ÖZSAYĞI NƏDİR?

Xüsusi

Söz oÖzsayğı nədir?laraq anlamı çox açıq olduğu üçün, qısaca olaraq “özsayğı, insanın özünə göstərdiyi sayğıdır.” deyə bilərik.

İnsan həyatının bütün aspektlərinin mərkəzində “özsayğı” vardır.

Özsayğı, xoşbəxtliyimizin və tənqidlərin öhdəsindən gələ bilmə və tənqidlərdən öyrənə bilmə qabiliyyətimizin təməlini yaradır.

Bu da, hədəflərə çatmağımızdakı uğuru müəyyən edir.

Özsayğımızın dayağı “etdiklərimiz” olsa, bu, mənfilik doğurar.

Lakin, özsayğının dayağı “kim olduğumuz” dursa, o zaman ruhun, güvən və cəsarət yaradan daxili güclərinə çatmaq bacarığımız da ortaya çıxar.

Lakin zehnimizə yaxşıca yerləşməsi üçün, bəzi nümunələr verməkdə yarar var:

– Özümüzlə münasibətimizdə dürüst ola bilməkdir.
– Özümüzlə, və xüsusilə də zəifliklərimizlə üzləşmək və özümüzdən heç nə gizlətməməkdir.
– Həqiqətdə, xətalarda doğulduğumuzu bilmək və xəta etdiyimiz zaman özümüzü pis hiss etməməkdir.
– Xəta etdiyimiz zaman, özümüzə bəhanələr, üzrlü səbəblər yaradıb, bəhanələrin arxasına gizlənməməkdir.
– Lazım gələndə qarşımızdakı insana “yox” deyə bilməkdir.
– İnsanlardan iltifat ( yaltaqlıq anlamında olmayan ) qəbul edə blməkdir.
– İnsanların bizə yönəltdiyi tənqidləri qəbul edə bilməkdir.
– İnsanların gözünün içinə baxa bilməkdir.
– Səhərlər oyananada, yerimzidən qalxmaq üçün səbrsizlənməkdir.
– Bu şənbə axşamını tək keçirib, xoşbəxt ola bilməkdir.

Aşağı özsayğı 2 cür qarşımıza çıxır. A – passiv tipli aşağı özsayğı : qorxudan qaynaqlanan, dəyərsizlik duyğusu görüntüsündə, öz içinə çəkilmə, yaltaqlanmaq, özünə acımaq və özünü acındırma, özünü aciz, qurban kimi görmək. B – Təcavüzkar tipli aşağı özsayğı : Əslində bu tipin də qaynağında qorxu var. Lakin bu xaricdən sezilə bilməz. Bu insanlar, bir şeyləri itirməmək üçün təcavüzkar davranışlar sərgiləyirlər.

İndi isə aşağı öz sayğı hallarına aid davranışlara yaxından baxaq.

A – passiv tipli aşağı öz sayğı davranışları:

1 – Özünü başqalarından aşağı görmək ( eqoist deməsinlər deyə )
2 – Öz doğrularını, haqlarını başqalarınınkından dəyərsiz görmək
3 – Başqalarına Özsayğı nədir?qarşı müdafiəçi olmaq
4 – Heç kəsdən iltifat qəbul etməmək
5 – Depressiv hiss etmək
6 – Yalnız və utancaq hiss etmək
7 – Suçluluq duyğusu altında əzilmək
8 – Özünü ayaqaltı səviyyəsində hiss etmək
9 – Özgüvən əskikliyi səbəbiylə başqalarından asılı olmaq
10 – Dəyişiklikdən qorxmaq
11 – Başqalarının, özü haqqında nə düşündüyü ilə həddindən artıq maraqlanmaq
12 – Özünə qarşı dağıdıcı, ziyankar olmaq (məsələn, belə insanlar səy göstərib bir şeylər edir və sonra özünü yaxşı hiss etmədiyi an hamısını dağıdır )

B – Təcavüzkar tipli aşağı özsayğı:

1 – özünü başqalarından üstün görmək ( eqoist deməklərindən qorxmaz )
2 – Öz doğrularını, haqlarını, başqalarınınkından dəyərli görmək
3 – Başqlarını aşağı görmək, kibirli olmaq
4 – Aşırı özgüvən
5 – Aqressiv, təcavüzkar hiss etmək
6 – Bədbəxt hiss etmə, lağlağaçılıq
7 – Başqalarının duyğularını yox saymaq
8 – Nadir hallarda xətasını qəbul etmək. Adətən, xətaların inkarı.
9 – Başqalarını eqoistçə idarə etmək, yönləndirmək
10 – Başqalarının özü haqqında düşüncələri ilə, sözləri ilə maraqlanmamaq. “Sizdən öyrənəcəyim bir şey yoxdur. Mən bilirəm, özümün müəllimiyəm” rəftarı.
11 – Güc axtarmaq, güc dayaqlı  məsuliyyətsizlik
12 – Özünə qarşı dağıdıcı, ziyankar olmaq (məsələn, belə insanlar səy göstərib bir şeylər edir və sonra özünü yaxşı hiss etmədiyi an hamısını dağıdır )
13 – Dar zehin. Bütün şəklində  və çox yönlü düşünə bilməmək
14 – Özünə və ya başqalarına qarşı zərər verici, dağıdıcı davranışlar

Yüskək öz sayğının xüsusiyyətləri:

İki tip aşağı öz sayğı arasında balans qurulması ilə yaranan davranış və düşünmə biçimləridir.

1 – Öz doğruları və başqalarının doğruları, haqları arasında balans qurmaq
2 – Özünə və başqalarına dəyər vermək
3 – Şişirdilməmiş formada iltifat etmək və iltifat qəbul etmək
4 – Dostca, səmimiyyətlə rahat davranışlar sərgiləmək
5 – Duyğularının fərqində olmaq və onları idarə edə bilmək
6 – Enerjili olmaq və həyatdan zövq almaqÖzsayğı nədir?

İnsanın bir hədəflədiyi şəxsiyyəti və bir də xaricdən görünən şəxsiyyəti, imici vardır. Bu ikisi arasındakı fərq nə qədər çoxalsa, insanın özünə sayğısı o qədər azalar. Bu fərq azaldıqca da öz sayğı artar. Yüksək öz sayğı, xətaların və itkilərin öhdəsindən gələ bilməyimizi təmin edər.

Mənbə: blog.milliyet.com.tr
Müəllif: Tuncay Erciyes
Hazırladı: Fidan Aslanova

 

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +9 (from 9 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

MÜŞTƏRİ GÖZÜNDƏ MARKA DEYİL, DUYĞU YARADIRSINIZ !

Xüsusi

duyğuYaratdığınız marka istər fərdi markanız olsun, istərsə işiniz olsun haqqını verə bilmək üçün düsturdakı bir neçə sehrli elementi yerinə yetirməlisiniz. Bu elementləri intelektual və duyğusal olaraq iki kateqoriyaya ayıra bilərik. Bir markanın satın alınmasını təmin edən ünsürlər tam olaraq bu iki elementə bağlanır.

Belə düşünün, bir markanı intelektual ölçüdə satın alırsınızsa, daha yaxşı bir qiymət, ya da məhsulun xüsusiyyətlərinə görə satın alma qərarlarınızı və markanızı dəyişdirə bilərsiniz deyilmi? Ancaq bir marka duyğusal ölçüdə satın alınırsa, istehlakçısını bir yerdən tutmuş deməkdir. Yəni siz o marka ilə duyğusal bir bağ qurduğunuz üçün o markanı daha çətin dəyişdirərsiniz. Ona görə bizlər də bu gün həmişə birlikdə markanızın istehlakçıları ilə duyğusal bağ qurması üçün izlənməsi vacib olan təməl ünsürləri görəcəyik.

Bütünlük

Ortaq duyğu və düşüncələri paylaşmaq insanları bir araya gətirib, birlik halına gətirilməsini təmin edir. Burada diqqət yetirilməsi vacib olan nöqtə, yaratmaq istədiyiniz birliyi inteqrasiya olunduracaq prinsiplərə möhkəm möhkəm sarılmanız. Prinsiplərinizi təyin etməniz insanlar tərəfindən necə bir marka olduğunuzun daha asan başa düşülməsini təmin edir.

Etibar

İnteqrasiya olunma ilə olduqca əlaqəli olan etibarınız markanızın ən çox idarə altında tutmanız lazım olan elementi. Etibar tikmək üçün tutarlı olacağına diqqət yetirməniz vacib olan ən önəmli nöqtədir. Ola biləcək müştərilərinizin başında sizinlə əlaqədar təməl prinsipləriniz mövzusunda heç bir sual işarəsi meydana gəlməsinə icazə verməməlisiniz. Əsaslı bu məzmun içində düşünüldüyündə nizamlı bir böyümə, daha çox öyrənmə və daha çox məsuliyyət götürmək mənasını verir.

Güvən

Heç kim üçün sürpriz olmayacaq ən əhəmiyyətli element güvən yaratmaqdır. Güvən hamımızın hər sahədə həyatında mövcudluğunu istəyəcəyi, tarifin gizli komponentlərindən biridir. Markanız üçün yaradacağınız güvən isə markaya duyulan bağlılığı özü ilə gətirəcək.

Əlaqə

İctimai varlıqlar olaraq hamımız həyatımızın hər sahəsində çox müxtəlif əlaqələr içərisindəyik. Həm insani, həm də markalarla möhkəm əlaqələr qurmanın yolu bütünlük, etibar və güvən yaratmaqdan keçir. Yəni insanlarla bütün, etibar və güvən yaratmaq daha çox böyümə, daha yaxşıya və irəliyə getmənin önünü açır.

Yuxarıda bəhs etdiyimiz bütün elementləri markanızın olmazsa olmazları etməniz, istər fərdi istər işiniz ilə əlaqədar olsun, güclü bir marka yaratmanız üçün olmazsa olmaz dəyəri daşıyır. Corc Bradt belə deyirdi : “İnsanlar məhsulları satın almır, markaları satın alır.”

Mənbə : pazarlamasyon.com

Hazırladı : Müşviq Osmanlı

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +6 (from 6 votes)

İNSAN AYNADA

Xüsusi

insan aynada

Güvən duyğusu cəmiyyə necəsir edir?

Yemək, yatmaq kimi həyatımızı davam etdirməmizə köməkçi olan ən fundamental ehtiyaclardan biridir güvən duyğusu. Digər insanlarla ünsiyyət qura bilmək və bu həyatı paylaşa bilmək üçün ən böyük köməkçimizdir. Bir başqasına güvənə bilməmizin təməlləri; uşaqlıqda, ailə içərisində aldığımız təsirlərə dayanır.

Etibarsızlıq isə  küsəyənlik, qısqanclıq və şübhə daşıyan, mənfi və ünsiyyəti zədələyici bir duyğu halıdır. Uşağın ailədə güvən görməməsi ətrafıyla sağlam və balanslı əlaqələr qura bilməməsinə, cəmiyyət içərisində digər fərdlərə və özünə güvənə bilməməsinə səbəb olar. Güvənin təməlləri uşaqkən atılar dedik , eyni zamanda etibarsızlığın da elə…

Bəs, müəyyən bir dinə, mədəniyyətə, millətə bağlı böyümüş və o birini yadırğamış bir uşaq, inkişaf etmiş bir ölkədə, şəhərdə küçəyə çıxınca nə yaşar? Bu uşaq ona yürüdülənlərə güvənmiş və qəbul etmişdir, onunçun doğrular beyninə yürüdülənlərdən ibarətdir.  Həddindən artıq güvən duyğusu inkişaf etdirmə və ya həddindən artıq etibarsızlıq duyğusu insanın cəmiyyətlə olan münasibətində problemlərə səbəb ola bilər.

tumblr

ddindən artıq gün duyğusu bağlılıq  gətirər

Həddindən artıq güvənmə səni cəmiyyətdən ayıran yalançı bir güvən vəziyyəti ortaya çıxara bilər. Həyat bu qədər qarışıq və anlaşılmaz ikən özünə həddindən artıq güvənmək çox həqiqi olmayacaq. Bu vəziyyətin nəticəsində digərini xor görmə, bəyənməmə, öz doğrularını mütləq bir şəkildə müdafiə etmə kimi hallara səbəb ola bilər və sonunda fərqli olanı qəbul etməmək, özünə bənzəməyəni qaralamaq və dışlamaq kimi davranışlar bütün mənliyi örtəcək.

Cəmiyyət tərəfindən güvən duyğusunun sarsılması fərdlər arasındakı empati qurmaq və hörmətlə yanaşmaq kimi münasibətlərin sarsılmasına gətirib çıxarır. Halbuki, bir yerdə yaşamanın ən yaxşı yolu empati qurmaq və hörmət etməkdən keçməkdədir.

Yaxşı bir dinləyiciikmi?

İzdihamlar içərisində çox rast gəlinən hallardan biri insanların danışarkən qarşısındakını eşitmədən öz eşitmək istədiyi şeyləri söyləməsi, öz inandıqlarına inandırmağa çalışmasıdır. Adam bütün mühakimələrində öz bildiklərindən yola çıxmaqla birlikdə ünsiyyət qura bilmək üçün qarşısındakını dinləmə və anlama bacarıqlarını da davamlı inkişaf etdirməlidir.

insan aynada

Qütbləşnin önünü necə ala bilərik?

Bir-biriylə əlaqəsi olmayan toplumlardan tutmuş, ictimailəşmiş və iç-içə keçmiş qruplara qədər, həm adamın öz mənliyini ortaya qoyması, həm də mühitdəki məlumat və təcrübələri mənimsəməyə çalışması fərdləri bir-birinə yaxınlaşdırır. Amma öz fərdi mənliyini ön planda tutub digər millətdən, dindən, ixtisasdan, cinsiyyətdən, sağlamlıq vəziyyətindən, fiziki xüsusiyyətlərindən və ağla gələn bütün ayırıcı xüsusiyyətlərdən fərdlərə biganə qalan, fərqli olanları bir bütünlük kimi deyil də ziddlik-düşmənlik kimi görən fərd, toplum içərisində yalnız olmağa davam edəcək deməkdir.  İnsan “mən kiməm, hansı mədəniyyətə aidəm, hansı cəmiyyətdə böyüdüm?” suallarının cavabını qəbulladıqdan sonra digər kimliklərə, mədəniyyətlərə məxsus insanları da anlaya biləcək, qəbullanacaqdır. Bu qəbullanmadan sonra insanoğlu fərqli təfəkkürə, mədəniyyətə sahib insanlarla eyni cəmiyyətdə rahat yaşaya biləcəkdir.

Mənbə: İndigodergisi.com  – Özlem Akkel
Hazırladı:  Naz Ramizqızı

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +13 (from 13 votes)

Naz Ramizqızı

Fitret.az yazarı. Tələbə.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebook

ÖZÜN OLMAQ CƏSARƏTİ: ŞÜBHƏ VƏ İNANCDAN GÜVƏNƏ DOĞRU

Azadlıq, bir məqsəd deyildir. Azadlıq, insan üçün sadəcə bir fürsətdir.

İnsanların hardasa hamısı, çoxluq içində özünü güvənli hiss edər. Hardasa hər kəsin bir millətə, bir ailəyə, bir dinə mənsub olması, bir quruluşa və ya bir siyasi partiyaya üzv olması; insanlarınşübhə özlərini bağlayacaq zəncirlər tapmağa davam etmələri, güvən duyğusu üçündür. İnsanlar, bu zəncirlər, bu bağlar içində rahatlaşarlar. Bu bağlar artıqlaması ilə güvən verər və heç bir məsuliyyət yüklənməyini gərəkli etməz. Arxanı bir topluma, dövlətə, ailəyə, dinə və ya təqsiri və məsuliyyəti üstünə ata biləcəyin hər hansı bir şeyə söykənməyin, sənə saxta bir güvən duyğusu verər.

İnsanlar nə üçün güvənmirlər? Bunun səbəbi sadədir; çünki insanlar öz zəkalarına, öz hərəkətlərinə güvənmirlər. Özü olmaq məsuliyyətini almaq yerinə, özünü bir yığına, topluma, dövlətə və ya bir qrupa təslim etmək daha asan görünür.

İnsanlar hər nə qədər azadlıq istəyir kimi görünsə də, içdən içə azadlıqdan qorxurlar. Məsuliyyət götürmək, hər hərəkətinin fərqində olma disiplini, aydınlanmaqdansa, asan yolu seçməyə üstünlük verir. İnsan, azadlıqla yolunu azacağını zənn edir. İnsan azadlıqdan qorxur. Çox az insan, həqiqətən azad olmağa, öz məsuliyyətini üzərinə götürməyə hazırdır. Bu günə qədər çox az insan öz rahat həbsxanalarından çıxmış vəziyyətdədir.

Sən qorxanda, özünə güvən duymayanda, varoluşa güvənməyəndə, şübhə su üzünə çıxar. Aldadılmaqdan qorxmaq, öz zəkanın, öz qəlbinin yoluna güvənməməyin, böyük güvənsizlik yaradır. Halbuki, güvən sənin sərhədlərini qaldırar. Daha axıcı, daha böyük, daha bütöv zəkaya və cəsarətə sahib olmağını təmin edər. Sən bütünlüyünü hiss edəndə daha dərin bir fərqindəliyə qovuşduqca böyük bir qəlbə gərək olur. Özünü qorumağın, sənin inkişaf etmə potensialını ortadan qaldırar, həyatı izləməyinə səbəb olar, bilinməyənə addım ata bilməzsən. Bilinəndən qurtulmaq, həqiqəti axtarmaq, özgürləşmək deməkdir.

Zəkana güvənirsənsə, bilinməyənə, yaradıcı olmağa, ürəyini açmağa, addım atmağa, yeni olana açıq olarsan. Güvənin, özünü qorumağa yönəlik yox, özünü gerçəkləşdirmək, öz məsuliyyətini üzərinə götürməyin üçün var olmuş olar. Bilinməyən, yeni olan insanın özünü gerçəkləşdirməsi üçün bir fürsətdir, içindəki yaradıcı gücləri sərbəst buraxması üçün bir hədiyyədir.

Şübhə, hər zaman müdafiə altındadır, güvən isə sənə hər qapını açar, hər fürsəti açıq saxlayar. Sənin fərqindəliyini kəskinləşdirməyini təmin edər. Hər nə olura olsun, hər nə gəlirsə gəlsin, öz zəkana güvənməyin, fərqindəliklə hərəkət etməyin, o mübarizəni, o riski qəbul etməyindir. Həyatın və yeninin, bilinməyənin gətirdiyi risklə qorxmaq və özünə şübhəqapanmaq, saxta səbəblər tapmaq yerinə həyata açıq olmaq, bundan coşğu duymaqdır.

Qorxu, insanın, ətrafına divarlar hörməsidir, özünə qapanmasıdır. O, davamlı olaraq daha çox bilgi, daha çox açıqlama, daha çox and istəyər. Qorxan bir insanın başqa bir insanla qurduğu ünsiyyət,  gerçək bir ünsiyyət, münasibət deyildir. O, özünə yönəlikdir, qorxuları tərəfindən idarə olunmaqdadır. O, başqasını həqiqətən tanımaq və ya anlamaqla bağlı deyil, özünü qorumaq, güvən altına alamaqla bağlıdır. Özünə qapanan bir insan, həyata və digər insanlara açıq deyil. Çünki, özünə güvənməyən bir insan başqalarından və münasibətlərindən daima şübhə duyar, qorxar.

Bilməmək, əslində, həyatın özüdür, həyat, bizi tam da bu cür istəyər. Bilməmək, riskə getmək, zəkanın verdiyi cavabı görməyin, reaksiyalarından  və keçmişdən, bilinəndən, şərtləndirmələrdən qurtulmağın üçün gərəkli olan torpaqdır. Güvən ağacı, ancaq belə bir torpaqda boy ata bilər. Bilinməyən, fərqindəlik üçün, hər hərəkətini fərq edərək gerçəkləşdirməyin üçündür.

Azadlıq, məsuliyyəti öz üzərinə götürməyin və hər sözündən, hər hərəkətindən, hər nəfəsindən məsul olmağın deməkdir. O, istədiyini etmək demək deyil, böyük bir disiplindir.

Həyatın anlamını tapmağa çalışmağın bir yararı yoxdur. Həyat, bir anlam yaratma fürsətidir. Həyat, qorxub gizlənmək, əsarət altında qalmaq, özünü zəncirləmək, keçmişə, bilinənə boyun əymək üçün deyildir. Həyat, yaşamağın, bilinməyəni və riski qəbul etməyin, özün olmaq məsuliyyətini üzərinə götürməyin, özgürləşməyin üçündür.

Sevgini anlamaq, sevgi dolu olmağını təmin etməz. Sən özünü anlamağa başlayıb qəbul edəndə, hərəkətlərinin, sözlərinin məsuliyyətini öz üzərinə götürəndə özünü sevməyə başlaya bilərsən. Sən sevgi ilə hərəkət edəndə, sevgi ilə axanda, sevgi, gerçək anlamını tapa bilər. Sevgi, sadəcə beş hərfli bir kəlmədir, sevmək isə öz təcrübəndir.

Bütün bilgilər borcdur, sən təcrübə etmədiyin müddətcə hamısı həqiqət haqqındadır, həqiqətin ətrafında dolaşmaqdır. Həqiqətə yaxın ola bilər, uzaq ola bilər, başqası üçün həqiqət ola bilər amma sən kəşf etmədikcə, sənin həqiqətin ola bilməz. Bilginin, bilməyin sonu yoxdur. Nə qədər bilirsən bil, yenə də əskik qalar. Bilgiləndikcə, anladığın tək şey, Sokrat kimi, heç bir şey bilmədiyin olar.

Bunu anladığın zaman, xaricdən gələn bilgi, sənin həqiqətin yerini tuta bilməz. Bir müddət sonra bilgilər səni dustağı halına gətirər, onlarsız hərəkət edə bilməməyə, daha çox öyrənməyə çalışarsan. Bunun sonu yoxdur. Bilgi səni daha fərqində, daha keyifli, daha minnətdar yaşamağına köməkçi olursa, şüurlanma yolunda sənin həqiqətlərinə çevrilərlər. Onlara açıqsan, təcrübə edirsən.

Öz şüurun üçün başqa reseptlər, başqa xəritələr, başqa rəhbərlər sənə sadəcə yolu göstərə bilər. Öz təcrübə etdikləri yolu, amma bu yolu gedəcək olan insan sənsən. Yolu bilməklə o yolda yerimək fərqli şeylərdir.

Açıqlamalar, daha çox bilgilər, hər zaman, tanış olanşübhədan hərəkət etmə istəyi… Halbuki, həyat bu andır və davamlı olaraq dəyişməkdədir. Heç bir şey eyni qalmaz. Varoluşda hər şey, davamlı olaraq yenilənər. Sən planlar edərkən həyat dəyişməyə, yenilənməyə davam edər. Həyat, tanış yollar yox, yeni yolculuqlardır. O böyük bir sirrdir, böyük bir mazcəradır, içinə atlamaq lazımdır.

Dünyada, hər kəs bir ailənin, dövlətin, dinin üzvü ikən, siyasi bir partiyanın tərəfdarı ikən, adətlərin, ənənələrin başqsısı altında ikən özgürləşmək mümkün  deyildir. Bunların hamısı bir güc mərkəzidir, bir qurumdur, bir iqtidardır. İnsanlar üçün durmadan saxta, süni güvən yaradıb bunun qarşılığında gerçək özgürlüyünü istəyər.

Bu qədər yurddaş, bu qədər oğul, bu qədər iman edən var amma dünya acı içindədir. Bu son dərəcə ironikdir, bu necə olur? Ortada, sözdə çox vətəndaş, övlad, iman edən var amma böyük bir xaos, böyük bir acı hakimdir.

İnsanlara, inanmaları, boyun əymələri, qaydalara uymağı öyrədilir. Güvən bir təcrübə yox, bir inanc olduğu zaman, bir alış-verişə, ticarətə çevrilər. Qarşılığında azadlığını təslim etdiyin bir alış-verişə… Təcrübə etmək, sorğulamaq, həqiqətin yoluna çıxmaq öyrədilməz.

Əsarət bəlkə səni tox saxlayar amma əsla gerçək bir məmnuniyyət verməz. Özünü gerçəkləşdirmədiyin hər an, başqalarının, minlərlə il öncəki fikirlərin, qanunların, sözlərin həyatını yaşayırsan, deməkdir. Səndən çox çox öncə varolmuş durumlara, sözlərə, insanlara boyun əyirsən, onlar sənə hökm edir.

Sənə, davamlı olaraq bir şeylərə inanmağın öyrədilər. Belə ki,  güvənin belə inanmaq olduğunu, inancla bağlı olduğunu söyləyərlər. Çünki heç kim sonsuza qədər şübhə ilə yaşaya bilməz, şübhə, insanı davamlı olaraq, narahat edər. Hər zaman sıxıntı içində, iztirabla yaşamaq çətindir. Sən də inanmağı seçərsən, bir başqasnın sözünə, hərəkətinə, bilgisinə inanmaq… Öz təcrübənə, zəkana yox.

Bir dəfə fərq etdiyin zaman, artıq, inancın ətinə, sümüyünə işləməsinə icazə verməzsən. Sən sorğulamadan, şərtlənmələrini fərq etmədən, şüursuz hərkət etməzsən. Şüur səni özgürləşdirər, təcrübə, həqiqətə çatmağın üçün bir fürsət təqdim edər.

Sən, bütün borc alınşübhəmış fikirlərdən, inanclardan, doqma və qadağalardan qurtulduğun zaman azadlıq səni içinə çəkməyə başlayar. Varoluşun təzə nəfəsi içini doldurar.

Artıq bir dilənçi deyilsən, bir kopiya deyilsən amma ilk dəfə özünsən.

Unutma ki, güvən fərdi, inanclar toplumsaldır. İnanclar dirədilər, güvəni heç kim sənə dirədə bilməz. İnancın içində hər zaman eləcə qalarsan, pəncərəni, qapını başqa sözlərə, başqa inanclara bağlayarsan. Öz inancının ən yaxşı olduğuna elə inanarsan ki, özün sorğulmaqdan, digər inanclardan üstün görərsən. Və ən kiçik bir təsrlik olduğu zaman, inancın sarsılmağa başlayar. O, sevdiyin birini itirməyin qarşısında itirsə, o hər hansı bir tərslik halında sənə acı verirsə, sənin həqiqətin olmamışdır. Birdən inancsızlıq hər tərəfini əhatə emişdir, şübhələr, su üzünə çıxmışdır. Əslində, sən inanmırdın, inandığın hər nə isə onunla alış-veriş halında idin. Səni qoruduğu, sənə yaxşı olduğu müddətcə özünü aldadırdın.

İnancdan və inancsızlıqdan azad ol. İnancın yox ola bilər amma güvənin yox edilə bilməz. İnanc, səni davamlı olaraq dayandırar, sənin gerçəyə, sorğulamağa arxa çevirməyini istəyər. İnanc, şübhəni də dayandırmaq istəyər, bir tiryək, bir dərman kimi keçici olaraq acını sakitləşdirə bilər. O sənin həqiqətin olmadığı müddətcə sadəcə bir vəddən ibarətdir. Durmadan bir şeylər vəd edər amma gerçəkləşdiyi heç görülməmişdir.

Hər qaranlığın sonunda günəş doğular. Hər kəs bu yolculuğu edərək həqiqətə çata bilər. Bu yolculuğu, sənin üçün başqası edə bilməz, sənə necə olacağı mövzusunda bir xəritə çəkə bilməz. Yolunu sən özün çəkməlisən. Şübhə və qorxu normaldır, lakin ona yapışıb qala bilməzsən. Şübhə və qorxu dolu olmaq, yaşamaq yox, hər gün ölməkdir. Bilinməzi və riski qəbul etdiyin zaman zəka, fərqindəlik və azadlıq başlayar.

Yolculuq uzun və çətin ola bilər amma azadlıq hamısına dəyər.

Mənbə: blog.milliyet.com.tr
Hazrıladı: Fidan Aslanova 

 

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +10 (from 14 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

GÜVƏN PROBLEMİ VƏ GÜVƏNSİZLİK YARADAN İNKİŞAF

ETİBARLILIQguvən

Güvən sözünü qorxu, çəkinmə və şübhə duymadan inanma, etimad mənasında gündəlik həyatda tez-tez istifadə edirik. Güvənlilik, etibarlı olma vəziyyətidir . İnanma prosesinə əsaslanan güvən sözlüyünü tutarlılığı qəsd etmək üçün istifadə etdik. Etibarlılıq deyincə, həm ardıcıllıq, həm də inanma duyğusu qəsd edilə bilməkdədir. Etibarlılıq dediyimizdə inanıla bilinən kimi bir məna anlayırıq. Söylədiklərimizin etibarlılığı haradan gəlir? Bir ünsiyyət vasitəsi kimi dilin inkişafı ilə birlikdə etibarlılıq, sözlərə aid bir xüsusiyyət halına gəlmişdir. Əvvəllər hərəkətlər və sadə səslər bir-birimizə güvənin işarəsi ikən, bunun yerini dil deyilən ətraflı və simvolik səslər almışdır. Dil ilə birlikdə, danışmaq, ünsiyyət qurmaq cəmiyyətin ən fundamental impulsu olmuşdur. Fərd olmaq ünsiyyət qurmaq mənasına gəlmişdir. Digərləri ilə ortaq şəkildə bir həyat sürmək, onlardan xəbərdar olmaq insanlığın mənası olmuşdur. Söz, yəni dil insanın ən qiymətli varlığıdır. Təbiətdə bundan başqa bir zənginliyimiz yoxdur. İnsanlıq dil ilə başlamışdır. Dil ilə də inkişaf etmişdir. Həmişə sözlərimiz bizi yetişdirmişdir. Hər şeyimiz bir-birimizə izahi sözlərlə bağlıdır. Bu günün texnoloji imkanlarıyla fərq etməsək də, danışmaq bizim varlığımızdır. Bu səbəbdən tarix boyunca söz gerçək olmuşdur. Danışılanlar bir ehtimalı deyil, gerçəyi dilə gətirmişdir. Danışmaq insan olmaq mənasına gəldiyindən, sözlərə etibar etmək  insana etibar etməyin xüsusiyyətlərindən olmuşdur. Bir-birimizə möhtac olduğumuzun fərqində olduğumuz və bir-birimizin simvollarına hörmət edərək dili,  həmrəylik ilə isə insan mədəniyyətini meydana gətirmişdir. İnsan danışaraq sözləşmişdir. Yazı və ya hər hansı bir qeyd yoxkən, yalnız danışma ilə özünü gələcəyə daşımışdır.  Sözün əhəmiyyətinə dair yüzlərlə atalar sözü vardır. Çünki o zamanlar həqiqəti texnologiya ilə pərdələməmişdik. Ünsiyyətin, bir-birimizə kömək etmənin bizi ayaqda tutduğunu unutmamışdıq.

eyibarsızlıq və məna axtarışı.ETİBARSIZLIQ VƏ MƏNA AXTARIŞI

Nə zaman ünsiyyəti pərdələdik, o zaman inkişaf etmiş insan olduq. İnkişaf etmiş və inkişaf etməmiş insan ayrı-seçkiliyini etdiyimiz zaman, əslində, bir kənarlaşdırma hadisəsini reallaşdırdıq. İnkişaf etməmiş birilərini uzaqlaşdırırdıq. Təbii ki, onlarla ünsiyyəti kəsərkən bundan xəbərdar ola bilmədik. Sözlərimiz onları ehtiva etməməyə başladı. İnkişaf dediyimiz, digərlərini uzaqlaşdırmaqdan ibarət oldu.

Digər insanlara güvənməyən insan inkişaf terminini icad etdi. Bir-birimizə kömək etmək, birlikdə olmaq və bunun nəticəsində insan olduğumuz unuduldu. Eqoizmi mənimsəyərək digər insanları uzaqlaşdırdıq. Yoxsa inkişaf etmiş və ya inkişaf etməmiş anlayışı deyə bir şey niyə olsun ki? İnsan olan inkişaf etməmiş olana kömək edər, çünki biz, bir-birimiz sayəsində varıq. Minlərlə ildir bir-birimizin varlığına güvəndiyimiz üçün “insan” olduq.

Güvən bitdiyində insanlıq da bitmişdir. Gündəlik həyatını tək başına davam etdirdiyini sananlar var. Yalnız ÖZ üçün çalışarlar. Fərqində belə deyildirlər ki, minlərlə illik bir yardımın məhsuludurlar və yaradılan bu dünyada, bu sivilizasiyada “mən” yalanına inanmışlar. İnsanlara etibarlarını itirmiş, böyük insanlıqda bir kiçik fərdə bağlanmışlar. Başqalarına güvənməməklə inkişaf etmiş və inkişaf etməmiş ayrı -seçkiliyi ilə heç insani olmayan rəftarlara girişmişlər. Bunlar şübhəsiz ki, fitrətimizə zidd, təbiətimizə qarşı təşəbbüslərdir.

İndiki vaxtda insan bütünündən getdikcə qopmaqdadır. Artıq fərd olaraq bu qopma içərisində süründürülməkdəyik. Hər şey böyük ölçüdə olmağa başladı. Əvvəl eqoizm insan daxilində bir cücərti idi. Sonra bunu bəsləyərək zəngin olmaq kimi şeylərdə istifadə etdilər. Kütlələri eqoist edərək “istehlakı” aşıladılar. İstehlak əvvəl təbiət ilə, sonra da “inkişaf etməmiş” insan ilə aramızı açdı. İstehlak ilə təbiətimizi pərdələdik və maddi ehtirasları həmrəylik təməlimizə yeritdik. 60 min ildir, texnologiya nədir bilməyən insanlıq, son iki min ildə artaraq çoxalan bir inkişafa imza atdı. Elə bir inkişaf ki, 60 min ildə heç bir şərtin yox edə bilmədiyi insanlığı hər an yox edə bilər.

Bir-birimizə güvəndiyimiz on minlərlə il içərisində təbii həyat səraitində ayaqda dürüstlükqaldıq. İndi təbiətə hökm etməyimizə və tək dərdimizin özümüz olmasına baxmayaraq, yox olmağa doğru qaçmaqdayıq. Məhdud qaynaqlarımızı eqoist istehlak ehtiraslarımıza xərclədik. Etibarı və inamı buraxın, özümüzü yox etməməyi bacara bilmədik. Fitrətimizdəki güvən duyğusunu öz ailəmizə, ətrafımıza belə göstərə bilmədik. Yer üzündəki hər şeyin bizə qohum olduğunu göz ardı edib rəqiblər axtardıq. Bunun nəticəsində də bizi ayaqda tutan dünyanı məhv etdik. Heç bir aləti olmayan çılpaq amma birlik içindəki insanlıq on minlərlə il yaşayarkən, inkişaf etmiş texnologiyamız və yüksək elm anlayışımızla bir əsri daha çıxarsa özümüzü şanslı saymalıyıq.

Məna axtarışının qaynaqlarından biri də güvən duyğusunun itirilməsidir. Məlum dünyaya etibarı qalmayan insan məlum dünyanın məlum mənalarını qəbul etməz. Yeni mənalar axtarar. Artıq sözlər həqiqəti meydana gətirməkdən çox, boş olması üçün yaradılan səslərdir. İstehlak çağında mənaları da istehlak etmişik. Sözə güvən qalmadığından bizə deyilənləri sorğulamaqdayıq. İlk filosoflardan bəri fəlsəfə güvənin əskikliyini vəsf edər. Bir-birimizə inanmaqdan vaz keçdiyimizdən bəri, filosoflar mənaları axtarmaqdadır.

Həyatın mənasını aramaqdayıq, çünki ətrafımızdakı anlamlara artıq güvənməməkdəyik. Bir əksiklik var və bu bizə filosofluq etdirməkdədir. Ətraf mühitə güvənin azaldığı cəmiyyətlərdə filosofluq edilməkdədir. Güvən əksikliyi həyatın uzun tarixinə görə yeni bir şeydir. Ancaq getdikcə sürətlənməkdədir. Bunu ən yaxşı, qərbin kapitalist cəmiyyətlərində ya da antik dünyanın ticarət şəhərlərində görə bilərik. İnsanların bir-birinə güvənmədiyi, yardımlaşmadığı cəmiyyətlərdə mənaları sorğulama meyli törəyir. Bizə məna verilmədiyi üçün arayışa çıxırıq..

Mənbə: www.dmy.info
Tərcümə edən: Fidan Eyvazzadə

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +8 (from 8 votes)

Fidan Eyvazzadə

Fitret.az yazarı. Müəllim.

 
Facebook