BERTRAN RASSEL: DİN

Xüsusi

din-haqqindaİnsanlarda din ehtiyacını yaradan, hər şeydən əvvəl qorxudur. İnsan özünü gücsüz hiss edİər. Onu qorxudan üç şey vardır. Biri, təbiətin ona edə biləcəyi şey: Onu ildırım vura bilər və ya bir zəlzələ ilə yox ola bilər. O biri, başqa insanların ona edə biləcəyi şeylər: Bir döyüşdə onu öldürə bilərlər. Üçüncüsü, ki dinlə daha çox əlaqədardır, insanın öz ehtiraslarının ona etdirəcəyi şey; durğun bir zamanında, etdiyinə peşman olacağı şeylər. Buna görə bir çox insan böyük bir qorxu içində yaşayır. Din də bu qorxulara daha çox təslim olmasına yardım edər.

Dinin çox böyük pis təsirləri olmuşdur; çünki dinin əmri ilə insanlar, varlığı tam sübut edilməmiş şeylərə inanmaq məcburiyyətində qalmışlar və bu, hər kəsin düşüncəsini və tərbiyə sistemlərini pozmuş və tam bir əxlaq azğınlığına yol açmışdır. Nəyin doğru, nəyin səhv olduğu üzərində durmadan, araşdırmadan bəzi şeylərə inanmaq doğru, bəzi şeylərə inanmaq isə səhv sayılmışdır. Din, mühafizəkarlığı və köhnə vərdişlərə bağlılığı Allah buyruğu halına gətirməklə böyük ölçüdə zərərli olmuşdur; insanlar arasında tolerantsızlığı və kinləri ucaldıb bəsləməklə daha da zərərli olmuşdur.

Cəhənnəmi ancaq qatı ürəkli insanlar uydurmuş ola bilər. İnsanca duyğuları olanlar, yaşadığı cəmiyyət əxlaqının cəzalandırdığından cinayətləri işləyənlərin öldükdən sonra belə sonsuz işgəncələr çəkməsinə razı olmazlar. Özünü anlayan heç kim belə bir fikiri qəbul edə bilməz.

Günah, sərt ürəkli deyə biləcəyimiz bir əxlaqın özüdür. Sizi vicdan əzabı çəkmədən başqalarına işgəncə etmə yoluna götürür. Bu isə çox pis bir şeydir.

Lissabonda dinsizlərin yandırıldığı zamanlar, bəzi qurbanlar “haqq yoluna” döndüklərini söyləməklə atəşə atılmadan əvvəl boğularaq ölmək xoşbəxtliyinə çata bilirdilər. Qurbanların işgəncələr içində qıvrıldığını görmək, mənasız bir həyat içində yaşayan xalqın görüb-görəcəyi başlıca zövqlərdən biri olurdu. Dinsizləri yandırmağın doğru bir şey olduğuna inanmanın da əlbəttə bu zövqdə bir payı vardır.

ruh əzabın öz yeridir və özlüyündə
cənnəti cəhənnəm edə bilər, cəhənnəmi cənnət (Milton)

Nə qədər insan bədən həzzindən qaçaraq çöllərdə tək başlarına yaşadılar. Ətdən, şərabdan, qadından məhrum buraxdılar özlərini; həm də buna heç məcbur olmadıqları halda. Keşişliyin zərərli yanlarından biri budur ki, bədən həzzindən başqa heç bir yerdə pislik görmür. Bir insan öz-özünə işgəncə etdimi, başqalarına işgəncə etmək haqqını da tapar özündə və bu, o haqqı dəstəkləyəcək hər doqmatik sistemi qəbul etməyə aparıb çıxarır.

rassel-bertran-dinBədənlə ruh arasındakı əlaqə nə olursa olsun, bu əlaqə hər kəsin sandığından daha dərindir. O qədər ki, beyin çürüdüyü zaman, ruhun yaşamağa davam etməsi düşünülə bilməz. Tanrıya gəlincə, onun varlığına inananların irəli sürdükləri bir çox dəlil varsa da, bunların heç biri etibarlı deyil və Tanrının varlığına inanmaq istəyi olmasa, kimsə bu dəlilləri qəbul edə bilməzdi.

Yaşadığımız dünya həqiqətən bir plana uyğun olaraq reallaşırsa, bu planı edənin yanında Neron bir övliya qalar. Nəysə ki, belə tanrısal bir planın varlığını sübut edən heç bir şey yoxdur. Bu plana inananların indiyə qədər ortaya ən kiçik bir dəlil belə qoymamış olmaları, belə bir planın yoxluğunu göstərir.

Bioloji, fizioloji və psixoloji irəliləmələr bir daha göstərdi ki, təbiət hadisələri fizika qanunlarının buyruğundadır. Bax, həqiqətən əhəmiyyətli olan da budur.

Müəllif: Bertran Rassel
Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +11 (from 11 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

QADINLARDA CİNSİ HƏYAT PROBLEMLƏRİ

Xüsusi

kontrasepsiyaQadınlar niyə həzzi hiss etmirlər?

“Qadınlar hisslərini tam təslim edərək başqalaşa bilmirlər. Yeni tərəflərini kəşf etməkdən çəkinirlər. Məhz buna görə qadınların 85 faizi cinsi həzzdən uzaq olurlar.”
Bunu Çin təbabətinin sirlərinə bələd olan, bu mövzuda öz təcrübəsini bölüşdüyü “İstəkli qadın” adlı kitabın müəllifi Daniele Flaumen Baum deyib. “Mən qadının öz istəyi ilə hamiləliyi pozma hüququnun, kontrasepsiyanın (hamiləliyin qarşısının alınması/üsulları) yarandığı və bir çox ölkələri əhatə etdiyi zamanda (1971- ci ildə) ginekoloq kimi fəaliyyətə başladım. O zamanlar düşünəndə ki, kontrasepsiyanın istifadəsi ilə keçən cinsi elaqə qadına arzu etdiyi azadlığı və həzzi verəcək, çox yanılmışdıq.” Neçə nəsil bir-birini əvəz etsə də, nəticə elə də ürək açan deyil. Qadınların əksəriyyəti hələ də cinsi həzdən məhrum olduqları üçün əziyyət çəkirlər. Qadınlar üçün bütünü ilə yaşanmayan cinsi həyat elə bir dərin yaraya çevrilib ki, onlar bu narahatlığı hiss etməmək üçün özlərini aldadaraq hər şeyi inkar edirlər. Düşüncələrdə elə bir fikir kök salıb ki, yetər ki, sevək, hər şey qaydasına düşəcək. Buna görə də bizi cəlb edən tərəf müqabilimizi sevməyimizə baxmayaraq onunla girdiyimiz cinsi əlaqədən orqazm hiss etmədiyimizə görə özümüzü günahkar hiss edirik. Bu zaman bu hissi dəf etmək üçün ən qısa yola baş vurarıq. Ya bizə bu həzzi yaşada bilmədiyinə görə tərəf müqabilimizi günahlandırar, ya da özümüz inandırmağa çalışarıq ki, hər şey zamanla, uşaqlar dünyaya gəldikdə qaydasına düşəcək… Əksər hallarda bütün bu düşüncələr onunla bitir ki, özümüzə bunları deyirik: “Mən bunun üçün yaranmamışam, bu mənim üçün deyil…” və biz buna boyun əyərək tam olmayan bir həyat yaşayarıq.

qadın-seks-həzzAramızda neçə qadının cinsi anlayışı var? Varlığımızın cinsi tərəfini bütünlüyü ilə yaşamaq üçün tək sevgi və hislər kifayət deyil. İllər boyu ana-nənələrimizdən miras qalan kompleks və qadağalar şəklində olan cinsi model sadəcə bir sevgi ilə dəyişmir. Bəli, qadınların cinsi tərəfdən qapalı olmaqları məhz uşaq yaşlarında formalaşır. Aramızda cinsi orqanların anatomik quruluşunu bilən neçə nəfər var? Qız uşağı ilk dəfə öz anatomik quruluşu barədə soruşanda ona başa saldıqları bu olur ki, onlar vasitəsilə uşaq doğub ana olacaq. Ona heç zaman başa salan olmayacaq ki, onun uşaqlıq yolu kişi cinsiyyət üzvünü qəbul etməyə, ondan həzz almağa yaranıb həm də. Bu barədə məlumatı olmayan, azacıq da olsa, həzz barədə təsəvvürü olmayan qadın fiziki olaraq cinsi əlaqə üçün yarandığını heç zaman bilməyəcək. O zərif, cəldedici ola bilər, hətta uşaq sahibi ola bilər, amma, heç zaman cinsi həyatda özünə qovuşmaqla tam ola bilməyəcək.

Qadınların qapalı olmaqları o demək deyil ki, onlarda istək yoxdur, sadəcə qorxu və qadağalar onları sıxır… Ginekoloq kimi deyə bilərəm ki, qadınların 85 faizi bu vəziyyətdədir. Onların əksəriyyəti enerji dağınıqlığı yaşayır, ruh və bədən, düşüncə və hislər, hiss və cinsi əlaqə arasında dağınıqlıq yaşayırlar. İstəklərinə uyğun cinsi həyat yaşaya bilməmək budur. “Mən onda yenidən doğuldum, 40 yaşım var idi. Sevdiyim həyat yoldaşım, övladlarımın atası yorulmadan bu sözləri təkrar edirdi. “Mənim qadınım yoxdur.”  Əvvəllər bunu anlamırdım. Ta o gecəyə qədər. Həmin gecə o gözləmədiyim bir ehtirasla özünü göstərdi və mən də qarşılıq olaraq yaranan hislərə açıq oldum. Ondan gələn enerji dalğasını hiss etmək və onu qəbul etməklə indiyə kimi hiss etmədiyim həzzi yaşadım. Uzun müddət özümə gələ bilmirdim. Özümü yenilənmiş, yenidən doğulmuş kimi hiss edirdim. Zamanla çata bilmədiyim bu halım ilə elə bir həyat enerjisi ilə təsirlənmişdim ki, ruhum sanki bədənimlə tam olmuşdu, bədənimdə hiss etdiklərim məni daxilən elə bir enerji ilə doldurmuşdu ki, rahatlıq bəxş etmişdi. O gündən mən həyatımın əsas mərhələsini yaşamağa başladım. İki əks cinsə məxsus enerjinin qovuşması ilə yaşanan həyat…” (İstəkli qadın adlı kitabdan)

orqazm-həzzBizim varlığımızı qidalandıran enerji. İnsanda olan cinsi hiss hələ yaşayırsa, o vibrasiya şəklində hiss olunur. Həzz və orqazm iki əks cinsə məxsus varlığın birləşməsi nəticəsində yaranan vibrasiya şəklində hissiyyatdır. Bu vibrasiyanı hiss etmək eyni anda pulsasiya edən kişi və qadın enerjisini hiss etmək deməkdir. Klitoral orqazm bizim öz enerjimizi tənzim edir və bizim özümüzlə olan əlaqəni bərpa edir. Vaginal orqazm isə kişi cinsiyyət üzvünün hərəkəti nəticəsində yarandığı üçün tərəf müqabili ilə əlaqə yaratmağa, bizə məxsus olmayan yad enerjinin gücündən istifadə ətməyə şərait yaradır. Bu həzzə açıq olduğumuz zaman enerji uşaqlıq boynundan keçərək bədənimizi daxilən əhatə edir, bütün daxili orqanlarımızı “qidalandıraraq” beyinə, onunla da bütün varlığımızın tam olması üçün səbəb olur. Və biz özümüzü tam, yetkin hiss edirik. Çin təbabəti bu enerjini bütün xəstəlikləri uzaqlaşdıran HƏYAT ENERJİSİ adlandırır. Və əgər qadın deyildiyi kimi qapalıdırsa, bu həzzi yaşadan enerji uşaqlıq yolu daxilində  blokada olunaraq bir çox xroniki cinsi xəstəliklərin yaranmasına səbəb olur…

Mənbə: psihologiya.ru-land.com ( “Женская Психология”)
Hazırladı: Elya Öz 

 

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +15 (from 15 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

İMTİNA ETMƏK…

Özün olmaq cəsarəti: Şübhə və inancdan güvənə doğruElə an olur ki, imtina etmək məcburiyyətində qalırsan. Və elə an da olur ki, əldə etməyin qaçılmaz olur. Belə bir halda hər iki məhfumun nə qədər həssas və özəl xarakter daşıdığı aydın olur. Bu iki anlayışı bir-biri ilə müqayisə etmək çox çətindir. Məsələ insanın bu anlayışlara yerinə görə, olay və hadisələrin fonunda baxması ilə anlam qazanmasındadır. Yerinə görə qərar vemək, davranmaq hər iki anlayışın ayrılıqda insan həyatı üçün faydalılıq əmsalını təyin edir. Eyni zamanda hər ikisi birlikdə və ya bir-birini izləyərək faydalı ola bilir.
İmtina etmədən ancaq əldə etmək üçün çabalayan insana acgöz deyirik. Nə gəldi udar, mənimsəyər, ağına-bozuna baxmaz. Əldə etməyən və edə biləcəyi halda imtina edən insana isə fərsiz, bacarıqsız deyirik. Dünya aləm vecinə olmaz, əlində-ovcunda bir şey qalmaz, imtina etməsi ilə sanki bir xarakter formalaşdırar. Hər iki tip insanlar ətrafımızda çoxdur və biz də bu insanlara biganə qala bilmirik. Hətta müxtəlif vəziyyətlərdə hər hansı tipə qibtə də edirik. Qazandı, bacardı, mənimsədi deyə. Və ya imtina etdi, dözdü, dik durdu, xarakter nümayiş etdirdi deyə.

Demək ki, bu iki anlayışın həyatda rolu böyükdür. Bu böyüklüyün faydalılığı isə onlar arasında sərhəddin müəyyən olunmasıdır. Sərhəd, hər bir şeyin tərif almasından və özününü aydın ifadə edə bilməsindən başlar. Hər biri hadislərədə, olaylarda təzahür edən anlayışdır. Nədən imtina edəcəyimizi və nəyi əldə edəcəyimizi mövcud olduğumuz vəziyyət təyin edir. Vəziyyəti oxumaq, buna görə də sərhədləri müəyyən etmək lazımdır.
Dahilər, imtina etməklə əldə etməyin sərhədlərini müəyyən etmiş insanlardır. İmtina edə bilmək nemətdir. Nemətlərdən imtina etmək isə sərhədləri bilməkdən keçər. Bir şeyi nemətə çevirmək bu sərhəddin varlığından asılıdır. Bu sərhədləri əldə etmək lazımdır ki, imtina etməyi də bacaraq.

Əldə etməyi cəsarətə, imtina etməyi isə iradəyə bağlayırıq çox zaman. Cəsarət və iradə, müvafiq olaraq əldə etmə və imtina etmənin bazası sayıla bilər bəlkə də. Amma hər əldə edənə cəsarətli, hər imtina edənə iradəli deyə bilərikmi? Vəya, hər cəsarətli olan mütləq əldə etməldirmi? Hər iradə sahibi ancaq imtinamı etməldir? Əslində çox həssas mövzudur. Elə insanlar var ki, sadəcə əldə edə bilmirlər, amma imtina etmiş kimi görünürlər. Bunda diqqətli olmaq lazımdır. Necə ki, danışa bilməyən insanları susan müdriklərlə qarışdırmamalıyıq.

əldə etmək-imtina etməkMəncə, imtina edən insan əldə etməyi bacarıb da bunu edən insandır.  Əldə etmədən, əldə etməni bacarmadan imtinaya qol qoymaq, bunu iradə gücü ilə etmənin nəticəsinə oxşamır. İmtina edə bilmək iradəli bir addım olursa, o zaman bu elə ən böyük cəsarətdir. İnsan üçün ən böyük cəsaqrət elə iradə sahibi olmaqdır. Hələ də bu sahibliyi əldə etmək üçün deyil, imtina etmək üçün istifadə edəsən.

İmtina etməyi bacarmaq lazımdır. İmtina, nəticəsini və həzzini uzun zamanda biruzə verən bir nemətdir. İmtina edənlər, səbr edənlərdir o zaman. Səbr etməyi bacaranlar, imtina edərək qazanmaqdan həzz alanlardır. Müdriklər çox sözlər demişlər bu haqda. Bunun bir məqam olduğuna inanıram mən. Əks halda, əldə etməklə alışıb yanan fərdin imtinadan xoşlanması sadəcə bir özünü aldatmadır. Özünü aldadan insan isə nə əldə edər, nə də imtina etməyi bacarar.

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +6 (from 8 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

FƏLSƏFƏNİN İNSANA FAYDALARI NƏLƏRDİR?

Fəlsəfənin insana faydaları nələrdir?Bu mənada, fəlsəfə də xoşbəxtlik məqsədi üçün bir vasitə ola bilər. Hər insan, maddi zənginliklərə sahib olmaqdan həzz duymaz. Bəzi insanlar, təfəkkürdə olmaqdan, yəni dərin düşünməkdən, insan həyatının anlamını araşdırmaqdan həzz alır. Bu həzzə yad olan insanlar belə onun, keyfiyyət baxımından olduqca zəngin bir həyat təcrübəsi olduğunu qəbul edərlər. Demək ki, fəlsəfə, hər şeydən öncə insana intellektual bir zövq, mənəvi bir həzz verir. İnsanın sadəcə bir bədəndən ibarət olmadığını, onun eyni zamanda mənəvi bir varlıq olduğunu diqqətə alsaq, bu vəziyyət daha açıq hala gələr. İnsan, məqsədinə, sadəcə maddi ehtiyaclarını qarşılayaraq çata bilməz; onun, mənəvi ehtiyaclarını da təmin etməsi gərəklidir. İnsanın mənəvi ehtiyaclarının ən başında isə, marağını qarşılama, öyrənmə, kainatı və özünü anlama, bu dünyada keçən həyatını mənalandırma istəyi vardır. Bu istəyi də, böyük ölçüdə fəlsəfə qarşılaya bilər.

Həqiqətən də fəlsəfə, insanın əhatə edici bir bilgi və ya əhatə edici bir qavrayışa çatma tələbinə cavab verə bilən yeganə disiplin olmaq vəziyyətindədir. Həyatının axarı içində öz qaynaqları xaricində başqa yerlərdən çox zaman əlaqəsiz  inanc və bilgilər, seçim və davranış tərzləri mənimsəyən insan varlığı həyat, dünya və cəmiyyət qarşısında müəyyən bir rəftar inkişaf etdirmək, bu rəftarı  yaşamının təməlinə yerləşdirmək üçün sözü gedən  dağınıq materialı tutarlı bir quruluş içində sistemləşdirmə ehtiyacı duyar. Bunu isə, sözü gedən materialın ünsürləri üzərinə inkişaf etdirilə biləcək  tənqidi və sorğulayıcı düşünmə ilə ancaq fəlsəfə təmin  edə bilər.

Daha da önəmlisi odur ki, fəlsəfə, bizə özümüzü tanımaq imkanı verər. Bu ümumi doğrunu da ilk olaraq və ən yaxşı antik Yunanlılar göstərmişdir. Əslində, hər mədəniyyətdə olan “Özünü tanı!” sözünü ən erkən istifadə edən qövm olan Yunanlılar, bu sözü məbədlərinin qapısına yazıblar. Həqiqətən də insan nə və kim olduğunu ancaq fəlsəfədən və ya fəlsəfənin köməyi ilə öyrənə bilər. Bizim yalın bir ət və sümük yığını olmayıb, eyni zamanda bir ruh varlığı olduğumuzu bizə ən yaxşı fəlsəfə göstərə bilər. Dünyaya, sadəcə nəfəs alıb vermək və ya yalın kef almaq üçün yox, bir az da təbiətə və başqalarına olan vəzifələrimizi yerinə yetirmək üçün gəldiyimizi fəlsəfədən öyrənə bilərik. Çünki fəlsəfə, hər şeydən öncə insan olaraq varoluşumuzun anlamıyla ilgili bəzi təməl sualları ələ alır. İçimizdən hər birinin bu təməl, böyük fəlsəfi suallar üzərində düşünməsində varoluşumuzu mənalandırmaq baxımından böyük yarar vardır. Bu səbəblə, Sokrat, “incələnməmiş, sorğuya çəkilməmiş bir həyatın yaşanmağa dəyər olmadığını” söyləmişdir. Demək ki, fəlsəfəyə prinsipli bir həyat sürmək üçün gərək duyarıq. Çünki insan, heyvanlardan fərqli olaraq ağıllı bir varlıqdır; bu Fəlsəfənin insana faydaları nələrdir?özəlliyi səbəbi ilə, həyatını bəzi  prinsiplərə söykəyir. Prinsipsiz bir həyat, hətta prinsipləri sorğulanmamış bir varoluş, bayağı və təməlsiz bir varoluşdur; həyatımızın bu cür prinsipsiz bir varoluşa çevrilməməsi üçün fəlsəfəyə ehtiyacımız vardır.

Fəlsəfə, yenə fərdi olaraq bu dünyadakı qısacıq həyatımızda bizə, nəyin bizim əlimzidə olub, nəyin olmadığını göstərir. Sadəcə Sokrat yox, 20-ci əsrin önəmli mütəfəkkirlərindən olan Jean paul Sartre (1905-1980) də, faktiki şərtlərimizi dəyişdirməyin, bizim əlimizdə olmadığını söyləyirdi. Yəni bu dünyaya gəlmişiksə, gəlməmiş olmaq əlimizdə deyil. Anamızı-atamızı, doğulduğumuz coğrafiyanı, mənsubu olduğumzu dini, üzvü olduğumuz millət və ya etnik qrupu seçmək əlimizdə olmadı. Boyumuzu, cinsiyyətimizi, digər bioloji özəllilərimizi seçmək də əlimizdə deyildi. Bütün bunlar biz insanlar üçün verilmiş olan, dəyişdirməyin mümkün olmadığı şeylərdir. Lakin xarakterimizi və insanlığımızı inkişaf etdirmək, daha yaxşı və daha ərdəmli insan olmaq üçün çalışmaq, bizim əlimizdə olan bir şeydir. Buna görə də, Sartre, “insan özündən nə yaradarsa, ondan ibarətdir” deyirdi.

Fəlsəfəyə, həyatın axışı içində, qarşılaşdığımız problemlərin öhdəsindən gəlmək üçün ehtiyac duyarıq; ondan, bizi çətinə sala biləcək  biləcək müxtəlif olaylar qarşısında dik duruş sərgiləyə bilmək üçün dəstək alarıq. İsveçrəli psixoloq və mütəfəkkir Karl Qustav Yunqun (1875-1961) söylədiyi kimi, “həyatın axıntılarında  heç kim dərdsiz qalmaz.” Fəlsəfə, qayğılarımızı xəfiflətməyimizi, dərdlərimizi aşmağımızı, bu dünyadakı həyatımız əsnasında yolumuzu itirməməyimizi təmin edən ən önəmli vasitədir. Fəlsəfənin yolumuzu tapmağımızı təmin edən ən önəmli vasitə olduğunu gözlər önünə sərmək üzrə, Wittgenstein, məşhur bənzətmələrindən birində inanın bu dünyadakı vəziyyətini bir butulka içindəki ağcaqanadın vəziyyətinə bənzətmişdir. Wittgenstein-ə görə butulkanın içində qalmış olan ağcaqanad butulkadan bayıra çıxmaq istəyər amma bunu necə bacara biləcəyini bilməz. Fəlsəfənin əsas vəzifəsi, ağcaqanada, butulkadan necə çıxacağını göstərməkdir. Onun bu bənzətməsinə görə, biz insan varlıqları bu dünyadakı həyatımız əsnasında  bəzən özümüzü kəməndə salınmış hiss edər və yolumuzu tapmaqda çətinlik çəkərik. Beləcə, fəlsəfə biz insan varlıqlarının kəməndə salınmışlıq duyğusundan qurtulmağımızı təmin edər, istiqamətimizi tapmağımıza kömək edər.

Fəlsəfə, yenə eyni istiqamətdə, beyin və anlayış qarışıqlığımızı aradan qaldırmağa kömək edər. Çünki, günümüzdə bir çox insan, bəzi zehni qarışıqlıqlar üzündən dərdlər və qayğılar içində qıvrılıb durur. Həqiqətən də insanlar, son zamanlardFəlsəfənin insana faydaları nələrdir?a, artan bir sıxlıqla, imtiyazları hüquqlarla, tərəfsizliyi subyektivliklə, qiyməti dəyərlə, varlılığı müvəffəqqiyyətlə qarışdırırlar. Beləcə, bu beyin qarışıqlığını aradan qaldıracaq, qavramsal açıqlığı təmin edəcək olan  şey, fəlsəfədir. Çünki fəlsəfə, insana bir çox mövzuda doğru və açıq düşünə bilməyi öyrədir. Fəlsəfi düşüncənin üsulları, insana hardasa hər mövzuda ağıl önə sürə bilməsi üçün gərəkli təməlləri hazırlayar. Belə bir düşüncə növü, insanın bir çox problemə bir çox yöndən baxa bilməsini, problemlərə, mühakiməsiz yaxınlaşa bilməyini təmin edər; o insanın heç bir şeyi mütləqləşdirməyib, hər şeyi tənqid süzgəcindən keçirə bilməyini təmin edər. Bütün bunlar bir araya gətirildiyi zaman, fəlsəfənin insanın özgürləşməyində qatqısı olduğunu rahatlıqla söyləmək olar.

Mənbə: www.felsefe.gen.tr
Hazırladı: Fidan Aslanova

 

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +11 (from 11 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

HOMO LUDENS – OYNAYAN İNSAN

Oynayan-insanİnsan hər vaxt maraqlı olana qaçacaq, bu heç şübhəsizdir. Məlum olur ki, “Homo sapiens”(ağıllı insan), “Homo faber” (yaradıcı insan) ifadələri tam olaraq insana tərif verə bilmədi, o daha fövqəl və mədəniyyətdən daha öncədir. Yəni mədəniyyəti yaradan, ona təkan verəndir. Necə ki, şüurüstü var, şüuraltı var. Mən deyərdim ki, mədəniyyət var, bir də pro-mədəniyyət var.
Bəs nədir insanı maraqlı olana təhrik edən? Məsələn indiki vaxtda qız-oğlan münasibətində Jijekin dediyi postromantika dövrü məsələsi onu göstərir ki, münasibət quranlar yalnız oynamaq istəyirlər, çox bağlanmamaq, maraq itəndən sonra isə bir başqa səviyyəyə keçib yaddan çıxarmaq. Və yaxud dini mətnlərə qayıtsaq, Adəmi qadağan olunmuş meyvəni dərməyə provakasiya edən nədir? Maraq… Ümumiyyətlə bu qadağalar niyə qoyulur? Oynamaq üçün. Ağac özü demişdi: mənimlə oyna!

Postmodern dövrdən sonra insan özünü tam anlamağa başladı, ən azı bu mərhələdə kim olduğunu aşkarladı. O “Homo Ludens”dir (oynayan insan). Əvvəl hər hansı nəfs və ya eqosuna qarşı mübarizə aparırdısa və əzm oyunu gedirdisə, indi oyun-Homo Ludens tam silahını yerə qoydu və özünə baxdı. Öz təbiət instinktlərinə tabe oldu. O sən demə bütün ciddiyətilə oynamaq istəyirmiş. Oyunun real həyatda mənbəyinə, yəni uşaqlığa baxsaq görərik ki, o ancaq oynamaq istəyir, vəssalam. Bu qeyri-ciddi görsənə bilər. Bəs onda futbol oynayanların, siyasətlə əlbəyaxa çıxanların, incəsənətlə rəqs edənlərin ciddiyətini görmürsüz? Hərçənd, elə uşaq da öz oyuncaqlarına yığdığı təcrübələri çox ciddiyətlə həyata keçirir. Gələcəyin həzz üzərində qurulacağını fikirləşəndə yalnız oyun kimi təsəvvür etmək olar. Tamaşaçısı “əxlaqsız” mədəni olan teatr.

Müəllif: Firudin Həsənov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +13 (from 13 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus