AXİRƏTƏ İNANMAQ

1517722_846327148714042_4513701520958800047_nAxirət nədir?
Ona inanmaq mı, onun haqqında bilmək mi lazım?
Axirətmizin suallarımızda olması nədir?

Başqa bir dünyanın olub olmaması iman işidir, bilgi işi deyil. Kimsənin bu haqda birbaşa, rasional bilgisi yoxdur. Bəs o zaman bu anlayış necə formalaşıb insanlıq tarixində? Axı o insanlıqla, həyatla yaşıddır desəm yanılmaram. Axirətin bu dünya ilə ən doğru müqayisəsi, gördüklərimiz üzərindən yola çıxaraq onların mahiyyətinə varmamızdır. Hər şeyin bir fonu var. Axirət, gördüyümüz hər şeyin anlamlı olan və anlam qatan, görmək istədiyimiz sevgi və barış dolu olan fonudur.
Axirət (başqa bir dünya) haqqında beyində yaranan bilgilərin ilk öncə qorxudan və ümiddən yarandığını düşünürəm. Hər şey demək olar ki, qorxu və ümid arasında formalaşır. İnsan bu dünya ilə sərhədlənən bir ömürün olmasından qorxur və bu həyatdan yaranan təcrübəsi ilə görünənlərdən başqa bir dünyanın olmasına da ehtimal verərək ora doğru maraq edir. Bu, insanın həm həyat fəaliyyətinin rejimə və faydalılığa köklənməsinə, həm də dinamik bir yürüyüş adına ümidin təmin olunmasına yol açır.
Deyirik ki, axirətə inanmalıyıq. Amma inanmaq, hələ əmin olmaq deyil. Əmin olmaq üçün insana bilgi, məntiq gərəkdir. O üzdən ilk etdiyimiz şey şübhə və sorğulamadır. Klassik din anlayışında isə iman sorğulanmaz. O üzdən dində əminlik çox azdır. Bunun əvəzinə inandırmağa çalışdılar ki, iman ön bilgidir. Düşünürəm, iman heç zaman ön bilgi ola bilməz. O üzdən Quran belə, ilk ayəsindən İNAN demir, OXU (İQRA) deyir. Necə oxuyaq? Haqqı ilə oxuya bilsək inanarıq deyirik. Bəli, haqqı ilə oxumaq, Rəbb-Tərbiyə adına oxumaqdır. Aləmlərin Rəbbi, yəni bütün aləmi öz içinə alacaq, ümumbəşər, təəssübsüz və obyektiv bir tərbiyə (yanaşma və dəyişmə sistemi). Axirət, illaki mənim İslam dinindən, Quran mətnindən anladığımdır, gerisi mənlik deyil deyə yox. Unutmayaq ki, Aləmlərin Tərbiyəsinə inanaraq (Aya, Günəşə inanıb imtina etdikdən sonra İbrahim-Mən aləmlərin rəbbinə iman etdim-deyir) yürüyən bir İbrahim belə, axirətin bilgisini (ölülərin təkrar necə dirildiyini sorur, inandığını, amma əmin olmaq istədiyini deyir) tələb edir Allahdan, sadəcə inanmaq yetmir deyə bir dava açır.
Axirət və sual… Bilmək üçün sual etmək lazımdır. Bəli, insan bilmədiyinin düşmənidir. Axirətimizi bilgisizlik üzərindən quraraq ona düşmən kəsilməyək. Ona nə qədər düşmən olsaq, orda böyük bir cəhənnəm quraraq çoxlarını orda görmək istəyəcəyik, öz həyatımızı cəhənnəmə çevirərək. O üzdən sual edib aydınlataq dünyamızı. Bu aydınlıq içindən hər şeyin arxa fonunu, mahiyyətini, dolayısı ilə axirətini görər, ona nəzərən fəaliyyətimizi düzənə qoyar və faydalılıq əmsalımızı artırarıq. Bu minvalla, düşünürəm ki:

Sual verin, sual verin ki, faydalı olasınız…

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +17 (from 17 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

İMAM KİMDİR?

1393719_10202396592017379_1350934822_nRəbbi İbrahimi kəlmələrlə sınadığı zaman o, bunları tamamilə yerinə yetirdi. “Mən səni insanlara imam edəcəyəm!”-dedi. “Nəslimdən də!”-dedi. “Zalımlar Mənim əhdimə nail olmazlar!”-dedi. 2/124

Mən məsələyə daha da dərindən, təməl qavramı ilə baxmaq istərdim. Gəlin birlikdə baxaq və suallarımıza cavab axtaraq.

İmamlıq isimdirmi, rütbədi mi, yoxsa sifət və ya məsuliyyətdirmi?
Qeyd edim ki, öndər, forvard, rəhbər kimi tərcümə olunan bu kəlimə “ümm” (ana) kəliməsi ilə eyni köklüdür. İndi gəlin ananın baxaq cəmiyyət qarşısındakı mövqeyinə nəzər yetirək.
Ana şəvqət, qayğı, toparlama və saflıq tərənnüm edir cəmiyyətdə. BU hər zaman və hər məkanda belə olub, belədir və düşünürəm ki, belə də olacaq. O ideologiya və vəzifə, hakimiyyət uğruna deyil, analıq hissi, şəvqət və qayğı uğruna övladına qol açır. Bu timsalda imamlıq da ümmətə qol açmaq, onlara siaysı rəhbər deyil, dəyərlər adına öndər olmaqdır. Düşünürəm ki, bu sifət Adəmdən bəri adam olma projesində irəli çıxmış və bundan sonra çıxacaq hər kəsə aid ola bilər. Necə deyərlər, kim irəli çıxıb bunları özündə təcəssüm etdirərsə, cəmiyyət də onu özünə öndər, imamam, “ana” olaraq qəbul edər və ətrafında toplaşar. Bar arılarının ana arı ətrafında toplaşdığı kimi.

“Və o kəslər ki: “Ey Rəbbimiz, bizə zövcələrimizdən və uşaqlarımızdan gözümüzün işığı olacaq övladlar ehsan buyur və bizi müttəqilərə imam et!-deyərlər.” 25/74

“Biz onları əmrimizlə doğru yola gətirən imamlar etdik.” 21/73

Quran İMAMLIĞIN sifətlərini, necəliyini və ona nə cür layiq olmanı açıqlayır. Konkret adlar çəkmir. Allah qatında İMAMALIQ deyə seçilmiş bir məsuliyyətli məqam (xüsusi şəxslər yox) var, kim həyat içi buna can atıb layiq olarsa, Allah da onu seçər. İmamlıq əvvəlcədən seçilmişlik deyil. Allah qatında statik olaraq belə bir sifət, nemət var. Kim səy göstərər, bunu qazanar və yaşayarsa,o da imam olub  imamlıq edər. Bunu tarıx bizə həmişə göstərmişdir.

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +16 (from 22 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

FİTRƏT DİNİ İSLAM NƏDİR?

Qurana görə, İslam Ərəblərə xitab etmək üçün Məhəmmədə gəlmiş yeni bir din deyil. İslam, dünya yaradıldığından bəri bütün peyğəmbərlər tərəfindən təbliğ edilən eyni köklü mesajın davamıdır.

Dini doğru tutun,onda ayrılığa düşməyin deyə Nuha, etdiyini, sənə vəhy buyurduğunu, İbrahimə Musaya və İsaya əmr etdiyini sizə də din qıldı. 42/13
Biz Nuha və ondan sonrakı bütün peyğəmbərlərə vəhy etdiyimiz kimi sənə də vəhy etdik. Yenə İbrahimə, İsmailə, İshaqa, Yəquba və Ondan törəyən İsrailoğlu boylarına , İsaya, Əyyuba, Yunusa, Süleymana da vəhy etdik.  4/163-164

Bu üzdəndir ki, bütün peyğəmbərlər Qurandakı ifadəyə görə müsəlmandır (bax 6/163; 7/143 ; 10/ 72,84,90 ; 27/31,38,42,91 ; 39/12; 46/15).

Sözün lüğəvi mənasına uyğun olaraq İslam ,aləmlərin Rəbbi olan Allaha mütləq bir itaətdir. Quran təkrar-təkrar bu həqiqəti vurğulayır .

Hər kim bütün varlığıyla görərcəsinə inandığı Allaha təslim olursa ancaq o adam Rəbbi yanında onun qarşılığını tapacaq , gələcək üçün qayğı , keçmiş üçün kədər duymayacaqdır. 2 /112
Bütün varlığıyla Allaha qurban olan, davamlı yaxşılıq edən və bir muvahhid olaraq İbrahimin iman ailəsinə – ki Allah İbrahimdən məmnun və razı olmuşdu – tabe olan kəsdən daha gözəl dinli biri ola bilərmi?  4/125
Amma kim də bütün varlığıyla inandığı Allaha təslim olursa işdə o qopmaz bir halqaya sıx yapışmış olar. 31/22

İslam bu ayələrdə ən etibarlı umacaq kimi təsvir olunur. Bu, Allah və insan arasında edilmiş razılaşmanın bir ifadəsidir. Bu müqaviləni xatırladan ayə belədir:

Qiyamət günündə, biz bundan xəbərsizik deməyəsiniz deyə Rəbbin Adəmoğullarından, onların bellərindən nəsillərini çıxardı. Onları şahid tutdu və dedi ki, ‘Mən sizin Rəbbiniz deyiləmmi?’. Onlar da “bəli buna şahid olduq” dedilər. 7/172

İnsanoğlu fiziki olaraq yaradılmadan əvvəl Allah və qulları arasında reallaşmış bu razılaşma, insanın içində hal-hazırda mövcud olan öz özünün fərqində olmasından başqa bir şey deyil. Ayrıca, bu razılaşma yalnız Allahın varlığına fitri olaraq inanmağı deyil, eyni zamanda onun mütləq nüfuzuna də şahidliyi özü ilə gətirməkdədir.
Məhz bu öz – maarifləndirmə, fitrəti və ya hər insan ruhunda doğuşdan mövcud olan ilahi qanunu meydana gətirər. Bu qanuna görə hər fərd Allah tərəfindən yaradılmış doğru və əsl dinə davamlı və səmimiliklə üzünü dönəcək. Bu məskun qanun, digər tərəfdən axirətdə öz özünü mühakimə etmənin, öz-özünə şahidliyin təməli olacaq. Çünki bu həyatda öz fitrətlərini tanımayanlar üçün bu razılaşma, daha sonrakı qiymətləndirmənin meyarı olacaq. Vaxtı gələndə “… bu razılaşmadan xəbərimiz yox idi … ” ( 7/172) deməmək üçün fitrətin səsinə qulaq verməlidirlər.
İslam, hər insan ruhunun Allahın tək bir Rəbb olduğuna şahidlik etdiyi, sonsuz razılaşma üzərinə təməllənmiş “əsl və doğru” dindir. Hər insanın həyatı boyunca sonsuz razılaşmanın fərqində olması o adamın ruhunun xilas olması mənasını verər. Bu da bilavasitə olaraq insanın öz fitrətinə ədalətli və səmimi olduğu müddətcə öz özünü qurtaracağı mənasını eyham edər. Qurtulmamış ruhlar öz özlərinə ədalətli olmamışlar. Onlar öz fitrətlərini layiqincə bilməmişlərdir . Buna görə də məsuliyyət özlərinə aiddir.

Müəllif: Nasr Həmid Ebu ZEYD
Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +7 (from 9 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus