KÖÇƏRİLİK VƏ AZADLIQ

Köçərilik ilə oturaq həyatın fərqi nədir? Köçərilər, mövsümə və ekoloji şərtlərə görə yaşadıqları yeri dəyişdirərlər. Oturaq həyat isə, şərtlərə dözməyi tələb edir. Köçmək, azad qalmaqdır. Yerləşmək isə, boyun əymək və ya boyun əydirmək ilə birlikdə gələr. Köçənlər, hər şeylərini yanlarında daşıyarlar. Müstəqil, yüngül və azaddırlar. Yerləşənlər, tarladan asılıdır. Evləri yerə bərkidilib, çıxa bilməzlər, yükləri vardır.

“Dövlətə qarşı cəmiyyət” adlı kitabında, Pierre Clastres, Amerika yerlilərinin dildə “ibtidai” həyatlarının, əslində, ibtidai oKöçərilik və azadlıqlmadığını bildirir. Köçəri topluluqlar, oturaq həyatı kəşf etməmiş deyillər, oturaq həyatdan qaçınmışlardır. Əslində, bu toplumlar, oturaq əkinçilərdir. Əkinçiliklə məşğul olublar amma bunu tərk edərək köçməyə başlayıblar. Çünki, işğal edilmək istəməyiblər. Oturaq həyat, xarici təhdidlərə açıq olmağı gətirir. Azadlığına düşkün olan topluluqlar, köçəri həyatı ilə müstəqilliklərini qoruyarlar.

Həyatını yanında daşımaq, böyük bir var-dövlətdir. Müasir yaşamlarımız bir yük halına gəlmiş, gedərək ağırlaşmaqdadır. Mülk əldə etmək, varlı olmaq, “yaxşı” bir şeydir? Yarımköçəri topluluqların, dünyanın ən böyük sərvətinə sahib olduğunu söyləyə bilərik. Bu var-dövlət, azadlıqlarıdır. İtirəcək bir şeyi olmamaqdır. Qayğısız yaşamaq və bununla birlikdə ehtiyac duyulan hər şeyə sahib olmaqdır. “Substantiv” bir həyatları vardır. Şəhərlərdəki minlərlə sıxıntı arasında, həyatımız boş yerə xərclənərkən, köçənlər, həyatın özünü təcrübə edərlər. Şəhərdəkilərin əksinə, başqasına görə yaşamazlar, pozulmuş deyillər, öz həyatlarını yaşaya bilərlər.

Şəhər həyatının pozulmuş yaşayışlarındansa, azad bir insan olmaq əsasdır. Türklərin Asiyadan Avropaya getməyini təmin edən hərəkətlilik də buradan gəlir. Risk almaq və həyatı formalaşdırmaqdır. Bağlanacaq bir şeyin olmasa, itirəcək bir sənədin və ya ulu bağların yoxdursa, dünyanı dəyişdirmək üçün yola çıxa bilərsən. Köçərliliyin gətirdiyi azadlıqdan bəhs edərkən, məqsədimiz köçəri həyata keçmək deyil. Asılılığın zərərlərinə işarə etməkdir. Bu bir metaforadır və bizlərə, qaldıra bilməyəcəyimiz yüklərin altına girKöçərilik və azadlıqməməyi nəsihət edər. Dərhal sabah, istədiyiniz yerə gedə bilmədiyinizi düşünün. Tarix, insanı zaman keçdikcə, yerinə bərkitməkdədir. Müasir insan, təbii hərəkətindən bambaşqa bir şəkildə, məhdudlaşmış şəkildədir.

İqtidar artdıqca, fərd məhdudlaşmaqdadır. Müasir insan, etdiyi hər fəaliyyəti dövlətə bildirir. Özü istəməsə də, dövlət özündə bu haqqı görür. Doğumdan ölümə qədər o qədər çox məcburiyyət və sanksiya əsasdır ki, insan həyatı, bunun qısa bir tarixindən ibarətdir, deyə bilərik. Çox zaman “ibtidai” dediyimiz köçəri həyatlarını  düşünəndə, müstəqil olmayan “inkişaf etmiş” həyatları xarakterizə etməkdə çətinlik çəkirik. Varlı dediyimiz də belə deyilmi? Ən inkişaf etmiş ölkələr belə, Tibetli buddist rahiblər qədər xoşbəxt ola bilməzlər. Ən böyük imperatorluqlar, yarımköçəri köçərilərinə hökm edə bilməmişdir. Tarix, qənimət ehtirası ilə özünə artıq yüklənən və həyatı yaşamağı unudan insanlarla doludur. Həyat, bir şeylərə sahib olmaqdırmı? Yoxsa onu tanımaq, təcrübə etməkdirmi? Həyatın içindəki kiçik şeylərə sahib olmağa çalışarkən, həyatı yaşamağı unutmayaq.

Mənbə: www.dmy.info
Hazırladı: Fidan Aslanova

Beyenmeler
0   1  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +5 (from 5 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

ÖZÜNÜ DƏYİŞ

Anqlikan kilsəsinin keşişinin qəbri üzərində bu sözlər yazılıb:

“Gənc və xəyallarımın sonsuz olduğu dövrdə dünyanı dəyişmək istəyirdim.Yaşlanıb dünya görüşüm artdıqda dünyanın dəyişməyəcəyini anladım. Mən də istəklərimi bir qədər azaldaraq məmləkətimi dəyişdirməyə qərar verdim. Halbuki, o da məndə dəyişilməyəcəyi təəssüratını yaratdı. Daha da yaşlanarkən son bir cəhdlə ailəmi, yaxınlarımı dəyişdirməyi qərara aldım. Amma çox təəssüf ki, onu da bacarmadım. Və indi ölüm döşəyində yatarkən fərqinə vardım ki, əvvəlcə yalnız özümü dəyişdirsəydim, nümunə olaraq ailəmi dəyişdirə bilərdim. Onlardan alacağım cəsarətlə məmləkətimi daha da inkişaf etdirərdim. Kim nə deyə bilər, bəlkə dünyanı da dəyişdirə bilərdim”.

özünü dəyiş-çılpaqQarşımızda olan əslində insanın dəyişmış, deformasiyalara uğramış halıdır. İnsan dəyişərək bu hala gəlmiş. Əgər yenidən dəyişərsə, öz təbii halına, fitrətinə dönər. Bəs insanın yenidən özünə dönməsi niyə bu qədər çətindir? İnsan niyə özü olmaqdan qorxur?
Bəzən insan dərk edir ki, insanlarla nə qədər manipulyasiyalar edib, əgər dəyişərsə onu qəbul etməzlər. Yəni fobik səviyyə yaranır. Anlayır ki, illərlədir əsl “mən”in üzərini örtüb. İnsan o zaman kamil insan olacaq ki, özünü dərk edəcək. Bu kamilləşmə üçünsə, necə deyərlər, “soğan kimi soyulmalısan”. Bütün xaricdən aldığı qiyafəni rədd edən, çılpaq qalan insan özünü tanıyacaq.

“Heç şübhəsiz bir toplumun fərdləri öz iç dünyalarını dəyişdirmədikcə, Allah da o toplumun halını dəyişdirməz.”(Qurani-Kərim 13/11)

Bu ayə cəmiyyət və həyatın inşası üçün insanın özünü inşa etməsini vacib sayır. Yəni Allahın bir cəmiyyətin gedişatı haqqındakı iradəsi, o cəmiyyəti formalaşdıran fərdlərin seçimlərindən bilavasitə asılıdır. Bu ayə gedişatı bəyənməyən insanın qarşısına dəyişimi bir hədəf olaraq qoyur. Bunun başlama nöqtəsi insanın özüdür. Özünü dəyişə bilməyənlər başqalarını dəyişə bilməzlər. İçindən aydınlanmayan çölünü əsla aydınlada bilməz.
İşə özünüzü dəyişdirməklə başlayın. Bunun üçün özünüzü dərk edin. Özünüdərk hər bir inkişafın başlanğıcıdır.

Müəllif :  Psixoloq Rübabə

Beyenmeler
0   1  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +22 (from 28 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az yazarı. Psixoloq.

- Sayt ünvanı

DÜRÜSTLÜK NƏDİR?

dürüstlük

Bizə doğru bilgi verən insana dürüst deyirik.

DÜRÜST OLMAQ.

Dürüst, “doğru kimsə” mənasını verir. ( Farsca drust-duruva-deru–dü­z, sağlam) Dürüstlük səmimilik, doğruluq, açıqsözlülük kimi xüsusiyyətlərə sahib olmağı ifadə edir. Yalan, hiylə, kələkbazlıq kimi mənfi hərəkətləri deyil, doğruluq və düzgünlük kimi müsbət hərəkətləri ehtiva edir. Etibarlılıq, səmimilik, nəciblik, insaflılıq, ədalət kimi fəzilətləri də əhatə edir. Əxlaqi cəhətdən doğru olana verilən addır.
Təriflər bildiyimiz kimidir. Bizə doğru bilgi verən insana dürüst deyirik. Hamıdan da dürüst olmağını gözləyirik. Çox zaman dürüst olmağa çalışırıq. Amma dürüst ola bilmədiyimiz zamanlar da olur. Dəqiq bildiyimiz bir şey var ki, hər zaman bizə qarşı dürüst olunmağını gözləyirik. Özümüz dürüst olmasaq belə, bunu vərdiş halına gətirmiş olsaq belə , başqalarının dürüst olmasını tələb edirik. “Dürüst olmaq vacibdirmi?” sualının cavabı da buradadır. Hamının yalan söylədiyi bir dünyada yaşamaq istərdik? Belə bir dünyanın mümkün olub olmaması ayrı məsələ, ancaq həyatı yaşanılacaq hala gətirən, yaşanması mümkün qılan şeylərdən biri dürüstlükdür, bir- birimizə qarşı dürüstlüyümüzdür.
İnsanlar bir-birinə güvənərək cəmiyyət halında yaşamağa başlamışlar. Təbiətdə çətin həyat şəraitlərində tək başına yaşaya bilmirdik, digərləri ilə yardımlaşaraq təbiəti özümüzə uyğun formalaşdırmışıq. Bu günə qədər insanın inkişafının başlıca səbəbi bir-birinə güvənmək, qarşımızdakı üçün bir şeylər etmək idi. Hələ də, cəmiyyətdəki kiçik rollarımızla böyük bir mədəniyyəti yaşatmaqdayıq. Bir-birimiz üçün yaşayırıq. Bu yolda bir-birimizə güvənib dürüst olacağımıza, gerçəkləri deyəcəyimizə inandığımız üçün toplumu- cəmiyyəti yarada bildik. Dürüst olmaq həyati əhəmiyyətə malik xüsusiyyət idi, bu gün də elədir. Sadəcə, müasirlik bunu pərdəIəyir. Fitrətimizdə mövcud olan bu fəziləti görmədiyimiz zaman onu unuda bilərik.
Digərlərinin də həqiqəti danışdığına inamımız bizi cəmiyyətdəki kiçik rolumuzu ifa etməyə vadar etmişdir. Digər hər kəsin üzərinə düşəni etdiyini hesab edirik. Deyilən hər sözün doğru olduğunu düşünürük, düşünürük ki, həqiqəti duymaq istəyən insan yalnız həqiqətləri söyləyəcək. Doğrunun hökmünə inanırıq. Doğruya olan inancımız sayəsində cəmiyyətin bizə verdiyi rolu mənimsəyib onun sərhədləri daxilində özümüzü formalaşdırırıq. Həyatın doğru olduğuna inanaraq yaşayır, insanlığın dürüstlüyünə inanaraq cəmiyyətin bir parçası oluruq.

dürüstlük-xəyanətDÜRÜST OLMAMAQ.

Dürüst olmaq gərəkdiyini çox eşitmişik. Filiosoflar, aydınlar, peyğəmbərlər dürüstlükləri ilə tanınmış və dürüstlüyü təbliğ etmişlər. Dürüst olmaq gərəkdiyini demək bizə yeni bir şey düşündürmür. Əsas məsələ, nə üçün dürüst olmadığımızdır. Əgər hər kəs tərəfindən təsdiqlənən, doğru qəbul edilən bir xüsusiyyətdirsə, niyə hamımız dürüst olmuruq? Dürüst olmamağın səbəblərini xırdalayaq. Dürüst olmamaq nə üçün var? Bunu pisləməməyə çalışırıq.
Hər şey müəyyən təsirə qarşı reaksiyadır. Dürüst olmamaq da dürüstlüyü yaratmışdır. Yox olmasını deyil, arzuolunmaz bir hal olaraq nə üçün hələ də mövcud olduğunu sorğulamalıyıq. Hamının dürüst olmaması qəribədir, bəs insanın həmişə dürüst olmaması?
İnsan səhv edərək öyrənir. Dürüstlüyü də doğru söylənildiyi zaman tərəflərin yox olması ilə öyrənmişik. Fərd tamamilə dürüst olmadığı kimi, insanlıq da tamamilə dürüst deyil. Hər insanın dürüst olmadığı anlar olur. Doğruluq tamamilə əks mənalar verə bilən bir nəzəriyyədən ibarətdir. İnsanın doğruluğu da bizim üçün müsbət olan şeyləri deməsindən asılıdır. İnsan özünə qarşı da dürüst ola bilmir hər zaman. Duyğu orqanlarımız bizə həmişə düzgün məlumat verməyə bilər. İllüziya- optik yanılma bizə yalnışı doğru göstərə bilər. Fiziki varlığımız belə bizə qarşı dürüst olmaya bilir.
Yenə də dürüst olmaq gərəkdiyini deyə bilərik. Amma bunun funksional bir nəzəriyyə olduğunu unutmamalıyıq. Hisslərimiz, elmi qanunlarımız, cəmiyyətimiz və tariximiz bizə həqiqəti çatdırmaqda tutarlı deyildir. Dürüstlük “paradiqma” dəyişənə qədər doğru ola bilər. Bundan sonrası isə, ikiüzlülük sayılar. Dürüstlük 1984 adlı əsərdə olduğu kimi qarşısındakını yox, dövləti düşünən bir dürüstlük ola bilər. Nəyə və kimə görə doğrunu söyləməliyik? İmmanuel Kantdakı kimi, sevdiklərimizi öldürməyə gələn bir qatilə onların yerini demək də dürüstlük sayıla bilər. Eyni dinə, məhzəbə, qrupa mənsub insanların digərlərinə qarşı öz-aralarında olduqları qədər dürüst olmamaları da bir növ dürüstlük hesab edilə bilər. Əsas məsələ, hər kəsə xitab edən, din, dil, millət, status, növ, irq, canlı-cansız ayrı-seçkiliyi etmədən mümkün ola biləcək ən faydalı dürüstlüyü yaratmaqdır. Önəmli olan dürüstlüyü ətrafda axtarmaq yaxud yaratmaq yox, birlikdə formalaşdıra bilməkdir, birlikdə olmaq və dürüstlüyün eqoist tərəfini atmaqdır.

Mənbə: www.dmy.info
Hazırladı: Aytac Həsənova

Beyenmeler
0   1  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +23 (from 29 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

ÖRTÜNMƏK VƏ DİN

örtü-dəri-amazonBildiyimiz kimi, təbiətdəki bir çox canlılarda olduğu kimi insanda da təbii örtü var. Bu, insan dərisidir. İlk insanlar çılpaq olublar. Tək örtüləri dəriləri olub. Geyim insanoğlunun zamanla təkamül edərək özünü təbiətdən (əxlaqi qorunma deyil) qorumaq üçün kəşf etdiyi bir yöntəmdir. İlk öncə bitkilərdən, heyvan dərilərindən və s. istifadə ediblər. Sonradan bir az daha təkminləşərək parçalar toxuyub xüsusi paltarlar hazırlayıbar. Və bu da zamanla onun mədəniyyətinə çevrilib. Bu da normaldır və indiki insanı paltarsız təsəvvür edə bilmərik.
Amma bu o demək deyil ki, insanın təbii halı natamamdır və dəri örtü sayılmır. Burdan yola çıxaraq deyə bilərik ki, təbii olaraq bütün insanlar örtülüdürlər və bu baxımdan eynidirlər. Geyim mədəniyyəti isə insanın sonradan qazandığı və formalaşdırdığı bir mədəni hadisədir. Buna görə də hər dövrün və hər regionun öz örtü anlayışı və geyim mədəniyyəti olmuşdur və davam etməkdədir. Sonralar bu geyim tərzləri sosial statuslar, dini kriteriyalar daşıyaraq daha ciddi hadisələrə səbəb olmuşdur. Hətta çağdaş dünyamızda geyimin bir dəyər ölçüsü olması daha da yayğınlaşmışdır. Geyim, günümüzdə brendləşərək insanları kütləvi şəkildə sosial parçalanmaya sövq etməkdədir.
dinlərdə geyim-örtü
Bütün bunlardan ziyadə, geyim ən çox dini müstəvidə mövzu omuş və dərin mübahisələrə, kinli ayrımçılıqlara və hətta qan tökülmələrinə qədər yol açmışdır. Hər bir din ortaya çıxdığı ərazidə, digər sosial məsələlər kimi geyimlə də həssas davranmışdır. Mövcud geyim tərzlərinə bir çox status və əxlaqi kriterlər əlavə edərək dəyişikliklər edilmişdir. Bununla da həmən dinin hakim olduğu ərazidə insanların geyimləri ciddi mövzu olmuşdur. Zamanla isə kültürləşmiş, mədəniyyətin bir parçasına çevrilmişdir.
İslam dininin Ərəbistan Yarımadasında ortaya çıxması bütün dünyanın ərəblər kimi geyinməli olduğu anlamına gəlməz. Bu, ayələrə şəkli yanaşmanın nəticəsidir. Halbuki hər bir ilahi mesaj özündə ümumbəşər tezlər daşıyır. Quranda ümumbəşər örtü anlayışına Araf surəsində toxunulur:

Ey Adəm oğulları! Sizə ayıb yerlərinizi örtəcək bir geyim və bir də bəzəkli libas nazil etdik. Lakin təqva (məsuliyyət) libası daha yaxşıdır. Bu, Allahın ayələrindəndir ki, bəlkə,öyüd-nəsihətə qulaq asasınız. 7/26

niqab-hicab-quranBu ayə təqva, yəni məsuliyyət libasından bəhs edir. Məsuliyyət libasina büüunun deyilir.Yəni hər işinizdə olmalı olduğu kimi geyiminizdə də məsuliyyətli olun. O dövrdə toplum üçün məsuliyyətli sayıla biləcək libas Araf surəsindən çox sonra nazil olmuş Nur surəsində biçimləndirilir. O dövrdə Ərəbistan Yarımadasında kafir, müşrik, münafiq deyilən hər kəs Qurana qədər və ondan sonra da baş örtüsündən istifadə etmişdir. Ayədə artıq mövcud olan baş örtüsünün açıq qalan yerlərə də çəkilməsi, ətrafda reaksiya və təhlükə yarada biləcək tərz və davranışların qaydaya salınması əmr olunur. Nur surəsində keçən baş örtüsü ifadəsi müqəddəs bir anlayış deyil, isti ölkələrdə qadınların və kişilərin geyim tərzidir. Nur surəsinin əsas hədəfi, açıq qalan və ətrafda rezonans yaradan tərəflərin, zinət deyilən cəlbetmə və xaos yarada biləcək tərz və davranışların biçimə salınmasıdır.
ZİNƏT -simvolik olaraq bəzək əşyaları, müxtəlif aksessuarlar ola bilər. Amma əslində bu zinətləri də ortaya çıxaran zehniyyətlərdir. Qadının cəlb etmə həvəs və marağı. Əslində, bu insan halıdır. Qadınların fitrətində vardır, deyərdim. Amma məsələ məqsəd və məramda, bunun biçimləndirilməsindədir. Çarşabda olan bir qadın belə, xüsusi effektli danışıq tərzi ilə bir neçə kişinin aglını qaçıra bilər. Demək, bu onun zinətidir.

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
0   1  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +14 (from 20 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

MÜBAHİSƏ ELƏMƏK

disput-paypal-Çağdaş-mübahiseÇağdaş zamanımızda da mübahisələr, çəkişmələr, ziddiyyətlər yeni formalarla davam etməkdədir. Yeni texniki vasitələr çəkişmələrin daha geniş kütlələr arasında aparılması üçün imkanlar vermişdir. Artıq çəkişmələrə millionlarla insan cəlb olunmuşdur. Hal -hazırda siyasi xadimlər, iqtisadçılar, siyasətçilər, incəsənət adamları, alimlər, filosoflar və başqa sahələrin nümayəndələri televiziya, radio, internet vasitəsi ilə bütün ölkələrdə çeşidli səviyyələrdə mübahisələr aparırlar.

Bununla belə, mübahisələrin mənfi cəhətləri də üzə çıxmışdır. Birinci növbədə çəkişmələrdə məğlub olanlar ağır psixiki zərbə alırlar, qalib tərəf isə heç də həmişə üstünlüyü həqiqəti ifadə etməklə əldə etmir. Mübahisələr fiziki zorakılığa da gətirib çıxara bilər. Lakin onlar olmasa inkişaf da ola bilməz. Hər bir alim tənqid olunduqca inkişaf edir, rəqiblərinə cavab vermək üçün əsərlər axtarır, elmi nəzəriyyələr qurur. Həm də elm adamları arasında mübahisələr zamanı bir-birlərinin mövqelərini anlaması, tanıması prosesi gedir. Onlar bir-birindən çox şeyləri öyrənib öz elmi işlərini təkmilləşdirirlər.

Çağdaş-mübahisəAlimlər üçün elmi və ya fəlsəfi nəzəriyyə yalnız həqiqətin axtarılmasıdır, həqiqətin özü deyildir. Buna görə də nəzəriyyələr arasındakı ziddiyyətlər təbiidir. Çəkişmələr zamanı bu ziddiyyətlər sağlam düşüncəli adamların bir-birinə qarşı dözümlülüyünə, öz elmi və həyat nəzəriyyələrinin təkmilləşdirilməsinə, bütün suallara cavabların tapılmasına gətirib çıxarır. Bununla da elmi nəzəriyyələr yetkinləşir.

Beləliklə, çağdaş mübahisələr çəkişmədə qalib gəlmək, söz ustalığı, şəxsi ambisiyaları təmin etmək üçün deyil, ehkamlardan ayrılıb obyektiv həqiqətin tapılması üçün aparılmalıdır. Həqiqəti axtaran adam heç vaxt çəkişmədə öz dediklərini yeganə həqiqət saymaz, rəqibinə qəzəblənməz, təkəbbürlük göstərməz. Həqiqət rəqibində varsa, onu qəbul edər. Buna görə də hər adamla mübahisəyə girmək olmaz.

Həqiqətin araşdırılmasını heç də hamı istəmir. Çox vaxt buna onların bilikləri, səviyyəsi və tərbiyəsi imkan vermir. Nadanlıq hətta yüksək elmi, siyasi və iqtisadi rütbələrə çatmış adamlarda da ola bilər. Eyni zamanda hansısa bir sadə əkinçi, fəhlə, sıravi mühəndis müdrik və tərbiyəli ola bilər. Nadanla çəkişməyə girmək özünü hörmətdən salmaqdır, onun səviyyəsinə enməkdir. Çəkişməni yalnız bilikli, tərbiyəli, öz ambisiyalarını və maraqlarını yeritmək məqsədini güdməyən, özünü göstərmək istəməyən, yalnız həqiqəti axtaran adamla keçirmək olar.

Çağdaş-mübahisəLakin bəzi hallarda bu qaydadan istisnalar da ola bilər. Bəzən həqiqət o qədər ucuzlaşır, cəfəngiyat və nadanlıq hər yeri o qədər bürüyür ki, artıq doğru söz, həqiqət, ədalət uğrunda çarpışmaq lazım olur. Bu halda müdrik insanlar, həqiqəti söyləmək üçün hətta alçalmalara və təqiblərə məruz qalsalar belə, doğru sözü deyib nadanlığın, ədalətsizliyin qarşısını imkanları çərçivəsində almalıdırlar. Onların doğru sözünü insanlar eşidib, çox şeylər haqqında düşünə bilərlər. Bununla da cəmiyyət saflaşa bilər.

Bəzi filosoflar bu yolda hətta canlarını da qurban veriblər. Buna ən gözəl örnək Sokratdır. Hətta onu ölümə məhkum edəndən sonra zindandan qaçırmaq imkanı yaranmışdır. Lakin Sokrat qaçmadı. Çünki o, ömrü boyu həqiqət və doğru söz uğrunda çarpışmış, bu yolda lazım gələrsə canından keçməyi insanlara öyrədirdi. İndi o, zindandan qaçsaydı, öz sözlərini təkzib etmiş olardı, özünü insanlar arasında rüsvay edərdi. Buna görə də Sokrat qaçmadı, ölümü qəbul etdi. Beləliklə o, həqiqət, ədalət və doğru sözün şəhidi oldu; həyatı və ölümü ilə əbədi olaraq tarixə düşdü. Sokratın həyatı və ölümü nadanlığın, lovğalığın, təkəbbürün, savadsızlığın, fırıldaqçılığın üzərində qələbə rəmzinə çevrilmişdir.

Çağdaş-mübahisəBeləcə, doğru söz və həqiqət heç də hamının xoşuna gəlmir, özəlliklə də bizim zamanımızda. Bu gün bütün dünyada yalnız şəxsi maraqlar ortalığa qoyulur, əxlaqi və mənəvi dəyərlər ucuzlaşır, həqiqət deyil, hansısa şəxsin iqtisadi və siyasi maraqları güdülür. İncəsənət, elm, savad, istedad, peşəkarlıq, əxlaq və başqa bu kimi kateqoriyalar yalnız piarla, reklamla, səs çoxluğu ilə dəyərləndirilir. Bu şəraitdə həqiqət ucuzlaşıb ortalıqdan çıxmış olur. Yalnız az saylı müdrik insanlar hələ də öz şəxsi təşəbbüsləri ilə onu araşdırır və doğru sözü şəxsi maraqlardan üstün tuturlar. Bu da onların təbiətindən irəli gəlir. Onlar, sadəcə, kütlənin, səs çoxluğunun, güc sahiblərinin, pullu adamların arxasınca getmirlər, həqiqəti axtarırlar. Bu adamlar, Sokrat kimi, lazım gələrsə yoxsulluğa və təhqirlərə dözməyə hazırdırlar. Onlar həqiqəti yüksək tutur, yalnız onu tanıyırlar.

Müəllif: Aydın Əlizadə

Beyenmeler
0   1  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +10 (from 10 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus