GÜVƏN PROBLEMİ VƏ GÜVƏNSİZLİK YARADAN İNKİŞAF

ETİBARLILIQguvən

Güvən sözünü qorxu, çəkinmə və şübhə duymadan inanma, etimad mənasında gündəlik həyatda tez-tez istifadə edirik. Güvənlilik, etibarlı olma vəziyyətidir . İnanma prosesinə əsaslanan güvən sözlüyünü tutarlılığı qəsd etmək üçün istifadə etdik. Etibarlılıq deyincə, həm ardıcıllıq, həm də inanma duyğusu qəsd edilə bilməkdədir. Etibarlılıq dediyimizdə inanıla bilinən kimi bir məna anlayırıq. Söylədiklərimizin etibarlılığı haradan gəlir? Bir ünsiyyət vasitəsi kimi dilin inkişafı ilə birlikdə etibarlılıq, sözlərə aid bir xüsusiyyət halına gəlmişdir. Əvvəllər hərəkətlər və sadə səslər bir-birimizə güvənin işarəsi ikən, bunun yerini dil deyilən ətraflı və simvolik səslər almışdır. Dil ilə birlikdə, danışmaq, ünsiyyət qurmaq cəmiyyətin ən fundamental impulsu olmuşdur. Fərd olmaq ünsiyyət qurmaq mənasına gəlmişdir. Digərləri ilə ortaq şəkildə bir həyat sürmək, onlardan xəbərdar olmaq insanlığın mənası olmuşdur. Söz, yəni dil insanın ən qiymətli varlığıdır. Təbiətdə bundan başqa bir zənginliyimiz yoxdur. İnsanlıq dil ilə başlamışdır. Dil ilə də inkişaf etmişdir. Həmişə sözlərimiz bizi yetişdirmişdir. Hər şeyimiz bir-birimizə izahi sözlərlə bağlıdır. Bu günün texnoloji imkanlarıyla fərq etməsək də, danışmaq bizim varlığımızdır. Bu səbəbdən tarix boyunca söz gerçək olmuşdur. Danışılanlar bir ehtimalı deyil, gerçəyi dilə gətirmişdir. Danışmaq insan olmaq mənasına gəldiyindən, sözlərə etibar etmək  insana etibar etməyin xüsusiyyətlərindən olmuşdur. Bir-birimizə möhtac olduğumuzun fərqində olduğumuz və bir-birimizin simvollarına hörmət edərək dili,  həmrəylik ilə isə insan mədəniyyətini meydana gətirmişdir. İnsan danışaraq sözləşmişdir. Yazı və ya hər hansı bir qeyd yoxkən, yalnız danışma ilə özünü gələcəyə daşımışdır.  Sözün əhəmiyyətinə dair yüzlərlə atalar sözü vardır. Çünki o zamanlar həqiqəti texnologiya ilə pərdələməmişdik. Ünsiyyətin, bir-birimizə kömək etmənin bizi ayaqda tutduğunu unutmamışdıq.

eyibarsızlıq və məna axtarışı.ETİBARSIZLIQ VƏ MƏNA AXTARIŞI

Nə zaman ünsiyyəti pərdələdik, o zaman inkişaf etmiş insan olduq. İnkişaf etmiş və inkişaf etməmiş insan ayrı-seçkiliyini etdiyimiz zaman, əslində, bir kənarlaşdırma hadisəsini reallaşdırdıq. İnkişaf etməmiş birilərini uzaqlaşdırırdıq. Təbii ki, onlarla ünsiyyəti kəsərkən bundan xəbərdar ola bilmədik. Sözlərimiz onları ehtiva etməməyə başladı. İnkişaf dediyimiz, digərlərini uzaqlaşdırmaqdan ibarət oldu.

Digər insanlara güvənməyən insan inkişaf terminini icad etdi. Bir-birimizə kömək etmək, birlikdə olmaq və bunun nəticəsində insan olduğumuz unuduldu. Eqoizmi mənimsəyərək digər insanları uzaqlaşdırdıq. Yoxsa inkişaf etmiş və ya inkişaf etməmiş anlayışı deyə bir şey niyə olsun ki? İnsan olan inkişaf etməmiş olana kömək edər, çünki biz, bir-birimiz sayəsində varıq. Minlərlə ildir bir-birimizin varlığına güvəndiyimiz üçün “insan” olduq.

Güvən bitdiyində insanlıq da bitmişdir. Gündəlik həyatını tək başına davam etdirdiyini sananlar var. Yalnız ÖZ üçün çalışarlar. Fərqində belə deyildirlər ki, minlərlə illik bir yardımın məhsuludurlar və yaradılan bu dünyada, bu sivilizasiyada “mən” yalanına inanmışlar. İnsanlara etibarlarını itirmiş, böyük insanlıqda bir kiçik fərdə bağlanmışlar. Başqalarına güvənməməklə inkişaf etmiş və inkişaf etməmiş ayrı -seçkiliyi ilə heç insani olmayan rəftarlara girişmişlər. Bunlar şübhəsiz ki, fitrətimizə zidd, təbiətimizə qarşı təşəbbüslərdir.

İndiki vaxtda insan bütünündən getdikcə qopmaqdadır. Artıq fərd olaraq bu qopma içərisində süründürülməkdəyik. Hər şey böyük ölçüdə olmağa başladı. Əvvəl eqoizm insan daxilində bir cücərti idi. Sonra bunu bəsləyərək zəngin olmaq kimi şeylərdə istifadə etdilər. Kütlələri eqoist edərək “istehlakı” aşıladılar. İstehlak əvvəl təbiət ilə, sonra da “inkişaf etməmiş” insan ilə aramızı açdı. İstehlak ilə təbiətimizi pərdələdik və maddi ehtirasları həmrəylik təməlimizə yeritdik. 60 min ildir, texnologiya nədir bilməyən insanlıq, son iki min ildə artaraq çoxalan bir inkişafa imza atdı. Elə bir inkişaf ki, 60 min ildə heç bir şərtin yox edə bilmədiyi insanlığı hər an yox edə bilər.

Bir-birimizə güvəndiyimiz on minlərlə il içərisində təbii həyat səraitində ayaqda dürüstlükqaldıq. İndi təbiətə hökm etməyimizə və tək dərdimizin özümüz olmasına baxmayaraq, yox olmağa doğru qaçmaqdayıq. Məhdud qaynaqlarımızı eqoist istehlak ehtiraslarımıza xərclədik. Etibarı və inamı buraxın, özümüzü yox etməməyi bacara bilmədik. Fitrətimizdəki güvən duyğusunu öz ailəmizə, ətrafımıza belə göstərə bilmədik. Yer üzündəki hər şeyin bizə qohum olduğunu göz ardı edib rəqiblər axtardıq. Bunun nəticəsində də bizi ayaqda tutan dünyanı məhv etdik. Heç bir aləti olmayan çılpaq amma birlik içindəki insanlıq on minlərlə il yaşayarkən, inkişaf etmiş texnologiyamız və yüksək elm anlayışımızla bir əsri daha çıxarsa özümüzü şanslı saymalıyıq.

Məna axtarışının qaynaqlarından biri də güvən duyğusunun itirilməsidir. Məlum dünyaya etibarı qalmayan insan məlum dünyanın məlum mənalarını qəbul etməz. Yeni mənalar axtarar. Artıq sözlər həqiqəti meydana gətirməkdən çox, boş olması üçün yaradılan səslərdir. İstehlak çağında mənaları da istehlak etmişik. Sözə güvən qalmadığından bizə deyilənləri sorğulamaqdayıq. İlk filosoflardan bəri fəlsəfə güvənin əskikliyini vəsf edər. Bir-birimizə inanmaqdan vaz keçdiyimizdən bəri, filosoflar mənaları axtarmaqdadır.

Həyatın mənasını aramaqdayıq, çünki ətrafımızdakı anlamlara artıq güvənməməkdəyik. Bir əksiklik var və bu bizə filosofluq etdirməkdədir. Ətraf mühitə güvənin azaldığı cəmiyyətlərdə filosofluq edilməkdədir. Güvən əksikliyi həyatın uzun tarixinə görə yeni bir şeydir. Ancaq getdikcə sürətlənməkdədir. Bunu ən yaxşı, qərbin kapitalist cəmiyyətlərində ya da antik dünyanın ticarət şəhərlərində görə bilərik. İnsanların bir-birinə güvənmədiyi, yardımlaşmadığı cəmiyyətlərdə mənaları sorğulama meyli törəyir. Bizə məna verilmədiyi üçün arayışa çıxırıq..

Mənbə: www.dmy.info
Tərcümə edən: Fidan Eyvazzadə

Beyenmeler
0   3  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +8 (from 8 votes)

Fidan Eyvazzadə

Fitret.az yazarı. Müəllim.

 
Facebook

İDEAL CÜTLÜK

Bir çox insanın prioritetli xəyalları arasında xoşbəxt və sağlam bir birlikdəliyə sahib olmaq var. Məşhur psixoloq, yazıçı və sosial alim David Niven,  ’The 100 Simple Secrets of Great Relationships’ kitabında ( Mükəmməl münasibətlərin 100 sadə sirri ) mükəmməl bir münasibətə çatmağın sirlərini açıqladı. Marie Claire jurnalı bu özəl sirləri tərtib edib..

Etdiyi araşdırmalar səbəbi ilə Ohio Dövlət Universiteti və Harvard universiteti tərəfindən bir çox dəfə mükafata layiq görülən məşhur yazar David Niven xoşbəxt ailələrin, sağlam və uğurlu insanların 100 sirrindən sonra “İnsan münasibətlərinin 100 sirri” adlı kitabı ilə xoşbəxt və sağlam bir bərabərliyə gedən yolda atılmağı lazım olan addımları oxucuları ilə paylaşır.

MÜQAYİSƏ ETMƏYİN

Niven xoşbəxtliyə çatmaq istəyənlərə müqayisə etməkdən qaçınmağı tövsiyyə edir. Həyatımızı başqalarınınkı ilə müqayisə etmək onu dəyişdirməz. Lakin yazarın fikrinə görə öz həyatımız ilə bağlı necə düşündüyümüzü dəyişdirər! Beləcə, bir yoldaşımızın, mükəmməl bir münasibətin xoşbəxtliyini yaşadığını gördüyümüz zaman öz münasibətimizi sorğulmağa başlayırıq. Problemlər yaşadığını gördüyümüz zaman da öz münasibətimizin daha yaxşı olduğunu düşünürük.

PƏRİ NAĞILLARINA ALDANMAYIN

Yazarın fikrinə görə, hər nə qədər hekayələrdə yaşanan böyük sevgiləri yaşamağı gözləməsək də, içdən-içə bunun xəyalını qururuq. Nivenə görə, etməli olduğumuz, xəyalını qurduğumuz sehri, partnyorumuza qarşı duyduğumuz sevgidə görmək və nağıllarda yaşanan şeylərin gözləntisində olmamaqdır.

ORTAQ BİR MARAQ SAHƏSİ YARADINİdeal cütlük

Günümüzün çox hissəsini  kariyera arxasınca qaçmaq və gündəlik vəzifələrimizi yerinə yetirməklə keçiririk. Bu da insanların münasibətlərində ortaq maraq sahələri tapmağa çalışmalarını son dərəcə önəmli edir. Çünki ortaq maraq sahələri, partnyorlar arasında pozitiv bir ünsiyyət və əyləncənin yaranmağını dəstəkləyir.

ZEHNİNİZİ OXUMAĞINI GÖZLƏMƏYİN

Üzücü bir vəziyyətdə olduğunuz zaman partnyorunuzun, sıxıntınızı öz-özündən anlamağını gözləməyin. Qarşı tərəf, zehninizi oxuya bilməz. Əksəriyyətimiz, partnyorumuza duyğularımızı anlatmadan, onu, bizi yalnız buraxmaqda ittiham edirik. Etməli olduğunuz, partnyorunuza hiss etdiklərinizi anlatmaqdır.

TƏLƏSMƏYƏ EHTİYAC YOXDUR

İnsanların evlənməyə və uşaq dünyaya gətirməyə qərar verdiyi yaş dilimi, son yüz ildə, hər on ildə bir artır. Yazarın fikrinə görə, bu halın maddi basqılar və azadlğını elan etmək kimi bir çox səbəbi var. Tələsməyinizə ehtiyac yoxdur. Çünki münasibətlər, birinci gələnin mükafatlandırıldığı bir yarış deyil. Kitabda yer alan araşdırma, gec yaşda evlənməyin nə həyat, nə də yaşanan münasibət üzərində neqativ bir təsiri olmadığını sübut edir.

YUMOR HİSSİNİZİ İNKİŞAF ETDİRİN

Yazarın fikrinə görə bir qadın vİdeal cütlükə kişi münasibətində yaxşı bir yumor anlayışına sahib olmağın orta bir günü daha əyləncəli etməyə və pis bir günün yükünü azaltmağa faydası olar. Yazar, bu yomor hissinin pozitiv bir yönü olmağı gərəkdiyinin altından xətt çəkir. Çünki neqativ zarafatlar sadəcə təzyiqi artırır.

KEYFİYYƏTLİ VAXT

Əgər birlikdə ən çox zaman keçirmək istədiyimiz  insanı tapmışıqsa,  niyə də onunla mümkün olan ən keyfiyyətli zamanı birlikdə keçirməyək! Çünki münasibətlər birlikdə keçirilən zamanın miqdarı ilə yox, keyfiyyəti ilə inkişaf edir!

GƏLƏCƏK ÖNƏMLİDİR

Yazarın fikrinə görə bəzi insanlar münasibətlərinin uğurlu bir keçmişi varsa  o zaman edilməsi lazım olan hər şeyin  öhdəsindən gəlinmiş  olduğunu düşünmə yanılğısına qapılmış olur.  Halbuki, münasibət  keçmişə  yox, gələcəyə doğru inşa edilər.

AÇIQ OLMAQ ŞƏTDİR

Bir münasibətin xoşbəxt və ya xoşbəxt olmadığını düşünün. Partnyorların bir-biriləri ilə necə ünsiyyət qurduqları çox önəmlidir.  Yazarın fikrinə görə sağlam bir münasibət içində olan cütlüklər, yaxşı ya da pis hər nə yaşayırlarsa, bunu partnyorları ilə paylaşırlar. “Heç bir şeyi içinizdə saxlamayın! Çünki öz gerçəkliyinizi paylaşdığınız zaman həyatınızı da paylaşmış olacaqsınız və bu müddətdə partnyorunuz ilə aranızda yaranacaq olan bağ hər şeyin öhdəsindən gəlməyinizdə sizə kömək olacaqdır! ”

ONUNLA DOST OLUNİdeal cütlük

Fərz edin ki, biri ilə maşında uzun müddət davam edən bir yolculuğa çıxacaqsınız.! Bu müddət ərzində bu insana son dərəcə yaxın olacaqsınız. Dolayısı ilə həmin insanın eyni zamanda dostunuz olmağını da istəyərsiniz. Münasibəti davam etdirən, keçici həyəcan və ya zövqlərdən daha çox dostluq, qarşılıqlı hörmət, heyranlıq və maraq olacaqdır. Uzun müddətli münasibətlər, inkişaflarını və həyatda qalmalarını sağlam bir dostluq təməlinə borcludurlar!

XOŞBƏXTLİYİ ÖNCƏ ÖZÜNÜZDƏ AXTARIN

İnsanlar, sevgi dolu münasibətlərə ehtiyac duyarlar. Hamımız yaxın sosial münasibətlərdən fayda görərik. Lakin çoxumuz, münasibətin bizi tamamlayacağına, həyatımızdakı boşluqları dolduracağına inanarıq! Halbuki, gerçəkdə kim olduğunuzla bağlı olaraq xoşbəxt deyilsinizsə, bir münasibət bu vəziyyəti dəyişdirməyəcəkdir! Bu, sağlam bir münasibəti davam etdirməyinizi də çətinləşdirəcəkdir!

PULUN ÖNƏMİ AZALIR

Xəyalımızdakı partnyor varlı biri ola bilər. Lakin varlı bir insanla bir münasibət yaşamağa başladıqdan sonra pulun önəmi , münasibətinizi dəyərləndirərkən təsirsiz bir hala gələcək! Kitabda yer alan araşdırma nəticəsinə görə, sadəcə gəlirin hakim olduğu bir münasibətin uğuru ilə bağlı bir söz demək  imkansızdır! Çünki sərvət , bir münasibətin uzunluğu və məmnuniyyət  dərəcəsi üzərində əlaqəsizdir!

ONA ƏHƏMİYYƏT VERİN

Fikir, zövq və seçimlərinizin mükəmməl bur uyğunluqla görüşdüyü  bir münasibəti təəssüf ki, yaşamayacaqsınız! Niven, bu boş fantaziyaya üstünlük verməməyinizdə də  israr edir..  Ziddliklərin daima münasibəti canlı tutduğunu, uyuşuqluq hissindən uzaqlaşdırdığını və fərd olaraq inkişafı artırdığını müdafiə edir. Münasibətinizdəki çətin zamanlarda sizin üçün ən önəmli olanın nə olduğunu qarşı tərəfə göstərməlisiniz! Fərqliliklərə rəğmən ona dəyər verdiyinizi göstərməyiniz , sağlam bir münasibətin təməlini yaradar.

SORĞULMAĞI BURAXIN

Çoxumuz,  birlikdə olduğumuz insanın keçmişi ilə maraqlanırıq. Xüsusilə də ciddi münasibətləri ilə. Bu, zamanla narahatlıq, müqayisə etmə və sonda  dalaşmaq həddinə gətirib çıxaracaqdır. Siz, birlikdə olduğunuz insanın keçmişdəki partnyorları ilə  yarış içində deyilsiniz.

ÖZÜNÜZƏ İNANIN

Münasibət bir ehtiyac deyil. Əslində, sağlamlığınız və xoşbəxtliyiniz üçün bir münasibətə ehtiyacınız yoxdur. Yaşadığınız münasibət bəlkə də həyatınızın önəmli bir hissəsini təşkil edə bilər, amma siz həyatda qalmaq və inkişaf etmək üçün gərəkli olanlara onsuz da sahibsiniz! İçində olduğunuz vəziyyət hər nə olursa olsun, özünüzə inanın və öncə tək başınıza ayaqda dura bildiyiniz gerçəyini qəbul edin.

ÇEVRƏNİZDƏKİLƏRİN FİKİRLƏRİNİ DİNLƏMƏYİNİdeal cütlük

Önəmli bir qərar verməli olduğunuz zaman adətən,  ikinci bir fikir alırıq! Niven, bu cəhdi  qətiyyən dəstəkləmir. İki insanın yaratdığı dünyanı, aradakı ünsiyyət ya da elektrikin seyrini üçüncü insanların əsla analiz edə bilməyəcəyini  vurğulayır və maraqlı  fikirlər söyləyir : “Birincisi, heç kim sizin həqiqtən nəyə ehtiyac duyduğunuzu  və nəyə dəyər verdiyinizi sizdən yaxşı dəyərləndirə bilməz.  İkincisi , insanlar başqalarının münasibətləri mövzusunda öz münasibətlərinə nəzərən daha mənfidirlər. Qısası, fikrini aldığınız insanlar,  münasibətinizdə neqativ yönləri görməyə pozitiv yönləri gömrəkdən daha çox meyillidir! ”

QORXUYA MƏĞLUB OLMAYIN

Öz ayaqları üzərində duran, nə istədiyini bilən bir qadın olmağınıza rəğmən mənliyinizi doğru şəkildə yansıtmağınız,  bəzi zamanlar mümkün olmaya bilər. Fobiyalar, münasibətlərə mənfi yöndə təsir edən səbəblər arasındadır. O, əslində necə biridir, keçmişdə yaşadıqlarınızı yenə yaşayacaqsınızmı, sizdən necə bir birlikdəlik gözləyir, məncildirmi, məsuliyyətsizdirmi? Bu kimi suallar hər qadının həyatının bir dönəmində zehninə toplana  bilər. Halbuki, mənfi bir vəziyyət ilə qarşılaşdığınız zaman münasibətinizi sorğulamağı buraxmağınız lazımdır.

İŞLƏRİNİZİ EVƏ GƏTİRMƏYİN

İş gününüz bitəndə işiniz tamamilə ofisdə qalmalıdır. Zehninizdən də silinməlidir! Kitabda yer alan bir araşdırma nəticəsinə görə işləməyə ya da iş düşünməyə hardasa heç ara verməyən iş düşkünlərinin  digər insanlara nisbətən özəl yaşamlarından məmnun olduqlarını söyləməmələrinin 3 qat daha mümkün bir hal olduğu bildirilir.

ACILARINIZI UNUTMALISINIZ!

Qırıldınız və sonra sizdən üzr istənildi. Çox acı çəkdiniz amma qarşı tərəfi bağışlamağa qərar verdiniz. Lakin içinizdəki acı dərhal ortadan itmir və hiss etdiyiniz bu acının travmasını içinizdə daşıyırsınız. Lakin bu acını geridə buraxa bilməyi öyrənməlisiniz! Çünki acını içinizdə tutmağınız, yaranın təzə qalmasına səbəb olar.

MÜKƏMMƏLİ AXTARMAĞI BURAXIN

Günümüzdə xoşbəxt olmayan birlikdəliklərin bəlkə də ən böyük səbəbi, “Daha mükəmməlini yaşaya bilərəm” düşüncəsindən qaynaqlanır. Sağlam və qane edici bir münasibət daima mövcuddur ya da yaradıla bilər! “Mükəmməl münasibət” deyə bir anlayış əsla var olmamışdır. Bu səbəblə, hər mövzuda sizinlə həmfikir olan ya da hər an sizi xoşbəxt edə biləcək biri ilə qarşılaşmağı israrla gözləmək yerinə, sizi ən çox qane edən münasibəti yaşıllaşdırmağı yoxlamalısınız.

 Mənbə:  www.kigem.com
Tərcümə etdi:  Fidan Aslanova

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +14 (from 14 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

POZİTİV RUHDA QALMAĞIN 28 YOLU

1. Bol-bol su için.
2. Bol-bol meyvə-tərəvəz yeyin.
3. İdmanla məşğul olun.
4. Pozitiv mahnılardan ibarət bir playlist hazırlayın və tez-tez dinləyin.
5. Gözəl şəkillərə baxın.
6. Səhər yeməyi yeyin.
7. Gözəl ətirlərin əhatəsində olun.
8. Sağlam qidalanın.
9. Kifayət qədər yatın.
10. Piyada gəzintiyə çıxın.
11. Monotonluqdan qurtulun.
12. Bol-bol kitab oxuyun.
13. Hər fürsətdə canlı ünsiyyətə qatılın.
14. Rəngləri həyatınıza daxil edin.
15. Rəqs edin.
16. Hər gün təmiz və baxımlı olmağa diqqət edin.
17. Hər fürsətdə insanlara kömək edin..yaxşılıq edin..kiçik bir şeylər olsa belə.
18. Gülümsəyin və salam verin : )
19. Ekranlardan (kompüter, Tv, telefon və s. bu kimi) istifadənizə limit qoyun.
20. Gecə gec yatmayın, səhər tezdən oyanın.
21. Uşaqlarla və heyvanlarla zaman keçirin.
22. Yaradıcı ilə danışın.
23. Özünüzü hərtərəfli inkişaf etdirin.
24. Araşdırmaçı olun.
25. Torpaqla əlləşin.
26. Planlı yaşayın.
27. Xobbiləriniz olsun.
28. Öyrənməyi buraxmayın!

Müəllif: Fidan Aslanova

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +35 (from 37 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

İNSANLIQ PROBLEMİ. EVİMİZİ QORUYAQ.

insan və kainat nə üçün var?1300 ildir dünyanın bütün qitələrində yaşayırıq. Kiçik bir qrup çılpaq heyvandan, qlobal güclər yaratdıq. Hər yeri ələ keçirdik. Həm təbiəti, həm də özümüzü məğlub etdik. Bir-birimiz üzərində qələbələr elan etdik. Bu, tarixin başlanğıcından bəri vardı. Ancaq zamanla, hər hərəkətin özümüzə təsir etdiyini görə bilmədik. Hər hərəkət bir şəkildə qarşılığını bizə verir. İnsanlar inkişaf etdikcə bunu unutdu. Əvvəllər fərqindəydik, amma BİZ  deyərkən  dediyimizin nə olduğunu unutduq. Bizi bəsləyən təbiəti, parçası olduğumuz canlılığı, zaman keçdikcə yox etməyə başladıq. İnsanlığın inkişafı, yox edici gücünün də inkişafı oldu.

Yüz min illik təbiət tariximizdə yalnız 300 ildə kompensasiyası qeyri-mümkün olmayan problemlər yaratdıq. 18- ci əsrdəki sənaye inqilabı və inkişaf bəhanəsi, öz ölümümüzü başladan gözəl bir bəhanəydi. Bugünkü inkişaf anlayışımız sənaye deyilən yox edici xoşbəxtlik tərəfindən formalaşdı. Dağ, daş, su və meşə ruhlarına inanan; hər şeyi bir canlı kimi görən atalarımızın əksinə heç bir şeyin həyat hüququna inanmaz olduq. Sənayenin istehlak ehtiyacını doyurmaq üçün, üzərində yaşadığımız dünyanı yox etməyə başladıq. Əslində inqilabın bir günahı yoxdur.  İnsan nə qədər maddi olaraq inkişaf etdisə, o qədər cəhalətin içinə batdı, mənəviyyatını unutdu. Onsuz da inkişaf o biri fərdlər üzərindəki iqtidarı simvollaşdırma edər. Yəni, bir inkişaf varsa, şübhəsiz, zərər çəkmiş olan biriləri vardır. Bir bərabərsizlik və ədalətsizlik olmalı ki, inkişaf olsun.

İnkişaf etmiş, qloballaşmış dünya inkişaf etmiş, qlobal problemlər gətirmişdir. Artıq gündəlik problemlərimizin yanında, inkişaf etmişliyin bizə gətirdiyi problemlərlə iç- içəyik. İnsanlıq problemləri dediyimiz inkişaf etmiş problemlər artıq hər birimizin gündəlik dərdidir.  Bunları sıralayaq:

Evimizi cəhənnəm vadisinə çevirməyək

Evimizi cəhənnəm vadisinə çevirməyək

1. İNKİŞAF ETMİŞ CƏHALƏT.

İnkişaf etmiş olduğunu sanan, özünü bəyənmiş cahillər dünyanın ən böyük problemidir. Bu qrupda özünü digərlərindən üstün görən insanlar vardır. Bu gün bütün dünyaya güc tətbiq edən – çox mədəni millətlər ən böyük dərdimizdir. Çox ağıllı olduqlarını zənn edib hərəkətlərini sorğulamadıkları üçün idarədən çıxmış dağıdıcı bir güc halını almışdır. Ümumiyyətlə, ən böyük problem olaraq neft, su, qida göstərilir, ancaq ən böyük problem bunları xərcləyən – israf edən insanlardır. Dünyanın geri qalanına görə hər şeyi 10 ila 100 qat daha çox istehlak edən ABŞ-ı ələ alaq. ABŞ bütün dünyaya hökm edən inkişaf etmiş bir gücdür. Geri qalmış yerlərdə demokratiyanı bərqərar etməsi ilə tanınır. Kimsəyə zərəri olmayan kəndliləri bombalayaraq dünyanın xilasını bəyan edər. Halbuki ABŞ vətəndaşı gündə 1 saat israf etmədən yaşasa dünyadakı ehtiyaclar azalar. Geri dönməyəcək bu qaynaqların istehlakı ilə ABŞ dünyanı yox etməkdədir.

Yalnız ABŞ  deyil, bütün qərb və onun həyat tərzini mənimsəyən bizim kimi səfil ölkələr də bu cəhalətin hissəsidir. Heç bir şəkildə geri gəlməyəcək neftin və suyun heç bir məhdudiyyət olmadan xərclənməsi, ancaq inkişaf etmiş bir cəhalətdə mümkündür. ABŞ vətəndaşı gündə 600 litr su istifadə edərkən, Afrikada 2 litr su tapa bilmədiyi üçün ölən insanlar vardır. Dünyanı qurtarmaq adına başqalarını deyil, ilk öncə özümüzü islah etmək lazımdır. Dünyanı qurtarmaq üçün təcili olaraq özümüzə baxmalıyıq.

Dünya her birimizə yetəcək qədər geniş...

Dünya her birimizə yetəcək qədər geniş…

2. YOXSULLUQ.

Dünyanın ən zəngin 85 kişisi, dünyanın yoxsul yarısı qədər zəngindir. Yəni, 85 adam 3.5 milyard insan edir. Bu necə ola bilər? Bir insanın necə bir qabiliyyəti ola bilər ki, 42 milyon adama bərabər olsun? Bu nizamda səhv bir şeylər olduğu qətidir. Təbii qavrayış da səhv. Yoxsul olan kimdir? Yoxsulluq əslində zənginlərə məxsusdur. Bu nizamın memarları düşüncə yoxsuludur ki, aclıqdan milyonlarla insan ölərkən, yalnız insanlığı deyil, təbiəti də yox edən zənginlər öz sonlarını hazırladıqlarından xəbərsizdirlər. Kasıb, yoxsul xalq su və yemək ilə sonsuza qədər yaşayar. Ancaq, zənginlər bir gün gəlib, fərqinə varamadıqları qiymətli qaynaqlar tükənincə qərbli sənaye onlara yardım etməyəcəkdir. Böyük sərmayənin yoxsulluğu qarşısı alınmaz bir hal almışdır. İstehlak xəstəliyi müalicə edilə bilməz haldadır. Bu mərhəmətsiz təbiət qatillərinə artıq dur deməyin zamanı.

Bizə həyat verən planetimizə onu çirkləndirməklə təşəkkür etməyək..

Bizə həyat verən planetimizə onu çirkləndirməklə təşəkkür etməyək..

3. ƏTRAFI ZİBİLLƏMƏ.

Bildiyimiz zibil. Sənayeləşmiş ölkələrdə adambaşına 3 kq zibil düşür. Təbii qaynağı istifadə edilməz hala gətiririk. Zibil bir insanlıq icadıdır. İnsanlığın da sonunu gətirəcək. Təbiətdə bir şeyi istifadə edilməz hala gətirən tək canlı bizik. Zibil deyə bir şey niyə mövcud olsun ki? Zibil, sənaye inqilabına qədər yoxdur deyiləcək qədər az idi. Inkişaf və istismar yalanlarıyla özümüzü məhv etdik. Dünyadakı mədənlər bu sürətlə gedərsə 50 il içində tükənəcək. Bütün zibillər gələcəyimizi məhrum etdiyimiz həyat imkanıdır. İsrafçılığın göstəricisi olan zibillərə dur demək mümkündür. İstəklərə görə deyil, ehtiyaclara görə hərəkət edək. Qablaşdırmanı ən aza endirib, zibil hesab etdiklərimizin yenidən istifadə edilməsi üçün zəmin yarada bilərik. Zibilə atdığımız çox şey yenidən istifadə edilə bilər. Yığıb bələdiyyə və qeyri-hökumət təşkilatlarına təslim edə bilərik. Bizə lazım olmayan əşyalar isə bir çox insanın ehtiyacı ola bilər. Atmaq yerinə bağışlamağı təcrübə edə bilərsən. Ən əhəmiyyətlisi də, zibilin xilası lazım olan bir şey olmaqdan çıxmasıdır. Zibildən heç bir zaman xilas ola bilmirik . O israf etməmizdən dolayı özümüzə verdiyimiz bir zərərdir. Bunu nəzərə alsaq daha az tullantısız bir dünya mümkün ola bilər.

DİGƏR …

Savaş, xəstəlik, təhsil, demokratiya, əhali, enerji, su, qida, ətraf filan, filan… Bunların hamısı inkişafa bağlıdır. Savaş, xəstəlik, təhsil və s. problemləri hər zaman var idi. Tarix boyunca bu problemlərlə başa çıxdıq. İndi başa çıxmalı olduğumuz tək problem var: İnsanlıq problemləri və evimizi qorumaq. Gəlin təşəkkürümüzü laiqli şəkildə edək!

Mənbə : www.dmy.info
Hazırladı : Fidan Eyvazzadə

Beyenmeler
0   3  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +12 (from 12 votes)

Fidan Eyvazzadə

Fitret.az yazarı. Müəllim.

 
Facebook

VİLHELM REYX, “DİNLƏ, KİÇİK ADAM”

VİLHELM REYX, "DİNLƏ, KİÇİK ADAM"Vilhelm Reyx ( 1897-1957), Amerikalı psixiatr, Psixoanalizin Avropa məktəbinin banilərindən biridir. “Faşizmin kütlə psixologiyası”, “Şəxsiyyət təhlili” kimi çox tanınan və eləcə də digər diqqətə dəyər kitabların müəllifi olsa da, əsərləri zaman-zaman qadağan edilmiş, yandırılmışdır. “Dinlə, Kiçik Adam” adlı  kitab elmi bir əsər deyil, oxucu ilə səmimi söhbətdir. 1946-cı ildə akademik dairələr üçün yazılmış bu kitabı, müəllifin geniş kütlə üçün çap etdirmək niyyəti olmamışdır. Bu sadəcə olaraq, naturalist alimin və həkimin, uzun illər boyunca, əvvəlcə uşaqsayağı bir saflıqla, daha sonra böyük bir heyrətlə və nəhayət dəhşət içində araşdırmaqda olduğu “kiçik adam” la bağlı öz daxilindəki qarmaşıq fikirləri sistemləşdirmək cəhdi olmuşdur.

KİTABDAN SEÇMƏLƏR:

“Təbii və pozulmamış fərd, bütün insanların təbii olduğuna inanır və ona görə davranır. Epidemiyali fərd isə bütün insanların yalan söylədiyinə, çapıb-taladığına, başqalarını aldatdığına və üstünlüyü ələ keçirmək cəhdiylə çırpındığına inanır.”

“Qorxudulmuş olmaq əvəzinə azad yaşamaq, fəndlər işlətmək əvəzinə səmimi   davranmaq, bir oğru kimi gecənin qaranlığında sevmək əvəzinə açıq-aşkar sevə bilmək düşüncələrini özünə yaxın buraxmırsan.”

“Səndən fərqli olaraq böyük adamın həyatının məqsədi varlanmaq, övladlarına ictimai nüfuzlu nikah qıymaq, siyasi karyera əldə etmək, adının əvvəlinə bir çox böyük sözlər əlavə etmək və ya Nobel mükafatı almaq deyil. Böyük adam səndən fərqləndiyinə görə ona “dahi” və ya “qəribə” deyirsən. Halbuki, o, özünü dahi yox, sadəcə adi bir canlı hesab edir. Sən ona “asosial” bir insan kimi baxırsan, çünki böyük adam sənin düşük boşboğazlıqlarınla keçən “qonaqlıq”larına getməkdənsə təklikdə otağında öz-özünə düşünməyi və ya laboratoriyasında işləməyi üstün tutur. Pulunu sənin kimi hissə sənədinə yatırmayıb, elmi araşdırmalarına xərclədiyi üçün ona dəli deyirsən. Kiçik Adam, sən drəin bir ümidsizliklə sadə və dürüst bir insanı “normallığın” bir pillə aşağısında olan özünlə, yəni “homo normalis” lə müqayisə edərək “anormal” hesab edirsən. Sən onu özünün təhrif olunmuş tərəzinə qoyursan və sənin normallıq standartlarına uyğun gəlmədiyini görürsən.”

“Sən düşüncələrinin səhv olub-olmadığını özündən heç vaxt soruşmadın. Qonşunun düşüncələrin haqqında nə deyəcəyini ya da dürüstlüyün sənə çox pula başa gəlib gəlməyəcəyini soruşdun, Kiçik Adam, sən özündən sadəcə bunu soruşdun, başqa heç nə.”

“Mənə qulaq as, Kiçik Adam: Səndə olan yaxşı və dəyərli şeylərə qarşı həssaslığını itirmisən. Sən bu yaxşı hissləri yerindəcə boğursan. Başqalarında, yəni uşaqlarında, arvadında, ərində, atanda və ananda nəsə böyük və yaxşı bir şey hiss edəndə onlardakı yaxşı şeyləri də öldürürsən. Sən kiçiksən və kiçik qalmaq istəyirsən.”

“Kitabxanaya getməklə davaya baxmaq arasında seçmək məcburiyyətində qalsan, heç şübhəsiz davanı seçərsən.”

“Xoşbəxtlik yaratmağı, ondan həzz almağı və onu qorumağı heç vaxt öyrənmədiyinə görə cəsarətin və dürüstlüyün nə olduğunu bilmirsən.”

“Sən ancaq yeməyi axıra kimi tıxmağı yaxşı bacarırsan, amma yaradıcılıqdan məhrumsan. Məhz buna görə beləsən, buna görədir ki, həyatın boyunca darıxdırıcı bir ofisə və ya bir rəsm masasının başına qapanırsan, əyninə dəli köynəyi keçirirmiş kimi barmağına evlilik üzüyü keçirirsən. Və buna görə də uşaqlara nifrət edən bir müəllimsən. İnkişaf yoxdur səndə, yeni bir düşüncə yaradıcılığına imkan yoxdur, çünki sən ancaq bu günə kimi alırsan, bir başqasının gümüş nimçədə təqdim etdiyi şeyi ancaq qamarlayırsan.”

“Sevginin, əməyin və biliyin vətəni yoxdur, gömrük nəzarətindən keçməz bunlar, uniforma tanımaz. Onlar universaldır və bütün insanlığı ehtiva edər. Ancaq sən kiçik bir vətənpərvər olmaq istəyirsən, əsl sevgidən qorxursan, çünki işinə qarşı olan məsuliyyətdən, bilikdən qorxursan. Buna görə də sən ancaq başqalarının sevgisini, əmək və biliyini istismar etməkdən başqa bir şey bacarmazsan, bunları özün əsla yarada bilməzsən. Buna görə də öz xoşbəxtliyini aydınlıqdan ürkən bir gecə oğrusu kimi oğurlayırsan və buna görə də başqalarının xoşbəxt olduğunu görəndə qısqanclıqdan partlayırsan.”

“Azadlığı həyasızlıqla səhv salmaq köləliyin özünəməxsus xüsusiyyətlərindəndir.”

“ Bundan sonra həyatın üçün kitabxananın boks döyüşündən daha vacib olduğunu anlamağa başlayacaqsan; meşədə düşünə-düşünə gəzməyin küçələrdə mərasim yürüşü etməkdən daha vacib olduğunu, sağaltmağın öldürməkdən, sağlam bir özünə inamın milli şüurdan daha vacib olduğunu və təvazökarlığın bir sıra boş hay-küydən daha yaxşı olduğunu anlamağa başlayacaqsan.”

“Bu gün atdığın hər addım, sənin sabahkı həyatındır.”

“Heç bir böyük amala pis və alçaq üsullarla çatmaq olmaz.”

“Özünə baxmaq cəsarətinə sahib olsaydın, fransız, alman ya da afrikalı bir yerli olsan belə, özünü hər yerdə tapa və tanıya bilərdin.”

“Hər şey səndən və sənin sağlam və ya yalnış fikirlərindən asılıdır.”

“Sənin gözündə həyat rifahdan, sevgi puldan, azadlıq isə partiya xəttindən və ictimai mövqedən daha böyük məna daşıyanda həyatın gözəl və təhlükəsiz olacaq. Bethoven və Baxın musiqisinin əhvalı sənin bütün həyatının əhvalına yansıyanda ( bu sənin daxilidə var, Kiçik Adam, sadəcə mövcudluğunun dərinliklərində gömülüdür) həyatın gözəl, düşüncələrin harmoniya içində, hisslərin sabit olanda, öz həyatının gənclik və qocalıq dövrünün fərqinə varmağı öyrənəndə, nəhayət, böyük cinayətkarların və döyüşçülərin yox, böyük adamların düşüncələrini daxilində duya biləndə, müəllimlərin siyasətçilərdən daha çox əmək haqqı qazananda, qadınla kişinin arasındakı sevgiyə nikah kağızına etdiyindən daha çox hörmət edəndə həyatın gözəl olacaq.”

“Sən öz sənətinlə məşğul olanda taxta oymaqdan, binalar tikməkdən, rəsm çəkməkdən, tarlanı becərməkdən ruhlananda, bu işləri sevərək görəndə çox böyük olursan, Kiçik Adam. Mavi səmanı, bir ceyranı, yaşıl çəmənləri örtən qar dənələrini sevgi ilə, məmnunluqla müşahidə edəndə böyüksən. Musiqidən, rəqsdən zövq alarkən, uşaqlarının böyüməyini xoş nəzərlərlə müşahidə edərkən sən böyüksən. Günəş və planetlər sisteminin hərəkətlərini müşahidə edərək səmada baş verənləri öyrənmək istəyəndə və ya kitabxanaya gedib başqa insanların həyat haqqında nələr düşündüyünü oxumaq istəyəndə böyüksən.”

Hazırladı: Fidan Aslanova

 

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +20 (from 20 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook