaman. Çünki uşaqların duaları içdən gələn istəkləridir, ritualları deyil. Uşaqların tək ritualı var, o da öyrənmək. Böyüklər isə bildiklərini təsdiq etmək üçün qulaq asırlar. Böyüklər ritualları ilə öyünərlər.

Dua-dua etməkDindarların məntiqincə isə dua Allahın iradəsini dəyişə bilər. Yəni dua etməklə olduqları durumdan fərqli bir şey istəyir, əldə edə bilmədiklərini əldə etmək istəyirlər. Öz durumunla razılamamaqdır bu, “Ya Rəbb, sən elə edirsən, mənsə belə istəyirəm” deməkdir. Sanki duaları ilə Allah mövcud durumu dəyişəcək, bilavasitə öz qərarını dəyişəcəkdir. Bu yanaşma dua haqda çıxılmaz problemlər yaradır, insanları paradokslar qarşısında bu cür qoyur.

1. Allah dua qəbul etməklə birinin qədərini dəyişir. Belə çıxır ki, dua Allahın iradəsinə təsir edir?
2. Allah qəlbləri bilir və qəlblərə görə verir. Qəlbləri duyur. Onun bu cür xəbərdarlığa ehtiyacımı var?
3. Allaha nə edəcəyini söyləmək yersizdir. O hər şeyi biləndir. Nə edəcəyini də bilmir?
4. Allaha edilən dua, başqası üçün bəddua ola bilər. Birinə yağmur, digərinə quraqlıq sərf edir. Allah kimin tərəfindədir?
5. Allaha dua etmək, mövcud durumla razılaşmamaq deməkdir. Allah isə layiq olmayanı verməz. Üsyanmı edirsən?

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +9 (from 13 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

DİN VƏ PSİXOANALİZ

Xüsusi

freydFreydin “Die Zukunft einer İllusion” əsərində din mövzusunda ortaya qoyduğu fikir nədir?

Freydə görə din, insanın təbiət qüvvələrinə və öz içindəki qüvvələrə (intuisiya) qarşı çarəsizliyindən qaynaqlanmışdır. Və bəşəriyyətin inkişaf prosesinin ilk dövrlərinin bir məhsuludur. Bu dövrlərdə ağıllarını daxili və xarici güclərə qarşı özlərini qoruyacaq bir şəkildə istifadə edə bilməyən insanlar, bunları bəzi qarşı güclərlə tarazlamağa çalışmışlar. Yəni ağıl vasitəsi ilə qavranılmayan qüvvələrə suveren olmağı təmin edəcək ya da onları basdırmağa yarayacaq bir sıra romantik üsullar və mexanizmlər formalaşdırmışlar. Freyd bunun qaynağının uşaqlıq dövrü təəssüratları olduğunu önə çəkir.
Təhlükəli, nəzarət edilə bilməyən və başa düşülməsi mümkün olmayan qüvvələr qarşısında insan, xatirələrində bir geriyə qaçış edər və uşaqlıqdakı, ata tərəfindən qorunmaq duyğusuna sığınır. Ata uşağın gözündə müdrikliyin, düşüncənin və gücün simvoludur. Sevgisini və qorunmasını təmin edə bilmək üçün də, əmr və qadağalarına itaət tələb olunur.
Bu formasıyla din, Freydə görə bir uşaqlıq təcrübəsinin yenilənməsidir. İnsan özünü təhdid edən təhlükələrə uşaqlığında etdiyi kimi eyni üsulla reaksiya verir. Öz etibarsızlığını məğlub edə bilmək üçün, özünü çaşdıran və qorxudan, amma eyni zamanda da qoruyan atasına təslim olur. Freyd dini, uşaqlardakı təqib edilmə fobiyasına bənzəyən nevrozlarla qarşılaşdırır. Ona görə din, uşaqlıq nevrozlarına bənzər səbəblərdən yaranan kollektiv bir nevrozdur.
Freydin dinin psixoloji köklərini araşdırması, insanların bir Tanrının varlığı düşüncəsinə necə çatdıqlarını göstərmək üçündür. Bu nəticənin ortaya qoyulması ilə, yəni bəzi psixoloji köklərə enməklə iş bitməz. Freyd dini düşüncələrin bəzi illyuziyalara söykəndiyini və beləliklə də bunların gerçək xarici olduqlarını sübut etmək iddiasındadır.

Freyd daha sonra dinin illyuzonist (xəyala söykənən) xarakterini göstərmək cəhdini da aşaraq, dini bir təhlükə olaraq şərh edir. Freyd üçün din bir təhlükədir, çünki, tarix boyunca özünə bağladığı bir sıra mənfi təşkilatların cəmiyyət içində formalaşmasını təmin edir. İnsanlara bir xəyala inanmağı öyrədir. Daha da pisi, tənqidçi düşüncənin qarşısını alır, beləliklə də zəkanın korlaşdırılmasına yol açır.  Freydin analitik işində ortaya qoymaq istədiyi şey, tənqidçi düşüncənin qadağan olunmasının müəyyən bir nöqtədə digər sahələrdəki tənqidi qabiliyyətlərin də zəifləməsinə yol açmasıdır. Beləliklə bu qadağaların ağlın gücünə maneə törədəcəyini də irəli sürər.
Freydin dinə qarşı yönəltdiyi digər önəmli tənqid, dinin əxlaqı çox şübhəli bir təmələ oturtmasıdır. Əgər əxlaqi qaydaların etibarlılığı, bu qaydaların Allahın əmri olmasına bağlıdırsa, əxlaqın gələcəkdəki varlığı ya da yoxluğu Tanrıya olan inanca uyğun olaraq dəyişəcək. Və Freyd dinin bir dağıtma, bir çöküntü, geriləmə içində olduğunu görürdü. Əgər din ilə əxlaqın bir-birlərinə olan bağlılığı qoparılmasa, gələcəkdə insanların bütün dəyər mühakimələri təhlükəyə düşəcəkdir.
Freydin dinin təhlükəyə yaradacağından  qorxduğu idealları və dəyər mühakimələri da beləliklə gün işığına çıxmış olurdu. Ağıl, insanlığın ağrılarının azaldılması və ənənəvi əxlaq. Freydin tənqidlərinə razılaşmaya bilərsiz. Çünki o, inandığı idealın nə olduğunu açıq-aşkar söyləmişdir. İnsan sevgisi, həqiqi azadlıq. Əhəmiyyətli olan Freydin bu əsas inanclarını qavramaq və bunlara qatılmaqdır.

azadlıq ağılAzadlıq və ağıl, Freydə görə, dəyişməli olaraq bir-birləriylə bağlıdırlar. İnsan ənənvi bir Tanrı illyuziyasından imtina etdiy anda, kainatdakı yalnızlığının və anlamsızlığının şüuruna varır. Ata evini tərk etmiş bir uşaq kimi, qəmli və çaşmış şəkildə ortada qalır. Məhz bu xəstəlikli və sadə fikrin aşılması, insan mərkəzli təkamülün ən əhəmiyyətli məqsədidir.
İnsan özünü, acı da olsa həqiqəti tam olaraq görə biləcək və qəbul edəcək şəkildə inkişaf etdirmək məcburiyyətindədir. Öz gücündən başqa güvənəcək heç bir şeyi olmadığına inansa, o güclərini doğru və yerində istifadə etməyi öyrənəcək. Özünü təhdid edən və qoruyan bir avtoritetin şüuraltı təzyiqindən qurtulan azad insan, ağlının gücünü istifadə edib, dünyanı və onun üzərindəki öz yerini, vəzifəsini qavraya bilər. Öz başımıza düşünməyə cəsarət edə bilmənin tək yolu, özümüzü yetkin olaraq ələ almaq və müəyyən bir nüfuzdan qorxan, ona bağlı bir uşaq kimi davranmaqdan imtina etməkdir.

Mənbə: tanrivarmi.blogspot.com; Erix Fromm: Psixoanaliz və Din
Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +6 (from 8 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

FRENSİS BEKON – “BOŞ İNANC ÜZƏRİNƏ”

Xüsusi

994699_499029300215023_444299970_nBunlardan birincisi inancsızlıq, digəri isə hörmətsizlikdir. Boş inanc, heç şübhəsiz, Tanrıya qarşı görülmüş bir ayıbdır. Bununla əlaqədar, Plutarx necə də gözəl demişdir: “Məncə, insanların Plutarx deyə birini tanımırıq demələri, bir Plutarx vardı, uşaqlarını doğular-doğulmaz yeyərdi demələrindən çox daha yaxşıdır.” Necə ki, ozanların Saturnun uşaqlarını yediyini deməsi kimi. Tanrıya göstərilən hörmətsizlik nə qədər böyükdürsə, insanların üzləşəcəyi təhlükə də o qədər böyük olur. Allahsızlıq heç olmasa intuisiya, fəlsəfə, təbii bir inanc, qanunlara hörmət, ənənəvi bir fəzilət kimi şeyləri tanımamazlıqdan gəlməz; bütün bunlar da dinin olmadığı yerdə belə insanın zahirdə bir fəzilətə yönəlməsini təmin edir. Boş inanc isə bunların hamısını qovaraq insan ruhunda öz zorbalığını qurur. Bundan dolayı, allahsızlıq heç bir zaman dövlətlərdə qarışıqlığa yol açmamışdır, çünki bu dünyadan başqasını düşünməyən allahsızlar öz-özlərini nizamlamaq məcburiyyətini hiss edirlər. Üstəlik, insanların allahsızlığa, Avqust Sezarın zamanında olduğu kimi, sülh dövrlərində yönəldiyini görürük. Halbuki boş inanclar bəzi dövlətləri xaosa sürükləmiş, dövlətin bütün mərhələlərini əhatə edən yeni bir ilk təkan gücü, “primum mobile” ortaya çıxarmışdır. Boş inanclarda öndə gedən xalqdır, -bu mövzuda hər zaman müdriklər dəlilərin ardınca gedir- məntiq prinsipləri praktikaya yön verəcəyi yerdə, tam tərsinə, praktika prinsiplərə yön verir. Trient qurultayında bir qisim arxiyepiskopların çıxıb sxolastik fəlsəfəyə inananların münəccimlərə bənzədiklərini, bunların təbii hadisələri açıqlamaq üçün səmada mərkəzlər, iç-içə keçmiş fələklər, fokuslar, orbitlər kimi şeyləri, belə şeylərin var olmadığını bilə-bilə uydurduqlarını; skolastiklərin bununla yanaşı, kilsənin tutduğu yolu haqlı çıxarmaq üçün bir sıra dolambaclı qarmaqarışıq ön-mühakimə ilə hökm etdiyini irəli sürmələri yerində olmuşdur.
islamın böhranıBoş inancın səbəbləri: insanın xoşuna gedən, duyğuları qamaşdıran ayinlərlə mərasimlər; ifrat bir riyakarlıqla sufilik nümayişi; kilsəyə yük olmaqdan, keşişlərin ehtiraslarına xidmətdən, çıxardıqları bir qisim oyunlarla ciblərini doldurmalarından başqa işə yaramayan ifrat bir ənənə düşkünlüyü; yeniliklərə qapıları ardınadək açan bir sıra axmaq layihələrə qulaq vermək; Tanrının işlərini insani ölçülərlə açıqlamaya cəhd edərək bir anlayışlar qarışıqlığı yaratmaq; son olaraq da, xüsusilə, sıxıntı ilə fəlakətin bir-birini izlədiyi barbarlıq çağlarıdır. Hər hansı bir boş inanc, əyri-üyrü bir şeydir; bir meymunun insana bənzəməyə çalışması onu nə qədər daha çox çirkinləşdirirsə, boş inanc da dindən sayılmağa çalışınca o qədər çirkinləşir. Sağlam bir qida çürüyüb qurdlanırsa, mənimsənmiş qaydalarla nizam da boş inanclarla çürüyür, bir sıra nə olduğu bilinməyən ənənə çıxarır ortaya. Qədimdən yerləşmiş boş inanclardan əldən gəldiyincə qaçmağı ən doğru yol sayan kimsələr, qaçma barəsində bir kor inanca saplanmış olurlar; dolayısıyla, boş inancdan qaçarkən, pis bir işlədici almışcasına, yaxşı şeylərin də, xalq inqilablarında əksərən görüldüyü üzrə, pis şeylərlə birlikdə sürüklənib getməməsinə diqqət etmək lazımdır.

Mənbə: dusundurensozler.blogspot.com
Hazırladı: Bəhruz Şükür

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +9 (from 11 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

ÖLÜM QORXUSU VƏ DİN

Xüsusi

ölüm-qorxusu-ve-xurafatlarÖlüm qorxusunun ağıl almaz inanclar doğurduğu gerçəyi ilə qarşı-qarşıyayıq. İnsanoğlu, təəssüf ki, sırf daha uzun yaşaya bilmək adına və ya öldükdən sonra da yaşayacağını düşünərək özünü rahatlaşdırmaq adına bir çox xurafat və boş söz uydurmuş və buna ilk olaraq özü inanmışdır. Daha doğrusu, inanmaq məcburiyyətində qalmışdır. Çünki heç bir mistik inanc, insanın öz azad iradəsi ilə seçdiyi bir seçim deyil. Bu inanca ya cəmiyyətin məhəllə təzyiqi, ya da öz içindəki duyğuların rahatlaması arzusu səbəb olmuşdur.

Qısaca, bütün mistik və metafizik inancların təməlində “qorxu” var deyə bilərik. Halbuki “ölüm qorxusu” ilə baş edə bilmək və sonsuza qədər yaşamaq arzusunu bəsləmək üçün “boş söz və xurafat” yolunu seçiməyə heç də ehtiyac yoxdur. Çünki, ölüm qorxusunu basdırmaq və ya sonsuza qədər yaşamaq arzusunu təmin etmək məqsədiylə uydurulan xurafatlar, daha dəhşətli və önü alına bilməz qorxular doğurur. İnsan bu nöqtədə, sanki yağışdan qaçarkən doluya düşür.
Məsələn, cəhənnəm qorxusu (üstəlik bu adamın odla pis bir xatirəsi varsa) ölüm qorxusundan daha betər bir qorxu deyilmi? Həmçinin, öz yaratdığı və qədərini çəkdiyi adamı cəhənnəmə atacaq qədər zalım bir Yaradıcı təsəvvür etmək, adamın qorxularına daha da böyütməzmi? Mərhəmətini və ədalətini yalnız özünə itaət edənlərə həvalə edən bir Məlik (bütün dinlərin Tanrıları bir Məlik; yəni kraldır) nə qədər dost canlı (və ya insan canlı) ola bilər ki?

Qaldı ki, dəyərli işlər edən və həyata məna qatan kəslər üçün, “ölüm qorxusu” xarici bir qorxudur. Baxın bu mövzuda Epikür belə deyər:

“Ölümdən niyə qorxum ki? Mən varkən o yoxdur, o gəldiyində də mən olmayacağam.”

Məsələ bu qədər açıq və yalın olduğu halda, insanlıq, ağıl almaz cəhalətiylə öz başına corab hörən və öz quyusunu qazan  “əcaib bir qorxu mədəniyyəti” icad etmişdir. Ölüm qorxusunun öhdəsindən gələ bilmək üçün “daha dəhşətli və şəfasız qorxular” çıxarmış və işin pis tərəfi, öz çıxardığı qorxuların əsiri olmuşdur. Bu gün, milyardlarla insan (hansı din və məzhəbdən olursa olsun) öz Tanrısına itaət etməməyi və onun əmrlərinə qarşı gəlməyi, yandırıcı və şiddətli bir əzabla ekvivalent görür. Və təəssüf ki, ağlı başında bir öndər də çıxıb: “Əzizlərim, Allah, o qədər kaprizlidirmi ki, insanı yandıraraq təhdid etsin!”

Kdua-ğlüm qorxusu-xurafateçən gün bir xəstəxana dəhlizində “ölüm döşəyində olan xəstələrinə Quran oxuyan bir qrup insan” gördüm. Üç dənə körpə qız atalarının ölməməsi üçün dua edirdilər. Anaları da əlinə aldığı müqəddəs mətni onlarla birlikdə oxuyurdu. Onların bu içdən olan halı və səmimiyyəti gözlərimi yaşartdı və məni uzun müddət ağlatdı. Mən də “Ümid edirəm ki, atanız vəfat etməz” deyərək içdən-içə qatıldım onlara. Lakin bir az sonra: “amma bu rüşvətdır!” deyə düşünməyə başladım. Uzaqdan uzağa ağrılarını paylaşdığım bu insanların davranışı, məndə “rüşvət” düşüncəsinin hasil olmasına səbəb oldu. Çünki, onlar: “Allahım, sevdiyimiz insanı bizdən alma da sənə göndərdiyin kitabın ayələrini oxuyaq” deyirdilər hallarıyla. Bu sözləri, ağlı başında olan hər kəs duya bilər. Sonra mövzuyla əlaqədar bir az düşününcə, əslində bu şəxslərin haqsız olmadıqlarını gördüm; çünki onlara öyrədilən davranış qəlibini icra etdikləri qənaətinə gəldim. Çünki onlara Allah, “almadan verməyən” bir mənfəət xəstəsi şəklində təlqin edilmişdi. Və əgər dua etdikləri ataları ölsə (ki öldü) bu inanc, “alsa da, verməyən” şəklində yenidən formalaşacaqdı  zehinlərində. İndi bu qızlar və anaları, hansı üstün gücün qoruması altına girib iltica edəcəklər? Bütün ümidlərini suya salan və verdikləri “rüşvət” müqabilində özlərinə atalarını bağışlamayan mərhəmətsiz bir Tanrı inancı şəkillənməyəcəkmi bu körpə zehinlərində?

İndi, təkrar mövzunun başına dönək:
Ölüm qorxusu, boş söz və xurafatların formalaşmasına və insan zehinini zəbt edib mühakimə qabiliyyətini iflasa uğratmasına səbəb olur, demişdim. Və bunun sadə bir nümunəsi, bir xəstəxana dəhlizində müşahidə oldu. Bu sadə, amma dəhşətli olaydır.

Mənbə: tanrivarmi.blogspot.com
Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +15 (from 19 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

UŞAQLARIN ALLAHDAN İSTƏDİKLƏRİ

Xüsusi

Sevgili Tanrı, insanları öldürüb yenisini yaratmaq əvəzinə niyə sağ olanları saxlamırsan? Jeyn – 5 yaş
Sevgili Tanrı, indi mənə lazım olanları yazıram: təzə velosiped, kimya dəsti, it, kino göstərən aparat, beysbol əlcəyi. Hamısını göndərə bilməsən, eybi yox, bir az da olar. Qeyd: Bilirəm ki, Noel baba yoxdur. Səni sevən Erik
Tanrım, insanlara həmişə ruhları düz paylayırsan? Səhv edə bilərsən haa… Audrey – 8 yaş
Sevgili Tanrı, zürafələri istəyərək elə görünüşdə yaratmısan, yoxsa səhvən olub? Norman – 4 yaş
Sevgili Tanrı, necə bildin ki, sən Tanrısan? Charene – 3 yaş
Sevgili Tanrı, əgər öləndən sonra yaşayacağıqsa, bizi niyə öldürürsən? Mindy – 5 yaş
Sevgili Tanrım, oğlanlar qizlardan daha üstündür? Bilirəm, sən də onların tərəfindəsən amma yenə də ədalətli olmağa çalış… Silviya – 5 yaş
Yəqin ki, hər gün qarışqaları əzməyimin sənin üçün fərqi yoxdur. Alis – 6 yaş

ŞƏRHİM:

uşaq və AllahOla bilsin, bu inandırıcı olmasın. Çoxumuz deyə bilərik ki, bu yaşda uşaq necə elə suallar verə bilər? Hələ də kimə kimə, Tanrıya.. Bəkə də deyəcəyik ki, bunu ateistlər hazırlayıb. Olsun.  Məsələ bu deyil, əzizlərim. Bir baxaq, bu sualları vermək üçün elə uşaq kimi saflaşmaq lazım olmurmu bizə. Amma biz nə uşaq olmağı, nə də bu sualları verməyi özümüzə sığışdırmarıq. Axı biz Tanrı haqqında hər şeyi bilirik. Bizim işimiz onu sorğulamaq deyil, Ona görə hər kəsi sorğulamaq, Ona görə ölmək və öldürməkdir…

Nədən suallardakı təəccübə deyil, sulların verilməsinə təəccüblənirik?
Nədən biz böyüklər bu sualların özünü sorğulayırıq?
Nədən biz də belə suallar verə bilmirik?

Biz böyümüşük, biz böyüklərik, onlar isə uşaqlar. Uşaq kimdir, uşaq olmaq nədir? Uşaq olmaq demək, təəccüblənməyi bacarmaq, heyrətlənə bilmək deməkdir. Uşaqlar bu üzdən yeni şeylərlə qarşılaşmaqdan çəkinməzlər. Onlar ona görə mühakimə edərlər ki, öyrənmək istəyirlər. Ona görə öyrənmək istəyirlər ki, tanış olmaq, kəşf etmək ehtiyacları var. Onlar bunu etdikcə təəcüblənirlər, heyrətlənirlər.
Biz tez böyüdük. İtirdik bu qabiliyyətlərimizi. Biz ancaq öyrətmək üçün mühakimə edirik. Çünki təəccüblənmək deyil, başqalarını təəccübləndirmək və  heyrətə salmağı sevirik. Çünki elə özümüzü Tanrı kimi aparırıq. Biz böyüklər Tanrıdan qorxan tanrılarıq. Əslində, biz Tanrı üçün deyil, Tanrı adına öz tanrılığımız üçün mübahisə edir, savaşır və öldürürük…
tanrı-uşaq-allah-duaTanrı uşaqları tez eşidir deyirik. Niyə? Çünki uşaqlar dinləmək istəyir, öyrənmək istəyir. Uşaqlar bütün hüceyrələrini qulağa çevirirlər, dua etdikləri zaman. Çünki, uşaqların duaları içdən gələn istəkləridir, ritualları deyil. Uşaqların tək ritualı var, o da öyrənmək. Böyüklər isə qulaqların tutub ancaq sual verilər kimi davranarlar. Onlar öyrəndiklərini təsdiq etmək üçün qulaq asır, öyrənirlər. Böyüklər ritualları ilə öyünərlər. Onlar üçün Tanrı ilə danışmaq ritualdır.Burada vurğum yaş üzərinə uşaqlıqdan və böyüklük üzərinə deyil tam olaraq. Onları simvolik olaraq ələ aldım. Bir də var, böyük ikən uşaq olmaq. Uşaq kimi olmaq. Demək ki, uşaq olmaq böyüməmək, böyümək isə uşaq olmamaq deyil. İnsan hər yaşında saf, suallara açıq, dinləməyi sevən biri ola bilər. İnsan hər yaşda Tanrı ilə içdən danışa bildikdə uşaq sayılar. Çünki, biz bunları edənə uşaq deyirik…

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +12 (from 16 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus