TƏBİİ SEÇMƏ QANUNU

2b7d1c3c-41f2-4420-bddb-902cadb4bc11TƏBİİ SEÇMƏ QANUNU – Olduqca güclü və təsirli bir təbiət qanunudur. Çünki vəhşi təbiət, bu anda evinizdə oturduğunuzda xəyal edə bilməyəcəyiniz qədər kompleks proseslər üzərinə qurulmuşdur və ən kiçik bir səhv ölümlə nəticələnir. Hərçənd heç bir canlı mükəmməl olmadığı və Müxtəliflik Mexanizmləri sayəsində davamlı olaraq canlılar arasında bəzi fərqliliklər meydana gəldiyi üçün, təbiətdə bəzi canlılar mühitə uyğunlaşmış, bəziləri isə uyğunlaşa bilməmişdir. Bu, təbiətdə davamlı bir seçmənin olmasını da özü ilə gətirməkdədir. Çünki ilkin canlılıqdan bəri təkamülləşən “var olma məqsədimiz” aydındır: Həyatda qalmaq və törəmək.
Təbiətin bir parçası olan insan həyatı  da bu təbiət qanununun təsirindən kənarda qalmamışdır.

TƏBİİ SEÇMƏ QANUNU İNSAN HƏYATINDA.
İnsan dünyaya gəldikdən sonra həyatla tanış oldu və onunla uyğunlaşmaq, həyatda qalmaq üçün təbiətin qanunlarına tabe olmaq lazım olduğunu görmüşdü. O, əvvəlcə özünə güvənir və daha sonralar özündən üstün güclərə ( təbiət hadisələri, vəhşi heyvanların hücumu və s. ) şahid olaraq onlarla mübarizə üçün digər insanlara güvənmək məcburiyyətində qalmışdı. İnsan ilk öncə, güvənməyi öyrəndi və daha sonra özgüvənindən bir parça ayıraraq onu ətrafındakı insanlara bəslədi. Hər şey bir məqsəd üçün idi – SAĞ QALMAQ.

muharibələr - sahib olmaq ehtirası İnsanlıq tarixinin ilk dönəmlərində bu proses kortəbii şəkildə baş versə də, insanlar istəklərində səmimi idi. Çünki sağ qalmaq bir zərurət idi. Sonra insan əqli daha da inkişaf etdi. Rəqabət apara biləcəyi başqa sahələr kəşf etdi, artıq təkcə sağ qalmaq uğrunda deyil, sahib olmağa çalışdığı hakimiyyət, nüfuz, mal-mülk uğrunda mübarizə aparırdı. İnsan özünə süni ehtiyaclar yaratmışdı. Məntiqi sonluq olaraq, insan sonu olmayan bir oyunun içinə düşərək özünü itirmək təhlükəsi ilə qarşılaşdı, ehtirasına aludə olan insan elə həddə çatdı ki, yer kürəsi belə vəhşiliyə hələ şahid olmamışdı. Sonra birilərinin ağlına humanist qanun-qaydalar yaratmaq gəldi. Lakin həmin qanunlar yalnız kağızlarda, kitabələrdə yazılı qaldı, əmələ çevrilmədi. Qanunlar humanist görünsə də, zəiflərin əleyhinə işləyərək güclüləri daha artıq vəhşilik etməkdən uzaqlaşdırmamışdı.

Tanrı işə qarışdı. O zaman-zaman fədakar insanların qəlbi ilə insanlarla danışdı, mübarizənin adil olmasını və belə davam etməyəcəyini söylədi. Dinlər yarandı. Amma bu da yaxşı sonluqla nəticələnmədi. Din də bu mübarizənin, hətta deyərdim, müharibənin silahlarından birinə çevrildi. Və insanın əlinə daha tutarlı səbəblər, bəhanələr keçdi. O artıq həqiqət və vəhdət deyə bağıraraq, ehtiraslarını müdafiə etdi, ixtilaflar saldı.

dünyanı dəyişMərhəmət deyə kəşf etdiyi sifətin arxasında daha yaxşı gizləndi və o bu sifəti qazanılmayan haqqı lütf etmək anlamında deyil, qazanılmış lakin qəsb olunan haqqın bir qismini sahibinə qaytarmaq anlamında işlətdi. Ədalət, bərabərlik, səbr etmək qavramlarına fərqli biçimlər verdi. Aldıqlarının bir qismini bu sifətlərin arxasında gizlənərək minnətlə qaytardı. Ədalətli, mərhəmətli oldu.

İnsan heç adil olmadı, o, həyat oyununda cığallıq etdi. Fərqindədir, bəzən reform etmək istəyir, bəzən də həyat budur deyə yoluna davam edir. Amma yaşadığı həyat onu məmnun etmir, daha başqa nələrsə istəyir..

Artıq insan təbiətə zidd bir ənənə qoymaqdadır.
Bəli, insan bu yolu keçdi. O təbiətə yad ənənə qoyaraq humanistliyi də kəşf etmişdi axı. Bilirik ki, təbiət ədalətlidir, amma mərhəmətli deyil. Amma, insan təbiətə meydan oxuyur. O, həm mərhəmətli və ədalətli olmaq istəyir. Və biz artıq təbii seçim etmək istəmirik, biz artıq bütün insanların haqqı olaraq sülhün hökm sürdüyü bir dünyada yaşamaq istəyirik. Və bəşər olaraq dünyanı bu qəlibə salmaq istəyirik. Artıq mərhəməti, ədalətli olmağı, sevgini gerçək anlamında (o anlamı da özümüz inşa edib, ona yeni sifət veririk) yaşamağı istəyirik. Dini düşüncələrə, rituallara ehtiyac duymadan insani keyfiyyətləri özümüzdə tərbiyə etmək istəyirik, etməliyik də.

Elə bir sima qazanmaq istəyirik ki, səmimilik bizə yaraşsın. Sözlərimiz də səmimiyik, sevərkən səmimiyik, ədalətli ikən səmimiyik. Artıq tələlər yoxdur. Məqsəd artıq sağ qalmaq deyil. Əbədiyyətdir! Biz artıq ölümə meydan oxuyuruq, ölümdən qorxmuruq. Dünyada əbədiyyətə qədər davam edəcək faydalı bir irs qoyuruq. Artıq silahlarımız deyil, gözlərimiz bir-birilə danışır. Artıq bizi əhatə edən əşyalar deyil, biz intelektualıq. Dünyanı düşünərək idarə edirik. Biz kortəbii şəkildə yaşamırıq. Axı biz insanıq və biz yer kürəsinin ən şüurlu, ən ağıllı varlığıyıq. Biz bu lahiyə- irs üzərində çalışırıq..

 

Müəllif: Fidan Eyvazzadə

Beyenmeler
0   5  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +10 (from 14 votes)

Fidan Eyvazzadə

Fitret.az yazarı. Müəllim.

 
Facebook

DOSTOYEVSKİ-“GÜLMƏLİ ADAMIN RÖYASI”

dostoyevskiFyodor Mixayloviç Dostoyevski- rus yazıçı, dünya ədəbiyyatının ən böyük yazıçılarından biri. Uşaqlığını sərxoş ata və xəstə anasının yanında keçirən Dostoyevski, anasının ölümündən sonra Peterburqdakı Mühəndis Məktəbinə girdi. Atasının ölümünü burada xəbər aldı. Məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirdikdən sonra İstehkam Müdirliyinə girdi. Bir il sonra istefa verərək buradan ayrıldı. Ordudan ayrıldıqdan sonra ədəbiyyata yönələn Dostoyevskinin ilk romanı Bədbəxt insanlar, 1846-cı ildə nümayiş olundu. Bu əsərinin ardından yazdığı kitablarla gözlədiyi müvəffəqiyyətə çata bilməyən Dostoyevskinin ümidi qırıldı və siyasətlə maraqlanmağa başladı. Dünya ədəbiyyatına ən çox təsir edən və ən çox oxunan yazıçılardan biri olan Dostoyevskinin əsərləri bir çox 20-ci əsr yazıçılarının fikirlərinə dərindən təsir etdi.

Dostoyevskinin əsərləri Ceyms Coys, Virciniya Vulf, Fridrix Nitsşe, Ernest Heminquey, Knut Hamsun, Lüdviq Vitgenşteyn, Alberto Moravia, Aleksandr Soljenitsın, Çarlz Bukovski, Marsel Prust, Ayn Rand, Ziqmund Freyd, Frans Kafka, Orxan Pamuk  Lev Tolstoy kimi bir çox yazıçıların əsərlərinə işıq tutdu. Fridrix Nitsşe deyirdi: “O mənim psixianaliz haqqında bir şeylər öyrəndiyim yeganə insandır. O mənim həyatımın ən böyük sevincidr.”

 KİTABDAN SEÇMƏLƏR: 

“Günah etməyə əvvəlcə zarafatlarla, oynaşmalarla; eşq oyunlarıyla başladılar… Adətən sürətlə yayılan atom molekulları kimi günah qəlblərinin, mənliklərinin dərinliklərinə qədər işlədi. Yalan, şəhvəti; şəhvət, qısqanclığı; qısqanclıq isə, pisliyi təşviq etdi… Və ilk qan töküldü. Qan, yanında qorxunu gətirdi. Dağılmağa və qütbləşməyə başladılar. Qütbləşmə, qarşılıqlı etirafları və ittihamları doğurdu. Utanma duyğusunu daddılar, utanmağı iffət sandılar. Şanı və şöhrəti kəşf etdilər. Hər toplum özünə, onu bir digərindən üstün qılan və onu digərlərindən ayıran simvollar tapdı. Təbiətə və canlılara hücum çəkdilər. Heyvanlar onları tərk etdilər, uzaqlara qaçıb dağlara, meşələrin dərinliklərində gizləndilər. Bir-biriləriylə və təbiətlə düşmən oldular.

Gah ayrılmaq üçün, gah birləşmək üçün; onun ya da bunun üçün bir-biriləriylə prinsipə döyüşdülər. Döyüşdükcə bir-birilərindən daha çox qopdular. Dilləri, ənənələri başqalaşdı; bir-birilərini anlamaz oldular. Kədəri öyrəndilər, fəqət kədərlənməyi və əzab çəkməyi lütf saydılar… Həqiqətə çatmağın ancaq və ancaq əzab çəkməklə mümkün ola biləcəyini düşündülər. Öncə xəstəliyi, ardından şəfasını tapdılar. Öncə düşmənliyi yaratdılar, ardından qardaşlığın və insani dəyərlərin yaxşı bir müdafiəçisi oldular. Günah, yanında ədaləti və qanunları gətirdi; ədalət isə gilyotini* ! ”

*Gilyotin=Qədimdə edam məhkumlarının başlarını gövdələrindən ayırmaq üçün istifadə edilən cihaz.

Hazırladı: Tural Osman

Beyenmeler
0   5  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +14 (from 14 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus