DOĞRU PEŞƏ NECƏ SEÇİLİR ?

Xüsusi

Doğru peşəni seçmək çətindir. Lakin yaxşı müəyyən edilmiş bir  kariyera yolunuz olsa, iş tapmağınız asanlaşar. Öz üzərinizdə çalışaraq, biraz planlama ilə və biraz da daxili müşahidə ilə sizin və ailənizin ehtiyaclarını qarşılayacaq qazanclı və qane edici bir yol müəyyənləşdirə bilərsiniz.

“Doğru peşə necə seçilir?” deyənlərdənsinizsə, özəl bir peşə seçimi kitabçası kimi bu yazımızı sona qədər diqqətli bir şəkildə oxumağınızı tövsiyyə edirik.

Peşə seçimində maraq dairələrinizi nəzərə alın

1 – Xəyallarınızdakı peşəni düşünün

Peşə seçməyə çalışarkən işləmək məcburiyyətində olmasanız belə, məşğul olmaq istədiyiniz bir peşəni düşünməlisiniz. Tutaq ki, çox varlısınız və işləməyə ehtiyacınız yoxdur. Buna rəğmən fürsətiniz olsa, hansı işlə məşğul olmaq istəyərdiniz? Bu suala verəcəyiniz cavab ən yaxşı peşə seçimi olmasa da, sizə nə etmək istədiyinizlə bağlı fikir verəcək. 

Aktyor və ya aktrisa olmaq istəyirsinizsə, konservatoriyaya və ya rabitə fakültəsinə daxil olmaq haqqında düşünə bilərsiniz.

Dünyanı gəzmək istəyirsinizsə, host\hostes ola bilərsiniz. Bu, dolanışğınızı təmin etməyin və xəyallarınızı gerçəkləşdirməyin ən yaxşı yoludur.

2 – Xobbilərinizi düşünün

Xobbilərinizi və ya etməyi sevdiyiniz şeyləri işə çevirmək çox asandır. Xobbilərin bir çoxu gerçək dünyanın ehtiyacları ilə və durumları ilə uyğundur. Etməyi sevdiyiniz şeyləri və bunları necə işə çevirə biləcəyinizi düşünün.

Məsələn, video oyunları oynamağı sevirsinizsə, video oyunu dizayneri, proqramçısı və ya keyfiyyətə nəzarət mütəxəssisi ola bilərsiniz.

İncəsənəti və ya şəkil çəkməyi sevirsinizsə, qrafiki dizayner ola bilərsiniz.

İdmanı sevirsinizsə, müəllim\müəllimə olun və sertifikat alaraq məşqçi kimi işləyin.

3 – Zövq aldığınız şeyləri və ya məktəbdə olarkən zövq aldığınız dərsləri düşünün.

Nəzəri fənlər gələcəkdəki peşənizin təməlini qoya bilər. Lakin bəzi peşələr üçün daha çox oxumalı ola bilərsniz. Yuxarı sinifdə oxuyarkən ən sevdiyiniz fənn, gələcəkdəki peşəniz ola bilər.   

Məktəbdə oxuyarkən ən çox kimya fənnini sevirdiniz? Laboratoriya texniki və ya əczaçı ola bilərsniz.

Məktəbdə oxuyarkən ən çox ədəbiyyat dərsini sevirdiniz? Onda,  redaktor və ya mətn yazarı ola bilərsniz.

Məktəbdə oxuyarkən riyaziyyat dərsini sevirdiniz? Onda, mühasib və ya sığorta mütəxəssisi ola bilərsniz.

Bacarıqlarınızı nəzərə alın

1 – Məktəbdə oxuyarkən və ya indi bacarıqlı olduğunuz sahələri düşünün

Məktəbdə oxuyarkən ən yaxşı oxuduğunuz dərsləri düşünün. Bacarıqlı olduğunuz sahə, etmək istədiyiniz şey olmaya bilər , lakin bacarıqlı olduğunuz bir sahəni seçməyiniz gələcəyinizi qarantiyaya almağınıza və uğurlu olmağınıza kömək edəcəkdir.

Fikrə ehtiyacınız varsa, bir öncəki addımda olan misalları incələyin.

2 – Nədə çox yaxşı olduğunuz barədə düşünün

Nəyisə təmir etmək və ya nəsə düzəltmək kimi müəyyən bir bacarıqlarda çox yaxşısınızsa, bu bacarıqlarınızdan istifadə edərək uğurlu ola bilərsniz. Təhsil almalı ola bilərsiniz v

ə ya ehtiyac olmaz,  lakin ixtisaslı işçilərə olan tələbat daha yüksəkdir və bu insanlar daha asan iş tapır.

Məsələn, dülgər, avtomobil təmiri, inşaat və elektrik işlərindən başı çıxan insanlar əlləri ilə çalışaraq və ya bir şeyləri təmir edərək qazanc təmin edə bilərlər. Bu peşələr davamlıdır və qane edicidir.

Aşbazlıq kimi bacarıqlar da asan bir şəkildə işə çevrilə bilər.

3 – İnsanlararası münasibətlərinizi gözdən keçirin

Bacarıqlarınız digər insanlara kömək etmək və digər insanlarla ünsiyyət qurmağa uyğundursa, sizin üçün münasib olan bir sıra iş seçimi var. Digərləri ilə yaxşı ünsiyyət quran və digərlərinə təsir edə bilən insanlar marketinq, satış və ya oxşar  pozisiyalarda asan bir şəkildə kariyera qura bilərlər.

Başqalarına göz qulaq olmağı sevirsinizsə, tibb bacısı\qardaşı ola bilərsniz, inzibati sahədə köməkçi və ya ofis meneceri ola bilərsiniz.

4 – Bilmirsinizsə, soruşun!

Bəzən, bacarıqlı olduğumuz sahələri müəyyənləşdirməkdə çətinlik çəkirik. Heç bir mövzuda yaxşı olmadığınızı düşünürsünüzsə, ailənizdən, qohumlarınızdan və ya müəlimlərinizdən soruşun. Onların fikirləri sizi təccübləndirə bilər!

Hal-hazırda olan vəziyyətinizi nəzərə alın

1 – Özünüzü kəşf edin

Nə etmək istədiyinizə qərar verməyiniz üçün özünüzü çox yaxşı tanımalısınız. Sizi həqiqətən də xoşbəxt edəcək bir işlə məşğul olmaq istəyirsinizsə, nə istədiyinizi və nələrdən zövq aladığınızı aydın bir şəkildə anlamalısınız. Bəzi insanlar özləri üçün önəmli olan şeyə qərar vermək üçün bir müddət işdən icazə alırlar.

Bunda yalnış bir şey yoxdur. Həyatınıza nifrət etməyinizə səbəb olacaq bir işlə məşğul olmaqdansa, bir müddət ara verib tezliklə nə istədiyinizə qərar verməyiniz gərəkdir.

2 – Maddi durumunuzu nəzərə alın

Kariyeranızı dəyişdirmək şansınız maddi durumunuza bağlı olaraq dəyişəcək. Bəzi karyera yolları üçün xüsusi təhsil lazım olur və bu təhsil  bahalı ola bilər. Lakin, təqaüd ala bilərsiniz.

3 – İstədiyiniz peşədə çalışmaq üçün gərəkli olan təhsili düşünün

Sahib olduğunuz təhsili və ya alacağınız təhsili nəzərə almağınız önəmlidir. Maliyyə durumunuz daha çox təhsil almağınıza əngəldirsə, sahib olduqlarınızdan isifadə etmək sizin üçün daha yaxşı olacaq. Vaxt məhdudiyyəti və başqa məhduduiyyətlər varsa, əlinizdəki attestat və ya universitet diplomunuzla kifayətlənməli ola bilərsiniz.

4 – Məktəbə qayıtmaq barədə fikirəşə bilərsiniz

Məhdudiyyətlər səbəbiylə daha çox təhsil almağınız gərəklidirsə, bu seçimi nəzərə  ala bilərsiniz. Hamının universitet diplomu yoxdur, amma bir çox peşə üçün təhsil önəmlidir və daha sürətlə irəliləməyinizə kömək edəcək.

Məsələn, texniki məktəblər ənənəvi təhsili istəməyənlər üçün yaxşı bir seçimdir.

5 – Daha çox araşdırın

Hələ də bir qənaətə gələ bilmirsinizsə, biraz da araşdırın.

Gələcəyinizi düşünün

1 – Daha əlçatan peşələri düşünün

Asan bir şəkildə istifadə edə biləcəyiniz kariyera fürsətlərini düşünün. Bu peşələr həm bacarıqlarınızın, həm də güzəştinizin olduğu peşələr ola bilər. Məsələn, ailənizlə eyni şirkətdə çalışa bilərsiniz, ailə şirkətiniz və ya dostunuz üçün işləyə bilərsiniz. Seçimləriniz məhduddursa, sürətli şəkildə giriş edə biləcəyiniz bir peşə seçmək, ən yaxşı seçim olacaqdır.

2 – Gələcəkdəki maddi rifahınız barədə fikirləşin

Diqqət etməli olduğunuz ən önəmli şeylərdən biri, seçdiyiniz sənətin məqbul bir maddi rifah səviyyəsində olmasıdır. Başqa sözlə desək, ailənizi və özünüzü dəstəkləyəcək kifayət qədər pul qazana biləcəksiz?

Unutmayın ki bu, çox pul qazanmalısınız demək deyil. Önəmli olan yeganə şey, özünüzə və etmək istədiklərinizə çatacaq qədər pul qazanmağınızdır.

3 – İşinizin gələcəkdəki davamlılığı barədə fikirləşin

Kariyeranızın davamlılığına diqət etməyiniz həyati önəm daşıyır. Toplum fərqli zamanlarda fərqli şeylər istədiyi üçün iş bazarı dalğalıdır. Müəyyən peşələrə hər zaman tələbat varkən, bəziləri sabit deyil. Bu səbəblə, seçdiyiniz peşənin sizin üçün və arzularınız üçün kifayət qədər qalıcı olduğuna əmin olun.

Məsələn, bəzi universitetlərin hüquq fakültəsi ödənişləri çox yüksək olsa da, insanların çoxsu hüquq fakültəsinə gedir, çünki gələcəkdə yüksək maaş alacaqlarını düşünürlər. Bununla yanaşı, hüquq fakültəsi məzunları üçün son bir neçə ildə elə də çox tələbat yoxdur.

Digər bir misal da, yazar olaraq çalışmaq və ya freelance

 işlərlə bağlı kariyera qurmaqdır. Bəzən xeyli iş ala bilərsiniz, bəzən də əlinizdə heç iş olmaz. Bu şəkildə işləmək üçün qərarlılıq və disiplin səviyyəniz yüksək olmalıdır və bu da hamıda yoxdur.

İpucları

İnsanların bir çoxu, onlar üçün hansı peşənin doğru olduğunu bilməzlər və bunu anlamaqları illər sürər. Buna görə də, geridə qaldığınızı düşünməyin!

Peşənizi semirsinizsə, dəyişin! Bəzən, bu daha çox çalışmalısınız deməkdir, lakin bu hər kəs üşün mümkündür.

Xəyalını qurmadığınız bir işi seçməyiniz dünyan sonu deyil. Həyatınız zindan etməyən, sizin və ailənizin gələcəyini qarantiyaya alan bir işiniz varsa, həyatınız və işinizlə bağlı xoşbəxt olmağa çalışın.


Mənbə:      www.yeniisfikirleri.net
Hazrıladı:   Fidan Aslanova 

Beyenmeler
0   3  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +1 (from 1 vote)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

ƏDƏBİYYATDA İNTİHAR

Xüsusi

ƏDƏBİYYATDA İNTİHARƏziz oxucu, ilk öncə onu qeyd etməliyəm ki, bu mövzu haqqında yazmaq həm çətin, həm də maraqlıdır. Çətindir ona görə ki, əsrlərdir bu mövzu haqqında müxtəlif araşdırmalar aparılmış, mövzu ətrafında ədəbiyyata aidiyyatı olan və olmayan adamlar müxtəlif səpkili mübahisələr etmişlər. Ancaq tam olaraq bu hadisələr (intiharlar) filan səbəbdən baş verir deyə yekdil bir fikrin üzərində dayanmaq mümkün olmamışdır. Elə bu gün də yekdil bir fikir yoxdur. Çünki bu intiharlar daha çox səbəblər toplusuna dayandığına görə mövzu bir qədər də qəlizləşir.

Mövzunun maraqlı tərəfi isə araşdırdıqca kökü daha dərinlərə gedən faktların, qeyri-adi talelərin və bütün bu baş verənlərin qeyri-adi səbəblərinin ortalığa çıxmağıdır.

Ümid edirəm ki, bu kiçicik giriş araşdırdığımız məsələnin əslində nə qədər incə bir məsələ olduğunu sizə izah etdi.

Əslində məsələnin bu qədər qarışıq və çarpışmalarla dolu olmasını qeyd etməyimin bir neçə səbəbi var.

Birincisi və ən əsası burada söhbət fərdin varlıq və yoxluq arasındakı incə cizginin üzərində yeriməsindən gedir ki, bu heç də asan dərk edilən bir məsələ deyil. Bu proseslərin böyük əksəriyyətinin fərdin daxilində getdiyini nəzərə alsaq və yox oluşun nə vaxt baş verəcəyini dəqiq bilmədiyimizə görə insan bir fərd olaraq bəzən istəsə belə bütün bunlara təsir edə bilmir.

İkincisi isə bu məsələnin incə məqamlarını istədiyim kimi sizə çatdıra bilməmə qorxusuna sahibəm ki, bu da məni çox narahat edir.

Məqsədim heç də dünyaca tanınmış yazarların və əsərlərin baş qəhramanlarının intihar ssenarisini sizlərə danışmaq deyil. Siz onsuz da bunların çoxu ilə tanışsız və hadisələrin də necə cərəyan etdiyini bilirsiz. Burada bizi əsas narahat edən məsələ bütün bu intiharların “Niyə?”, “Hansı səbəbdən?” baş vermələridir.

Ədəbiyyatda intiharın təzahürləri incələndiyi zaman üzdə müxtəlif problemlərlə qarşılaşsaq da, əslində məsələnin əsli varlıq problemlərinə, dəyərlərlə cəmiyyətin reallıqlarının toqquşmasına, xarakterin (obrazın) müəyyən bir çıxış yolunun tapmamasına və s. səbəblərə qədər gedib çıxır.

kamyu-intiharXırda (bəlkə də böyük) bir məsələni qeyd etmək istəyirəm. Dahi Albert Kamyu “Sizif haqqında mif” in sınaq yazılarına “Sadəcə tək bir fəlsəfi problem var və o da intihardır” tezisi ilə başlamışdır. Və əslində yaşamağa dəyərmi yoxsa dəyməzmi sualının cavabı əsas problemin də həlli olacaqdır.

Həyatın anlamı nədir?

Yazara görə ürəyin lap dərin qatlarında planlanan intihar bir sənət əsəri ilə eyni təbiətə sahibdir.

Albert Kamyunun dediyi bu son cümlə insanı həqiqətən də düşünməyə vadar edir. Bu cümlə ilə Kamyu bəlkə də ədəbi əsərləri yazarların özlərini intihar formalarından biri kimi qələmə verir. Bəlkə doğrudan da belədir. Daxilində yaşanan bütün hadisələri, çaxnaşmaları, əsəbi, stresi yazdığı bədii əsərlərə töküb sonda yekunlaşdırmaqla bir növ öz intiharlarını gerçəkləşdirmiş olurlar. Yazıb bitirmə həm nələrdənsə azad olma, nələrisə sonlandırmaqdır ki, intihar da bir növ buna xidmət edir. Məsələnin digər bir tərəfi isə odur ki, bu tip intihar əslində yenidən doğulmadır. Bitirilən hər əsər əslində növbətinin başlanğıcıdır. Varlıq və yoxluq əslində bir birinə qaynayıb qarışmış və bir birindən ayrı durması mümkünsüz kimi görünən anlayışlardır bu mənada.

Cəmiyyətin həyatı özünün hər inkişaf mərhələsində ətrafında baş verən hadisələr nəticəsində müxtəlif təriflər alır və müəyyən bir sistem halına salınır. Belə bir vəziyyətdə intihar fərdin öz davranışını öz nəzarəti altına aldığı andır əslində. Əlbəttə ki, buradakı intihar heç də pisixoloji pozuntular nəticəsində ölümün seçilməsi deyil. Bu şüurlu şəkildə planlanan və nəticədə şüurlu bir şəkildə öz həyatını sonlandırmaqdır. Və ədəbiyyatdakı bu intihar əslində iki şeyi bizə sübut etməyə çalışır;  Ya sonu görünməyən bir umudsuzluğu, ya da cəsarətliliyi.

Həyatlarındakı anlaşılmaz mübahisələrlə və yaşadığı cəmiyyətdə baş verənlərlə heç cür barışa bilməyən Ştefan Zvayq, Virgina Vulf, Syilvia Plath və daha neçələri varolma ilə bağlı suallara cavab olaraq intiharı seçmişdilər.

Burada məsələ bir qədər də qəlizləşir. Çünki yazıçı intiharları çox problemli bir məsələdir və bu məsələnin incə detallarını açmaq çox çətin məsələdir.

Ancaq ədəbi mətnlərin daxili dünyasında intihar “səs vermə” ya da Syilvia Plathın şeirlərinin birində deyildiyi kimi “susma cəsarəti” dir.

intihar

Ədəbiyyatın tarixinə fikir versək görərik ki, bir çox yazılı mətn əslində bizə cəmiyyətlə heç cür barışa bilməyən, onun qaydalarını rədd edən və həyatı boyunca bütün bu çaxnaşmalara qarşı mübarizə aparanların hekayəsini danışır. İntiharın ruhundakı dəyişikliklər də həm varolma anlayışının keçirdiyi dəyişikliklər, həm də bu çevrilmələrin təsir etdiyi ədəbiyyatın dəyişikliyi ilə əlaqədardır.

Ateniusla Kleopatranın hekayətində tarixi gerçəkliyə söykənən intihar təzahürlərini saymasaq da, bilinən intihar növləri, obrazlı ya da deyil, bir çox hekayətlərdə diqqət çəkir. Əgər dönüb yazının tarixinə baxsaq görərik ki, müxtəlif mətnlər müxtəlif səbəblərdən öz şərəf və ləyaqətlərini itirmiş, itirdikləri insanların arxasınca acılar çəkən, itirəcək heç bir şeyi qalmayan obrazların intiharları ilə doludur… (Ardı olacaq)

Müəllif: Müşviq Osmanlı

Beyenmeler
0   4  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +9 (from 11 votes)

İMADƏDDİN NƏSİMİ DOĞRUDANMI DƏRİSİ SOYULARAQ EDAM EDİLİB?

Ziya BünyadovAzərbaycanın böyük alimlərindən olan mərhum akademik Ziya Bünyadov elmdə həmişə öz orijinal araşdırma və məqalələri ilə yadda qalıb. Uzun müddət Şərqşünaslıq İnstitutunun direktoru və Milli Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti olmuş alim xilafət dövrünün və VII-XIII əsr Azərbaycan tarixinin tədqiqatçısı idi. Ensiklopedik zəka sahibi olan alim bununla yanaşı, orta əsr Azərbaycan tarixi, Şərq fəlsəfəsi və İslam mədəniyyəti barədə də geniş araşdırmalar aparıb. Bu araşdırmaların hər biri orijinal elmi məqalə xarakterli olub. Həmin məqalələrdən sonra alimlər tərəfindən tarixə yeni və əsaslı baxış, elmi yanaşmalar olub. Ziya Bünyadovun araşdırmalarından biri də orta əsrlərin böyük mütəfəkkir şairi İmadəddin Nəsiminin öülümü ilə bağlıdır. Çoxumuza ədəbiyyatdan və Nəsimi haqqında çəkilmiş filmdən məlumdur ki, şairi dird-diri edam edib, dərisini soyublar. Amma Ziya Bünyadovun məqaləsində Nəsimi barədəki bu məlumatlara yeni yanaşma öz əksini tapıb. Akademik Nəsimin edam olunmağı və dərisinin diri-diri soyulmağı barədə məlumatları təkzib edib. Ziya Bünyadov məqaləsində Nəsiminin necə öldürülməsi ilə bağlı qənaətlərin zəifliyi və bizə gəlib çatan materialların azlığından şikayət edir. Bildiri ki, müasir Azərbaycan şərqşünasları Nəsiminin edamına aid faktları yalnız türk alimi Əbdülbaqi Gölpınarlının “İslam ensiklopediyasında”kı “Nəsimi” adlı məqaləsindən götürüb və bununla da kifayətləniblər. Ziya Bünyadov Nəsiminin məhkəməsində kimin onun əleyhinə danışması, həmin adamlara Nəsiminin nə cavab verməsi barədə məlumatların yoxluğundan şikayətlənir və öz məqaləsində bu məsələyə aydınlıq gətirməyə çalışıb. Modern.az saytı mərhum akademikin bu orijinal fərziyyəni əks etdirən məqaləsini təqdim edir. Məqalə Ziya Bünyadovun ölümündən çox sonra, Şərqşünaslıq İnstitutunun orqanı olan “Azərbaycan Şərqşünaslığı” jurnalının 2009-cu ildəki birinci nömrəsində çap olunub. “İndiyə qədər Nəsiminin ölümü haqqında xəbər bizə yalnız türk alimi Əbdülbaqi Gölpınarlının “İslam Ensiklopedisi”ndə dərc olunmuş “Nəsimi” adlı məqaləsindən bəllidir (Bax: “İslam Ansiklopedisi”, İstanbul, 1964, cild 9, səh. 206-207). Məqalədə qısaca deyilir ki, Nəsiminin məhkəməsi və qətli məmlük sultanı əl-Müəyyəd Seyfəddin Şeyxin hakimiyyəti (815-824 hicri və ya 1412-1421-ci miladi illər) və Hələb valisi Yaşbək ibn Abdulla əl-Yusifinin dövründə (818-824 hicri və ya 1414-1424-ci miladi illər) olub. Bu məlumat alimlərimiz tərəfindən sözsüz qəbul olunur və eynilə bütün tədqiqatlara köçürülür. Lakin Nəsiminin məhkəməsi necə keçib, kim əleyhinə danışıb, özü nə cavab verib, qətli haqda sərəncamı kim verib – bütün bunlar oxuculara bəlli deyil. Bundan başqa, Nəsiminin adı və haralılığı haqda məlumat da müxtəlif ərəb mənbələrində müxtəlifdir. Ərəb müəllifləri İbn Həcər Əsqəlani (1372-1449) “Ənba əl-qumr biəbna əl-umr” (“Həyat oğulları haqqında dolğun bilgi”), Şəmsəddin Səxavi (1427-1497) “əd-Da`əllami liəhl əl-qərn ət-tasi” (“9-cu hicri əsrinin əhli üzərinə parıldayan işıq”) və İbn əl-İmdad əl-Hənbəli (öl. 1678) “Şəzərat əz-zəhəb fi əxbari min zəhəb” (“Ölüb gedənlər haqqında xəbərlərdən qızıl dənəciklər”) əsərində aşağıdakı məlumatı verirlər: “820-ci (1417) ildə Hələbdə yaşayan Şeyx Nəsiməddin Təbrizi öldürülmüşdür. O, Hələbdə hürufiyyə məzhəbinin şeyxi idi. Orada onun məsləkdaşlarının sayı artır, küfrü intişar edir və şöhrət qazanır. Onun sərəncamları sultan əl-Müəyyəd Şeyxin onu öldürmək haqqında əmrinə qədər yerinə yetirilirdi. Onun başını kəsib, dərisini soydular və cəsədini çarmıxa çəkdilər”. Beləliklə, üç ərəb orta əsrlər müəllifləri Nəsiminin adını İmadəddin yox, Nəsiməddin kimi və yer mənsubiyyətini Nəsimi və ya Şirvani yox, Təbrizi kimi qələmə alırlar. Yalnız 1920-ci ildə vəfat etmiş Məhəmməd Raqib ibn Mahmud ibn Haşim ət-Təbbaq əl-Hələbinin “İlam ən-nubəla bitarix Hələb əş-Şəhra” (“Ali cənabların Boz Hələbin tarixi haqqında məlumatları”) adlı əsərində (Hələb, III c., 1925, s.15-16) Nəsiminin məhkəməsi və qətli haqqında bir qədər müfəssəl məlumat verilir. Ancaq bu məlumatıda Məhəmməd Raqib 1479-cu ildə vəfat etmiş Əbuzər Əhməd ibn Burhan İbrahim Sibt ibn əl-Hələbinin “Künüz əz-zəhəb fi-tarix Hələb” (“Hələb tarixinə dair qızıl xəzinələr”) adlı əsərindən götürüb. Təəssüf ki, son əsər bizə gəlib çatmayıb. Lakin ehtimal etmək olar ki, Məhəmməd Raqib Nəsimi haqında məlumatı xətərsiz köçürüb. nəsimi1Məlumatın mətni belədir: “İmadəddin Nəsiminin qətli hekayəsi: “Künüz əz-zəhəb”də deyilir ki, zındıq Nəsiminin qətli əmir Yaşbək ibn Abdulla əl-Yusifinin vaxtında olub. Ona qarşı ittiham Hələbin Ədalət Sarayında şeyximiz ibn Xətibin və Şəmsəddin ibn Əminnəddövlənin hüzurunda irəli sürülüb. Həmin zaman şeyxin naibi İzzəddin, malikilərin qazılar qazısı Fətxəddin və hənbəlilərin qazılar qazısı Şihabəddin də orada olub. Nəsimi bir para ağılsız adamları azdırıb yoldan edib və bunlar onun küfrünə, zındıqlığına və mülhidliyinə (çoxallahlılıq) qoşularaq, onun ardınca gediblər. İttiham ilə onun əleyhinə hənəfilərin qazılar qazısı İbn əş-Şənqasi çıxış edib. Bu hadisə qazıların və Hələb şəhəri üləmalarının hüzurunda baş verib və naib Yaşbək ona (Nəsimiyə – Z.B.) deyir: “Sən öz dediklərini sübuta yetirməlisən, yoxsa mən səni öldürəcəyəm!”. Bu sözləri eşitcək İbn əş-Şənqasi ittihamdan imtina edir. Nəsimi isə iki dəfə kəlmeyi-şəhadət deməkdən savayı başqa bir söz demir və özünə qarşı deyilənləri inkar edir. Bu anda hənbəlilərin şeyxi Şihabəddin durub malikilərin qazısı Fətxəddindən yuxarı başda oturub və həmin məclisdə fitva verib ki, Nəsimi zındıqdır və tövbəsi qəbul olunmadan öldürülməlidir. O (Şihabəddin – Z.B.) Fətxəddindən yuxarı başa keçib oturarkən Fətxəddin özünü ondan yan çəkir və Şihabəddin ona deyir: “Nə üçün də onun qətlinə fitva verilməsin?” Fətxəddin isə ona deyir, olmaya öz əlinlə ona ölüm hökmü yazmaq istəyirsən?” Şihabəddin: “Bəli!” deyə cavab verir. Sonra o, fitva sənədini tutub yazır və öz yazısını şeyximiz ibn Xatibə və iştirak edən qalan qazı və üləmalara təqdim edir. Onlar isə onun fitvasına razılıq vermirlər və Fətxəddin ona deyir: “Qazı və üləmalar səninlə razı olmadıqları halda, mən sənin sözünlə ona necə ölüm hökmü kəsə bilərəm?” Əmir Yaşbəksə söyləyir: “Mən onu öldürə bilmərəm, çünki sultan Əl-Müəyyəd göstəriş verib ki onu (sultan – Z.B.) məsələdən xəbərdar edim. Belə ki, mən sultanın Nəsimi barəsində nə kimi sərəncam verəcəyini gözləməliyəm”. Məclis bununla dağılır və Nəsimi naib Yaşbək yanında, ədalət sarayında dustaq qalır. Onun işi ilə sultan əl-Müəyyədi tanış etdilər. Bundan sonra Yaşbəkə göstəriş gəlir ki, dustaq zindana köçürülsün. Nəsimini aparıb qala həbsxanasına salırlar. Sonra isə Sultan əl-Müəyyədin sərəncamı gəlir çatır ki, Nəsimi öldürülüb dərisi soyulsun və yeddi gün Hələbdə car çəkilib əyan edilsin, sonra da cəsədi parça-parça edilsin: bir qismi Əlibəy Zülqədərə və onun qardaşı Nəsrəddinə göndərilsin. Belə ki, Nəsimi onların da inamlarını pozmuşdu. Nəsimi ilə elə belə də etdilər. O kafir, mülhid bir adam idi. Allah bizi onun söz və əməllərindən hifz edib qorusun! Amma onun lətif şeirləri vardır!” Bu sözlərdən sonra Məhəmməd Raqib yazır: “Mən deyirəm ki, Nəsimi onun adı ilə tanınmış təkyədə dəfn olunub, bu təkyə Hələbin əl-Ferafire məhəlləsində “Sultan hamamı” adı ilə məşhur olan hamamla üzbəüz və hökumət evinin yanındadır. Bu təkyəni idarə edən şeyxlər ona “Nəsimi təkyəsi” deyirlər”. Bu mötəbər məxəzlərdən gətirilən məlumat göstərir ki, Nəsiminin diri-diri dərisinin soyulması sonralar xalq tərəfindən yaranmış bir əfsanədir və geniş kütlənin ona olan hüsn-rəğbətinin rəmzidir. Bu əfsanəyə isbat edilmiş bir elmi məlumat kimi və ya tarixi bir fakt kimi baxmaq yanlışdır.

Müəllif: Samir Faziloğlu

 

Beyenmeler
0   4  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +30 (from 32 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

FƏLSƏFƏ GƏRƏKDİRMİ?

fəlsəfə-gərəkdirmi?

Fəlsəfə, ön maraq anlayışı olaraq insanın özünə xas xüsusiyyətləriylə əlaqəlidir

Fəlsəfə, maraq anlayışı olaraq insanın fitrətinə xas xüsusiyyətləriylə əlaqəlidir. Həyatın fərqli və tənqidi bir davranışı olduğu deyilə bilər. Çünki insan özünü önə çıxarıb, təbiətin digər üzvlərindən fərqli həyat sahələrinə sahib olmuşdur. İnsanın öz içində fərqliləşərək insanlıq təbiətini meydana gətirdiyi deyilə bilər. İnsanın həyatın içindəki çeşidlənməsi fərdin fərqli xüsusiyyətlərinə, fərqli həyat formalarına gətirib çıxarmışdır.

İnsan təbiətdən ayrılarkən öz içində də bəzi ayrılıqlar yaşamışdır. Təbiətə yadlaşarkən özünə də yadlaşmışdır. Başlanğıcda heyvanlardan fərqləndirən maraq və ünsiyyət keyfiyyətləri, sonralar insanı özünə də yadlaşdırmışdır. Maraqlandıq dəyişdik, bununla kifayətlənmədik və  istehsal etdik. Həyatın özünə aid bu fərqliliyi 3 nöqtələrdə yaşadıq. Bu maraq, istehsal, sorğulama və dəyişmə xüsusiyyəti daha sonralar fəlsəfə adıyla tanınacaq. Təbiəti sorğulayıb ondan şübhə etməyə zəka, düşüncə, inkişaf dedik. İnsanı sorğulayıb, insanlığı düşünməyə də fəlsəfə deyə bilərik.

Əkinçilik ilə oturaq həyata keçən insanlar qidalanmaq və həyat qayğısı güdməkdən fərqli şeylərə vaxt tapdılar. Dil inkişaf etdi. Əlaqə artdı. Alver çoxaldı. Paylaşacaq şeylər artdı və həyati ehtiyaclar tamamlandı. Sonrası əylənməyə qalmışdı. Əylənməkdən başqa daha fərqli nə edə bilərik? -deyə düşünənlər oldu. İnsanın bura qədərki yolçuluğunu və bundan sonrakı yolunu maraqlananlar oldu. İnsanlığı mövcud inkişafa gətirən maraq, indi özündən sonrakını sorğulayırdı.

Fəlsəfə lazımlıdırmı? Fəlsəfə insanın təbiətindən gəlir. Təbiətdəki minlərlə növün arasındakı insanlıq kimi, fəlsəfə də insanlıq içində “nadir”dir. Həyatı və ona aid elementləri maraq etdiyimiz müddətcə lazımlıdır, həyatidir. Bizi bu günlərə gətirən “marağın marağı”dır.

RİÇARD DAVKİNSFəlsəfə hansı ehtiyaclardan doğumuşdur? Həyatın ehtiyacı nədir? Həyatın ehtiyacı nəysə,  fəlsəfə də onun ocağıdır. Həyatı, insanı inkişaf etdirən hər şeydə fəlsəfə vardır. Hadisələrin ardına baxmaq, anlamağa çalışmaq, qurğulamaq, qane olmamaq, həyat orqanizminin ən orijinal xüsusiyyətləri fəlsəfənin içində birləşmişdir. Məxluqatın və içindəki insanın ən diqqətə çarpan yanı ünsiyyət də bunun vasitəsidir. Təbiətin mənfi təsirlərindən sıyrılmaq üçün “düşüncənin düşüncəsi” olaraq insanlığın böyük bir ehtiyacını qarşılamışdır. Bu gün də təbiətin və həyatın qətl edilməsi qarşısında iştirak etməkdədir. İnsana dair nə varsa onun ardına baxmaqda fəlsəfəyə ehtiyac duyulmuşdur. Daha əvvəl söylədiyimiz kimi, insanlıq qədər nadirdir. Ancaq kainatdakı bir möcüzə şəklində təxəyyül edə bilərik. Çox kiçik bir yer tutur, ancaq təsiri çox böyükdür.

Mənbə: www.dmy.info
Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
0   4  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +13 (from 13 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

FƏLSƏFƏ NƏDİR?

fəlsəfə-və-bizFəlsəfə nədir?

Fəlsəfənin üzərində uzlaşılmış bir tərifi yoxdur. Bu zamana qədər fəlsəfə terminolojisinin və istinad alınacaq təriflərin meydana gəlməməsi fəlsəfənin uzlaşmaz xüsusiyyətinə asılıdır. Davamlı bir skeptisizm və sonsuz sorğulama istəyi onun üçün bir mühakimədə olmağı çətinləşdirir. Necə ki fəlsəfə adı altında toplanan tədbirlərin belə bir məqsədi də olmamalıdır.

Fəlsəfə sözlüyünün Yunan əsli  philosophia”-dır və iki ayrı sözdür: “Philio” sevgi mənasını verər: “sophia” isə, “müdriklik” ya da ümumiyyətlə “bilik” deməkdir. “Philosophia”, bilik və müdriklik sevgisi, eşqi mənasını verər. ” Philosophos (filosof ) da, “müdrikliyi sevən”, “məlumatı axtaran və ona çatmaq istəyən”dir. “Filosof ” adını ilk dəfə Pifaqor (mö.570 -495) istifadə etmişdir. Özünə “müdrik” yerinə “müdriklik sevdalısı” demişdir. Digər insanlar verilən müdrik, ağıllı, ustad kimi ünvanlardansa, ancaq müdriklik sevdalısı ola biləcəyini söyləmişdir. Filosof, müdrik olmama təvazökarlığını göstərən adamdır.

elm və fəlsəfəFəlsəfənin Mənası

Söz mənasından yola çıxaraq həyati ehtiyaclarını aşmış və düşünməyə vaxt tapmış insanların fəaliyyəti olduğunu söyləyə bilərik. Antik Yunanlılar fiziki ehtiyaclarını aşmış, gözəl iqlimin və unikal coğrafi mövqenin təsiriylə Aralıq dənizinin digər qisimlərini də hökm altına almışdı. Digər xalqlardan axan sərvəti yaxşı istifadə edən Yunanlılar boş zamanlarında öyrənib xəyal qurdular. Fəlsəfə , müdrik kəslərin hadisələrin əslinə aid sualları təyin etmələri ilə başladı. Filosof sözü ilk olaraq Pifaqorda görülmüşdür. Ancaq filosofun yolundan daha əvvəlki müdriklər getmişdir. Asiyadakı müdriklər də həyat sorğulamış, ancaq Yunanıstandakı kimi sistematik olmamışdır.

Fəlsəfə nədir ? Söz mənası hər nə qədər müdriklik sevgisi mənasını gəlsə və Yunan qaynaqlı görünsə də fəlsəfə, məna genişlənməsinə uğramışdır. Kimi zaman dinlə,bəzən fərdi motivasyonla bir tutulmuşdur . Filozoflar tərəfindən təriflənmiş, qınanmış, yox olduğu iddia edilmişdir . Çox vaxt fərqli obraza ətf edilmiş, ya da qarışdırılmışdır. Dilin maneəli quruluşu üzündən hələ fəlsəfə sözü içərisində məhbus vəziyyətdəyik. Aktual lüğətdə: 1. Varlıq, kainat, insan və məlumatla əlaqədar düşüncələrin bütünü. 2. Bir elmin ya da məlumat sahəsinin əsasını təşkil edən prinsiplər bütünü 3. Kainatı, dünyanı, həyatı şərh forması, dünya görüşü, ideologiya kimi cəmiyyətdə bilinən mənaları verir.

heç haqqında hər şeyFəlsəfədə insanı məmnun edə biləcək bir xüsusiyyət, bir özəllik var. Bizim həyatımızda görün nə qədər mənasızlıq, sahibini məhv edən qətiyyətsizlik, tərəddüd və boşluq vardır. Biz ətrafımızdakı və içərimizdəki xaosla mübarizə aparırıq. Buna baxmayaraq bir mətləbi başa düşmək, hər zaman inanmaq istəyirik ki, bizdə həyati və mənalı olan nəsə vardır. Biz öz ruhumuzun şifrəsini açmaq istəyirik. Düşünürük ki,bizim üçün həyatın mənası olduğumuz və qarşılaşdığımız hər şeyi işığa və alova çevirməkdir. Biz  cari olanın həqiqi dəyərinə və perspektivinə sahib olmaq və beləliklə, gündəlik güzaran burulğanının fövqündə durmaq istəyirik. Biz böyük olanın böyük, kiçik olanın isə kiçik olduğunu o vaxta qədər bilmək istəyirik ki, bu bilgi gecikmiş olmasın. Biz qaçılmaz, labüd olan hər bir şeyin qarşısına gülə-gülə çıxmaq, ölümün özünü belə təbəssümlə qarşılamaq istəyirik. Biz tam, bütöv olmaq, öz arzularımızı təfəkkür süzgəcindən keçirib də harmonik bir vəziyyətə gətirərək, daxili enerjimizi bir nizamla qurmaq istəyirik.

Mənbə: www.dmy.info; “Fəlsəfi hekayələr” Uill Dürant
Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
0   4  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +13 (from 13 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus