ZİYALI VƏ SİYASƏT

Xüsusi

1. “Ziyalı” sözünün indiki qavramı bizə Rusiy’dan gəlib. Rusiya’da “интеллигент/интеллигенция” qavramını (sözün özünü də) ilk dəfə 1866-cı ildə Pyotr Boborıkin adlı bir publisist işlədib. Məqsəd – Avropadakı intellektualların akademik çalışmalarına qarşı, Rusiya’nın “öz yolu, öz taleyi” gümanına uyğun, yalnız özünü ifadə etməyi deyil, həm də “vətənin dərdini” düşünən, Orta Çağların cəngavər birliklərinə oxşar mənəvi ruh daşıyıcısı sayılan bir ortamın, ənənənin yaradılması oldu. Rusiya’da intellektual çevrənin olmadığına görə (akademik azadlıqların olmaması ucbatından), “intelektual” yerinə, “intelligent” sözü işlədilməyə başladı.

2. Yaradıcı adamların (rəssamların, bəstəkarların, filosofların, yazarların və s.) üzərinə, onların daşıya bilməyəcəyi yük qoyuldu – onlardan siyasi mövqe gözləməyə başladılar. Yaradıcı adamlar, tarixin bütün dönəmlərində, ya bazardan, ya da dövlətdən asılı olublar. Rusiya’da, eləcə də bizdə, bazar inkişaf edə bilmədi, ona görə də buralarda yaradıcı adamlar dövlətdən asılı duruma düşdülər.

3. Bununla belə, “intellektual asılılıq” adlanan bir şey var. Rusiya’dakı intelligentsiya (ziyalılar) Qərbin intellektual asılılığında qaldılar (ideyalar Qərbdən gəldiyinə görə). Buna görə də Rusiya ziyalıları haqqında belə bir fikir möhkəmləndi: “Rusiya ziyalılığı – bir tərəfdən məqsədlərinin prinsipiallığıyla (идейность задач), o biri tərəfdən prinsiplərinin bünövrəsizliyilə (беспочвенность идей) seçilən bir ənənədir”.

4. Mişel Fuko’nun “İntellektuallar və hakimiyyət” başlığı altında çıxmış məqalələr toplusunda belə bir rəvayət var: “Sual – Nasistlər Paris’i işğal edəndə, Pikasso nə edirdi? Cavab – Kafedə oturub alma şəkli çəkirdi. İbrət – Pikasso nə etməliydi? Fırçayla tankların qarşısına çıxmalıydı?”

5. Yaradıcı adamları rahat buraxın ki, özünüz də rahat ola biləsiniz. Onlardan siyasi mövqe gözləməyin. Rusiya’dan bizə gəlmiş “ziyalı” qavramından əl çəkin. Ölkənin inkişafı üçün intelligentsiya yox, intellektuallar – yəni, vətənin dərdini çəkməkdən, siyasi yandaşlıqdan azad düşüncə adamları gərəkdir.

Müəllif: Erkin Qədirli

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +3 (from 3 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

İQTİDAR VƏ HƏQİQƏT

Xüsusi

Bir var hər hansı bir iqtidarı ərsəyə gətirən həqiqət(lər), bir də var artıq ərsəyə gəlmiş iqtidarın öz istehsal etdiyi həqiqət(lər).

Bəli, kütləni idarə etmək üçün həqiqətlər lazımdır. Əslində kütləyə həqiqət deyil, iqtidar lazımdır.  Çünki iqtidar sabit olmaq istər, davamlı və az qala əbədi. Həqiqət isə dəyişən və dəyişdirəndir. Kütlə də sabit olanın yanında olmaq istər. Çünki həqiqət qorxuludur. Çünki dəyişkəndir. Hər dəyişkənlik böyük bədəllər tələb edir. O üzdən kütlə elə iqtidarın istehsal etdiyi həqiqətlərlə yetinir.

Bəli, həqiqət dəyişkəndir. Çünki həqiqətin təzahürü uzun zaman fonunda baş tutur, anlaşılır. Zaman demək isə axıb getmək, dəyişmək, yenilənmək deməkdir. Ağrılı və sancılı bir yenilənmə, dəyişmə. Dəyişməyən tək həqiqət, hər şeyin zaman içində dəyişərək yenilənməsidir. Gəlin baxaq; günümüzdə həqiqət anlayışına biçim verən elmdir. Elmin isə hazırda kainat üçün ən böyük həqiqəti təkamül və nisbilikdir. Ki, hər ikisi özülüyündə dəyişikliklə sıx bağlıdır, onu ehtiva edir.

iqtidar və həqiqətQayıdaq həqiqətə və onun fonunda iqtidar və kütləyə. İdarə edən və idarə olunanlara, onların münasibətinin ümumi xəttinə. Hər bir iqtidar bir həqiqətdən doğur, hökm sürür və tarixə qovuşur. Kütlə hər şey kimi ondan da doyur, bezir. Bəlkə də bu, elə təməl dediyimiz həqiqətin bir şərtidir. Məhz bu süjet üzrə baş tutmaqdadır hadisələr.

Bəs nə zaman kütlə iqtidardan, dolayısı ilə onun həqiqətlərindən doyur, bezir?
Nə zaman iqtidar zəifləyir, ölür və tarixə qovuşur?

İqtidarı ərsəyə gətirən təməl həqiqətlə bu iqtidarın istehsal etdiyi həqiqətlər arasındakı məsafə daraldıqca bu baş verir. Bir növ, təməl həqiqət üzərinə qalaqlanmış istehsal həqiqətləri istehsal olduqca xaric üçün çoxalır, özülyündə isə tükənir. Xaric üçün çoxalıb qalaqlanan həqiqtələr öz ağırlığı altında kənarlara sürüşməyə başlayır. Dibə endikcə təməl həqiqət görsənməyə başlayır. Ziyalılar (intellektuallar) da məhz bu sürüşməni sürətləndirənlərdir. Həqiqətin təbiətində təhlükə var. Bax iqtidar da öz həqiqətlərinin təhlükəsi ilə üzləşir zaman-zaman. Az qala özü-özünü süquta yetirir desək yanılmarıq. Sadəcə sonu qoyan təməl həqiqətə daha tez çatan başqa (digər) bir gələcək iqtidar olur. Bu üzdən bu iqtidarı o iqtidar yıxdı deyə düşünürük. Bu prosesdə hamı oynayır öz rolunu, öz payını.

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov
(Ekber Hocanın mühazirəsindən anladıqlarım və qeydlərim)

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +7 (from 7 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

MASKA ARXASINDAKI HƏQİQƏT

Xüsusi

qədərin səsiTotalitar mühafizəkar bir rejimin hökm sürdüyü ölkədə xalq standartlaşdırılmış, azadlıqları əllərindən alınmış və hökumət tərəfindən təyin olunduğu şəkildə yaşayacaq vəziyyətə gətirilmişdir. Hökumət “Göz”, “Qulaq” və “Burun”dan ibarət orqanların rəhbərliyini təmin edən “Baş”dır. Tək media orqanı vardır, o da “Ağız”da yer alan “Qədərin Səsi”dir. Qədər-i ancaq köhnə toplama düşərgəsinin komandiri Prothero səsləndirir, xalq bu səsə elə alışmışdır ki, onu kompüterlərlə mükəmməl bir şəkildə işlədilən sistemin parçası zənn edər. Ta ki O gələnə qədər … Özünü “V” deyə adlandıran qəhrəman. O, anarxist hərəkətlərinə Guy Fawkesə mesaj edərək başlayır və parlament binasını havaya uçurdur.

V, o dövrdə tətbiq olunan irqçi siyasətlər və totalitar rejimin təhdid olaraq gördüyü marjinal seqmentdən olması səbəbiylə zənci, homoseksual, Yəhudi və sosyalistlərlə birlikdə Larkhill toplama düşərgəsinə götürülmüş bir məhkumdur və üzərində tibbi təcrübələr edilmişdir. Onun kimilərinin sonu qorxunc bir ölüm olarkən V üçün vəziyyət fərqli olmuş, şəxsiyyəti cazibədar hala gəlmiş, baxışları dəyişmiş, yeni bir anti-qəhrəman doğulmuşdur. V-nin qırdığı ilk zəncir gül yetişdirdiyi vəsaitlərlə partlayıcı düzəldib həbsxanadan qaçması olmuşdur.
V özünü başdan yaratdığında ortaya son dərəcə intellektual, düşüncələrinin arxasında fəlsəfi ayırmaları olan, qisasçı və romantik bir adam çıxmışdır. Kölgə salonu adını verdiyi evində cədvəllər, divarlara həkk olunan mənalı sözlər, kitablar, vallar və bir də musiqi qutusu vardır.

– Bu İnanılmaz! Bütün bu şəkillər və kitablar … Belə şeylərin var olduğundan belə xəbərim yox idi.
– Olmasını da gözləmə. Mədəniyyəti ortadan qaldırdılar … Bir ovuc ölmüş gül kimi qırıb atdılar …

VforVendetta-evey xilasBir gecə, V, polis dövlətinin qoruyucusu barmaq adamlarının şiddət və təcavüzündən on altı yaşında gənc bir qızı qurtarar. O qız Evey Hammonddur, filmi izləyənlər üçün Evey, Natalie Portman olaraq yaddaşlara həkk olunmuşdur.
V, Eveyi bənzər keçmişi və fərqli düşüncə quruluşundan ötəri seçmiş və öz üsullarıyla ondan bir başqa V yaratmaq istəmişdir. Təbii Evey də həqiqətən istəsə … V-nin üsulları qisasçılıq şəxsiyyətinin bir əks olunmasıdır sanki Evey’nin özü kimi hiss etməsi və başkaldırısının səmimi olması üçün onu müxtəlif imtahanlardan keçirər, həqiqəti ağrıyla, iztirabla və gerçək xatirələrlə öyrədir. Evey boğulduğunu düşündüyündə V artıq nəfəs almağı öyrəndiyini söyləyir.

– Məni sevdiyini söyləyirsən, amma sevmirsən. Çünki məni qorxudub zarafat olsun deyə mənə işgəncə edirsən. Məni azadlığıma qovuşdurmaq istədiyini söyləyib həbs edirsən…
– Onsuzda həbsdəsən. Həyatın boyunca həbsdə olmusan.
– Həbsdə deyildim! Xoşbəxt idim!
– Xoşbəxtlik həbsdir, Evey. Xoşbəxtlik ən hiyləgər həbsdir. Həbsdə doğuldun, Evey. O qədər həbsdə oldun ki, çöldə bir dünya olduğuna inanmırsan artıq. Bu həyatının ən əhəmiyyətli anı. Qaçma ondan.

Xalq mediaya inanmır. Amma tək xəbər qaynağının “Qədərin Səsi” olması səbəbiylə başqa bir yerdən də xəbər ala bilmir. V məhz bu səbəblə işə, əvvəl həqiqəti dəyişdirən, parçalayan və qaraldan Qədərin Səsini ələ keçirməklə başlayır. Onu ələ keçirərək tez-tez xalqa xitab edər, havaya uçurduğu binalar və medianın əlində tutduğu gücün və onun şiddət hizmətkarı barmaq adamlarının yenilməz olmadığını göstərir, öz içlərində intriqaları ortaya çıxarar.
Eyni zamanda, rejimin yaratdığı dünyada qadınlara ikinci sinif insan rəftarı edilməkdədir. Evdə şiddət görürlər, dul qalan bir qadın cəmiyyət xaricinə sövq edir, gecə klubunda pis şərtlərdə işləmək məcburiyyətində qalar, yoxsul gənc qadınlar gecələri fahişəliyə sürüklənir, yalnız hökumətdə vəzifəli Helen Heyer güclüdür, toxunulmazdır. Toxunulmaz həmişə yaxşı şərtlərdə yaşayır və şərtləri təhdid altına girdiyində qəribə insani reaksiyalar göstərirlər. Bunlardan ən ironik olanı farfordan körpə kolleksiyası düzəldən komandir Prothero’nun V-nin bu fiqurları sobaya atmasına qarşı göz yaşları ilə mərhəmət dilənməsidir.

– Təqdirə şayan bir maraq, komandir. Yenə də qəribə deyil mi? Farfor və plastikə bu qədər maraq göstərib … Ət və qanı vecinə almamaq.

evey-vendettaV bir tərəfdən də Göz-ü, Qulağ-ı, Burun-u narahat edəcək sui-qəsd cəhdlərində bulunur. Baş əmrlər yağdırır, xalq onlara nə qədər möhtac olduğunu görməlidir. Güclə elə sərxoş olmuşdur ki, bunu görməyənlərə ya da görmək istəməyənlərə əsla mərhəmət göstərməyəcəklərini qışqırıb durur. Halbuki sarsılan iqtidarı ilə Baş-a ağrılar girmişdir artıq. Bu ağrılar eyni ssenarini təkrar edər; ağrılar yüksəldikcə şiddətin dozası artırılır, təzyiqə, susdurulmağa çalışılır, ancaq üvertüra (Pyotr Çaykovskinin “1812-ci il”) başlamışdır belə …
Nüfuz ayaqlarının dibindəki xaosu ilk fərq etdiyində nizamlı görünüşünü qurtarmaq üçün ən alçaq planlarını nəzərdən keçirir. Xalq hökumətdən deyil, hökumət xalqdan qorxmalıdır.
Eveynin təhsili tamamlanır. Bədəni və prinsipləri arasındakı seçimi bütün soyuqqanlılığıyla qanunlarından yana istifadə edir. Kölgə salonunda keçirdiyi müddət ərzində intellektual təcrübəsini də artırmışdır, qurduğu cümlələrə təəcüblənər və romantika davam edər.

– Dünyaya Valerienin sahib olmasını istədiyi şeyləri verəcəyəm.
– Güllər
– Bir çox gül…

V, döyüşdə kökünün tükəndiyi düşünülən xüsusi bir gül yetişdirər və kölgə salonunda tez-tez Evey ilə rəqs edərlər. V yaxınlaşan xaos üçün domino daşlarından bir V düzəltmişdir, tez-tez daşların narahatlığını dilə gətirir və ironik bir şəkildə 5 noyabrı gözləyər …

– Səssiz yığınlara güvənmək çox işə yaramaz Evey. Səssizlik kövrək bir şey. Ən kiçik bir səs-küylə pozular.
– Səs, əvvəlindəki səssizliyə bağlıdır. Susqunluq nə qədər yoğundursa, göy gurultusu o qədər sarsıdıcı olur. Əfəndilərimiz xalqın səsini əsrlərdir eşitmədi, Evey …
– Avtoritar anlayışla idarə olunan cəmiyyətlər hamılıqla konki sürmək kimidir … Mədəniyyətin kövrək qabığının altında soyuq xaos çalxalanır və bəzi yerlərdə buz çox nazikdir.

v-for-vendettaV hekayəsini Baş-a çatdırır. Toplama düşərgələrindən bəhs edən bir gündəlik ələ keçirilir. Qeydlərin necə yox edildiyinə, amma yaddaşlardan heç silinmədiyinə şahid olunur. V-nin sözləri şairanəlik ehtiva edir ,maskayla xarizması bu həyata dair iddialı düşüncələr daşıyar, tamaşaçıları ürəkləndirər və onda həmişə bir az yumor və romantika olmuşdur. Güllər qırımızı, bənövşələr mavi. Hər şey mümkün, heç bir şey həqiq deyil.
İqtidar öz qurduğu nizamın xaricinə çıxan səslərdən, tələblərdən heç xoşlanmaz. İdarəetmə üsulu tək tərəflidir, müxtəlifliyə, fərqliliyə əsla yer verməz, çünki onu anlaya bilməz, öz sistemi içində kodlaşdıraraq idarə etməz. Varlığını güc üzərinə qurmuşdur. Gücü sarsıdacaq ən kiçik bir şeyi dozası artırılmış şiddətlə basdırar. Hər kəs bir piyadadır və ona möhtacdır. Marjinallar terroristdir, iqtidar onları öldürmək istər, bacarmazsa öldürməyi diləyəər. Oxşarını V-ə etməyə çalışdığı kimi … Onu öldürməyə çalışanlar üçün V-nin çox məşhur bir sözü var:

Məni öldürə biləcəyinizi sanırsız? Bu geyimin altında ətdən, sümükdən öldürüləcək bir şey yoxdur. Yalnız fikir var. Fikirlərə güllə işləməz.

Filmin sonu V-nin atdığı azadlıq toxumlarıyla formalaşır, hər tərəfə rəng qatan yenə o güllərdir, V-nin cənazəsi təşkil olunur və maska ​​hiyləgərcə gülümsəməyə davam edər.

Mənbə: filhakikat.net
Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +5 (from 5 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

QADINLARIN GÜC ARZUSU

Xüsusi

 

qadınlar-güc-təkamülTəkamül deyir ki, sevgi nəsil artırma üçün ən yaxşı “namizəd”in seçilməsi duyğusudur, instiktiv olaraq. Bundan yola çıxıb tarixin sevgi və qadın kişi qarşılıqlı əlaqəsinə bir baxış edin. Belə görünür ki, tarix boyu sevginin, cinsi münasibətə hazırlıq prosesinin başlaması mərhələsi (etkiləmə, aşiq etmə) təxmini eyni xarakterə malik olub. Ən yaxşı namizədin seçilməsi üçün qadın instiktiv olaraq, əsasən, gücə önəm vermişdir.

Çox əski dövrlərdə qadınlar üçün fiziki qüvvəsi çox olan kişilər cəlbedici sayılırdı. Çünki əzələsi çox olan kişi güclü idi. Sonradan bu yerini ovçuluqda məharətli olan, tayfalara başlıçılıq edən kişilərin ideal kişi obrazı olmasına verdi. Güc artıq hakimiyyətlə təmsil olunmağa başlayırdı. Dövlətlərin yaranması ilə bu proses daha dərinləşdi və gücü təmsil edən xüsusiyyətlər bir qədər dəyişməyə başladı. Artıq birbaşa ibtidai güc, böyük bədən quruluşu yox, döyüşlərdə sərgilənən güc və hakimiyyətdə yer alma cəlbedici olmuşdu. (Yunan sivilizasiyası burada ayrı təhlil edilməlidir). Getdikcə cəmiyyətlərin inkişafı ilə ağılın gücü təmsil etməsi artmağa başladı. Feodalizmdən sonra güclülüyün ənənəvi hakimiyyətlə yanaşı, varidatın çox olması ilə də təmsil olunması genişləndi. Bir qədər də tarixdə irəli getdikdən sonra, mədəniyyətlərin inkişafı ilə siyasi və ictimai mövqenin rolu artmağa başladı. Artıq təkcə ənənəvi hakimiyyət və maddi imkan yox, siyasi və sosial mövqe, eyni zamanda da müəyyən kütlə arasında təhsil və mədəniyyət səviyyəsi cəlbedici kişi obrazında həll edici olurdu. Bundan sonra ağılın, daha doğrusu ağılla əldə edilmiş gücün önəmi artmağa başladı. Yəni, gördüyünüz kimi bütün tarixi dövrlərdə qadın-kişi münasibətində əsas amil güc olmuşdur, sevgi və ailə münasibəti də bura aiddir. Tarix dəyişdikcə gücün ifadə vasitələri də dəyişmiş, müxtəlif formalar almışdır, amma özək eyni qalmışdır.

qadın-gücMüasir dövrə baxdıqda isə narahat edici bir amil var. Təkamülə əsasən, qadın-kişi münasibətində (əslində, ümumi insanların münasibətində) intellekt, mədəniyyət və sosail mövqe əsas önəmə sahib olmalıdır. Düzdür, digər amillər də yer tutmalıdır, amma bu 3-ü gücün əsas ifadə vasitəsi sayılmalıdır. Amma bugünki gənclərin “zövqlərinə” diqqət yetirdikdə bunu görmək olmur. Sanki, sivilizasiya geriyə təkamül etmişdir. Gücü fiziki qabiliyyət təmsil etməyə başlayıb. Amma bunun keçmişdə olanla(qeyd etdiyim ibtidai insanlar) fərqi odur ki, artıq kobud və yöndəmsiz güc yox, xüsusi forma verilmiş bədən formaları cəlb edici olmağa başlayıb. Oğlanların son vaxtlarda bədən inkişaf etdirmə zallarına axını da buna bağlıdır, tələbat artıb. Güclü bədən quruluşunun və kobud gücün cəlbediciliyi artıb. Artıq buna ibtidai insana qayıtmaqmı yoxsa, keçilməsi gərəkən bir ara mərhələmi deyim, bilmirəm. Bununla yanaşı, maddi vəziyyətin də önəmi çox artıb. Varlı insanlar nəciblik, intellekt, insanlıq, mədəniyyət kimi digər amillər nəzərə alınmadan daha çox dəyər görməyə başlayıblar. Bu da təkamüldə gerilik əlamətidir. Əqli və mənəvi təkamülü təmsil etmir. Görünən odur ki, digər sahələrdə olduğu kimi, cəmiyyət münasibətinin əsas strukturu olan qadın-kişi münasibətində də üst insandan uzaqlaşma, bayağılaşma və ibtidailəşmə sezilir. Ümumi insan xarakterində də bunun baş verməsi müharibələri, intriqaları, vəhşilikləri artırır. İnsanlar bayağı həzlərə meyil etməyə, xislətindən uzaqlaşmağa, ibtidai insan gücünə yiyələnməyə başlayırlar. Sadəcə həyəcan siqnalı uzun müddətdir ki, çalır, amma biz qulaqlarımızı qapamışıq…

Müəllif: Fərid Rüstəmzadə
Mənbə: senpudis.wordpress.com 

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +16 (from 16 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

BEYİN ÜÇÜN 20 TÖVSİYYƏ

1. Beyin, siz açıq havada olanda və ayaqüstə ikən daha yaxşı işləyir. Ayaqüstə olanda, insan beyninin 10 faiz artıq işlədiyi düşünülür. Həyatınızla bağlı önəmli qərarlar verəndə, açıq havada və ya təbiətdə vaxt keçirməyi yoxlaya bilərsiniz.

2. Yeriyəndə qolları yellətmək beynin fəaliyyətinə müsbət təsir göstərir. Önəmli qərarlarınızı açıq havada, qollarınızı sağa- sola yellədərək yeriyərkən verməyə nə deyirsiniz?

3. Xarici bir dil öyrənmək beyni gücləndirir. Hər gün bir neçə xarici ya da yerli yeni söz öyrənib, istifadə edə bilərsiniz. Lüğət oxuya bilərsiniz. Alış – veriş siyahısı və ya telefon nömrələrini əzbərləməyi yoxlaya bilərsiniz.

4. Zehni gimnastika/məşq edin. Bunun üçün müxtəlif bilməcələri həll edə bilərsiniz. Şahmat kimi zəka oyunları oynayın.

5. Gündəlik olaraq təkrarladığınız davranışlardan imtina edin. Bəzən telefonu sol əlinizdə tutun, çantanızı digər əlinizlə daşıyın, evinizə başqa bir yoldan gedin. Ən azından bir günlük televizor pultunu tez-tez istifadə etmədiyiniz əlinizdə tutun.

6. İntellektual zövqlərinizi inkişaf edtirmək üçün hər gün mütləq yaxşı bir aforizm antologiyasından bir neçə cümlə oxuyun. Beyninizi keyfiyyətli cümlələrlə qidalandırın.

7. Hər gün gözəl bir rəsmə və ya fotoya baxmağa çalışın. Estetik qavrayışınız, gördüyünüz estetik şeylər qədər inkişaf edər.

8. Sevdiyiniz bir musiqini bir müddət gözləriniz bağlı dinləyin. Klassik musiqinin zəkaya 7 xal əlavə edə bildiyi iddia edilir.

9. Gün ərzində ağlınızdan 60 min – 80 min arası düşüncə keçir. Bu düşüncələr nə haqqındadırsa, həyatınız da ona görə formlaşır. Unutmayın, beyninizdə ən çox nəyi düşünsəniz, həyatınızda da onu çoxaldarsınız.

10. Bir mövzu haqında düşünərkən, necə düşündüyünüzü də müşahidə edin. Düşünmək haqqında düşünmək, beyin və düşüncə gücünü artırır.

11. Yaxşı bir yuxu, keyfiyyətli bir beyin üçün şərtdir. Çox yatıram deyə, narahat olmayın. Eynşteynin, hər gün 10 saatdan çox yatdığı söylənilir. 24 saatı keçən yuxusuzluq beyində sərxoşluğa bənzər bir təsir yaradır.

12. Bol və təmiz oksigen beyin üçün çox önəmlidir. Beynimiz, ağırlıq cəhətdən bədənimizin 2 faizini meydana gətirdiyi halda, bədənə gələn oksigenin 25 faizini istehlak edir. Oksigensiz qaldığımız zaman ölümü həyata keçən ilk orqanımız beynimizdir. Otağınızın pəncərəsini açaraq özünüzə bol- bol oksigen ismarlayın.

13. Fərqli düşünmə tərzləri beyninizi inkişaf etdirir. Uşaqlar və heyvanlarla daha çox vaxt keçirin. Sizdən fərqli düşünən insanlarla danışın.

14. İstifadə edilməyən orqan paslanar. Davamlı olaraq televiziya seyr edərək beyninizi “aşağı sürətdə” işlətməyin.

15. Beynin ən təhlükəli tərəfi «əks səy» qaydasına əsasən işlədiyi anlardır. Başınıza gəlməsindən ən çox qorxduğunuz şeyə diqqətinizi versəniz, qorxduğunuz şey başınıza gələr. Buna «əks səy» qaydası deyilir. Beyin, diqqətin toplandığı hədəf mənfi olsa belə, bunu gerçəkləşdirmək üçün işləyir. İnsanlar qarşısında çıxış edərkən –görəsən həyəcanlanaram?- deyə düşünsəniz, həyəcanlanarsınız.

16. Beyni yoran monotonluqdur. Həyatınızı nə qədər rəngləndirsəniz, beyninizi o qədər şadlandırarsınız.

17. Beyin, qısamüddətli hafizədə beş-yeddi arasında məlumat üzərində işləyə bilər. Yeni bir məlumat gələndə, bu məlumatlardan birini atar. Buna «sehirli say» qaydası deyilir. Bu qayda pozulub, məlumat yüklənməsi nəticəsində beynimiz « xidmət xarici» olur. Həyatınızın ən böyük qərarlarını aldığınız zaman « başdan» yox, eynilə beşrəqəmli iki sayın üzərində vurma əməliyyatı apardığınız kimi bir kağız üzərinə yazaraq nə edəcəyinizi hesablayın.

18. Sağlam beyin, sağlam bədəndə olar. Fiziki gümrahlıq, zehni gümrahlığı gətirir. Uzun müddət hərəkətsiz qalmaq, zehini də hərəkətsizləşdirir. İdmanla məşğul olmağa, artıq çəkilərinizdən qurtulmağa diqqət edin. Kifayət qədər su için. Çünki insan beyninin 78 faizi su ilə örtülüdür.

19. Dərs çalışarkən ilk öyrənilənlər, son öyrənilənlər, tez-tez təkrarlananlar və maraqlı gələnlər ən çox beyində qalanlardır. Dərsləri qısa aralar verərək çalışmaq ağıllı bir işdir.

20. Bu həftə beyninizi daha yaxşı neçə işlədə biləcəyiniz haqqında daha çox düşünün. Unutmayın, beynimizi daha yaxşı işlətmək üçün istifadə edəcəyimiz orqan yenə də beynimizdir. “Ağlınıza başınıza toplayın” və istifadə edin.

Mənbə:       www.dersimiz.com
Hazırladı:    Fidan Aslanova

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +41 (from 43 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook