QLOBAL BORC PİRAMİDASI

Xüsusi

10491250_10204021648522776_3743247053425576805_nBu sadə tarixi həqiqətdir ki, hər hansı intellektual toplumdakı intellektual kültür o, toplumdakı üst sinifin mənafeyini güdür. Köləliyin olduğu bir toplumda insan haqlarına yönəlik inanclar təbii ki, kölə sahiblərinin ehtiyaclarını əks etdirəcək. Daha geniş çaplı baxsaq, psixologiyaya, sosiologiyaya, tarixə, iqtisadiyyata və siyasətə hopmuş fikirlər əslində seçkin kütlənin mənfəətlərini əks etdirməkdədir və onlara qarşı olan hər şeyə qarşı qoruma mexanizmləri yaradılmışdır.

Respublikaçı deyilsinizsə demokratsınız. Xristian deyilsinizsə müsəlman yaxud… Bütün bunların ən hiyləgəri əgər sərbəst iqtisadiyyat tərəfdarı deyilsinizsə azadlığa qarşısınız. Azadlıq kəliməsinin demokratiya deyilən şeylə eyni cümlədə işlədilməsi içimizi rahatladır. Bu gün insanlar dövlətə verdikləri səslə təsir edə biləcəklərinə inanırlar. Əslində, keçərli tək səs pulun səsidir. Əslində, siyasət bazar sistemi içində digərlərindən fərqli olmayan ticari bir işdir. Biriləri bəlli bir nöqtəyə qədər azadlığın lazımlı olduğunu (gözəl göründüyünü) bilirlər və azadlıq hiyləsi bu insanlara hər il səs vermə günü verir.

Heç kim azad olduğuna inanan birindən daha çox kölə ola bilməz. (Goethe)

Tez-tez Stalin, Mao, Hitler öldürdüyü insan sayını söyləyirik. Bu adamlar nə qədər despot olur olsun iş ölüm oyununa gələndə, yaxud toplu qətliama gələndə tarixdəki heç bir hadisə bizə bu gün edilənlə qarşılaşdırıla bilməz. Qıtlıq – ən azından son yüz illik tariximiz  boyunca qida əksikliyindən dolayı olmadı. Afrikada hər gün aclıqdan və AİDS-dən insanlar ölür. Qandi bunu gördü və dedi ki, “Şiddətin ən ölümcül şəkli yoxsulluqdur”. Yoxsulluq tarixdəki bütün savaşlarda ölənlərdən daha çox insan öldürdü.

neft erasıNeft sivilizayiyanın hər dönəmində var idi və sivilizasiyanın təməlidir. Sənayeləşmiş dünyada yediyimiz hər kaloridə 10 kalorilik hidrokarbon- neft və qaz enerjisi var. Suni gübrələr təbii qazdan əldə edilir. Kənd təsərrüfatı malları neftdən əldə edilir. Hər sahədə istifadə etdiyimiz neftlə işləyən maşınlar, nəqliyyatdan tutmuş qidaları paketlədiyimiz plastikə qədər (bütün plastik məhsullar) neftdən hazırlanır.

Neft sayəsində bu gün dünyada 7 milyard insan yaşayır. Artıq elə bir nöqtədəyik ki, ucuz enerji istehsalına imkan qalmayıb. Zirvədə, neft istehsalının alt yamacındayıq. Dəyişən neft qiymətlərinin təsiri ilə demək olar dibdəyik və bu bütün dünyada belədir. Bu 2009-cu ildə də yaşandı və keçdi. Son vəziyyət onu göstərir ki, maliyyə və iqtisadi çöküş yaşanır. Çünki iqtisadiyyat yox olmaq üzrə olan şeyin üzərində qurulub.

Bu gün dünyada 2,8 milyon insan qıtlıq içində yaşayır və bu 2030-cu ilodə 4 milyon insanı əhatə edəcək. Kənd təsərrüfatına əlverişli sahələrimn 30 %-i əlverişsiz hala salınmışdır. Hidrokarbonların, içməli suyun, neftin və bu kimi yaşamı dəstəkləyən qaynaqların get-gedə yox olması balansın pozulmasına yol açacaq. Bütün bu çöküşlərə baxıldığında maddi olaraq bunun altından qalxa biləcək ölkə olacaqmı? Qlobal borc piramidası dünyanı yavaş-yavaş əlinə alır. Günü-gündən artan işsizlik artıq normal qarşılanır. 1970-ci ildən 2010-cu ilə qədər işsizlik və qıtlıq 2 dəfə artmışdır və bu andan etibarən bu vəziyyətin get-gedə pisləşdiyi müşahidə olunur.

Son olaraq iqtisadiyyat və dünyadakı qaynaqlar arasında bağlantı olmalıdır. Əks halda bu iqtisadi paradiqmaya çevriləcək və son insanı da öldürənə qədər davam edəcək.

Mənbə: Zitgeist – Moving Forward
Hazırladı: Şahanə Nuriyeva

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +17 (from 19 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

İNTİHAR NƏDİR?

Xüsusi

intiharÖlüm, bioloji reallıqdır. Bu həyatda heç nəyə bu qədər əmin deyilik. O bir gün mütləq bizimdir. Bəs niyə bəzən onun tezləşməsi üçün vasitələr axtarırıq? Heç nəyi həyatımız qədər sevmədiyimiz halda, nəyə görəsə onu yarıda kəsmək qərarına gəlirik?

Gənc və yeniyetmələrdə intihara cəhd çox zaman şantaj və qorxutmaq xarakteri daşıyır. Gənc bu yolla öz istədiyini həyata keçirmək məqsədi güdür. İnsanlar intihar qərarına gəlirlər, lakin ölüm acısı hiss etdikləri an peşman olurlar, geri çəkilmək istəyirlər. Binanın damından atılmaq istəyən insan, gözləməyə başlayır, dərhal addım atmır, sanki “Kömək edin, ölmək istəmirəm” deyir.

Dünyada hər 20 saniyədə bir adam özünü öldürür, hər 2 saniyədə bir insan isə intihara uğursuz cəhd edir. İntihar qurbanlarının sayı müharibə və qətl qurbanlarının birgə sayından daha çoxdur.

Aydın olmayan səbəblər üzündən kişilər qadınlardan dörd dəfə çox özlərini öldürürlər. Ancaq qadınlar iki-üç dəfə daha çox intihara cəhd edirlər.

İntihar planlayan insanlar ətrafdakılara müəyyən mesajlar verməyə başlayırlar, gizlincə kömək istəyirlər. Ölümə doğru gedən biri, məsələn, artıq müəyyən miqdarda həb qəbul etmiş insan, Tanrıya üz tutur, ondan kömək istəyir. Bir sözlə xilas olmaq istəyir.

intiharMaraqlıdır ki, orta yaşlarda intihara meyl daha güclənir. 40 yaşda insanda qəribəliklər meydana çıxır. Həyata yanaşmada dəyişikliklər yaranır. İnsan həyatı yarı etdiyini düşünür, uğursuzluqlarını göz önünüdən keçirir. Əgər nəticələr onu çox sıxırsa, lazımsız olduğunu düşünür, depressiyaya düşür və intiharı düşünməyə başlayır.

Bəzi insanlar isə daim özünü öldürəcəyini deyir, amma etmir. Bir rola girir və çıxa bilmir bu roldan. Artıq ətrafdakılar da onu ciddi qəbul etmir.

İntiharı çox  zaman cahilliklə bağlayırlar. Amma dünyada müxtəlif səbəblərlə özünə qəsd edən şəxsiyyətlər olub.

* Cek London intihar edən şəxsiyyətlərdəndir. Onun intiharına səbəb olan əsas amillər içki idi. İçkini atmağı asan hesab edən yazıçı, sonradan bunun mümkünsüz olduğunu anladı. Gənc yaşlarında morfi iynəsini böyük doza ilə vurmaqla həyatdan vidalaşdı. Bir çox mənbələrdə isə, onun 1916-cı ildə yuxu zamanı öldüyü bildirilir.

*  Adolf Hitlerin 1945-ci il aprel ayının 30-da Berlinin ələ keçəcəyini yəqin etməsindən sonra sığınacaqda intihar etdiyi güman edilir. O yaxalanmamaq üçün ağzından atəş açaraq özünü öldürüb.

*  Amerikalı yazıçı Ernest Heminquey həyatının son illərində depressiyaya qapılmışdı. 1960-cı ildə depressiya və ciddi əqli pozuntu diaqnozu ilə Minnesota ştatındakı Mayo klinikasına yerləşdirilmişdi. Sonradan aşkarlandığı kimi, həkimlər düzgün müalicə apara bilməmişdilər. Nəticədə böyük ümidsizliyə qapılan yazıçı özünü ov tüfəng ilə öldürür. Qeyd edək ki, yazıçının babası və atası da həyatlarına intiharla son qoymuşdular.

*  Məşhur yunan filosofları Pifoqor və Demokrit özlərini aclığa məhkum edərək intihar etmişlər.

*  Sergey Yeseninin ölümü haqqında verilən rəsmi məlumata görə, 1925-ci il dekabrın 27-dən 28-nə keçən gecə Leninqradın “Anqleter” otelində Yesenin özünü asaraq intihar etmişdir. Yesenin öz dövrünün ən böyük və səmimi şairi idi.

*  İstedadlı rəssam Van Qoq – “Taxıl zəmisində qarğalar” rəsmini çəkdikdən sonra özünü başından güllə ilə vurmaqla intihar etmişdir. İçkidən çox istifadə edirdi, psixologiyasında ciddi problemlər yaşanırdı.

*  İngilis pop müğənnisi Charles Haddon isə 2010-cu ildə Belçikada təşkil olunan musiqi festivalında elektrik dirəyindən atlayaraq intihar edib.

*  1962-ci il avqustun 5-də dünya şöhrətli Hollivud ulduzu Merilin Monronun meyiti öz yatağında tapıldı. İlkin araşdırmalar onu deməyə əsas verirdi ki, Merilin Monro yüksək dozada həblər qəbul edərək intihar etmişdir. Amma bu versiyanın həqiqətə nə dərəcədə uyğun olması hələ də sirr olaraq qalır.

1604405_525809487517797_85048588_nDemək ki, intiharın səbəbi müxtəlif ola bilər. İnsan ya hər şeydən xəbərsizkən, ya da çox şeydən xəbərdarkən intiharı seçir.

Mən isə istənilən halda intiharın səbəbini insanın yalnızlığında görürəm. İntihara qərar verən insanı qınamaq ən asan variantdır. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, bu addımı atan insanın ruhi vəziyyəti yerində olmur, düşüncələri bulanıq şəkildə olur. Əgər, hələki, aydın düşünə biliriksə, ətrafımızdakı içinə çəkilmiş insanlara yaxınlaşaq, onlara bəzən bir söz belə bəs edir, yaşamaqçün.

Müəllif: Psixoloq Rübabə

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +43 (from 43 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az yazarı. Psixoloq.

- Sayt ünvanı