XOŞBƏXTLİK, BƏDBƏXTLİK, EQO

Xüsusi

Xoşbəxtliyin verməyəcəyi bir çox şeyi iztirab sənə verə bilər. Əslində xoşbəxtlik bir çox şeyi səndən alıb götürər. Xoşbəxtlik hər zaman səndən  sahib olduğun şeylərin hamısını, hər zaman  olduğun şeylərin hamısını alır; xoşbəxtlik səni yox edir. İztirab sənin eqonu qidalandırır və xoşbəxtlik isə, bəsitcə eqosuz olma halıdır. Problem budur, problemin can alıcı nöqtəsi budur.

Buna görə də, xoşbəxt olmaq insanlara çox çətin gəlir.

Buna görə də milyonlarla insan iztirab içində yaşamaq məcburiyyətindədir, iztirab içində yaşamağa üstünlük verirlər. O sənə çox çox kristallaşmış bir eqo verir. İztirab içində varsan. Xoşbəxt ikən yoxsan. İztirab içində kristallaşma vardır, xoşbəxtlik içində olanda isə ışıldayan hala gəlirsən. Əgər bu anlaşılsa, hər şey aydınlaşar. İztirab səni özəl edər.

Xoşbəxtlik evrensel bir şeydir, heç bir özəl tərəfi yoxdur. Ağaclar xoşbəxtdir və heyvanlar xoşbəxtdir və quşlar xoşbəxtdir. Varoluşun hamısı, insan xaric xoşbəxtdir. Bədbəxt olaraq insan çox özəl, qeyri-adi olur. İztirab səni, insanların diqqətini çəkən hala gətirir. Nə zaman pərişan bir halda olsan, sənə diqqət göstərilir, simpatiya duyulur, sevilirsən. Hamı səninlə maraqlanmağa başlayar.

Pərişan olmuş birinə kim acı çəkdirmək istəyər? Kim qısqanar səfil birini? Pərişan halda olan birinə kim düşmən ola bilər? Bu çox ucuz bir şey olardı. Pərişan birinə diqqət göstərilir, sevilir, onunla maraqlanırlar. Bədbəxtliyin çox böyük bir gəliri var. Əgər qadın bədbəxt deyilsə, əri bəsitcə onu unutmağa başlayar. Əgər qadın bədbəxtdirsə, əri onu göz ardı etməyin bədəlini ödəyə bilməz. Əgər ata xoşbəxt deyilsə, bütün ailə, həyat yoldaşı, uşaqları ətrafındadır, onun üçün narahatdılar; bu çox rahatlıq verir. İnsan yalnız olmadığını, bir ailəsi, dostları olduğunu düşünür. Xəstə, depressiyada, iztirab içində olduğun zaman, təsəlli etmək üçün, rahatlatmaq üçün dostların səni ziyarət etməyə gəlir.

Xoşbəxt olduğun zaman eyni dostların səni qısqanmağa başlayır. Həqiqətən xoşbəxt olduğun zaman, bütün dünya sənin qarşında olacaq. Heç kim xoşbəxt  bir insanı sevmir, çünki xoşbəxt bir insan digərlərinin eqosunu incidir. Digərləri belə düşünməyə başlayır: “Yəni sən indi xoşbəxt oldun amma hamımız, biz hələ də qaranlıqda, iztirab içində və cəhənnəmdə sürünürük. ” Dünya bədbəxt insanlardan ibarətdir və heç kim bütün dünyanı qarşısına ala biləcək qədər cəsarət sahibi deyil; bu çox təhlükəli, çox risklidir. İztiraba tutunmaq daha yaxşıdır, o səni izdihamın bir parçası edər.

İztirabın içinə bir bax və çox təməl şeylər tapacaqsan. O sənə sayğınlıq verir. İnsanlar sənə qarşı daha dostça, daha xoş davranır. Əgər xoşbəxt deyilsənsə, daha çox dostun olacaq. Bu çox qəribə bir dünyadır. Bir şeylər kökündən yalnışdır onda. Bu belə olmamalıdır, xoşbəxt insanın daha çox dostu olmalıdır.

Lakin xoşbəxt ol və insanlar səni qısqansınlar, daha, dostca davranmazlar. Aldadılmış hiss edərlər; səndə onlarda olmayan bir şey var. Nəyə görə xoşbəxtsən? Buna görə də, biz də yüzlərlə əsrdir xoşbəxtliyi görməzdən gəlib bədbəxtliyi ifadə etdiyimiz çox incə bir mexanizmi öyrəndik. İkinci bir mənliyin olmuşdur. Bu mexanizmanı buraxmaq məcburiyyətindəsən.

Necə xoşbəxt olunacağını öyrən və xoşbəxt insanlara sayğı duymağı öyrən və xoşbəxt insalara daha çox diqqət göstər. Bu, insanlığa böyük bir xidmət olar.

Bədbəxt insanlara çox simpatiya duyma. Bir insan iztirab çəkirsə kömək et, amma simpatiya duyma. Ona pərişanlığın dəyərli bir şey olduğu fikrini aşılama. Ona kömək etdiyini, amma bunun sayğıdan qaynaqlanmadığını, tək səbəbinin pərişanlığı olduğunu açıq bir şəkildə bilməsini təmin et. Və sən məhz pərişanlıq çirkin bir şey olduğu üçün, bu adamı bədbəxtliyinin içindən çıxarmağa çalışırsan. Qoy bu insan, pərişanlığın çirkin olduğunu, bədbəxtliyin ərdəmli bir şey olmadığını, insanlığa böyük bir xidmət etmədyini hiss etsin.

Xoşbəxt ol, xoşbəxtliyə sayğı duy və insanlara, xoşbəxtliyin həyatın məqsədi olduğunu anlamaları üçün kömək et. Nə zaman səadət içində bir insan görsən, ona sayğı duy, bu müqəddəsdir. Və nə zaman bir topluluğun coşğu dolu olduğunu, büsatlı olduğunu hiss etsən, onu müqəddəs bir yer olaraq qəbul et. Tamamilə yeni bir dil öyrənmək məcburiyyətindəyik, ancaq o zaman bu iylənmiş insanlıq dəyişə bilər. Sağlamlığın, bütünlüyün, xoşbəxtliyin dilini öyrənmək məcburiyyətindəyik. Bu çox çətin olacaq, çünki investisiyalarımız çox böyükdür.

Heç bir səbəb olmadan coşğu dolu olmağın manyaklık olduğunun öyrədildiyi, dəli olmuş bir toplumda böyüdüldün. Bəsitcə, ortada bir səbəb yox ikən gülüməsəsən, insanlar, başında bir problem olduğunu düşünər. Niyə gülürsən? Niyə çox xoşbəxt görünürsən? Və əgər,  “Bilmirəm, sadəcə xoşbəxt hiss edirəm.” desən, cavabın sadəcə onların, səndə bir şeylərin yalnış getməsi barədə fikrini gücləndirəcək. Lakin, əgər xoşbəxt olmasan, heç kim səndən niyə bədbəxt olduğunu soruşmayacaq. Bədbəxt olmaq təbiidir. Hər kəs elədir. Sənə məxsus bir şey deyil. Özünə xas bir şey eləmirsən.


Mənbə: Osho – “Coşğu”

Hazırladı: Fidan Aslanova

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +3 (from 5 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

ZEN RUHUNDA TAROT – HƏYAT OYUNU

Xüsusi

oyun

Bir uşağın hər doğulmasında Adəm də doğulur. Və bir neçə il yaşayır, ən çox dörd il… Bu zaman hər gün azalır. Necə kədər yaradacağını bilmədiyi üçün cənnətdə yaşayır. Həyata güvənir; kiçik şeylərdən – dəniz kənarındakı çınqıl daşları və ya dəniz qabıqları – zövq alır. Bir xəzinə tapmış kimi toplayır onları. Adi rəngli daşlar, Kohinoor kimi görünür. Hər şey onu xoşbəxt edir – səhər günəşində şeh damlaları, gecələr ulduzlar, ay, çiçəklər, kəpənəklər, hər şey saf cazibədarlıqdadır.
Lakin sonra, çox keçmədən bilməyə başlayır. Kəpənək, sadəcə kəpənəkdir. Çiçək sadəcə çiçəkdir. İçində elə bir şey yoxdur. Adları bilməyə başlayır: Bu bir qızılgüldür və bu bir zambaqdır və bu bir novruzgülüdür və bu bir su zambağıdır. Və çox keçmədən, bu adlar əngəllər halına gəlir. Nə qədər çox bilirsə, o qədər həyatla tam anlamıya əlaqəsi kəsilir. “Başçı” olur. Artıq başı ilə yaşayır, bütünlüyü ilə yox.

Eşq, dünyadakı ən böyük əlkimyəvi gücdür. Ondan necə istifadə edəcəyini bilənlər, ən yüksək zirvəyə çata bilərlər.

Böyümənin, tamamilə tək bir şeyə ehtiyacı var, o da cəsarətdir.

Axtaran biri olmaq, qumarın başlanğıcıdır. Həyatını riskə atır, eqonu riskə atırsan. Riskə gedirsən, çünki bütün güvəncələrini buraxırsan.

Sadəcə yalnız ikən ediləcək bir neçə şey var. Eşq, dua, həyat, ölüm, estetik təcrübələr, xoşbəxtlik anları – hamısı sən yalnız ikən gələr.

Doğru olan hər şey və gerçək olan hər şey, hər zaman sənə yalnızlıq gətirəcəkdir. Eşq, dua, həyat, ölüm, estetik təcrübələr, xoşbəxtlik anları – hamısı sən yalnız ikən gələr. Aşiq olduğun zaman biriylə olduğunu sanırsan. Bəlkə də o kimsə sənin yalnızlığını yansıdır, o kimsə, sadəcə sənin yalnızlığının yansıdığı bir aynadır. Lakin eşqinin dərinliyinə endikcə, aşiq olduğun o kimsənin belə ora girə bilməyəcəyini anlayarsan.

Bilməyin tək yolu ona icazə verməkdir; narahatlğa, qorxuya rəğmən.

Hər zaman düşünməyə dəyər, “Həyat tərzimdən xoşbəxtəm mi?” Əgər cavab “Yox” dursa, insan risklər almalıdır. Yeni yollar, yeni həyat tərzləri, yeni bir arayışa girişməlidir. Bu qədər dəqiqdir: İtirəcək heç bir şeyin yoxdur. Əvvəlki həyat tərzinlə xoşbəxtlik tapmadın. Əgər tapmış olsaydın yeniyə ehtiyac olmazdı. Əvvəlki anlamsız oldu, bu qədər dəqiqdir. Yeni anlamsız çıxa bilər və ya anlamlı çıxa bilər. Amma ən azından, yenidə anlamlı olma ehtimalı var. Əvvəlki, izləmədən keçdi. Onu gördün, anladın və onu heç bir şey almadan yaşadın. Sanki qumdan neft çıxarmağa çalışırmış kimi. Daha nə qədər qumdan neft çıxarmağa çalışaraq beyninə işkəncə edəcəksən?

Həyatda bir şeyə tutunmaq son dərəcə ağılsızlıqdır. Ən böyük xəta, möhkəm-möhkəm tutmaqdır; Belə edərək, insan sahib olduğunu itirər. “Bu mənimdir” deyə iddia edərkən, onsuz da bizim olanı itiririk.

Budda özü çox bilgili deyil; Nə İsa, nə də Məhəmməd həmçinin. Onlar məsum insanlardır, yalın insanlar, lakin yalınlıqları elədir ki, məsumiyyətləri elədir ki, uşaq kimi xüsusiyyətləri elədir ki, varlıqlarının ən içdəki ÖZ-ünə girə biliblər. Doğruluqlarını bilə biliblər, varoluşlarının ən ÖZ-ünə çata biliblər. Bilirlər, amma bilgili deyillər. Bilgiləri müqəddəs yazılardan deyildir. Onların dərin bilgililikləri, diqqətlilikləriylə olub. Mənbəni xatırlayın: Gerçək bilgi meditasiyadan, fərqindəlikdən, şüurdan, diqqətdən, şahidlikdən gələr. Və gerçək olmayan bilgi, müqəddəs yazılardan gələr. Gerçək olmayan bilgini çox asanlılqa öyrənə bilərsən və onunla lovğalana bilərsən, lakin bir ağılsız olaraq qalarsan – bilgili ağılsız, amma yenə də bir ağılsız.
Əgər həqiqətən bilmək istəyirsənsə, bütün bilgini buraxmaq məcburiyyətindəsən; onu, bilərək unutmaq məcburiyyətindəsən. Yenidən cahil olmaq məcburiyyətindəsən, maraq dolu gözlərlə, açıqgözlü kiçik bir uşaq kimi. Sadəcə öz varlığını bilməyəcək, dünyada var olan varlğı da biləcəksən… Ağaclarda, quşlarda, heyvanlarda, qayalarda və ulduzlarda var olan varlığı.

Bu, çox vaxt olur: Yolda bir insan görürsən, onu tanıyırsan, üzü tanış gəlir. Birdən, onun adını da bildiyini xatırlayırsan. Deyirsən ki, “Tam dilimin ucundadır.” Lakin heç cür sənə gəlmir. Tam dilinin ucundadırsa, niyə söyləyə bilmirsən? Bildiyini bilirsən, lakin yenə də xatırlaya bilmirsən. Və cəhd etdikcə daha da çətinləşir, çünki çox səy göstərmək səni daha gərgin edir. Və gərgin olduğun zaman, öz təbiətindən daha uzaq olursan; onsuz da orda olan şeydən daha uzaq olursan. Rahat olduğun zaman daha yaxınsan; tamamilə rahat olduğun zaman öz-özündən suyun üzünə çıxacaq.
Daha qüvvətli bir şəkildə cəhd edirsən, amma çıxmır, bu səbəblə hamısını unudursan. Sonra hamamda uzanarkən və ya sadəcə hovuzda üzərkən -həmin insanın adını xatırlamağa çalışmırsan belə – birdən ortaya çıxır. Xatırlamağa çalışmırdın və çox rahatlaşmışdın. Rahatlaşdığın zaman genişsən, gərgin olduğun zaman darlaşırsan – nə qədər gərgin, o qədər dar. Səninlə, içindəki arasında olan keçid o qədər dardır ki, ondan heç bir şey keçə bilməz, sadə  bir ad belə.

Acı çək! Acnın bir zərəri yoxdur, çünki acı çox müdriklik gətirər. Acının zərəri yoxdur, çünki ancaq acı ilə insan onu aşar.

Ərdəm deməyə dəyər tək ərdəm, yaradıcılıqdır. Nə yaratdığın önəmli deyil, lakin həyatı artırmalı, varoluşu gözəlləşdirməli, yaşamağı daha şən, mahnını biraz daha maraqlı, eşqi biraz daha görkəmli  etməli – və bir yaradıcının həyatı, sonzuluğun və ölümsüzlüyün parçası olmaqla başlayar.
Milyonlarla insan yaşayar, lakin heç bir şey yaratmazlar.
Yaradıcı, izdihamın  bir hissəsi ola bilməz. Yaradıcı yalnız olmağı, ayrı getməyi, yalnızlığın gözəlliyini öyrənməyi öyrənmək məcburiyyətindədir, çünki sadəcə bu sahədə potensialın gerçəkliyə çevrilməyə başlayar. Yaradıcının yolu, sonunda səni özünə yönləndirər, çünki izdihamdan, yığından uzaqlaşırsan – yalnızlığa gedirsən. Bir rəssam, rəsmində tamamilə yalnızdır. Bir rəqqas, rəqsində tamamilə yalnızdır.

Həyat, sadəcə qatılmaqla bilinə bilər. Bir izləyici olma. Bütün modern dünya, sadəcə bir izləyici, bir izləyici topluluğu oldu. Birisi rəqs edir, sən ona baxırsan. Nə edirsən? Necə bir rəqsə baxa bilirsən? Bir rəqs, hiss edilməlidir, bir rəqs, rəqs edilməlidir. Biri mahnı oxuyur və sən baxırsan və dinləyisən. Mahnını və onun gözəlliyini bilmək üçün mahnı oxumalısan, qatılmalısan. Amma, bu fəlakətlik epidemiya səviyyəsindədir. Hər şeyə baxmağa davam edirsən.
Filmə axın edirsən – nə üçün ? Gözəl bir həyat yaşamırsan mı? Niyə gedib bir film görmək məcburiyyətindəsən? İnsanlar, başqa insanların həyatlarına baxaraq televizorlarının önündəki stullarına yapışıb qalıblar. Və yaşamırlar belə, sənin üçün oynayırlar. Sənin üçün oynayırlar və sən o oyunçuları görürsən – və heç kim yaşamır. Rəqqas gerçək bir rəqqas deyil, o bir profesionaldır və sən də bir izləyicisən. Hamısı saxtadır.

Rabindranath Tagore-nin bir hekayəsi var .Hekayə, mahnının içində belə deyir: “Əsrlərdir, Tanrını axtarıram. Bəzən ayın ətrafında idi, amma mən ora çatana qədər o başqa bir ulduza getmiş olurdu. Onu başqa bir ulduzda gördüm, amma mən ora çatana qədər o yenə getmiş olurdu. Bu belə davam etdi, amma onun orda olduğu bilgisində böyük bir sevinc var idi və bir gün onu tapacaqdım. Daha nə qədər gizlənə bilər? Daha nə qədər qaça bilər?
Və bir gün bunun Tanrının evi olduğunu söyləyən bir işarə olan bir evə çatdığım da oldu. Qədərim gerçəkləşdirildiyi üçün böyük bir rahatlıq hissi yaşadım. Pilləkənləri çıxdım və tam qapını döyəcək idim ki, ağlıma ikinci bir düşüncə gəldi: “Birdən Tanrı gələrsə və qapını açarsa nə edəcəksən? Sonra nə edəcəksən? Bütün həyatın bir yolçuluq idi, bir həcc, taparaq, axtararaq. Sən milyon illərdir ki, bir qaçışcı olaraq yetişdirildin və birdən Tanrı ilə qarşılaşanda söyləyəcək heç bir şeyin yoxdur. Nə söyləyəcəksən?”
Heç bunu düşündün? Deyək ki, Tanrı ilə qarşılaşdın, ona nə deyəcəksən, o sənə nə deyəcək? Özünü lazımsız yerə yandırdın, bitdin. Son dayanacaq, ölüm deməkdir.
Zen ustası IIkyu bunu söyləməkdə haqldır: “Son dayanacaq yoxdur, hər hansı bir dəyəri olan heç bir şey yoxdur. ” Hər şey sadəcə dadını çıxarmaq və rəqs etmək və mahnı oxumaq üçündür. Amma dəyər haqqında bir şey soruşma ; nəyin ərdəm, nəyin yaxşı olduğunu soruşma. Hər şeydən məmnun ol və həyatın hər hansı bir yerdə sona çatmayacağını çox yaxşı bir şəkildə bilərək fərqli hacılıqlara getməyə davam et, səyahət davam edəcək, karvan davam edəcək. Yolun bitdiyi bir yer yoxdur.

Xoşbəxt olmaq üçün heç bir şey etməyinə ehtiyac yoxdur. Əslində xoşbəxt olmamaq üçün çox şey elədin. Əgər bədbəxt olmaq istəyirsənsə, çox şey elə. Əgər xoşbəxt olmaq istəyirsənsə, işlərə icazə ver, işlərin olmağına icazə ver. Dincəl, rahatla və bir sərbəst buraxma içində ol.

Sərbəst buraxmaq, həyatın sirridir. Bir sərbəst buraxma içində ikən, çox şey, milyonlarla şey olmağa başlayar. Onlar onsuz da olurdu, ancaq sən əsla fərqində deyildin. Fərqində ola bilməzdin; başqa bir yerdə məşğul idin, dolu idin.

 

Mənbə: Osho – “Zen Ruhunda Tarot – Yaşam Oyunu” kitabı.
Hazırladı: Fidan Aslanova

 

 

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +4 (from 4 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

NƏLƏRİ KƏŞF ETDİK?

Xüsusi

nələri kşf etdik-din-fəlsəfəİnsanlıq tarixinə nəzər saldıqda insanoğlunun nələrdən keçdiyi və haralara gəldiyi insanı heyrətə salır. İlk çağlardan təbiətin bir parçası olaraq bilinən insan, zaman-zaman bu vəhdətin özünə qarşı gəlməyə başlamışdır. Hətta özünü bütün canlılardan üstün saymışdır. Dini mətnlərdə bunun Tanrı tərəfindən seçilmiş bir vəzifə olduğu yazılır. Bütün bu yolçuluğa bir çıraq tutsaq, belə bir uzlaşmanı həmqafiyə edə bilərik:

Cəsarət mədəniyyətin,
Ədalət mülkiyyətin,
Ölçülülük dinlərin,
Müdriklik də fəlsəfənin doğuşunu ifadə edir.

Gəlin birlikdə səyahət edək. Baxın, ilk insanlar təbiətdən ayrılaraq öz kültürlərini formalaşdırdılar. Bunu cəsarətin hesabına etdilər. Təbiətdən ayrılmaq bir cəsarət, sonra ona qarşı gəlmək iki cəsarət. İnsanoğlu üçün mədəniyyət, onun bilmədiyi çevrələrin fəthi və mənimsənməsidir. Bu, ərazicə fəthdən daha çox özünü tanıma prosesidir. Özü ilə, öz gücü ilə tanış olaraq işğallar edən insanoğlu, əldə etdiklərini mülkiyyətinə çevirdi. Mülkiyyətini təbiətdən ayrı tutsa da həmcinsi olan insandan tam ayıra bilmədi. Çünki o, artıq öz çevrəsi, öz kültürü olan sosial bir topluluqdur. O halda ədaləti dünyaya gətirdi. Ədalət, mülkiyyətin insan həyatında hansı yerdə olması üçün bir duyğu mərhələsidir. Hər kəs onu öz fonunda görər. Sonra isə toplumun ədaləti formalaşar.

Bəs cəsarətin, ədalətin ölçüsü nədir? Axı bunlar mücərrəd anlamlardır -deyə düşündü insan. İnsan bunların hardan gəldiyini düşünərək bunların necə istifadəsini də tapdı. Çöldəki bütün ölçüləri tənzimləyəcək insan ruhunun ölçüsüdür. İnsan isə buna tam vaqif deyildi. Və buna ehtiyac duydu və dini kəşf etdi. Din, ölçünün mənbəyi haqqında düşüncəni cəmiyyətin içinə transfer edən bir sistem oldu. İlahi məqamdan səsləniş, cəsarətli insanın ədalət ehtiyacına konkret ölçü qoyacaq ən ali bir nota idi. İnsan bildiklərini ancaq bilmədiyi bir mənbə ilə tənzimləyə bilərdi. Çünki hələ də bilmədiyi o mənbədən qorxur və idarə olunmaq istəyirdi. Bütün bu axtarışlar içində var-gəl edib minilliklər adlayan insanoğlu, bu düşüncələri ilə beyninin yeni sirlərinə vaqif olmağa başladı. İnanan və idarə olunan insan daha da özgür olmaq istədi. İndi daha çox düşünmək və səy etmək istədi. Müdrikləşdi və bu müdrikliyi sevənlər fəlsəfəni ithaf etdilər tarixin bağrına.

fəlsəfə-sualFəlsəfə, sual vermə sənətidir sanki. O cavaları ilə deyil, sualları ilə azad hiss etdirər insanı. İnsanı daha irəli ayaq basmağa sövq edər, şirnikləndirər. Fəlsəfə sərhədləri zorlayar, amma hər yerə öz sərhəddini çəkər. Bütün suallar birlikdə böyük bir sual işarəsi formasında sərhəd çizər. İnsan daim bu işarə içində var-gəl edər. Hətta bəzən cavabın elə bu suallar olduğu ilə qane etdirər insanı. Rahatsızlığın ərdəm olduğunu aşılayar.

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +9 (from 9 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

GÖTEDƏN SEÇMƏLƏR

Göte- Alman şair, teatr yazarı, yazıçı, hüquqçu, filosof. Yohann Volfqanq Göte ( 1749-1832) Almaniyanın Frankfurt şəhərində, varlı bir ailədə düYohann Volfqanq Götenyaya gəlib. Kiçik yaşlarından etibarən bir neçə xarici dil öyrənib. Fikri, nəzəri və bədii işığını başda öz ölkəsi Almaniya olmaqla, bütün Avropanın orta çağ qaranlığına yansıtmış; Fridrix von Şiller  ilə birlikdə aydınlıqçı, duyğusal və romantik bir axını təmsil edən Veymar Klassisizminin baş rol oyunçularından biri olmuş və Alman ədəbiyyatında izləri silinməyəcək təsirlər buraxmışdır. Aydınlanma dövrü Qərb ədəbiyyatının nəhənglərindən sayılan və dünyaca məşhur “Faust” adlı poetik, fəlsəfi oyunun yazarıdır. Xüsusilə, bu oyunda ortaya qoyduğu insan kimyası, bitki morfologiyası və heyvan dünyasının bir-birilərindən  qarşılıqlı təsiri, işıq və rənglərin xarakterləri, çağırışımları kimi mövzularda fəlsəfi yanaşmalar etmiş, öz çağını aşan elmi nəzəriyyələr ortaya atmışdır. Modern halı və diqqət çəkən fikirləri ilə sadəcə Almaniyanı deyil, bütün Avropanı təsiri altına almış, modern və aydınlanmış Qərb mədəniyyətinin  musiqisinin, şeirinin və fəlsəfəsinin təkamül  müddətində bir çox sənətçi üçün ilham qaynağı olmuşdur.

SEÇMƏLƏR:

Bir insanın çata biləcəyi ən yüksək səviyyə, öz inanc və düşüncələrinin şüuruna varmaq, öz özünü tanımaqdır.

Kifayət qədər zamanımız həmişə vardır, təki  doğru istifadə edək.

Faydasız bir həyat, erkən bir ölümdür.

Ən gözəl təsir, iki oxşar ruhun bir-birinə etdiyi təsirdir.

Tələsmə, amma tənbəllik də etmə.

Siz özünüzə inanın, başqaları da sizə inanacaqdır.

Az ümid edib çox əldə etmək həyatın həqiqi bir sirridir.

Hər an özümüzü dəyişdirməli, yeniləməli və gəncləşdirməliyik, yoxsa qatılaşarıq.

Yaxşılıq, insanları bir-birinə bağlayan qızıl zəncirdir.

Dünyada sevgiyə və coşğuya açıq bir qəlb qədər dəyərli bir şey yoxdur.

Qabiliyyət, sükunət içində ortaya çıxar. Xarakter isə dünyanın fırtınaları içində.

İnsan özünü yalnız insanda tanıyar.

Malını itirən, bir şey itirmişdir. Şərəfini itirən bir çox şey itirmişdir. Amma cəsarətini itirən hər şeyini itirmişdir.

Heç zaman güvənməmək,  hər zaman güvənmək qədər böyük bir yalnışdır.

Böyük yükləri qaldıra bilmək üçün onların ortasını tapmaq lazımdır.

Bütün ərdəmlərin təməl xüsusiyyəti, yüksəlmə yolunda davamlı bir səy, şəxsən özünlə cəng halında olmaq, daha böyük və dərin bir saflığa, müdrikliyə, yaxşılıq və sevgiyə istiqamətli doymaq bilməyən bir istəkdir.

Gilasların və tutların dadını uşaqlardan və sərçələrdən soruş.

Tənqid, müasir yazarların vərdişindən başqa bir şey deyil.

Danışacaq olsan, necə danışardınsa, elə də məktub yaz. O zaman gözəl yazarsan.

Lazım gələrsə,  məktəblərimiz var, hətta dünyaca məşhur universitetlərimiz də var amma insanın və xarakterinin gerçək təhsili üçün qurulmuş heç bir şeyimiz yoxdur. Buna görə də içimizdə çoxumuz  xaraktersizdir.

Yüz növ şeyi yarımçıq bilməkdənsə, bir şeyi tam bilib tətbiq etmək insanı daha yaxşı yetişdirər.

Mənfəət güdməyən yaxşılıq ən yüksək və ən gözəl faizi gətirər.

İnsanı dostca münasibətdən daha çox yetişdirən, daha saf və canlı olaraq oyanıq saxlayan  nə var?

Məqsədinə çatmaq istəyirsən? Onda öz yolunu kəsmə.

Qadınlar ilk təəssüratlarına güvənəcək və bunları cəsarətlə dilə gətirəcək qədər xoşbəxtdirlər.

Evin qiyməti,  ancaq axşam olduğu zaman anlaşılar.

Hər irəliləmə bir cəsarət işidir və ancaq cəsarət sayəsində qəti olaraq irəliləmək olar.

Gənclik, şərabsız sərxoşluqdur.

Gənclik yol göstərilmək ehtiyacı duyar.

Təəssüratları təptəzə və güclü qəbul etmək, gəncliyin qibtə ediləcək bir xoşbəxtliyidir, tənqidi  bilgi artdıqca o saf zövqlərin də qaynağı quruyar.

Gördüyüm, eşitdiyim nə varsa hamısını topladım və dəyərləndirdim. Əsərlərim müxtəlif minlərlə insanla qidalandı. Cahillər, müdriklər, başlı insanlar, axmaq başlar, uşaqlar, yaşlılar.. hamısı mənə gəlib düşüncələrini, qabiliyyətlərini, ümüdlərini, varlıq biçimlərini təqdim etdilər. Çox zaman başqasının əkdiyi yerdən məhsul topladım. Əsərim, tərtib edən birinin əsəridir və adı da Götedir.

İnsan dünyanın xoşuna gələcək bir şey etdimi, o zaman dünya belə bir şeyi ikinci dəfə etməyimiz üçün əlindən gələni edər.

Heç kim yoxlamadan gücünün nəyə  çatdığını bilməz.

Peşəmdə yazar olmağımda böyük yığın nə istəyir, hər kəsə necə faydalı olaram, deyə heç soruşmamışam. Hər zaman məqsədim özümü daha qavrayışlı və daha yaxşı hala gətirmək, şəxsiyyətimin özünü yüksəltmək, sonra yaxşı və doğru bildiyim şeyləri dilə gətirmək olub.

Yalın gözəli gözəldən anlayan dəyərləndirər, süslənmiş  isə yığına xitab edər.

İki zidd baxışın ortasında həqiqət yer alır.

Həyat bizə hər addımda doğru yolu göstərir.

Həyata inan! O xətibdən və kitabdan daha yaxşı öyrədir.

Həyatın biçim qazansın, düşüncən həyat, canlandırıcı gücün hər zaman yetişdirici olsun.

İnsanların bizə uyğunlaşmasını gözləmək böyük bir dəlilikdir. Mən bunu heç etmədim, insanları hər zaman incələməyə və xüsusiyyətlərini tanımağa çalışdığım bir fərd olaraq gördüm, lakin simpatiya gözləmədim. Müxtəlif xarakterlər haqqında bilgi və həyatda lazımlı bacarıqlar yalnız belə əldə edilə bilər.

Ruhların gerçək uyumu halında olan insanlar bir-birlərinə durmadan yaxınlaşarlar. Görünüşdə bir-birilərindən uzaqlaşsalar, belə.

Yaşlandığım kimi həm də ağıllan.

Bir dostda yanılmaq, dostlarını yanıltmaqdan yaxşıdır.

Bu gündən dəyərli heç bir şey yoxdur.

Bir mübahisə əsnasında, hirsləndiyimiz anda gerçək üçün məşğul olmağı buraxar, özümüz üçün məşğul olmağa başlayırıq.

Edə bilərsiniz. Çünki etməlisiniz!

Xarici dil, insanın özünü yenidən tapdığı fərqli  bir aynadır.

Memarlıq əsərini donmuş bir musiqi olaraq təsvir edərdim.

İnsan hər gün bir parça musiqi dinləməli, yaxşı bir şeir oxumalı, gözəl bir tablo görməli və mümkünsə, bir neçə məntiqli cümlə söyləməlidir.

Hazırladı: Fidan Aslanova

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +11 (from 11 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

SİYASƏT NECƏ BAŞLAYIR

Siyasət uşaqlıqdan başlayır. Əhmədin suallara 8 addımlıq cavab alqoritmi:

Tutaq ki, Əhməd kiçik yaşlarında evdəki vazanı sındırıb. Anası evə qayıdanda vazanı sındırılmış görür və deyir:
– Əhməd! Vazanı sındırmısan?

Addım 1: Edilən səhvin ifadə edilmə şəklini dəyişdir, onu səhv hərəkət kimi yox, yaxşı bir iş kimi göstər:
– Vazanı sındırmadım, parçalara ayırdım və yenidən şəkilləndirmək üçün bir düzənləmə etdim.

Addım 2: O səhvi edəcək dünyadakı ən son adam olduğuna inandır:
– Mən vazanı niyə sındırım ki? O vaza alınanda onu çiynimdə 4 mərtəbə, baxın, say verirəm, düz 98 pillə yuxarı daşıyan mənəm! Vazanın günəşdən rəngi solmasın deyə onu qoruyan mənəm. Heç kimin gözü dəyməsin deyə üstünü örtən mənəm. O vazanın ən böyük dəstəkçisi mənəm, niyə zərər verim ki o vazaya?

Addım 3: Edilən səhvin əhəmiyyətini azalt, hadisəni normallaşdır, hətta etdiyinin az belə olduğunu izah et:
– Ayrıca, mən vazanın yenidən şəkilləndirilməsinə niyə bu qədər sərt reaksiya verildiyini anlamıram. Vaza, çox köhnə komunist ölkələrində istifadə edilən, zamanı keçmiş bir əşyadır. Baxın Amerikaya, bax İngiltərəyə, onlarda evdə vazalar varmı? Heç filmlərdə görmüsünüzmü? Müasir evlərdə görmüsünüzmü? Ancaq Çavuşevski dönəmində Rumıniyada görə bilərsiniz. Məncə, vazanın yenidən şəkilləndirilməsi üçün hətta xeyli gecikmişik.

Addım 4: Şəfqətinlə, ərdəminlə qarşındakını əz. “İstəsəm edərdim, amma etmədim” de:
– İndi məni belə günahlandırırsan, amma mən istəsəydim o vazanı 20 dəfə sındırardım. Hər gün evdəyəm, vaza ilə tək qalıram. Əgər belə bir davranışım olsaydı, niyə sındırmadım indiyə qədər? İnsanların vazanı sevmək haqqı mənim üçün müqəddəsdir. Vazanı vaza üçün yox, yaradanına görə sevirəm.

Addım 5: Sualı cavabsız qoyma. Suala “tutaq ki, dediyiniz doğrudur” şəklində cavab ver. Bunun mümkünlüyünü qəbul et və bu ehtimalda da məsuliyyətli davrandığını göstər:
– Tutaq ki, dediyin doğrudur. Vazanın başına dediyin şeylər gəlib. Amma bu mənə görəmi baş verib? Bəlkə pəncərədən külək əsib, pişik qaçarkən vurub sındırıb? Mən bunların araşdırılması üçün qonşunun oğlu Mustafaya lazımi göstərişləri vermişəm. Dünənki küləyin sürətini və pişiyin davranışlarını araşdırıb mənə məruzə edəcək. Əgər bir səhv görsəm, o pişiyi hamıdan əvvəl mən cəzalandıraram, o pəncərələri mən təmir edərəm. Hər şeyi nəzarətdə saxlayıram. Evimizin gözəlliyi, fərahı üçün…

Addım 6: Sualı soruşanın bu mövzudakı səmimiyyətini sorğula:
– Əslində belə bir məqam da var. Salondakı vaza dünyada ilk dəfə yenidən şəkilləndirilən vaza deyil. Madam ki, vazalarla bağlı belə həssassan, alt qonşumuzun həm də 1 yox, tam 2 vazası oğlu tərəfindən sındırılanda niyə etiraz etmədin? O zaman harada idin? Niyə göz yaşı tökmədin? Bu vazanın fərqi yalnız mənimlə əlaqəsi olmasıdırmı? Burada məqsəd üzüm yemək yox, bağbanı döyməkdir, vaza bəhanədir!

Addım 7: Hadisədən diqqəti yayındırdın, özünü yaxşı göstərdin. İndi bu üstünlüyü rəqibi pis göstərmək üçün istifadə et:
– Bu vazanı sındırmaq kiçik qardaşım Əlinin işləridir. O edər bunları. Keçən il şüşə şkafın pəncərəsini sındıran kim idi? Əli! Əlinin zehniyyəti sındırar ancaq bu vazanı. Bunun arxasında da o var, mən sənə deyim. İndi atamın cib xərcliyi ilə bağlı qərar verəcəyi dönəm yaxınlaşır deyə, məktəbdə məndən yaxşı oxuya bilmədiyinə görə mənə belə bir iftira atır. Bunları atam görür, atam doğru qərar verir, mənim ürəyim rahatdır.

Addım 8: Mövzu bağlandı, cavab verildi. Çıxışını özünü və etdiklərini tərifləyərək zirvədə saxla:
– Mən bunlara baxmıram ana, mən işimə baxıram. Bax, 2 illik məktəb həyatımda sinifin ən çalışqanı oldum. Hamı məni barmaqla göstərir. Bütün dərslərdən 5 alıram. Mən işimə, dərsimə baxıram. Ailəmiz üçün xeyirli bir övlad olmağa, ailəmizi, atamın da dediyi kimi binadakı nümunə ailə mövqeyinə çalışıram, çalışacam.

 

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +9 (from 11 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus