TANRI, DİN, SEVGİ, QADIN, HƏYAT VƏ ÖLÜM HAQQINDA

Xüsusi

Sənin hazırda Adəm və Həvvanın günahına görə cəza çəkməyin inanılmaz bir şeydir. Bu adamları heç tanımırıq belə, nə zaman yaşadıqlarını, var olub-olmadıqlarını bilmirik, onların etdiklərində heç bir rolumuz olmayıb, yenə də əzab çəkirik?!
Hər insan övladı bu qisasın əzabını çəkəcək? Bu heç də ilahi bir şey kimi görünmür mənə. Tanrı şeytandan daha zalım görünür.

Tanrı səni izləyir. Hər hərəkətini, hər düşüncəni Tanrı bilir, diqqətli ol!
Düşüncələrində belə azad olmağına icazə verilmir. Tanrı səni izləyir.

Əsrlərdir, ən azı beş min ildir ki, din xadimləri insan psixikasını pozmaqla məşğuldurlar.

Müqəddəs kitablara ciddi yanaşma. Qəlbinin səsini dinlə. Təklif edəcəyim tək müqəddəs kitab budur.Tanrı, Din, Sevgi, Qadın, Həyat və Ölüm haqqında

Yoldan çıxmaq azadlığın parçasıdır. Hətta Tanrıya qarşı gəlmək ləyaqətin parçasıdır. Bəzən Tanrıya qarşı gəlmək çox gözəl olur. İradəli olmağın yolu budur. Yoxsa milyonlarla iradəsiz insan var, onlardan biri olardın.

Mənim sənə əməl etmək üçün deyəcəyim hər hansı bir qaydam yoxdur. Sadəcə, sadə bir anlayış verirəm – Bu sənin həyatındır – ondan həzz al.

Tanrı və kainat haqqında heç nə bilmirsən. Ruh, reinkarnasiya, gələcək və keçmiş yaşam haqqında heç nə bilmirsən. Bildiyin hər şey sadəcə şayiələrdir. İnsanlar ətrafında danışırlar və sən özünə lazım görünüən bütün növ məlumatları toplayırsan. Niyə vacib görünür? – ona görə ki, cahilliyini gizlədir. Səni bilirsənmiş kimi göstərir. Amma xatrıla, bu xeyli böyük bir İmiş kimi-dir. Sən heç nə bilmirsən, bu sadəcə İmiş kimdir.

Özün olmağa çalışmaq lazımdır. Bu zaman nə başqasına paxıllıq edərsən, nə həsəd apararsan, nə narazı olarsan, nə də narahat qalarsan. Əgər öz həyətində yaşıllıq arzulayırsansa, bunu çox asan yolla gerçəkləşdirmək mümkündü. Niyə ömrünü başqasının həyətinə boylanmaqla keçirəsənki? Öz həyətində yaşıllaşdırma apar. Yoxsa hamının bağı bağçası sənə daha gözəl görünəcək həmişə. Sən qibtə hissindən qurtulmayacaqsan və həmişə özünü bədbəxt hiss edəcəksən.

Özünə hörmət et, daxili səsinə qulaq ver və onun arxasınca get. Unutma, səni doğru yola aparacağına zəmanət vermirəm. Dəfələrlə səhv yönləndirəcək, çünki həqiqət qapısına çatana kimi çoxlu səhv qapı döyməlisən. Həyat belədir. Əgər birdən-birə doğru qapıya rast gəlsən, onun doğru olduğunu anlaya bilməzsən.

Sən yalnız özün ol. Cəmiyyət, başqa insanlar sənin haqqında nə düşünürsə, bu onların düşüncəsidir və bunun sənlə heç əlaqəsi yoxdur. Sən başqa insanlar üçün dünyaya gəlmədin, öz həyatını yaşamaq üçünü burdasan.

Kişi və qadın tək bir bütünün iki yarısıdır. Bu səbəblə mübahisə etməklə zaman itirməkdənsə, bir-birinizi anlamağa çalışın. Özünü digərinin yerinə qoymağa çalış; bir kişinin gördüyü kimi görməyə çalış, bir qadının gördüyü kimi görməyə çalış. Və dörd göz hər zaman iki gözdən daha yaxşıdır.

Əgər həyatını doğru-düzgün keçirmisənsə, əgər həqiqətən yaşamısansa, əslTanrı, Din, Sevgi, Qadın, Həyat və Ölüm haqqındaa ölümdən qorxmazsan. Qorxu, ölüm səbəbindən ortaya çıxmaz, yaşanmamış həyat səbəbindən ortaya çıxar.

Yaxınlıq, digərinin sənin içinə girməsinə icazə verməkdir. Səni, sənin gördüyün kimi görməsinə izin vermək; digərinin səni, sənin içindən görməsinə izin vermək, bir insanı varlığının ən dərin nötqəsinə dəvət etməkdir. Modern dünyada yaxınlıq gedərək yox olur. Sevgililər belə yaxın deyil. Dostluq sadəcə bir kəlmədir, artıq. Yaxınlıq itir artıq. Nədən? Çünki paylaşacaq bir şey yox. İçindəki yoxsulluğu kim göstərmək istəyər ki? İnsanlar rol oynamaqla məşğuldurlar.

Mənim yeni insan haqqında dəqiq təsəvvürüm var. Bu insan dinsiz, milliyətsiz, hökumətsiz olacaq.

Yetkin insan çox gözəl başa düşür ki, qarşıda onu güllü-çiçəkli cənnət gözləmir. Başa düşür ki bu həyatdır və qarşısına qızılgüllər də, tikanlar, kol-kos da çıxacaq. Bütün bunları qavrayaraq seçim edir. Başqa bir insanla yaşamağa qərar verir və onu özü seçir. Düşünərək, dərk edərək, əminliklə seçir. Havalı, romantik, hisslərə qapılmış vəziyyətdə deyil.

İnsanlıq ümumilikdə eyni cür yaşayır, eyni cür ömür sürür, eyni qaydalara əməl edir. Və bu eyniliyin içində kimsə ayrı cürdürsə, ayrı cür yaşayır və davranırsa, tez diqqət çəkir, təklənir, tənqid olunur. Ancaq azad insanı, ruhuna.. ürəyinə, özünə sayğısı olan insanı bütün bu reaksiyalar, anlaşılmamaq qorxutmur. Çünki öz gerçəkləri, öz doğruları ilə əslində hamıdan xoşbəxt və azaddır.

İnsanlara əsla səhv bir şey etməmələri öyrədilir, onlar da səhv etməkdən o qədər qorxmağa başlayırlar ki, heç bir şey etmirlər. Hərəkət edə bilmirlər. Səhvlər edəcəksən, amma eyni səhvləri təkrar etmə. İnsan belə müdrik olur.

Öz daxilinə gir və soruş, və hiss edəcəksən ki, bütün ağrıların sən onları qoruduğun üçün var. Sən qorumasan heç bir şey var ola bilməz. Sən onlara enerji verdiyin üçün varlar. Əgər onlara enerji verməsən, heç bi ağrı var ola bilməz.

Çoxluq başıboşlardan, xalis axmaqlardan ibarət olur.

Bədən xeyli məhduddur, onun iki əsas qayğısı var: yemək və seks. O bu iki şey arasında hərəkət edir, bundan başqa heç nəylə maraqlanmır. Amma ağılla eyniləşsən, o zaman ağlının çoxlu səviyyələri olacaq. Fəlsəfə, din və elmlə məşğul ola biləcəksən – təsəvvür edə bilməyəcəyin qədər çox şeylə maraqlanacaqsan.

Həyat hardasa səni gözləmir, o daxilində baş verir. Gələcəkdə çatacağın bir şey deyil, o indi burada, bu dəqiqədədir – nəfəTanrı, Din, Sevgi, Qadın, Həyat və Ölüm haqqındas alış-verişində, qanında dövr edir, ürəyində döyünür.

Alın yazısı yoxdur. Etdiyin şeylər öncədən müəyyənləşdirilmiş tale deyil. Varoluş azadlıq, tale isə köləlikdir. Azadlıq, baş verənlərin səndən asılı olduğu deməkdir. Tale isə saxta fərziyyədir.

Hər bir insanın qarşılaşdığı problemlərdən biri, doğulduğu cəmiyyətdir. İnsanın can atdığı şeylərlə cəmiyyətin təklif etdikləri üst-üstə düşmür. Həyat qınağa çəkilir, geyim qınağa çəkilir, azadlıq qınağa çəkilir. Tədricən sənin həyatın qısalır, nə gedirsə səndən gedir, sağlamlığını itirirsən, əsəblərin korlanır, arzularını boğursan. Və kimsə səni inandırır ki, belə də yaşamaq lazımdır. Kiminləsə mübahisə etməyə ehtiyac yoxdur.

Bu gün, mövcud olan hər şeydir; indi sənin var olduğun, hər zaman var olacağın yeganə zamandır. Yaşamaq istəsən ya indi olacaq, ya da əsla olmayacaq.

Sənə söylənilən hər şeyi unut: “Bu doğru, bu səhv!”. Həyat o qədər də qəti deyil. Bu gün doğru olan bir şey, sabah səhv ola bilər; indi səhv olan bir şey, bir sonrakı an doğru ola bilər.

Eşqin ən təməl problemi, əvvəl sənin yetkin hala gəlməyindir. O zaman yetkin bir yoldaş tapacaqsan; o zaman yetişməmiş insanlar sənə daha cazibədar görünməyəcək. Bu eynilə belədir.

Əmr vermək yox, sevgi vermək lazımdır. Təzyiq eləmək olmaz. Uşağın azadlığı toxunulmaz qalmalıdır. Sənin sevgin onun azadlığına mane olmalı deyil. Heç kim, heç vaxt balaca uşağın azadlığı haqqında düşünmür. Nə vaxt düşünəcək? Bu gün körpədir, sabah hələ balacadır. Heç bir ana öz övladına yetkin insan kimi baxmır. Uşaq onun gözündə heç vaxt böyümür. Və hamısına elə gəlir ki, bu normal haldır, belə də olmaldır. Fəxrlə deyirlər: “Ana üçün uşaq heç vaxt böyümür”. Bu dəhşətdir! Çünki bu cür münasibət bir insanın böyümək, yetkinləşmək haqqını əlindən alır. Uşaqla ana arasındakı yaş fərqi nə qədərdirsə, ömür boyu da o qədər qalır. İyirmi ildirsə, həmişə iyirmi olaraq qalır.
Beləliklə, övladına hörmət elə.
Onunla öz kiçiyin kimi davranma.

Sevgi bir ehtiras deyil. Sevgi bir duyğu deyil. Sevgi birinin, bir şəkildə səni tamamladığının dərindən başa düşülməsidir. Sevgidə minnətdarlıq, mehribanlıq və birlik duyğusu vardır. Əgər bu üç duyğunu hiss edirsənsə, sevirsən deməkdir.

Əgər tək bir insanı sevirsənsə və bütün həyatını onunla bərabər keçirmək istəyirsənsə, arada böyük bir yaxınlıq yaranar. Və sevgi sənə yepyeni üzlərini göstərər. Çox tez-tez tərəf müqabilini dəyişdirsən, bu mümkün olmaz. Eynilə bir ağacın tez-tez yerini dəyişdirməsi kimi. O zaman heç bir yerdə kök sala bilməz. Kök salması üçün eyni yerdə qalması gərəkdir. O zaman dərinlərə enər, güclənər.Tanrı, Din, Sevgi, Qadın, Həyat və Ölüm haqqında

Hər şeydən əvvəl qadın sürəkli hamilə olmaqdan əzab çəkir. Bətnində böyüyən körpə ona rahat yaşamağa imkan vermir. Ürəyi bulanır, gərgin olur, rahatlığı pozulur, nə yemək yeyə bilir, nə istədiyi kimi hərəkət edə bilir.
Doqquz ay qadın üçün ölümə bərabər olur. Doğuşdan sonra qadına bərpa olunmaq, özünə gəlmək üçün uzun zaman lazım gəlir. Ancaq bu zaman keçməmiş, kişi yeni bir uşaq istəyir. Sanki qadın nəsil artırma fabrikidir.
Bu halda kişi nə iş görür? Neynir kişi? Doqquz ay qadının çəkdiklərini çəkmir, doğuşdakı sancıları, əziyəti yaşamır. Ancaq öz genini davam elətdirmək və bir də seksual həzz almaq üçün qadından istifadə edir.
Bununla belə, dilini dinc də qoymur. “Səni sevirəm” deməyə utanmır.

Partnyorunu əsrlər boyu bütün qadınların elədiyi kimi didişdirməyə davam edə bilərsən. Bu, ancaq onu səndən uzaqlaşdıracaq. Rahat olmaq üçün yad qucaqlar axtaracaq. “Dır-dırdan” başını götürüb gedəcək.

Bir dünyaya bax. İnsanlığa fikir ver. Gör kimləri doğmusan. Başını qaldırıb, burnundan o yanı gör, dünyanı bürüyən bu səfehlər sənin bəh-bəhlə təriflənən doğmaq bacarığının bəhrəsidi. Bunu bütün heyvanlar bacarır. Səni şirnikləndirib aldadıblar. “Qadın müqəddəsir, çünki insan yetişdirir. Ulu Tanrı qadına yaratmaq bacarığı verib”. Sən də key kimi deyilənlərə inanıb bir ucdan doğursan. Kasıb ölkələrdə indiyə kimi qadınlar on iki uşaq dünyaya gətirir. Qadın heyvan kimi durmadan doğub-törəyir.

İnsan təkbaşına xoşbəxt olmalıdı, eyni zamanda insanlarla birlikdə də xoşbəxt ola bilməlidi. İnsan daxili xoşbəxtliyə sahib ola bilməli və eyni zamanda yaşadığı münasibətdə də xoşbxət olmalıdır. İnsan həm içində gözəl bir yuva qurmalı, həm də xaricində. Evini əhatə edən gözəl bir bağçan və eyni zamanda gözəl bir yataq otağın olmalıdır. Bağça yataq otağının əleyhinə, yataq otağı da bağçanın əleyhinə deyil.Tanrı, Din, Sevgi, Qadın, Həyat və Ölüm haqqında

Rəqabət və qısqanclıq, bütün əzabların mənşəyidir.

Əgər bütün qadınların öz bacarıqlarını, öz dahiliklərini inkişaf etdirmələrinə icazə versək, çox gözəl bir dünyaya sahib olarıq. Əsas mövzu bu deyil, heç kim nə üstdədir, nə də aşağıda. Qadınlar qadındır, kişilər kişi. Onların təbii ki, fərqli tərəfləri var, amma bu fərqlər heç kimi nə yuxarıya, nə də aşağıya aparır.

Sənə vurulan qadın səni ilhamlandıra bilər, yaradıcı nəfəsini açar, səni cuşa gətirər, yaratmaq, qurmaq istəyərsən. Səni elə bir ruh yüksəkliyinə qaldırar ki, özünü gümrah, xoşbəxt, hər şeyə qadir hiss edərsən.

Mən istərdim kişiylə qadın bir varlığa, bir tamlığa çevrilsin, bir-birinə hopsun, qarşsın və eyni zamanda ikisi də tamamilə azad olsun. Sevgi məhbəs deyil axı, sevgi azadlıqdır, sərhədsizlikdir.

Mənbə: Oşo – “Tanrı, Din, Sevgi, Qadın, Həyat və Ölüm haqqında” kitabı.
Hazrladı: Fidan Aslanova

 

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +11 (from 11 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

ELM NƏDİR

Xüsusi


elm və fəlsəfə.FƏLSƏFƏDƏN ELMƏ

Elm, təcrübəyə əsaslanan üsullar və həqiqətdən faydalanaraq nəticə çıxarmağa çalışan nizamlı məlumatdır. İçində yaşadığımız həyatı şərh etməyə çalışır. Varlığın necə olduğunu, niyə meydana gəldiyini araşdırır. Olaylar üzərində təsvir, açıqlama və fərziyyə etmək imkanı verir, təcrübələri tətbiqlərlə inkişaf etdirir, mövzuları yoxlamaq, mühakimə etmək imkanı yaradır.

Elm adına ilk səylər miladdan əvvəl IV minillikdə Mesopotamiyada ortaya çıxmışdır. Şümerli rahiblər ulduzları müşahidə edərək qeydlər etmişlər. Babil, Misir və Yunan sivilizasiyaları da sonrakı minilliklərdə müşahidələrini qeyd etmiş və bənzəri təsbitlər edərək inkişaf etdirmişlər. Yunanlı filosof Aristotelin (e.ə. 384-322) zamanında elm deyilə biləcək fəaliyyət fəlsəfə ilə əlaqəli olmuşdur. O zaman bugünkü mənada elmi fəaliyyət yox idi. Amma antik dövrdə filosoflar indiki elm adamlarının soruşduğu sualları soruşur və təbiəti şərhə etməyə çalışırdılar.

İsak Nyutonun (1642-1727) zamanında da elm fəlsəfənin bir sahəsi olaraq görülməkdə idi. “Təbiət fəlsəfəsi” fizika, kimya, biologiya kimi elmləri əhatə edən bir fəaliyyət idi. Daha sonra təbiət fəlsəfəsi olmaqdan çıxıb fərdi sahələr halına gələn fənn elmləri ilə müasir elm ortaya çıxdı. Biologiya canlıların həyatı, fizika dünyanın necə işlədiyi və enerji mübadiləsi, kimya kainatın atomlardan orqanizmlərə qədər necə bir araya gəldiyi ilə maraqlandı. Getdikcə artan ixtisaslaşma nəticəsində 600-dən çox elm sahəsi meydana gəldi.

Ətrafımızdakı hər şey elmin mövzusu ola bilər. Elmi fəaliyyət əvvəlcə müşahidə ilə başlayır. Müşahidə edildikdən sonra şüurlu bir təxmin, hipotez (fərziyyə) həyata keçirilir. Daha sonra, fərziyyəni təcrübə və müşahidə ilə sınaqdan keçirərək açıqlamaq lazımdır. Ümumi bir vəziyyət olduğunu dəstəkləmək “qayda” yaradılması adlanır. Bu qaydalar əks bir dəlil olmadığı müddətcə etibarlıdır. Elm tənqidi və məntiqi düşünməyə əhəmiyyət verir. Tənqid edilməyən məlumat elmi deyil. Bir şeyin elm ola bilməsi üçün sınanması və müşahidə olunması lazımdır.

təbiət fəlsəfəsiTƏBİƏT FƏLSƏFƏSİNDƏN ELMƏ KEÇİD

Mesopotamiyadakı elmi inkişafların sistematik olmaması nəticəsində elmin başlanğıcının antik yunan filosofları olduğu qəbul edilir. Bunun səbəbi, Şərqdə mədəniyyətin davamlı olmamasındadır. Yunanın digər mədəniyyətlərdən ayrıldığı nöqtə mədəniyyətin transferi oldu. Fəlsəfənin də başlanğıcı buralara bağlıdır. Müdriklik, düşünmə intizamı hər mədəniyyətdə vardır, ancaq bunu sistem halına gətirən və tarix boyunca davamlılıq təmin edən yunanlılar.

Yunanlılar dövründə elm yerinə fəlsəfə ilə məşğul olurdular. Bütünə olan maraq, həyatın işləyişini axtarmaq və sistemi həll etmə istəyi filosoflardan başlamışdır. Təbiət fəlsəfəsi min il ərzində elmin keçmişini meydana gətirmişdir. İntibah ilə fərqli ixsisaslar ortaya çıxmış və filosofların sormadığı sualları elm adamları soruşmağa başlamışlar. Elmin fəlsəfədən ayrılması kapitalın himayəsi ilə gündəmə gəlmişdir. Qısacası, fəlsəfənin içinə pul girincə elm fəlsəfədən kənarlaşdırılmışdır. Müşahidə və təcrübə də pulun mümkün qıldığı labaratoriyalara sövq edilmişdir.

NyutonNyutonun şah əsəri olan Philosophiae Naturalis Principia Mathematica adından da aydın olacağı üzrə “Natural fəlsəfənin riyazi başlanğıcı” adını daşıyır. XVIII əsrə qədər davam edən fəlsəfə aktuallığı XIX əsrdən etibarən itməyə başlamışdır. Günümüzə qədər də fəlsəfə elmdən ayrılmış, hətta günümüzdə elmə qarşı olan bir sistem olaraq qəbul edilmişdir. Fəlsəfənin atılmasının Sənaye inqilabı bərabər gəlməsi və günümüzün də çılğın bir istehlak mədəniyyətinə aid olması maraqlıdır. Fəlsəfə satıla bilən bir məhsul vermədiyi üçün elm qədər gündəmdə deyil. Burada elmin fəlsəfədən törəyib onu qınamasına diqqət çəkməliyik. Fəlsəfədən doğan elmin fəlsəfəni rədd etməsinə qədər gəlmiş vəziyyətdəyik.

Mənbə: www.dmy.info
Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
0   1  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +13 (from 13 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

FƏLSƏFƏSİZ MÜASİR ELM

Xüsusi

elm-fəlsəfə

“Elm nədir?” deyə soruşduq və filosofların suallarına söykəndik. İlk filosoflardan bəri həyatı müşahidə etmək və ümumi bir ifadəylə dilə gətirmək fəlsəfə adı ilə müdrik bir məşğuliyyət oldu. Zamanla suallar çeşidləndi və fərqli ixtisas sahələri meydana gəldi. Bu gün yalnız fəlsəfə adı bütün sualları əhatə etmir. Təbiət filosofları olaraq ayrılmağa başlayan alimlər zamanla filosof olmaqdan da çəkildi. Sual etmək və mahiyyətə varmaq cəhdi olan fəlsəfənin yanında elmi sahələr meydana gəldi. Müasir dövrdə elm ilə fəlsəfənin bir əlaqəsi olmadığını düşünürlər. Elmlə məşğul olanlar təməl intizam olan fəlsəfədən bixəbər çalışır sanki.

İlk filosofları və alimləri özündə birləşdirən Qədim Yunan sivilizasiyasını digərlərindən ayıran şey mədəniyyəti sistemli bir şəkildə transfer etməsi idi. Mesopotamiya və Asiya sivilizasiyalarında da müdriklik və düşünmə fənləri mövcud idi. Yalnız təqibçisi olan, yığılan və sistemin parçaları halında inşa edilən bir iş Yunan ilə ortaya çıxdı. Əslində elm və ya fəlsəfə eyni suallardan qaynaqlanırdı. İnsanlar həyatı anlamaq və izah etmək istəyirdi. İlk filosof sayılan Fales kainatın nədən meydana gəldiyini düşünürdü. Sokrat həyatı necə yaşamaq lazım olduğunu, Platon gerçək bilgiyə necə çatmağı, Aristotel həyatın işləmə mexanizmi, qanunları ilə ilgilənirdi.

Fəlsəfə və elm, fəlsəfənin öndərliyi ilə bir maraqlanma, mühakimə etmə cəhdinin tərəfləridir. Hər ikisi bir intizama – sual etmək və gerçəkləri mühakimə etməyə söykənir. Müasir dünyamızın problemlərindən biri də bu əlaqənin göz ardı edilməsidir. Elm, fəlsəfə gövdəsindən törəyən bir budaq olduğu halda müasir insanlar fəlsəfə ilə ilgilənmirlər. Elm üçün olan sualların kök nümunələrinin fəlsəfədə olduğu gözdən qaçırılır. Belə olunca da elmi işlər həyatın ümumi bir görünüşünü vermək yerinə həyata məhsul vermək mənasını gəlir. Artıq elm qayğı və maraq deyil, qazanc ilə gündəmə gəlir. Bu da fəlsəfədən uzaqlaşma ilə əlaqədardır. Fəlsəfədən başlayaraq kommersiya mərkəzli bir sual-cavab sisteminə doğru təkamül edən bir elmdən söz edirik.

ELM-FƏLSƏFƏ-SUALElm adamlarının fəlsəfəni göz ardı etməsi elmin heyrət, maraq və qayğılanmaqdan çıxıb kommersiyaya yönəlməsi ilə nəticələnmişdir. Onlar elmin fəlsəfədən törədiyini unudubar. Sistematik düşünmə fəsliyyəti həyatın bütününə aid suallar soruşan filosoflardan miras buraxılmışdır bizlərə. Günümüz elm adamları elmin məhsul satmasına o qədər bağlanıblar ki, elm maraq etmək deyil, yenilik çıxarmaq mənasını gəlmişdir. Artıq həyatı anlamaq deyil, satıla bilən məhsul istehsal etmək üçün elmlə məşğuluq. Bir şirkət formasında olmasa belə, elmi ticarət üçün istifadə etməkdəyik.

Trilyon dollarlar xərclənən kosmosda həyat axtarışı da bunun bir göstəricisidir. Əslində kənarda həyat tapmağa ehtiyac yoxdur. Bu dünyanı elmin məhsulları ilə yox etməyək, yetər. Di gəl ki, istehlak cəmiyyəti yeni bir şeylər istəyir. Artıq maraq deyil, cəmiyyətin yenilik tələbinə ərz etmək təməl motivimiz oldu. Elm adamları həyatı anlamaq yerinə cəmiyyətin satın ala biləcəyi yeni şeylər çıxarmaq yolundadır. Bu da inkişafın gövdəsi olan müdrikliyi və fəlsəfəni göz ardı etməyi tələb edir. Artıq mühakimə və sual soruşma yerinə satın alma fəaliyyətinə fokuslanmış vəziyyətdəyik. Bu da çarənin elmdən deyil, onun qabaqcılı olan fəlsəfədən gələ biləcəyini sərgiləyir. Elm indiki vaxtda yalnız satın ala biləcəyimiz şeyləri verə bilər. Suallar üçün fəlsəfəyə baxmamız lazımdır.

Mənbə: www.dmy.info
Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +7 (from 7 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

ELMDƏ YENİ KƏŞF – CAZİBƏ DALĞALARI

Xüsusi

Eynişteyn-cazibə dalğalarıBu günlərdə elm insanları, cazibəni və kainatı anlama yolunda böyük bir kəşf etdiklərini açıqladılar. Albert Eynşteynin nəzəriyyəsindən 100 il sonra, onun iddia etdiyi bütün kainata yayılan cazibə dalğalarını nəhayət müşahidə etdilər. Cazibə dalğalarını kəşfinin kosmosun bir çox sirrini həll etməkdə faydalı olacağı söylənilir.
Layihənin Avropadakı lideri olan Max Planck Qravitasiya Fizika İnstitutundan Professor Karsten Danzmann Higgs bozonunun mövcudluğu qədər əhəmiyyətli bir kəşf etdiklərini, bu kəşfin DNT-nin quruluşunun başa düşülməsi ilə bir tutulması lazım olduğunu söylədi.

Cazibə dalğaları nədir?
Kosmos-zamandakı dalğalar. İki böyük qara dəliyin toqquşması kimi şiddətli hadisələrlə doğulur və  bir hovuza daş atılanda səthində yaranan həlqəvi dağılmağa kimi yayılmağa başlayırlar. İşıq sürəti ilə hərəkət edən bu dalğalar zamanla yalnız qalaktikalar deyil, kosmos-zamanın bütününə yayılır. Həm də işığa bənzəyən bu dalğaların, işıqdan əhəmiyyətli bir fərqləri var: Onun kimi başqa cisimlər tərəfindən saçılmır, ya da udulmur, sorulmur. Yəni pozulmadan qalırlar. Bu səbəblə də elm insanları onlara “əla qasidlər” deyir. Bu dalğalarla göndərilən mesaj, aradan milyonlarla il də keçsə ilk günkü kimi qalır.

Bu kəşf, nə işə yarayacaq?
Kəşfi edən Ligo Əməkdaşlıq adlı beynəlxalq qrup, müşahidələrinin astronomiyada cığır açacağını və nəhayət Böyük Partlamanı anlamamıza köməkçi olacağını söyləyir. Çünki cazibə dalğalarının ilk olaraq kainatın meydana gəldiyi anda meydana gəldikləri və hələ kosmosda gəzdikləri təxmin edilir.
Professor Stiven Hokinq bu kəşfin elm tarixinə keçəcək bir an olduğunu söylədi. Qara dəliklər mövzusunda mütəxəssis olan Hawking, “Cazibə dalğaları, kainata baxmanın yeni bir yolunu təqdim edəcək bizə. Onları təyin edə bilməmiz astronomiyada inqilab yarada bilər” dedi və əlavə etdi: “Eynşteynin Nisbilik Nəzəriyyəsi təcrübə edildi və kainatın tarixi ərzində yaranmış bütün qara dəlikləri görməyi ümid edə bilərik. Hətta Böyük Partlama zamanı kainatdan qalan qalıqları belə görmək mümkün ola bilər.”

Luiziana və Vaşinqtondakı rəsədxanalar

Luiziana və Vaşinqtondakı rəsədxanalar

Elm insanları indi nələrə baxacaqlar?
Bu kəşf vasitəsilə kosmosun “Qaranlıq Kainat” deyilən və bu gün əlimizdə olan teleskoplarla görə bilmədiyimiz daha böyük olan hissəsini anlamaqda işə yarayacağı ümid edilir. Qara dəliklər, neytron ulduzlar ilk baxılacaq yerlər olacaq. Amma təbii əsas kosmosun dərinliklərində keçmişin və “Böyük Partlayış” nın izləri axtarılacaq.
Dünyanın müxtəlif yerlərindəki laboratoriyalar, illərdir L şəklindəki uzun tunellər boyunca lazer işıqları göndərərək kosmos-zamanın toxumasındakı dalğalanmaları təyin etməyə çalışırdılar. Dalğaların izi, interferometr deyilən alətlərlə ölçülən, bir atom böyüklüyündən qat-qat kiçik dəyişmələrdə axtarıldı. Sonunda ilk müşahidə, Dünyaya bir milyarddan çox işıq ili uzaqlıqda iki qara dəliyin toqquşması zamanı edildi. Üstəlik qara dəliklərin birləşməsi ABŞ-da Vaşinqton və Louisiana əyalətlərindəki iki ayrı Rəsədxanada (Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory – LIGO), 14 Sentyabr 2015-ci ildə, saat 13: 51-də eyni vaxtda müəyyən olundu. Yəni interferometrlər bir milyard ildən çox bir müddət əvvəl yaşanan hadisəni qeydə aldılar.

Həqiqətən ilk dəfə mi görüldülər?
2014-ci ildə Antarktikadakı Bicep-2 teleskopuyla çalışan araşdırmaçılar ilk kəşfi etdiklərini sanaraq elm dünyasını təəcübləndirdi. Ancaq iki həftə sonra, səhv analiz etdikləri ortaya çıxdı.

eynşteyn-qara dəlik-cazibə dalğasıEynşteyn nə demişdi?
Nisbilik Nəzəriyyəsini yazarkən ortaya atdığı nəzəriyyələrdən birində, bütün kainatın cazibə dalğalarıyla əhatə olunduğunu söyləmişdi. Eynşteynə görə kosmosda bir bölgədəki cazibə ani bir hadisə nəticəsində dəyişsə, o bölgədən kosmosa işıq sürətiylə cazibə enerjisi dalğaları yayılır. Bu dalğalar da kosmosda keçdikləri yerləri gərər ya da compresses. Lakin Eynşteyn, bu dalğaların fiziki varlığını təyin etmək heç mümkün ola bilməyəcəyini də yazmışdı.

ƏLAVƏ OLARAQ OXU: Alimlər “kainatın və zamanın səsini” kəşf etdilər

Mənbə: tanrivarmi.blogspot.com.tr
Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
0   1  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +9 (from 9 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

YARADILIŞ VƏ NİZAM

Xüsusi

mono lizaBəzi insanlar iddia edir ki, kainatın yaranmasına səbəb hər hansı bir qüvvə (tanrı) və bu qüvvənin yaratdığı nizamdır. Daha sonra qeyd edirlər ki, hər bir işin, hadisənin yaradıcısı var və biz bunu empirik formada anlaya bilirik.

Məsələn, götürək Da Vinçinin “Mono Liza” rəsmini. Əlbəttə, bu əsəri Da Vinçi yaradıb. Təsadüfi şəkildə peyda olmayıb. Əgər biz kağız üzərinə bir neçə boya qabı qoysaq və təsadüfən bir it o boya qablarına toxunarsa, dağılan boyalardan heç vaxt ” Mono Liza ” kimi bir şəkil yaranmayacaq. Çünki itin gördüyü işdə şüurluluq yoxdur, amma Da Vinçi şüurlu olduğu üçün elə rəsmini bu şüurun nəticəsində çəkmiş və məqsədli iş görmüşdür. Bu kimi nümunələrlə sübüt etmək istəyirlər ki, deməli, kainatı da kimsə yaradıb. Ümumiyyətlə, nəinsə şüurlu yaranmağı üçün səbəb lazımdır və bu səbəbə biz yaradıcı deyiriksə, deməli, hər bir yaradıcı özünün yaranması üçün səbəbi (yaradanı) də axtarmalıdır. Bu iddia qırılmaz bir zəncirə söykənir, bir zəncirin digər bir zəncirə bağlanması üçün bir əlavə zəncirə və ya başqa bir vasitəyə ehtiyac var, onun da bu birinə, bunun da o birinə bağlanması vacibdir. Ona görə də biz bunu sonsuza qədər uzada bilərik. Yox, əgər biz bu zənciri hardasa qırmağa məcburuqsa, deməli, məntiqin üstündən xətt çəkməliyik.

Hindistanlılardan soruşublar ki, dünya nəyin üstündə dayanıb? Cavab veriblər ki, tisbağanın. Bəs tisbağa nəyin üstündə dayanıb? Cavab veriblər ki, filin üstündə. Bəs fil? Cavab veriblər ki, bəlkə mövzunu dəyişək? Buradan aydın olur ki, müşahidə edə bilmədiyimiz, test apara bilmədiyimiz və qəti qərara gələ bilmədiyimiz hadisələr sadəcə, fərziyyədir və sübut oluna bilmir. Yəni biz kainatın hər hansı bir fövqaltəbii qüvvənin yaratmasını sübut edə bilmirik. Çünki onun əlamətlərini nə müşahidə edirik, nə də birbaşa həmin qüvvənin təzahürünü ciddiliklə kainatın üzərində görə bilmirik. Dini kitablarda yazılanlar isə heç bir elmi fakta söykənməyən fikirlərdir. Çünki hər hansı bir hadisənin səbəbini elm izah edir. Əgər din izah edə bilirsə, onda buyursun, elmə öz töhvəsini versin, ona yol göstərsin. Hər halda indiyə qədər fizika, kimya və s. elmlərin adını bilirik, l akin “din elmi” deyə bir şey nə eşitmişik, nə də görmüşük. Ya biz “yaradanın yaradanı var” fərziyyəsini qəbul etməliyik, ya da sübuta yetirilmədiyi üçün əmin olmamalıyıq.

yaradılış-din-elm-nizamDigər bir yanaşma isə nizam məsələsidir. Deyirlər ki, məsələn, insanın məhz gördüyümüz formada olmasında bir nizam var. Bütün orqanlarımızın quruluşunda nizamı xüsusilə vurğulayırlar və yenə də bu nizamın özbaşına yaranmasını rədd edirlər.

Nizam, ətrafımızdakı canlı və cansız varlıqları əvvəlcədən hansı formada görməyimizdən, ağlımızda necə canlandırdığımızdan və necə dərk etməyimizdən asılıdır. Əgər biz bütün insanları 5 əlli görsək və bilsək, bu bizim üçün nizamdır. Lakin sonradan doğulan bir insanın 2 əli olarsa, artıq biz buna nizamsızlıq deyəcəyik. İndiki halda isə siyam əkizləri, qulağı kar, gözü kor, bir sözlə normal insan parametrlərini daşımayan körpələr doğulursa, burada nizam pozulmuş olur. Deməli, nizam deyəndə biz qayda və qanunun adını çəkməliyik. Əgər bu qayda pozulursa, deməli, o nizam deyil, sadəcə formadı, quruluşdu və lazım gələrsə, dəyişilir. Nizam deyəndə biz cazibə qüvvəsini yada salmalıyıq, çünki bütün cisimlər müəyyən məsafədən yerə düşməyə məcburdur. Amma bu o demək deyil ki, yerin cazibə qüvvəsi nə vaxtsa pozulmuş olmasın. Çünki təbiətdə baş verən hadisələr dəyişkəndir və xarici amillər daim yer kürəsinə təsir edir və nə vaxtsa hansısa fiziki qanunu pozub onu dəyişə bilər. Amma hal-hazırda cazibəsi qüvvəsi var və bu həmişə baş verməkdədir. Amma bu nə zamansa pozularsa, onda nizamlıqdan əsər-əlamət qalmayacaq.

Daha bir versiya irəli sürülür ki, komyuterin klaviaturasında bir sözü anlaqlı şəkildə yazmaq üçün yenə də şüurlu müdaxilə lazımdır. Amma eynilə bu sözün təsadüfən yazılması üçün təxminən milyard sayda əməliyyatîn baş verməsi lazımdır. Deməli, bu söz təsadüf nəticəsində yazıla bilər. Fərqi yoxdu, 50000-ci əməliyyatdan sonra, yoxsa daha çox və ya daha az əməliyyatdan sonra. Fakt təsadüf də olsa, yarana bilər.

yaradılış-din-elmƏgər mən kitabı klaviaturanın üzərinə atan zaman monitorda “betid” sözü yazılarsa, deməli, bu sözü elə bir dəfəyə təsadüfən yazmış oldum.Halbuki, milyard təsadüfi əməliyyatı bu sözə də aid etmək olardı.

Göründüyü kimi iddia tərəfdarları düşüncə qabiliyyətindən istifadə etməyən insanları asanlıqla manipulyativ yolla nələrəsə inandırırlar.

Unutmayaq ki, biz təbiətdən asılıyıq, təbiət bizdən yox. Küləyin olması üçün yelkenli qayıq lazım deyil, yelkənli qayığın yaranması üçün külək lazımdır.Əgər yer kürəsindəki mühit aydakı kimi olsaydı, onda nə biz mövcud olardıq, nə də bu düşüncələr. Kainatın yaranması 13.8 milyard, yer kürəsinin yaranması 4.5 milyard, canlılığın yaranması 3.2 milyard il əvvələ aiddir.Demək ki, kainatdakı proseslər onun qanunları çərçivəsində aram-aram, lazım gələrsə, təsadüfən baş verir.

Müəllif: Adil Xantəmirov

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +4 (from 8 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus