QURANDA BƏRABƏRLİK VARMI?

Xüsusi

“Quranda bərabərlik varmı?” sualı çox aktual bir müzakirə müstəvisinin nəticəsidir. Dindar qism bu məsələdə tərəddüd içindədir. Əslində bərabərliyi qəbul etməyən və səmimi şəkildə bunun əksini istədiyini etiraf edən tərəflər də var, bu günkü liberallıq içində itib-batan və dini müasir dünyaya uyğunlaşdırmağa çalışan tərəflər də var. İkinci tərəf iddia edir ki, Qurandakı bərabərlik ən idealıdır. Bu həqiqətənmi belədir? Çox da fəlsəfəyə girmədən, bu gün ümumişlək olan bərabərlik anlayışını ortaq anlayış olaraq ələ alaraq müqayisələr edək. İlkin olaraq, bərabərlik prinsipi İnsan Hüquqları bəyannaməsində bu şəkildə yer alır:

“Hər kəs, irq, rəng, cinsiyyət, dil, din, siyasi və ya başqa bir fikir, milli və ya sosial mənşə, əmlak, doğuş və ya hər hansı başqa bir ayrı-seçkilik güdmədən […] bütün hüquqlardan və bütün azadlıqlardan istifadə edə bilərlər. ”

Konstitusiyamızın 25-ci maddəsində də belə keçir:

I. Hamı qanun və məhkəmə qarşısında bərabərdir.
II. Kişi ilə qadının eyni hüquqları və azadlıqları vardır.
III. Dövlət irqindən, milliyyətindən, dinindən, dilindən, cinsindən, mənşəyindən, əmlak vəziyyətindən, qulluq mövqeyindən, əqidəsindən, siyasi partiyalara, həmkarlar ittifaqlarına və digər ictimai birliklərə mənsubiyyətindən asılı olmayaraq hər kəsin hüquq və azadlıqlarının bərabərliyinə təminat verir. İnsan və vətəndaş hüquqlarını və azadlıqlarını irqi, milli, dini, dil, cinsi, mənşəyi, əqidə, siyasi və sosial mənsubiyyətə görə məhdudlaşdırmaq qadağandır.

İndi gələk Qurana. Quranda isə yaradılışdakı fərqliliklər bir imtiyaz olaraq ifadə edilir və bərabərsizlik normal bir vəziyyət olaraq görülür:

“Verdiyi nemətlərlə sınamaq üçün sizi yer üzünün varisləri edən və, birinizi digərinizin fövqündə dərəcə-dərəcə üstün edən Odur.” Ənam surəsi, 165; 

Allah ruzi baxımından birinizi digərindən üstün etmişdir. Üstünlük verilənlər kölələrinə öz ruzilərindən vermirlər ki, bu yöndən bərabər olsunlar. Belə olduğu təqdirdə onlar Allahın nemətini inkarmı edirlər? Nəhl surəsi, 71

Yəni, insanlıq üzərindən gördüyünüz bütün fərqliliklər, istər bioloji, istər sosioloji, insanın necə olması tamamilə Allahın iradəsi nəticəsində ortaya çıxmışdır. Eyni şəkildə Quranda bir çox surədə də Allah istədiyinin ruzisini artırdığını, istədiyininkini azaltdığını (Rum, 37), istədiyini də doğru yola çatdırdığını (Bəqərə, 213) söyləməkdədir.

köləAyrıca, kölələr Qurana görə aşağı bir sinifi meydana gətirən təbəqəni təmsil edir:

“Allah, heç bir şeyə gücü çatmayan və başqasının malı olan bir qulu və özünə verdiyimiz gözəl ruzidən gizli və açıq şəkildə sərf edən kimsəni misal göstərir: Heç bunlar bərabər olur mu? Öyülməyə layiq olan Allahdır, lakin çoxu bunu bilmir.” Nəhl surəsi, 75

“Allah sizə özündən bir misal verir: Sizə verdiyimiz ruzidən, sizə verilən kölələrin, xidmətçilərin sizinlə bərabər haqq sahibi olmalarına razı olur və bir-birinizdən çəkindiyiniz kimi onlardan da çəkindiyiniz şərikləriniz varmı? Biz ağılla düşünənlər üçün dəlillərimizi belə ətraflı izah edirik.” Rum surəsi, 28

Müasir dünyada kökəlik tarixə qovuşmuş bir durumdadır. Amma ümumbəşər və bütün zamanlara xitab etdiyi deyilən Quran köləlik tətbiqini ləğv etməmiş, insanı satılıq mal mövqeyindən insan mövqeyinə gətirməmişdir. Bəli, İslam dini kölə azad etməyə təşviq edir, ancaq köləlik tətbiqini aradan qaldırmamaqla bərabərlik baxımından əhəmiyyətli boşluqlar, pozuntular yaradır. Nazil olduğu dövrdə köləlik labüd olsa bütün zamanlara səslənmə iddiasında olan bir kitabın bu məsələdə öklü həll qoymaması nə dərəcədə normaldır? Quranda bəzi ayələrdə kölələrə yaxşı davranılması lazım olduğuna dair hökmlər də var, lakin bunlar kölələr lehinə deyil, kölə sahiblərinin xeyrinə işləyir; sırf kölələr, ağalarına qarşı üsyan gərəyini duymasınlar və yaxşı xidmət etsinlər deyə! Beləcə kölələrə, hallarına razılaşaraq dözmələri təmin etmişdir. Təəssüf ki, insan şərəfi və sağlamlığı ilə uyğun gəlməyən köləlik quruluşunu kökdən yox etməmişdir. Buna birbaş həll də gətirməmişdir.

Bu mövzuda Allahın bu vəziyyəti yavaş-yavaş qaldıracağı və ya qaldırdığı deyirlər, bu bağlmada kölə azad etmə kimi hökmlər qoymuş olmasını dəlil olaraq təqdim edərlər. Ancaq, Allah kölə əldə etməyi qadağan etmədiyi üçün, kölə azad etmənin də bir mənası ola bilməyəcəyini hesab edə bilmirlər. Yəni, kölə azad edən bir kimsənin, yenidən kölə almasına qarşı heç bir problem yoxdur. Bundan başqa, Allah ərəbləri bu kölə vərdişindən bir anda qurtacaq gücdə deyilmi?

cariyəBənzər sualları cariyəlik tətbiqi üçün soruşa bilərik, Quranda cariyə sözünü qarşılamaq məqsədiylə “sağ əlinizin altındakılar” kimi qəribə və ləyaqəti alçaldan ifadələr yer alır. Nökərlərin ərəblərin cinsi ehtiyaclarını qarşılamaq üzrə bir haqq olaraq təsvir edildiyi açıqca görülməkdədir, artıq sözə ehtiyac yoxdur:

“Döyüşdə məhbus olaraq əllərinizə keçən cariyələr istisna olmaqla, evli qadınlarla evlənmək haramdır.” Nisa surəsi 24; [Ayrıca bax: Məaric 29-30]

Gələk bərabərlik qanunun ən əhəmiyyətli vurğusu olan qadın kişi bərabərliyinə. Quranda yuxarıda verdiyimiz qanun konspetləri ilə uyğunlaşmayan qadın-kişi ayrı-seçkiliyinə, kişilərin üstünlüyü ifadəsinə tez-tez rast gəlinir. İnsanlığa xitabı davamlı kişi üzərindəndir və bütün sanksiyalar kişi mərkəzlidir. Qurana görə şahidlik 2 kişi və ya 1 kişi 2 qadın olması lazımdır. Miras bölüşdürülməsində isə kişiyə 2 pay düşdüyü halda qadına 1 pay düşür. Məsələn:

“…Əgər iki kişi olmazsa, razı olduğunuz şahidlərdən bir kişi və iki qadını (şahid tutun) ki, (qadınlardan) biri unutduqda, o birisi onun yadına salsın….” Bəqərə surəsi, 282

“Allahın onlardan birini digərindən üstün etdiyinə və öz mallarından xərclədiklərinə görə kişilər qadınlar üzərində hakimdirlər.” Nisa surəsi, 34

kol%c9%99-cariy%c9%99-islamİslamçılar tərəfindən davamlı alçaldılan, cahiliyyə deyə təyin olunan dövrdə qadınlar daha yüksək hüquqlara sahib idi, qadınlar kişilər kimi yoldaşını boşama haqqına sahib idi, yalnız kişinin qadına sanksiyalarından bəhs edilmirdi. İslam isə qadını boşama haqqından məhrum edib bu haqqı tək kişinin öhdəsinə buraxmaqla, kişilərin qadınlar üzərindəki səltənətini asanlaşdırmışdır. (Bax; Bəqərə 226-233, Nisa 220).

“Əgər kişi qadını üçüncü dəfə boşayarsa, ondan sonra qadın bir başqa kişilə evlənmədikçə onu alması özünə halal olmaz.” Bəqərə surəsi, 230

Quranda kişinin xanımına üç dəfə “talaq” deməsi onunla boşanması üçün kifayətdir. Məhəmməd peyğəmbər özünə bu mövzuda da imtiyaz tanımışdır, özünü bu mövzuda istisna tutmuşdur. Bəqərə aurəsi, 230-cu ayədə ifadə edildiyi kimi boşanan kişinin xanımını təkrar ala bilməsi üçün, qadının başqa bir kişilə evlənməsi, onunla cinsi münasibətdə olması və sonra o adamının o qadını boşamasını gözləməsi lazımdır. Və ancaq bu halda kişi boşamış olduğu qadınla yenidən evlənmə ehtimalına qovuşar.

Görüldüyü kimi, belə bir sistemin ağla və vicdana uyğun bir istiqaməti olmadığı, həm qadın və həm də kişi baxımından əzab verici istiqamətləri olduğu açıqca ortadadır.

Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +9 (from 9 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

NİTSŞEDƏN SEÇMƏLƏR

Fridrix Vilhelm Nitsşe- Alman filoloq, filosof, kültNitsşedən seçmələrür tənqidçisi, şair və bəstəkar. Din, əxlaq, modern kültür, fəlsəfə və elm haqqında metafora, ironiya və aforizm dolu bir üslubla tənqidi yazılar yazmışdır. Həqiqətin dəyəri və obyektivliyi haqqında apardığı kökdən sorğulaması, geniş miqyaslı şərhlərin mərkəzini meydana gətirir və təsiri, xüsusilə, qitə fəlsəfəsi ənənəsində, varoluşçuluq, postmodernizm, post-strukturalizm də daxil olmaq üzrə davam etməkdədir.

Nitsşenin fəlsəfə təlimi, öz çağına tamamilə  bir qarşı çıxış olaraq görülməkdədir. Bütün dərdi, insanı ağılçılıq qısqacından qurtarıb özü üzərindən düşünməsini təmin etməkdir. Nitsşeyə görə, Tanrı ölmüşdür və insanlar Dünyada tək qalmışlardır. Buna görə, insanlar Tanrıdan gözlədikləri ümid və istəkləri bir kənara buraxıb özlərini Dünyaya həsr etməlidirlər. Beləliklə, düşüncə ilə həyat arasında bağ qurulması daha asan olar.

Bəzən insanlar, illuziyalarının yox olmasını istəmədikləri üçün, həqiqəti eşitmək istəməzlər.

Haqlılıqda israr etməkdənsə, haqsız olduğunu qəbul etmək daha böyük bir davranışdır. Xüsusilə də, haqlı ikən.

Fərd, hər zaman, sürü tərəfindən udulmamaq üçün mübarizə aparmalıdır.
Əgər bunu yoxlasanız, adətən, yalnız qalarsınız və hətta bəzən qorxa bilərsiniz.
Lakin heç bir bədəl, özünüzə sahib olmaq ayrıcalığından daha dəyərli deyil.

İçimizdəki ən cəsur belə, həqiqətən bildiyi şeyi etməyə nadir hallarda cəsarət edər.

Yığından olan, havayı yaşamaq istəyər.
Dad verə bilmədiyin yerdə dad almaq istəməməlisən.

Bizim çağdaş “azadlıq” qavramımız, instinktiv bir korlanmanın sübutudur, artıq!

Canavarlarla savaşarkən, onlardan biri olmamaq üçün diqqətli olun.

Hər seçkin insan, motivasyonlu olaraq izdihamdan, çoxluqdan, əksəriyyətdən qurtulduğu, onlardan ayrılmış biri olaraq, qayda “adamlarını” unuda bildiyi, sığınacağı qalasının və gizlinin dalınca qaçar.

Yaradıcılıq və kəşf, acıda və yalnızlıqda gizlidir.

Dünyada heç bir şey, insanı, kin bəsləmə duyğusu qədər çürütməz.

Gündə on dəfə məğlub etməlisən özünü; bu yaxşı bir yorğunluq verər və könlünə tiryək kimi təsir edər.

Yaxından qorxuram səndən, uzaqdan sevirəm səni; qaçışın çəkir, axtarışın qaçırır məni, acı çəkirəm, amma sənin üçün hansı acıya sevə-sevə qatlanmaramki!

Qadının öncə bir nemət olduğunu, bütün dərinliyi ilə hiss etmək gərəklidir.

Özünü görməzdən gəlmək, yaxşı görmək üçün gərəklidir.

Həyat planınız sizin əlinizdə deyilsə, varlığınızı təsadüfə buraxmısınız, deməkdir.

Mən, iki insanın, daha uca həqiqəti tapmaq üçün, bir ehtirası paylaşdığı eşq düşünürəm.

Musiqinin səsini eşitməyənlər, rəqs edənləri dəli zənn  edirlər.

Bəzən susmaq, danışmaqdan daha çox şey ifadə edər.

Düzəltməyə, özündən başla.

Yalnız olan varmı ki! Qorxaq yalnızlığın nə olduğunu bilməz: stulunun arxasında hər zaman bir düşməni vardır. Ah, kaş, birisi, bizə yalnızlıq deyilən o incə duyğunun hekayəsini anlata bilsə!

Həqiqətin düşməni, qadağalar və inanclardır.

Həyatı itirməyin sahilinə yaxınlaşanlar, onu daha yaxşı tanıyırlar.

Qarşına çıxa biləcək ən pis düşmən, hər zaman sən özün olacasqan; sən özün pusquda gözləməlisən özünü…

Bəzi sirlər vardır, yalnız dostlara anlatılacaq.
Bəzi sirlər vardır, dostlara belə anlatılmayacaq.
Bəzi sirlər vardır, özümüzə belə açıqlanmayacaq.

Kimisinə görə yalnızlıq, xəstə insanın qaçışıdır.
Kimisinə görə də, xəstə insanlardan qaçışdır.

Bütün zamanlarda olduğu kimi, insanlar,  indi də kölələr və azadlar kateqoriyalarına ayrılmaqdadır; çünki günün üçdə ikisini özünə ayırmayan hər hansı biri, kim olursa olsun: istər dövlət adamı, istər iş adamı, istər məmur, istər alim olsun, əsasən bir kölədir.

İnsan, digər insanlardan heç bir şey istəməməyə, onlara hər zaman verməyə alışdığı zaman, fərqində olmadan böyük bir şəxsiyyət qazanmış olur.

Əgər, evli insanlar bir yerdə yaşamasaydı, yaxşı evliliklər daha çox olardı.

Səni sevirəmsə, bundan sənə nə!

Az bilən və az düşünən çox danışar.

Sabit fikir, sahibini həbs edər!

Bir uşaq istəməyə layiq bir insanmısan?

Dəri dəyişdirməyən ilan ölür.. Eynilə, düşüncə dəyişdirməsinə əngəl olunan beyinlər kimi..

Və dostlarından birinin, sənə bir pislik etməsi halında, ona belə de: Mənə qarşı etmiş olduğun davranışı sənə bağışlayıram; amma özünə qarşı etdiyin davranışı mən necə bağışlaya bilərəm.

Ən insani davranış, bir insanın, utanılacaq vəziyyətə düşməsinin qarşısını almaqdır.

Musiqisiz bir həyat, xətadır..

İnsan əskik, tamamlanmamış bir varlıqdır, açıqdır, hər şeyə: Geridən geriyə də gedə bilər, sağa sola da dönə bilər, yuxarılara da yüksələ bilər.

Əgər xidmət edən olacaqsansa, sənin xidmətindən ən yaxşı faydalanacaq olanı tap!

Əlimizdə bir çiçək var ikən, gözümüzə sadəcə tikanları görünər. Uzaqlarda isə bir tikan vardır, gözümüz hər zaman çiçəyini görər…!

İnsan bütün bir il susduğu zaman, çərənləməyi unudar , amma, danışmağı öyrənər.

Mənim xəyalımdakı eşq, iki insanın bir-birini sahiblənmə duyğusundan daha böyük bir şeydir.

Bir gənci pozmağın ən yaxşı yolu, onunla eyni düşünənə, fərqli düşünəndən daha çox sayğı duymağı öyrətməkdir..

Hərəkətləri danışanda, insan öz çənəsini qapalı saxlamağı bilməlidir.

Sözə qulaq asan, özünü eşitməz.

İçinə qoyacaq bir şeyiniz varsa, bir günün min cibi vardır.

Öz-özünə inanmayan hər zaman yalan söyləyər.

Özündən heç danışmamaq çox böyük bir ikiüzlülükdür.

Həyata qarşı məsuliyyətimiz, daha yüksəyini  yaratmaqdır. Daha alçağını deyil.

Hazırladı: Fidan Aslanova

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +14 (from 14 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

EVLƏNMƏK MƏSƏLƏSİ…

Dünyada hәr şey asandır, amma bircә şey çәtindir. O şey- evlәnmәk.

Bu әyyamda bizdә hәr bir şey aziatski vә yevropeyski olduğuna görә, arvadlarımız da hәmçinin aziatski vә yevropeyskidir. Aziatski, yәni oxumamış arvad almaq çox asan şeydir vә nәticәsi dә qorxulu deyildir. O iş at almaq kimi bir şeydir. Mәsәlәn, sәn istәyirsәn bir at alasan, pulun da var. Gәlirsәn dәllal yanına, o sәnin üçün bir at alır. Sәn dә o atı gәtirib töylәdә bağlayırsan. Bәs oxumamış arvad almaq da buna bәnzәr bir şeydir. Mәsәlәn, sәn arvad almaq istәyirsәn. Anana ya bacına deyirsәn ki, “Get mәnim üçün bir qız al”. Anan ya bacın çarşabını başına salıb gedir, oranı axtarır, buranı axtarır, axırda öz xoşuna gәlәn bir qız seçir. Sәn dә o qızı alırsan. Qız olur sәnin arvadın vә oturub evdә saqqız çeynәyir. İndi bu gün sәn durub, [….] yә gedәsәn vә ya pulunu qumara uduzasan vә ya piyaniskә olasan vә ya matişkә saxlayasan, sәnin arvadın heç vaxt demәz ki, “Ey mәnim sahibim, nә üçün mәn burada dura-dura, sәn pis-pis işlәr görürsәn?” Arvad bu sözü demәz. Amma oxumamış arvadın evinә gedәrsәn, otaq sәliqәsiz, zir-zibil çirk, toz-torpaq…. Süpürәn yox, sünürtdürәn yox. Balış üzü, keçinәcәk, әrin tuman köynәyi sap-sarı…. Yuyan yox, yudurtduran yox. Uşağın üzünü it yalasa doyar…. Tәmizlәyәn yox, tәmizlәtdirәn yox.

Ona görә bizim elm oxumuş vә kamal qazanmış cavanlarımız aziyatski arvad almaq istәmirlәr. Onlar axtarıb yevropeyskisini tapırlar. Qıraxmal taxan cavanlarımız da ki, -onların bir çoxu sövdәgәr oğlanlarıdırlar vә özlәri dә türk dilini matişkәlәrdәn öyrәniblәr -elmli cavanlarımızın bu işini görüb hәvәsә düşürlәr vә deyirlәr ki, “Kәrbәlayı Novruzun oğlu hәrçәnd kurs qurtarıbdır, amma onun heç dövlәti yoxdur, bununla belә gedib bir oxumuş müsәlman qızı aldı. Mәn hәrçәnd kurs qurtarmışam, amma pulum çoxdur, gәrәk mәn dә oxumuş qız alam.

Qıraxmal taxan cavan bu hәvәsә düşüb, özünü verir oxumuşlar cәrgәsinә; deyir, danışır, gülür, cibindәki puldan söhbәt salır, barmağındakı brilyant üzüyü göstәrir vә elmü kәmalını bildirmәk üçün deyir: “On kәrә Mәskovuya getmişәm, iki kәrә Fitilbörkә, bir kәrә dә istәdim Parijә gedim, amma tәk sәbir gәldi”. Qәrәz, bir növlә oxumuş qız alır. Alandan sonra hәvәsi yatır. Axşam durur bir yerә getmәyә, arvad soruşur ki, hara gedirsәn?

Deyir:
– Heç, yoldaşlarımgilә gedirәm.
Arvad deyir:
– Mәn dә gedәcәyәm.

Bu razı olmur ki, orada qumar oynanılacaqdır, şәrab içilәcәkdir. Arvad deyir:
– Elә isә, mәn sәni o cürә yerә qoymaram.
– Qoymazsan?
– Bәli, qoymaram.

Qıraxmal taxan görür ki, xeyir, bu oxumuş arvad xatalı şeydir. Bunun әl-ayağını bağlayacaqdır. Deyir, “vaxsey, mәn özümü әcәb işә saldım….” Fikir edir vә deyir ki, yaxşı, әlbәt, bir gün olar, özümü salaram Mәskovuya.

O gün olur. Cavan gedir Moskvaya vә şәhәrә çatan kimi özünü ölü kimi salır kafe-şantana. Matişkәlәr düzülür bunun dörd әtrafına. Arvad-filan yaddan çıxır. Kef nә kef!… Pul xәzәl kimi sәpәlәnir. Hәr gecә belә, hәr gecә belә….
Amma heyf, iş belә gәtirir ki, bunun oxumuş arvadının student qardaşı vә ya bir qohumu Moskvada olub, cavanın bu hәrәkәtini görür vә deyir ki, filankәs, bu, yaxşı iş deyildir ki, sәn edirsәn. İndiyә qәdәr kef çәkirdin, çünki subay idin. Amma indi sәn evli adamsan, arvadın da oxumuşdur. Belә şeylәri eşidib bilsә, sәndәn inciyәr vә razı olmaz ki, azarlı matişkәlәrdәn sonra gedib onu da azarladasan.

Qıraxmal taxan cavan görür ki, evlәnmәk onun üçün böyük әngәl oldu. Deyir: “Yox, gәrәk, evә qayıdan kimi arvadı çadralayam. Çünki çadrası olsa, danışmaz”. Amma arvad çadraya girmәk istәmir; dava düşür, qalmaqal çıxır, sәs-küy qalxır, axırda baş yarılır. Qәrәz, pis-qis işlәr әmәlә gәlir vә qıraxmal taxan cavan deyir: “O günә bir daş düşәydi ki, mәn oxumuş arvad almaq fikrinә düşdüm. Baisin evi yıxılsın….”

Bәs bundan mәlum olur ki, elm vә kamalı bir qıraxmal taxıb, düşbәrә papaq geymәkdәn ibarәt bilәn cavanlardan ötәri oxumuş arvad almaq “xәtadır”. Mәsәl var ki, zәr qәdrini zәrgәr bilәr.

Müəllif: Üzeyir Hacıbəyov
Hazırladı: Nərmin Heydərova

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +20 (from 28 votes)

Nərmin Heydərova

Fitret.az yazarı. Müəllim.

 
Facebook

MƏN YƏMƏNLİ BİR QIZAM…

Mən ona yaxınlaşanda o otağın küncündə bardaş qurub oturmuşdu; sadəcə gözlərini görürdüm (niqabda olduğu üçün). Məni görən kimi pəncərəyə doğru getdi və heç bir neçə saniyə çəkmədi ki, mənə tərəf dönüb danışmağa başladı…

Ən son nə zaman pəncərədən ətrafa baxdığımı unutmuşam. Nəinki baxmağı, hətta deyərdim ki, qız olduğum üçün varlığımı belə unutmuşam. Yəməndə qız olmaq heç bilirsən necədir?! Düşüncəsi belə sənin ruhuna və ağlına ağırlıq edər, elə ağırlıq ki, onu ya göz yaşlarınla çıxarmalısan, ya da oturub dərin-dərin nəfəs almalısan…  Amma sən də hamı kimi edəcəksən. Bilirəm… Sadəcə mənim üçün bir neçə dəqiqə, yaxud bir neçə saat üzülüb unudacaqsan… Mən isə yenə bu həyatı yaşamağa davam edəcəyəm. Əslində, heç “davam edəcəyəm” sözünün mənasını dərk edə bilmirəm, çünki davamlılıq üçün varlığımın və var olmağımın qəbul olunması lazımdır. Bəs mən qəbul edilirəmmi bu cəmiyyətdə?! Mən qız doğulduğum üçün mənə insan hüquqlarını tanıyırlarmı bu ölkədə?! Nə edim, qadın olduğum üçün utanımmı?! Gülümsəmək istəyirəm bu kəlməni deyərkən amma… Yenə amma… Yəqin ki, artıq bu “amma” kəlmələri ilə yordum səni. Sənə deyim ki, mən heç zaman qadın olmaqdan utanmadım, usanmadım… Bəlkə bunu söyləməm üçün yaşımın az olduğunu deyəcəksən… Yanılırsan! Mən yaşımla deyil, mənə yaşadılanlarla, gördüklərimlə böyümüşəm. Mənim üçün gülmək, danışmaq, düşüncələrimi dilə islam-qadın-örtügətirmək günaha çevrilibdir. Bilirəm heç 18-i görmədən məni də bir kişiyə satacaqlar, elə başqa yəmənli qızlar kimi… Bunun adına evlənmək deyə bilmərəm, biz burada satılırıq, nə fikrimizi soruşan var, nə qəlbimizə qulaq verən. Mən ağlasam, mən qarşı çıxsam, nə dəyişəcək?! Çox uzağa getsəm, amansız şəkildə məni öldürəcəklər, necə ki, qonşu ölkədə- İranda təcavüz edildiyi üçün iffətini qorumaqdan ötrü öldürdüyü adama görə edam edilən 19 yaşlı Reyhanə kimi. Tez-tez divarın bir küncünə sıxılıb qadın olduğu üçün əzab çəkən, ağlayan, saçlarına zamanından öncə dən düşmüş anama baxıram, həyatını düşünürəm və “məgər məni dəmi o sonluq gözləyir?!”- sualını ağlımdan keçirmək belə ruhumu ürpərdir. Bilirsən, burda qadınların oxumaq hüququ yoxdur, işləyib özünə baxmaq hüquqları da artıq sıradan çıxıb. Bir qadın bir kişi ilə eyni işdə çalışırsa, kişi 100 alanda, qadına 30 verirlər. Düşün, burada qadınların kimlik almaq haqları belə yoxdur; ancaq ya atalarının, ya da ərlərinin icazəsindən sonra ala bilərlər. Hər 4 qadından biri aclıq, yoxsulluq çəkir, onlar ehtiyaclarını ödəmək üçün hətta bədənlərini satmaq məcburiyyətində qalırlar. Bir qadının öz iffətini satışa çıxarması bilirsən nə deməkdir?! Özünü məcbur et buna, düşünməyə məcbur et, özünü o qadınların yerində hiss et! Yum gözlərini, yum, canlandır beynində hiss edərək… Məcbur et, özünü. Səni alçaltmaq deyil niyyətim, məni yanlış anlama, məqsədim var sadəcə. Sənin də bunu hiss etməyini istəyirəm ki, bəlkə, ruhunun ən dərinliyində sənə çata bildim, vicdanına toxuna bildim. Bu, mənim üçün və bütün yəmənli qızlar üçün nə qədər önəmlidir, bir bilsən. Sən ordasan, bir başqa ölkədə, başqa şərtlər altında, rahat  həyatın var və hətta mənə, bizə yardım edə bilmək gücün var. Mənim üçün dünyaya səslənə bilərsənmi? Yəməndə qız doğulmağın nə qədər acı olduğunu, nə qədər arxa planda qaldığını, dəyərsizləşdiyini, insani hüquqlardan məhrum edildiyini deyə bilərsənmi?! Bir qadının şiddət görməsini düşün, dilənçiliyə, fahişəliyə, hətta narkotik satıcısı olmağa məcbur edilməsini düşün, dinləmə (oxuma) sadəcə, bu dediklərimi düşün… İndi isə sənə çıxış yolunu anladacağam. Ya bizə xilaskar olacaqsan, ya da bizə bu həyatda: “Həyatına davam elə”, -deyənlərdən. Hansı ki, biz davam etməyin nə olduğunu belə hələ dərk edə bilmirik.  Çoxları zənn edir ki, bu həyatı yaşamağımıza səbəb bizim dinimizdir. Yox, bu, belə deyil. Düzdür, mən oxumağı və yazmağı bacarmıram, amma mənim babam mənə həmişə dinimizin mükəmməl olduğunu izah edərdi, mənə Quran oxuyardı, əslində, dinimizdə qadınların nə qədər dəyərli olduğunu deyərdi. Hətta o, mənə bəzi ayələri əzbərlətmişdi: “Allah`ın onlardan birini digərindən üstün etdiyinə və öz mallarından xərclədiklərinə görə kişilər qadınlar üzərində himayəçidirlər…” (Nisa Surəsi, 34). Babam mənə deyirdi ki, kişiyə qadını qorumaq vəzifəsi verilmişdir. Hətta bu ayədə keçən “kavvam” kəlməsi ərəbcədən “qoruyan, göz-qulaq olan” demək imiş. Əslində, demək istəyirəm ki, əsl Quranda əmr edilən din yaşansaydı, nə mən, nə anam, nə də başqa yəmənli qadınlar bu həyatı yaşayardı. islam-qadın-örtüYəməndə kişi və qadın bərabərsizliyi çox üstün səviyyədədir, ancaq Quranda Allah əmr edir ki: “Mənim qatımda ən üstün olanınız irqiniz, cinsiniz deyil, təqvaca üstün olanınızdır”. Bax, əslində, mən bu həyatın arzusundayam, cinsiyyətin fərq qoyulmadığı, eyni hüquqlara sahib cəmiyyət istəyirəm. Bəlkə də bir çox yerdə əsl islam yaşanmır, elə buradakı kimi. Amma biz daha acınacaqlı vəziyyətdəyik. Sizdən istəyim bizim üçün birləşməyinizdir… Əgər dünyada əsl İslami birlik yaradılarsa, heç kimsə müsəlman bir qardaşının , bacısının zülmünə, əziyyətinə göz yummaz və mütləq bizləri bu vəziyyətdən, çətinlikdən xilas edər. Bax, mən bu örpəyimi çıxarsam, mənim üz cizgilərimə diqqət etsən, vicdanın titrəyər. Ona görə yox ki, mən döyülmüşəm. Üzümün yaralarından deyil, sadəcə üz cizgilərim o qədər dərinləşib ki, ruhumdakı yaralar üzümə əks olunub. Ağlamıram, ağlamayacağam, səbirlə məni dinləyən dünyanı, müsəlmanları gözləyirəm, sən də məni dinlədin və bunları yazmağını, səsimi hər kəsə duyurmağını istəyirəm. Unutma, mən qadınam və mənim yerimdə hər hansı bir qadın ola bilərdi. Biz mədəni şəkildə zindan həyatı yaşayırıq. Yardım üçün son dəfə hər müsəlmana səslənirəm, bizim üçün İslamı yaşayın və bizi də xilas edin.

Mən bu yazını, əslində, öz düşüncələrim əsasında yazdım, amma bunu yazmağıma vadar edən yəmənli qadınların həyatını araşdırmağım oldu. Yəni həqiqətdə mən Yəmənli bir qızdan müsahibə almamışam, sadəcə onlar haqqında oxuyub öyrəndiklərim mənə o qədər təsir etdi ki, onu ancaq ən gözəl bu şəkildə izah edə bilərdim. Düşündüm ki, bu şəkildə qələmə alsam, insanlar daha çox diqqət edər. Əslində, sadəcə diqqət etmələrini istəmirəm, yuxarıda deyildiyi kimi, həll yolu üçün müsəlmanların birləşərək əziyyət görən hər müsəlman qadını, hər bir müsəlmanı zülmdən xilas etməsini istəyirəm. Nəinki şiddət və əzab görən müsəlman qadınlar, hətta dinindən və irqindən asılı olmayaraq, hər qadının, hər insanın gözəl həyat yaşamağa haqqı var və kimsənin də bu haqqı onun əlindən almaq hüququ yoxdur! Mənim üçün tək çıxış yolunun təkcə müsəlmanların deyil, bu həyatı yaşayan hər kəs üçün həll yolunun məhz əsl İslam, əsl Quran olduğunu düşünürəm.

Müəllif: Züleyxa Sultan

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +6 (from 6 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

DİNLƏRİN GƏLƏCƏYİ YOXDUR

Bir müsəlman olmayan kəs yazmışdır ki, İslam dərin böhran içindədir və onun gələcəyi yoxdur. Mən bu iddia ilə bir şərtlə razıyam ki, zamanəmizdə təkcə İslam deyil, bütün dinlər böhran içindədirlər və onların gələcəyi yoxdur. Sədəcə İslamın durumu daha ağırdır, çünki onu siyasətə qatıblar.

şeytan-daşlama, dinlərin gələcəyi

Dinlər ən əski çağlarda, insanların hələ təbiətin qanunlarını bilmədiyi çağlarda yaranmışlar

Nə üçün mən belə düşünürəm? Çünki dinlər ən əski çağlarda, insanların hələ təbiətin qanunlarını bilmədiyi çağlarda yaranmışlar. O zaman hələ gəlişmiş toplumlar da olmamışdır. İnsanlar ibtidai idilər. O zamanı insanlığın uşaqlığı adlandırmaq olar. Uşağa isə ata-ana gərəkdir ki, onu yönəltsin, tərbiyə etsin. Elə bu səbəbdən də o zamanlar dinlərin çox böyük önəmi olmuşdur.

Ancaq sonra hətta azca gəlişən toplumlar üçün dini ehkamlar boğucu olmuşdur. Onlar artıq ehkamlarla yaşamaq istəmirdilər, çünki din onları gəlişmədən, gələcək perspektivlərdən məhrum edirdi. Axı din, adət, həmişə keçmişə yönəlir. İrəliyə baxan adamlar üçün deyil. İrəliyə baxanlar artıq böyuyublər, uşaqlıq dönəmini bitiriblər. Onlar yaradıcı, bağımsız, özgür olmaq istəyirlər.

Elə o zamanlar da dinlərdən yayınmalar olmuş, kahinlərlə savaşlar getmişdir. O savaşlar hər zamanlarda açıq ya gizli getmişdir. Hətta keçmişdə elmli, gəlişmiş, aydın adamların demək olar tam çoxluğu dinə biganə idilər, onu tənqid edirdilər. Ancaq xalqların çoxu dini inanc içində olmuşdur, çünki ümumi səviyyə hələ yüksək deyil idi. İnsanların çoxu uşağlıqdan çıxmamışdırlar. Onlar üçün din bir ata kimi idi, onda güvənlik axtarırdılar.

Beləliklə, ayrıca insanlar ya da toplumlar, nə qədər irəliləyirlər, gəlişirlər, aydınlaşırlar, elmlənirlər və nə qədər ictimai tərəqqi əldə edirlər, o qədər də dindən yayınırlar, ona biganə olurlar. Səbəb də həməndir. İrəliləmiş adam ya da toplum artıq uşağlıqdan çıxmış, bağımsız və ehkamsız yaşam sürmək istəyirlər. Onların artıq ata-anaya ehtiyacı olmur. Onlar özləri atalıq etmək istəyindədirlər.

Bizim zamanımız da hər bir baxımdan irəliləyişə çatıb. İstər texniki, istər mədəni, istər mənəvi irəliləyiş göz qabağında. İnformasiya texnologiyaları gəlişmiş, insanlığın çoxu savadlı olmuşdur. Deməli onlar uşağlığa qayıtmaq istəməzlər. Onlar artıq böyüyüblər və həyatlarını özləri həll etmək istəyirlər. Onlar həm də yaradıcı olmaq, təbiəti dəyişmək, öz bacarıqlarını irəli sürmək və s. istəyirlər. Dində isə bu mümkün deyil. Çünki din insanları uşaq kimi tərbiələndirir və tabeçiliyə çağırır. Bu isə böyümüş, uşaqlıq dönəminə “sağol” insan üçün qəbuledilməzdir.

dinin gələcəyi

Ancaq tərəqqi dərinləşdikcə onlar da uşaqlıqdan çıxacaqlar.

Bu gün də uşaqlıqda qalan adamlar və millətlər vardır. Din onlar üçündür. Ancaq tərəqqi dərinləşdikcə onlar da uşaqlıqdan çıxacaqlar. Artıq insanlığın yarısı böyüyüb, dini səviyyədən çıxıb. Qalan yarısı da bu mərhələni keçib uşaqlığa “sağol” deyəcəklər. Dinlərin məhz buna görə gələcəyi yoxdur.

Gəlişmiş, irəliləmiş insanlar üçün din yalnız onların şəxsi, ürəklərində daşıdıqları inancları ola bilər, ya da milli mədəniyyətin bir hissəsi kimi qəbul edilər. Onlar ehkamlar içində yaşamazlar. Artıq gəlişmiş insan özü tanrı olub dünyanı yaradır və dəyişir. Ona daha ata-ana gərək deyil.

Sanki Tanrı da buna dəstək verir. Çünki indiki zamanda nə peyğəmbər gəlir, nə də möcüzələr baş verir. Deməli Tanrı hər şeyi, bütün səlahiyyətləri ötürüb yaradıcı və modern insanlara. O insanların böyüməsini istəyir, kölə olmalarını yox. Köləlik zamanı yavaş-yavaş bitir. İndi insanın böyüklüyü dönəmidir.

Müəllif: Aydın Əlizadə

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +17 (from 19 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus