CƏNNƏTDƏN QOVULMA ƏHVALATININ SİRRİ

Cənnətdən qovulma əhvalatının sirri…

Bu əhvalat mənə Allahla əlaqənin itirilməsindən danışır. Bu, günah da deyil, əslində, əngəldir. İnsan özüylə Allah arasında əngəl yaradır. Günah sözü problemə dönüşdü. İnsanlar bir-birini və digərlərini o dərəcədə yarğıladılar ki, sonra Haqqa doğru gedən yolu tapmaz oldular. Əngəl isə aradan qaldırıla bilər. Özün yaratmısan, özün də aradan qaldıracaqsan. “Günah” sözünü insanlar bərəlmiş gözlərlə deyirlər. Və bunun özü də ayrıca bir əngələ dönüşüb indi. Cənnətdən qovulmağı belə anlayıram:

cənnətdən-qovulmaCənnətdən qovulmaq, yəni ruhun cənnətindən qovulması, rahatlığını itirməkdir. İnsan öz rahatlığını o zaman itirir ki, Allahla öz arasında əngəl yaradır və daxili cənnətindən qovulur. Böyük faciə olmayıb. Azadlığın təhlükəsi aşkarlanıb. Yol varsa, yoldan çıxma da vardır. Azmaq – tapılmaq öyrədir. Yıxılmaq – qalxmaq. Bəli, insan doğru yoldan aza bilər. Nəfsi onu yanlış macəralara da yönəldə bilər. “Cənnət meyvəsi” pritçasından insan bunu öyrəndi. Lakin bu onun təcrübəsidir. Adəm həm də öz təcrübəsində tövbə etməyi, geri qayıtmağı da öyrənmiş oldu. Beləcə, hər bir insan da öz həyatı boyu bu əhvəlatı dəfələrlə yaşamış olur.
Günah, arxasınca cənnətin itirilməsini gətirir. Cənnəti itirmək ağrısı onu yenidən tapmaq qətiyyəti yetişdirir. Bu, insan həyatının ən əhəmiyyətli təcrübəsinin psixoloji təsviridir.

Müəllif: Müşfiq Şükürov (İctimai TV, “Din və Cəmiyyət” verilişindən çıxışı)
Hazırladı: Nərmin Heydərova

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +24 (from 24 votes)

Nərmin Heydərova

Fitret.az yazarı. Müəllim.

 
Facebook

DOSTOYEVSKİ-“GÜLMƏLİ ADAMIN RÖYASI”

dostoyevskiFyodor Mixayloviç Dostoyevski- rus yazıçı, dünya ədəbiyyatının ən böyük yazıçılarından biri. Uşaqlığını sərxoş ata və xəstə anasının yanında keçirən Dostoyevski, anasının ölümündən sonra Peterburqdakı Mühəndis Məktəbinə girdi. Atasının ölümünü burada xəbər aldı. Məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirdikdən sonra İstehkam Müdirliyinə girdi. Bir il sonra istefa verərək buradan ayrıldı. Ordudan ayrıldıqdan sonra ədəbiyyata yönələn Dostoyevskinin ilk romanı Bədbəxt insanlar, 1846-cı ildə nümayiş olundu. Bu əsərinin ardından yazdığı kitablarla gözlədiyi müvəffəqiyyətə çata bilməyən Dostoyevskinin ümidi qırıldı və siyasətlə maraqlanmağa başladı. Dünya ədəbiyyatına ən çox təsir edən və ən çox oxunan yazıçılardan biri olan Dostoyevskinin əsərləri bir çox 20-ci əsr yazıçılarının fikirlərinə dərindən təsir etdi.

Dostoyevskinin əsərləri Ceyms Coys, Virciniya Vulf, Fridrix Nitsşe, Ernest Heminquey, Knut Hamsun, Lüdviq Vitgenşteyn, Alberto Moravia, Aleksandr Soljenitsın, Çarlz Bukovski, Marsel Prust, Ayn Rand, Ziqmund Freyd, Frans Kafka, Orxan Pamuk  Lev Tolstoy kimi bir çox yazıçıların əsərlərinə işıq tutdu. Fridrix Nitsşe deyirdi: “O mənim psixianaliz haqqında bir şeylər öyrəndiyim yeganə insandır. O mənim həyatımın ən böyük sevincidr.”

 KİTABDAN SEÇMƏLƏR: 

“Günah etməyə əvvəlcə zarafatlarla, oynaşmalarla; eşq oyunlarıyla başladılar… Adətən sürətlə yayılan atom molekulları kimi günah qəlblərinin, mənliklərinin dərinliklərinə qədər işlədi. Yalan, şəhvəti; şəhvət, qısqanclığı; qısqanclıq isə, pisliyi təşviq etdi… Və ilk qan töküldü. Qan, yanında qorxunu gətirdi. Dağılmağa və qütbləşməyə başladılar. Qütbləşmə, qarşılıqlı etirafları və ittihamları doğurdu. Utanma duyğusunu daddılar, utanmağı iffət sandılar. Şanı və şöhrəti kəşf etdilər. Hər toplum özünə, onu bir digərindən üstün qılan və onu digərlərindən ayıran simvollar tapdı. Təbiətə və canlılara hücum çəkdilər. Heyvanlar onları tərk etdilər, uzaqlara qaçıb dağlara, meşələrin dərinliklərində gizləndilər. Bir-biriləriylə və təbiətlə düşmən oldular.

Gah ayrılmaq üçün, gah birləşmək üçün; onun ya da bunun üçün bir-biriləriylə prinsipə döyüşdülər. Döyüşdükcə bir-birilərindən daha çox qopdular. Dilləri, ənənələri başqalaşdı; bir-birilərini anlamaz oldular. Kədəri öyrəndilər, fəqət kədərlənməyi və əzab çəkməyi lütf saydılar… Həqiqətə çatmağın ancaq və ancaq əzab çəkməklə mümkün ola biləcəyini düşündülər. Öncə xəstəliyi, ardından şəfasını tapdılar. Öncə düşmənliyi yaratdılar, ardından qardaşlığın və insani dəyərlərin yaxşı bir müdafiəçisi oldular. Günah, yanında ədaləti və qanunları gətirdi; ədalət isə gilyotini* ! ”

*Gilyotin=Qədimdə edam məhkumlarının başlarını gövdələrindən ayırmaq üçün istifadə edilən cihaz.

Hazırladı: Tural Osman

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +14 (from 14 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

GÜNAH NƏDİR?

günah-əngəl

Günah əngəldir, o əngəli insan fiziki olaraq görmür.

Günah nədir?
Günahın meyarı nədir?
Hansı əməlləri günah saymalıyıq və günahdan necə qaçmalıyıq?

İslamda günah anlayışının başqa dinlərlə oxşar cəhəti çoxdur. Mahiyyət etibarıyla eynidir. Günah əngəldir. İnsanın yer üzündə yaşamasının bəlli bir mənası var ki, insan öz yaradılışının mənasına gəlib çatmalıdır, Allahın dərkinə gəlib çatmalıdır. Sənsə bəzi hərəkətlər edirsən ki, o sənlə hədəfin arasında əngəl yaradır, sonra sən o əngəli aşıb keçə bilmirsən Allaha sarı….

O əngəli insan fiziki olaraq görmür. Məsələn, Dostoyevski kimi böyük rus yazıcısı öz əsərlərində, məsələn, “Cinayət və cəza”da araşdırır ki, hətta sekulyar insan belə günah adlı əngəlin onun heyatında ona necə əngəl törədə biləcəyini ehtimal belə etmir. Burda belə bir məsələ ortaya çıxır ki, insan özünü tanımır. Quranda belə bir ayə var, deyir, Allah Adəmi yaratdı və ona öz nəfsindən üfürdü. İnsanda Allahın nəfsi var, qığılcımı var, nuru var. Və o nurunun təbiətinə uyğun olmayan işlər edəndə böyük zərər görür. Məsələn, Quranda deyilir ki, Musa peyğəmbər adam öldürür və belə bir etiraf edir: “Allahım nəfsimə zülm elədim…” Sən başqasına zülm etmisən, amma o bunu bu cür izah edir ki, mən nəfsimə zülm etdim, mən onun yolunda əngəl qoydum, indi o yaşaya bilmir, indi o rahatlıq axtarır, indi o böyük tövbə istəyir, o böyük bir peşmançılıq hiss edir.

Özün öz yolunda günah işlədərək əngəl qoyursan və beləliklə sən məhv olursan.

Özün öz yolunda günah işlədərək əngəl qoyursan və beləliklə sən məhv olursan.

Hər bir insan günahlar törədir və günahlar törətdikcə diqqətli olur ki, aha bunu elədim rahatlığım pozuldu, bunu elədim yolum dayandı, bunu elədim səadətim çıxdı əlimdən, yəni bu bir ekspermental (təcrübi) yolla hiss edir bunu. Əslində həyat özü elə ekspermentallıq deməkdir. Hər bir fərd ekspermental yolla onun sərhədlərini özü üçün müəyyən edəcək. Müdriklik elə əslindən budur.

İnsan yaşlandıqca bilir ki, hansı həddə addımını atanda bu istiqamətdə nə olacaq, bu biri istiqamətdə nə olacaq. Bu baxımdan dünya ədəbiyyatında, uzaq şərq təlimlərində günah əngəl kimi xarakterizə olur ki, sən ondan sonra inkişaf edə bilmirsən, inkişaf edə bilməyəndə də ölürsən. Yəni iki yol var, ya inkişaf edirsən, çicəklənirsən, ya da çürüyürsən. Əgər sən çiçəklənə bilmirsənsə ömür uzunu və o günahlar da səni çiçəklənməyə qoymursa, demək sən özün özünə qarşı olursan, Özün öz yolunda günah işlədərək əngəl qoyursan və beləliklə sən məhv olursan. Günahdan qurtulmağın da yeganə yolu çox dərindən anlamaqdır. Çox dərindən peşman olmaqla qəlb bundan aralanır, ən azı günahdan müdriklik dərsi götürür və əvəzini ödəmiş olur.

Müəllif: Müşfiq Şükürov (İctimai TV, “Din və Cəmiyyət” verilişindən çıxışı)
Hazırladı: Nərmin Heydərova

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +32 (from 32 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

MƏNƏ ÖYRƏT, MƏNİ QORXUTMA!

   Hərənin öz  həyatından örnək aldığı   həyat təcrübəsi var. Hər birimiz danışarkən öz həyatımızın təcrübəsinə əsaslanırıq. Mütləq bir yaşam yoxdur, birimiz üçün doğru olan digərimiz üçün yanlış, yaxud əksi ola bilər. Çünki,  insanlar gördüklərini fərqli qavrayır.  Mənim xoşbəxt sandığım yaşam sənin həyatına uyğun olmaya bilər. Buna görə də anlatmağa, anlamağa çalışmalıyıq, qorxutmağa deyil. letter-mother-daughter-old-young-black-white-spring-in-the-air İnsan qorxduğu şeylərdən qaçar, anlamadığından , məcbur edildiyi şeylərdən uzaq durar. Allahdan qorxutduz, ondan hiss etmədən  uzaqlaşdılar, sadəcə ad qaldı. Halbuki, ona çatmaq, onu tapmaq lazım idi. Onu sevmək lazım idi. Həyatdan qorxutduz, cəsarət etmədilər həyata atılmağa, quru-quru yaşam sürdülər. Gənclərdə yaşama marağı öldürdüz, qolsuz-qanadsız qaldılar. “Bizim dövrümüzdə belə idi” deyib dövrünüzü təriflədiniz, gənclər gələcəyi naxoş görüb yürüməkdən qorxdular, keçmişi bir yük kimi gələcəyin belinə yüklədiz, gələcək yön ala bilmədi. Günahlarla, səhvlərlə qorxutduz, sanki heç səhv etməmisiniz kimi. Danışdıqlarınızı əməl olaraq nümunə göstərə bilmədiz, kəsəri olmadı. Gəncliyimizdən hürkütdüz bizi, sanki özünüz doya-doya yaşamışdız bu dövrü. “Doğru budur, bunu etməlisən” söyləmə, bu sənsən qoy mən MƏN olum.  İçimdəki məni gömmə. Məni qorxutma, mənə anlat, məni öyrət. Həyatı anlat mənə, nə əldə etdin yaşamdan onu anlat mənə. Mənə həyatı sevdir, mənə anlamları sevdir. Budur yön vermək. Qorxuları sarmayın ürəyimizə. Həmişə qorxduğumuzdan qaçdıq. Bizi həyatı sevə-sevə yaşamaqdan qaçırmayın!  Təcrübənizi paylaşın, bölüşün bizimlə. Mütləq doğru kimi qəbul etdirməyə çalışmayın.

                                                                                                                              Müəllif: Naz Ramizqızı

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +25 (from 25 votes)

Naz Ramizqızı

Fitret.az yazarı. Tələbə.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebook

NECƏ XİLAS EDƏK?

Ushaq10Həyatda problem və bəla deyilən tərzi özündə əks etdirən çoxlu fərdlər və ailələr görürük. Bəzən özümüz və ailəmiz də bunları yaşayırıq. Fərqində olsaq bütün bunların nə qədər acınacaqlı və yolxucu olduğunu görərik. Hər bu cür prosesin, görüntünün arxasında böyük səsəblər, araşdırmalı tarixçələr yatır. Tanış olduqca dəhşətə gəlməmək olmur.
Uzun zamandır kimsəsiz uşaqlar və onların “ailələri”, ehtiyaclı və problemli ailələrlə təmasda olduqca, əslində onların özlərində böyük problemlərin olduğunun şahidi oluruq. Hətta yardım eləmək istədiyin anlarda belə təkrar özlərinə və sənə problemlər çıxarırlar. Təhlükə ilə üz-üzə qalacaq çıxılmaz vəziyyətlərə qədər…
Vaz keçmərik, imtina edəsi də deyilik. Amma nəticə etibarı ilə iş içindən iş çıxır, hər bir xırda problem səni daha böyüyünə götürür. Biz kiməsə qida və geyim təşkil edə bilərik, bir iki nəfərə iş tapa bilərik, bir neçəsinə maddi yardım da edə bilərik. Ama kütləvi üşaq avaraçılığı, yeniyətmələr üzərindən qurulmuş əxlaqsızlıq və narkomaniya, gənclərin qeyri-rəsmi ailə faktları, məsuliyyətsiz doğuşlar, gənclərdə “pristupnı mir” sevdası və s. bu kimi problemlərin həlli qida və paltar, pul və yardım üzərindən həll olunmur demək olar ki. İnandırım ki, çox duyğusal yanaşsaq adamın özü itib batar bu problemlər içində.
Bəs nə edək, necə edək?!
Bir ayə bu mövzu ətrafında məni çox düşündürür:

Sizə üz verən hər bir müsibət öz əllərinizlə qazandığınız günahların ucbatındandır! Allah çoxunu əfv edər. 42/30

beyoglu-zabita-ekiplerinden-suriyeli-dilenci-6160066_5203_oÖz xətaları, əlləri ilə işlədikləri…
Nə edək, bu ayənin mətnini əzbərləyib bir az da biz qınayaq mı onları? Özünüz etmisiz, çəkin cəzanızı mı deyək?
Yox, ayə həm də Allah əfv edər deyir. Bu əfv, elə həyat içi doğru insanların, faydalı olmağı özünə rəhbər edənlərin əli ilə reallaşır. Allahın bağışlanmaşı insanlar arasında sevgi və barışın bərqərar olması və pisliklərdən çəkinməklə təzahür edir.
Yenə sual doğur:
Bağışladıq, indi də sadəcə kənardan seyr edək mi? Axı günahkar özləridir.
Yox, bağışlamaq, sadəcə vaz keçmək deyil. Ona sevgındən, şəvqətindən bağışlayacaqsan. Ədalət və güvəncindən bağışlayacaqsan. Çünki bunların hamısını Allah bağışlayıb bizə.
Bəli, təyinatımızı dəyişəcək bu ayə. Əvvəlcə acıyaraq yaxınlaşmış, gördüklərimizi tezbazar həll etmək üçün davranmışdıq. Sevgimizi də bu yolda istifadə etmişdik. Gözəl! Amma bu heç nəyi dəyişmir nədənsə. Təyinatı necə dəyişək bəs?
Ayəyə diqqət edək. Quran diqqətimizi ayənin açar kəliməsi olan “günah”a çəkir. Demək bizim işimiz günahkarla deyil, günahla olacaq, subyektlə deyil, obyektlə olacaq. Günaha vurmağa çalışacayıq. Günahlar və onları törədən səbəbləri aradan qaldırmağa çalışacağıq. Özümüzə çəki düzən verməliyik. Təzahürlər və simvolları yox,mənəviiyat və anlamları xilas etdilər. Bunların xilası günahların aradan qalxmasına və insanların doğru şüurlanmasına xidmət edər. Digərləri də bu doğru cəmiyyətə və sistemə şərtlənər. Bu xilasla hər şeyi dəyişmək olar.

Kəssə hər kim tökülən qan izini,
Qurtaran dahi odur yer üzünü.
Hüseyn Cavid

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +13 (from 13 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus