SİZİN TANRINIZ ÇOX KİÇİK TANRIDIR

heyzenberq-tanrıİnsanlar müxtəlif elmlərə yiyələnib həyatı, dünya və kainatı daha dərin anlamağa başladıqca onlarda ateistləşmə prosesi meydana gəlir. Dinlərdən imtina ilə başlayan bu proses, zamanla tanrının itirilməsi ilə əvəzlənir. Ağıl sahibi və düşünən insanlar üçün bu proses, kiçik tanrılardan imtinanın, böyük və həqiqi tanrıya, Allaha aparan yolun başlanğıcıdır. Eynilə Heyzenberqin dediyi kimi – “Təbiət elmləri bardağından aldığınız ilk qurtum sizi ateist edər. Ancaq bardağın dibində tanrı sizi gözləməkdədir”. Həqiqətə varmağın tək yolu yalanlardan və qəlib maneələrdən imtinada, kiçik tanrılardan qurtulub böyük və uca olana doğru yol almaqdadır. Kiçik tanrılardan qurtulma ifadəsini daha yaxşı anlamağımız üçün 16-cı əsrdəki bir hadisəyə nəzər yetirək.

Günəşin və planetlərin yerin ətrafında dövrə vurduğu qəbul edilən dövrlər idi. İncildəki yazılara, kilsə rəhbrələrinin danışıqlarına əsasən bütün planetlərin və günəşin yerin ətrafında dövrə vurması, sonlu göy cisimlərinin yalnız insanlar üçün yaradılması fikri inkar edilməz hala salınmışdı. Tanrının varlığını və İncilin müqəddəsliyini isbat edərək gücü, idarəetməni əldə saxlamaq istəyən kilsə rəhbərliyi, eləcə də din adamları hər yola əl atır, bütün elmi tapıntıların əsrlər öncə incildə bildirildiyini vurğulayaraq öz iqtidarlarının toxunulmazlığını təmin edirdilər. Təbii olaraq, onların səltənətinə zərbə vura biləcək heç bir yeni fikir qəbul edilmir, yenilikçi elm adamları ən ağır cəzalara məhkum edilirdi.

Rahib olsun deyə kiçik yaşlarından kilsəyə təhvil verilmiş, zamanla şübhə və sualları yaranan, kilsələrin yasaq etdiyi elmi kitabları xəlvət oxuyan Cordano Bruno adlı bir gənc, elmə olan marağından və yerin günəş ətrafında dövrə vurması fikrindən dolayı kilsədən qovulur. Basqılar üzündən Fransa, Almaniya, Çexiya kimi ölkələrə köçməli olan bu gənc, hər yerdə təqiblərə məruz qalır. Nəhayət bir dəfəlik susdurulması üçün Oksforda dəvət edilir. Elm adamları önünə çıxan Bruno çıxışına bu cür başlayır :

Buraya kainata dair yeni fikirlər irəli sürməyə gəldim. Kopernik dünyanın kainatın mərkəzi olmadığını deyərkən haqlı idi. Dünya günəşin ətrafında dönür. O da digərləri kimi bir planetdir. Ancaq Kopernikin fikirləri sadəcə bir başlanğıc idi. Mən biraz daha irəli gedirəm. Digər ulduzlar da işıq saçan günəşlərdir. Onların da öz planetləri mövcuddur. Dünya ilə eyni maddələrə malikdirlər. Öz suları, torpaqları, bizimkindən heç də geri qalmayan bitki və heyvanları var.

Oksfordlu professor onun sözünü kəsir – Sən dəlisən yoxsa cahil? Tək bir dünya olduğunu bilməyənmi var?

– Bildiklərimiz yalandır.Sonsuz və uca olan tanrımız sonsuz dünyaları olan ucsuz bucaqsız bir kainat yaratdı.

– Sənin gəldiyin yerdə heç incil oxumurlarmı? Tanrının sözünü inkarmı edirsən?

– Köhnə olan, atalarınızdan qalan hər şeyi unudun. Hər şeyə yenidən, daha dərin düşüncələr əsasında başlamaq gərək.

Bruno CordanoYerdən səslər ucalır – Kafirrr, axmaq, rədd ol, cahil rəddd oll….

Onların kiçik və zavallı düşüncələrinə dözməyən Bruno qışqırır – SİZİN TANRINIZ ÇOX KİÇİK TANRIDIR.

İngiltərədən İtaliyaya qayıdan Brunonu fikrilərinə görə Roma Katolik Kilsəsinin məhkəmə sistemi 8 illik həbsxana cəzası çəkməyə vadar edir. Hər cür şiddət və əziyyətlərə baxmayaraq Bruno fikirlərindən əsla geri çəkilmir. 8 il sonra yenidən məhkəmə önünə çıxarılan Bruno ilə hakim arasında belə bir dialoq baş verir :

– İncilə və kilsəyə zidd fikirlərinizə görə təqsirli bilinirsiniz

– Təcriddə keçirdiyim 8 ildə düşünmək üçün çox zamanım oldu

– Yəni tövbə edirsiniz?

– Yaradana olan sevgi və sayqım sonsuz bir yaradılışa olan inancımı daha da artırdı.

– Tövbə etməyənlərə qarşı gərəkən cəzanın tətbiq edilməsi üçün qərar verilir.

– Mənim hökmü eşitməkdən qorxduğumdan çox, siz həqiqətlərin agah olmasından qorxar görünürsünüz

Və beləcə Bruno yandırılaraq edam edilir. Uydurma dinin, gərəksiz dindarlığın və onların öz icadı olan tanrılarının ateistinə çevrilmiş gənc, elm yolunda daha uca və həqiqi olana varır. Bu dəfə daha əsaslı və daha inamlı. Bəlkə bu da son deyildi. Bəlkə dünyanı dərk etməyə başlayan hər bir insan bu prosesdən keçməli, mərhələli şəkildə addım-addım həqiqi tanrı anlayışına daha da yaxınlaşmalı. Kiçik tanrıdan böyük Allaha doğru yürüməli. Hər dəfə “mənim tanrım bu olmalı” dediyinin kiçikliyini öyrənməli, və axtarışa davam etməli, daha uca olana doğru addımlamalıdır. Bəlkə bir ömür bəlkə də bir neçə…

Müəllif: Cavid Şirinov

Beyenmeler
0   5  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +12 (from 16 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

ÖRTÜNMƏK VƏ DİN

örtü-dəri-amazonBildiyimiz kimi, təbiətdəki bir çox canlılarda olduğu kimi insanda da təbii örtü var. Bu, insan dərisidir. İlk insanlar çılpaq olublar. Tək örtüləri dəriləri olub. Geyim insanoğlunun zamanla təkamül edərək özünü təbiətdən (əxlaqi qorunma deyil) qorumaq üçün kəşf etdiyi bir yöntəmdir. İlk öncə bitkilərdən, heyvan dərilərindən və s. istifadə ediblər. Sonradan bir az daha təkminləşərək parçalar toxuyub xüsusi paltarlar hazırlayıbar. Və bu da zamanla onun mədəniyyətinə çevrilib. Bu da normaldır və indiki insanı paltarsız təsəvvür edə bilmərik.
Amma bu o demək deyil ki, insanın təbii halı natamamdır və dəri örtü sayılmır. Burdan yola çıxaraq deyə bilərik ki, təbii olaraq bütün insanlar örtülüdürlər və bu baxımdan eynidirlər. Geyim mədəniyyəti isə insanın sonradan qazandığı və formalaşdırdığı bir mədəni hadisədir. Buna görə də hər dövrün və hər regionun öz örtü anlayışı və geyim mədəniyyəti olmuşdur və davam etməkdədir. Sonralar bu geyim tərzləri sosial statuslar, dini kriteriyalar daşıyaraq daha ciddi hadisələrə səbəb olmuşdur. Hətta çağdaş dünyamızda geyimin bir dəyər ölçüsü olması daha da yayğınlaşmışdır. Geyim, günümüzdə brendləşərək insanları kütləvi şəkildə sosial parçalanmaya sövq etməkdədir.
dinlərdə geyim-örtü
Bütün bunlardan ziyadə, geyim ən çox dini müstəvidə mövzu omuş və dərin mübahisələrə, kinli ayrımçılıqlara və hətta qan tökülmələrinə qədər yol açmışdır. Hər bir din ortaya çıxdığı ərazidə, digər sosial məsələlər kimi geyimlə də həssas davranmışdır. Mövcud geyim tərzlərinə bir çox status və əxlaqi kriterlər əlavə edərək dəyişikliklər edilmişdir. Bununla da həmən dinin hakim olduğu ərazidə insanların geyimləri ciddi mövzu olmuşdur. Zamanla isə kültürləşmiş, mədəniyyətin bir parçasına çevrilmişdir.
İslam dininin Ərəbistan Yarımadasında ortaya çıxması bütün dünyanın ərəblər kimi geyinməli olduğu anlamına gəlməz. Bu, ayələrə şəkli yanaşmanın nəticəsidir. Halbuki hər bir ilahi mesaj özündə ümumbəşər tezlər daşıyır. Quranda ümumbəşər örtü anlayışına Araf surəsində toxunulur:

Ey Adəm oğulları! Sizə ayıb yerlərinizi örtəcək bir geyim və bir də bəzəkli libas nazil etdik. Lakin təqva (məsuliyyət) libası daha yaxşıdır. Bu, Allahın ayələrindəndir ki, bəlkə,öyüd-nəsihətə qulaq asasınız. 7/26

niqab-hicab-quranBu ayə təqva, yəni məsuliyyət libasından bəhs edir. Məsuliyyət libasina büüunun deyilir.Yəni hər işinizdə olmalı olduğu kimi geyiminizdə də məsuliyyətli olun. O dövrdə toplum üçün məsuliyyətli sayıla biləcək libas Araf surəsindən çox sonra nazil olmuş Nur surəsində biçimləndirilir. O dövrdə Ərəbistan Yarımadasında kafir, müşrik, münafiq deyilən hər kəs Qurana qədər və ondan sonra da baş örtüsündən istifadə etmişdir. Ayədə artıq mövcud olan baş örtüsünün açıq qalan yerlərə də çəkilməsi, ətrafda reaksiya və təhlükə yarada biləcək tərz və davranışların qaydaya salınması əmr olunur. Nur surəsində keçən baş örtüsü ifadəsi müqəddəs bir anlayış deyil, isti ölkələrdə qadınların və kişilərin geyim tərzidir. Nur surəsinin əsas hədəfi, açıq qalan və ətrafda rezonans yaradan tərəflərin, zinət deyilən cəlbetmə və xaos yarada biləcək tərz və davranışların biçimə salınmasıdır.
ZİNƏT -simvolik olaraq bəzək əşyaları, müxtəlif aksessuarlar ola bilər. Amma əslində bu zinətləri də ortaya çıxaran zehniyyətlərdir. Qadının cəlb etmə həvəs və marağı. Əslində, bu insan halıdır. Qadınların fitrətində vardır, deyərdim. Amma məsələ məqsəd və məramda, bunun biçimləndirilməsindədir. Çarşabda olan bir qadın belə, xüsusi effektli danışıq tərzi ilə bir neçə kişinin aglını qaçıra bilər. Demək, bu onun zinətidir.

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
0   5  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +14 (from 20 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

KİMDİR KAFİR, KİMDİR MÖMİN?

kimdir kafir?

Biz az sərbəst düşünürsən, hamı cumur üstünə ki, kafirsən, küfr edirsən, palaza bürün elnən sürün…

Deyirlər o kafirdir, bu kafirdir. O küfrdür, bu küfrdür. Kafirlər dünyanı alıb fəsad törədir. Kafirlər bizi incidir, yaşamağa qoymur. Bir az sərbəst düşünürsən, öz fikirlərini deyirsən, hamı cumur üstünə ki, kafirsən, küfr edirsən, otur yerində, palaza bürün elnən sürün…

İndi gəlin fikirləşək görək, bu kafir nə edib ki, kafir olub? Baxırıq tarixə. Görürük ki, keçmiş yunan, hellin və Roma mədəniyyətləri olub. Başqa tərəfdə də Çin. Onlar kim idilər? Kafir! Onlar nə etdilər? Bütün dünya mədəniyyətini və elmi yaratdılar, siyasi və iqtisadi modellər gətirdilər. Hər şey o keçmiş çağların nailiyyəti üzərində quruldu: fəlsəfə, elm, siyasət, iqtisadiyyət, demokratiya, insan haqları, azadlıqlar. Bütün gələcək nailiyyətlər, irəlləyişlər elə o çağların təkanı ilə baş verdi.

Sonra baxırsan indiki dünyaya. Yenə də həmən mənzərə: bütün yuxarıda olan özəlliklərin hamısı kimdədir? Yenə də kafir adlandırılanlarda. Hamı onlara baxır, onlar dünya axarını təyin edir. Bütün azadlıqlar, demokratiyalar, insan haqları onlarda. Elm, mədəniyyət də onlarda.

Deyirlər, orta çağlarda bir az möminlər inkişaf etdilər. Ancaq diqqətlə baxanda elə möminlərin də bütün nailiyyətlərinin kökü elə yunan-roma-çin kafirlərindən alınma imiş. O da bir az çəkdi, tez də çökdü. Ancaq “küfr” adlandırdıqları şeylər öndə gedib, heç zaman da çökməyib. Uğurlar da göz qabağında.

Tanrı üçün kim kafirdir, kim mömin? Möminəm deyə döşünə vuran Tanrı qarşısında kafir görsənə bilər.

Tanrı üçün kim kafirdir, kim mömin? Möminəm deyə döşünə vuran Tanrı qarşısında kafir görsənə bilər.

İndi möminlər deyirlər ki, o dünyada kafirlər cəhənnəmdə olacaq. Buna nə demək olar? Belə çıxır ki, ən işgüzar, irəliləyən, mədəniyyəti, elmi, mənəvi həyatı təyin edənlər gedəcək cəhənnəmə, süst olanlar, dünyaya heç nə verməyənlərsə gedəcək cənnətə? Bu məgər ədalətdirmi? Məntiqə görə, uğurlu və irəliləyənlər yuxarıya qalxırlar, geridə qalmışlar yox. Bunu biz dünyamızda da görürük. Necə olur ki, ədalətli Tanrı irəliləyən, aktiv adamları cəhənnəmə salsın, süst olan, dünyaya heç nə verməyənləri isə cənnətə? Bumu ədalət?

Buna görə də şübhə yox ki, Tanrı kafirləri cəhənnəmə salacaq, möminləri isə cənnətə. Ancaq Tanrı üçün kim kafirdir, kim mömin? Bunu yalnız o bilir. Ona görə kimisə kafir adlandırsalar, bu insanlara fikir verməyin, işinizdə olun, yaradın, irəliləyin. İnsanların kafir bildiyi kəs Tanrı qarşısında mömin ola bilər. Və əksinə, burada “möminəm” deyə döşünə vuran Tanrı qarşısında kafir görsənə bilər.

Hər halda, məntiq belədir ki, dünyagörüşü geniş, qeyri-standart düşünən, irəliyə baxan insan hər bir süst, ehkamlar içində olanlardan daha çox uğurlar əldə edir. Belədirsə, onda elə bu kimilər Tanrı qarşısında da uğurludurlar. Çünki Tanrı onların uğurlarını istəməsəydi, onu onlara verməzdi. Verirsə, deməli bəyənir.

Müəllif: Aydın Əlizadə

Beyenmeler
0   5  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +24 (from 28 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus