DOST…

Xüsusi

dostluq1Dostluq könül işidir. Bu işdə nə yalan, nə riya mümkün deyil. Bu xüsusiyyətlərin yer aldığı münasibət nədirsə başqa bir şeydir.

Sokrat, dostu “ən son çatılacaq arzu” adlandırır. Tələbələri ondan  “Dostluq nədir?”- deyə soruşduqda, o, “Uşaqlığımdan bu yana arzuladığım tək şey var.  Bəzi insanlar atları olmasını arzular, bəziləri itləri. Bəziləri qızılı, bəziləri şan-şərəfi… Mənsə hər zaman dostlarım olsun arzuladım.”

Dostluq bir-iki günün işi deyil. Ayrı- ayrı xüsusiyyətlərə malik insanların bir-birini qəbul etməsi, həzm edə bilməsi, razı-narazı olduqları halların sonda bir məxrəcə gətirilməsi elə də asan deyil. Çox zaman insanlar məhz elə bu tanıma məqamında bir-birindən uzaqlaşırlar. İradlar və onların qəbul edilməməsi. Dostda səhv, yanlış axtarmaq, bunlardan yola çıxaraq onu tənqid etmək, incitmək doğru deyil. Ancaq “Əsl dostu olanın aynaya ehtiyacı yoxdur” -deyir Rumi. Səhvləri dostca görmək, qeyrilər görməsin deyə, həmən dostu xəbərdar etmək isə tam başqadır. İnsan bəzən getdiyi yolda qarşısında onu nə gözlədiyini görə bilmir. Kənardan isə bu çox aydın görünür. Bu məqamlarda candan yanan dost lazımdır insana.

Dostluqda səmimiyyət, fədakarlıq, paylaşa bilmək vacibdir. Aristotel dostluğu iki bədəndə yaşayan bir ruha bənzədirdi, Volter isə yağışlı havada tapılmayan faytona. Aşağıda bəhs etdiyim ibrətamiz hekayə də dostluğun dəyərindən bəhs edir:

yaralı əsgərr-dost“Müharibənin çətin məqamları idi. Hər gün saysız-hesabsız itkilər verirdilər. Geri cəkilmə qaçınılmaz idi. Əsgərlərdən biri dostunu yanında görməyincə “Görəsən dostum səngərə doğru geri çəkilərkən düşmənlər tərəfindən vuruldumu?” -deyə tədirgin oldu. Düşündüyü doğru çıxmışdı, dostu döyüş meydanında qalmışdı. Nə edəcəyini bilmirdi. Özü səngərdə ikən dostunun döyüş meydanında qalmasına heç cür razı ola bilmirdi. Komandirə doğru yönəldi, “Cənab komandir, -dedi, “Dostum geri çəkilərkən düşmənlər tərəfindən vuruldu, icaze versəniz, onu səngərə gətirmək üçün döyüş meydanına gedərdim.” “Yox olmaz”,”Görmürsənmi güllə yağış kimi yağır. Çox ehtimal ki, dostun dünyasını çoxdan dəyişib. Döyüş meydanına getməyin sənin də ölümünə səbəb ola bilər. Biz say etibarilə çox az qalmışıq.” Əsgər dayanmadan israr edir, nəhayət komandiri razı salır. Sürətlə döyüş meydanına doğru irəliləyir. Dostunu çiyninə alıb səngərə tərəf qaçır.
Komandir yaralı əsgəri müayinə edib, dostuna yönəldi: “Demədim ki, dostun dünyasını çoxdan dəyişib, sənsə özünü təhlükəyə atdın. Bunun bir mənası var idimi?”
“Çox mənası vardı”-dedi əsgər, “Yanına yaxınlaşarkən son anlarını yaşayırdı. Məni görüncə təbəssüm etdi, bir neçə söz deməyə taqəti qalmışdı. Üzümə baxdı və özündən əmin şəkildə “Gələcəyini bilirdim dostum, gələcəyini bilirdim”, “Cənab komandir, bu sözlər mənim üçün dünyadakı hər şeyə dəyərdi.”

İnsan sevgilisiylə də dost olmalı. Həyat yoldaşıyla dost olmayan insan ailədə uduzmuş demək ki..

Qardaş dost olmaya bilər, amma dost həmişə qardaş olmalıdır. (c)

dostluqSizə sizdən bəhs etməyi sevər dost. Sizin düşüncənizə, fikrinizə önəm verər, ehtiyac duyar dost. Dövrümüzdə sosial şəbəkələr, virtual dostluqlar bir reallıqdı. Saysız-hesabsız insanlar, onlara duyulan maraq, bəzən ən yaxınlarımızı belə unutdurur. Amma bəlkə bunlar ən yaxşını seçə bilməmiz üçün bizə tanınmış seçimdir. Çoxluq içindən seçdiyimiz, dəyər verdiyimiz, dost adı verdiyimiz seçim.

Gerçək dost sən özünə inanmağı buraxdığında belə, sənə inanan insandır. (Leo Buscaglia)

Yaxşı dostlar hər vaxt tapılmaz. Həyatınızda belə dostlar varsa qiymətini bilin, onlarla münasibətlərinizi zədələyəcək davranışlardan uzaq olun. Bəlkə bir daha beləsini tapmaq imkanınız olmaz.

Bu yazımla bütün dostlarıma sevgimi çatdırıram. Yaxşı ki varsınız, əziz dostlar!

Müəllif: Psixoloq Rübabə

Beyenmeler
0   3  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +14 (from 14 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az yazarı. Psixoloq.

- Sayt ünvanı

GÜVƏN PROBLEMİ VƏ GÜVƏNSİZLİK YARADAN İNKİŞAF

ETİBARLILIQguvən

Güvən sözünü qorxu, çəkinmə və şübhə duymadan inanma, etimad mənasında gündəlik həyatda tez-tez istifadə edirik. Güvənlilik, etibarlı olma vəziyyətidir . İnanma prosesinə əsaslanan güvən sözlüyünü tutarlılığı qəsd etmək üçün istifadə etdik. Etibarlılıq deyincə, həm ardıcıllıq, həm də inanma duyğusu qəsd edilə bilməkdədir. Etibarlılıq dediyimizdə inanıla bilinən kimi bir məna anlayırıq. Söylədiklərimizin etibarlılığı haradan gəlir? Bir ünsiyyət vasitəsi kimi dilin inkişafı ilə birlikdə etibarlılıq, sözlərə aid bir xüsusiyyət halına gəlmişdir. Əvvəllər hərəkətlər və sadə səslər bir-birimizə güvənin işarəsi ikən, bunun yerini dil deyilən ətraflı və simvolik səslər almışdır. Dil ilə birlikdə, danışmaq, ünsiyyət qurmaq cəmiyyətin ən fundamental impulsu olmuşdur. Fərd olmaq ünsiyyət qurmaq mənasına gəlmişdir. Digərləri ilə ortaq şəkildə bir həyat sürmək, onlardan xəbərdar olmaq insanlığın mənası olmuşdur. Söz, yəni dil insanın ən qiymətli varlığıdır. Təbiətdə bundan başqa bir zənginliyimiz yoxdur. İnsanlıq dil ilə başlamışdır. Dil ilə də inkişaf etmişdir. Həmişə sözlərimiz bizi yetişdirmişdir. Hər şeyimiz bir-birimizə izahi sözlərlə bağlıdır. Bu günün texnoloji imkanlarıyla fərq etməsək də, danışmaq bizim varlığımızdır. Bu səbəbdən tarix boyunca söz gerçək olmuşdur. Danışılanlar bir ehtimalı deyil, gerçəyi dilə gətirmişdir. Danışmaq insan olmaq mənasına gəldiyindən, sözlərə etibar etmək  insana etibar etməyin xüsusiyyətlərindən olmuşdur. Bir-birimizə möhtac olduğumuzun fərqində olduğumuz və bir-birimizin simvollarına hörmət edərək dili,  həmrəylik ilə isə insan mədəniyyətini meydana gətirmişdir. İnsan danışaraq sözləşmişdir. Yazı və ya hər hansı bir qeyd yoxkən, yalnız danışma ilə özünü gələcəyə daşımışdır.  Sözün əhəmiyyətinə dair yüzlərlə atalar sözü vardır. Çünki o zamanlar həqiqəti texnologiya ilə pərdələməmişdik. Ünsiyyətin, bir-birimizə kömək etmənin bizi ayaqda tutduğunu unutmamışdıq.

eyibarsızlıq və məna axtarışı.ETİBARSIZLIQ VƏ MƏNA AXTARIŞI

Nə zaman ünsiyyəti pərdələdik, o zaman inkişaf etmiş insan olduq. İnkişaf etmiş və inkişaf etməmiş insan ayrı-seçkiliyini etdiyimiz zaman, əslində, bir kənarlaşdırma hadisəsini reallaşdırdıq. İnkişaf etməmiş birilərini uzaqlaşdırırdıq. Təbii ki, onlarla ünsiyyəti kəsərkən bundan xəbərdar ola bilmədik. Sözlərimiz onları ehtiva etməməyə başladı. İnkişaf dediyimiz, digərlərini uzaqlaşdırmaqdan ibarət oldu.

Digər insanlara güvənməyən insan inkişaf terminini icad etdi. Bir-birimizə kömək etmək, birlikdə olmaq və bunun nəticəsində insan olduğumuz unuduldu. Eqoizmi mənimsəyərək digər insanları uzaqlaşdırdıq. Yoxsa inkişaf etmiş və ya inkişaf etməmiş anlayışı deyə bir şey niyə olsun ki? İnsan olan inkişaf etməmiş olana kömək edər, çünki biz, bir-birimiz sayəsində varıq. Minlərlə ildir bir-birimizin varlığına güvəndiyimiz üçün “insan” olduq.

Güvən bitdiyində insanlıq da bitmişdir. Gündəlik həyatını tək başına davam etdirdiyini sananlar var. Yalnız ÖZ üçün çalışarlar. Fərqində belə deyildirlər ki, minlərlə illik bir yardımın məhsuludurlar və yaradılan bu dünyada, bu sivilizasiyada “mən” yalanına inanmışlar. İnsanlara etibarlarını itirmiş, böyük insanlıqda bir kiçik fərdə bağlanmışlar. Başqalarına güvənməməklə inkişaf etmiş və inkişaf etməmiş ayrı -seçkiliyi ilə heç insani olmayan rəftarlara girişmişlər. Bunlar şübhəsiz ki, fitrətimizə zidd, təbiətimizə qarşı təşəbbüslərdir.

İndiki vaxtda insan bütünündən getdikcə qopmaqdadır. Artıq fərd olaraq bu qopma içərisində süründürülməkdəyik. Hər şey böyük ölçüdə olmağa başladı. Əvvəl eqoizm insan daxilində bir cücərti idi. Sonra bunu bəsləyərək zəngin olmaq kimi şeylərdə istifadə etdilər. Kütlələri eqoist edərək “istehlakı” aşıladılar. İstehlak əvvəl təbiət ilə, sonra da “inkişaf etməmiş” insan ilə aramızı açdı. İstehlak ilə təbiətimizi pərdələdik və maddi ehtirasları həmrəylik təməlimizə yeritdik. 60 min ildir, texnologiya nədir bilməyən insanlıq, son iki min ildə artaraq çoxalan bir inkişafa imza atdı. Elə bir inkişaf ki, 60 min ildə heç bir şərtin yox edə bilmədiyi insanlığı hər an yox edə bilər.

Bir-birimizə güvəndiyimiz on minlərlə il içərisində təbii həyat səraitində ayaqda dürüstlükqaldıq. İndi təbiətə hökm etməyimizə və tək dərdimizin özümüz olmasına baxmayaraq, yox olmağa doğru qaçmaqdayıq. Məhdud qaynaqlarımızı eqoist istehlak ehtiraslarımıza xərclədik. Etibarı və inamı buraxın, özümüzü yox etməməyi bacara bilmədik. Fitrətimizdəki güvən duyğusunu öz ailəmizə, ətrafımıza belə göstərə bilmədik. Yer üzündəki hər şeyin bizə qohum olduğunu göz ardı edib rəqiblər axtardıq. Bunun nəticəsində də bizi ayaqda tutan dünyanı məhv etdik. Heç bir aləti olmayan çılpaq amma birlik içindəki insanlıq on minlərlə il yaşayarkən, inkişaf etmiş texnologiyamız və yüksək elm anlayışımızla bir əsri daha çıxarsa özümüzü şanslı saymalıyıq.

Məna axtarışının qaynaqlarından biri də güvən duyğusunun itirilməsidir. Məlum dünyaya etibarı qalmayan insan məlum dünyanın məlum mənalarını qəbul etməz. Yeni mənalar axtarar. Artıq sözlər həqiqəti meydana gətirməkdən çox, boş olması üçün yaradılan səslərdir. İstehlak çağında mənaları da istehlak etmişik. Sözə güvən qalmadığından bizə deyilənləri sorğulamaqdayıq. İlk filosoflardan bəri fəlsəfə güvənin əskikliyini vəsf edər. Bir-birimizə inanmaqdan vaz keçdiyimizdən bəri, filosoflar mənaları axtarmaqdadır.

Həyatın mənasını aramaqdayıq, çünki ətrafımızdakı anlamlara artıq güvənməməkdəyik. Bir əksiklik var və bu bizə filosofluq etdirməkdədir. Ətraf mühitə güvənin azaldığı cəmiyyətlərdə filosofluq edilməkdədir. Güvən əksikliyi həyatın uzun tarixinə görə yeni bir şeydir. Ancaq getdikcə sürətlənməkdədir. Bunu ən yaxşı, qərbin kapitalist cəmiyyətlərində ya da antik dünyanın ticarət şəhərlərində görə bilərik. İnsanların bir-birinə güvənmədiyi, yardımlaşmadığı cəmiyyətlərdə mənaları sorğulama meyli törəyir. Bizə məna verilmədiyi üçün arayışa çıxırıq..

Mənbə: www.dmy.info
Tərcümə edən: Fidan Eyvazzadə

Beyenmeler
0   3  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +8 (from 8 votes)

Fidan Eyvazzadə

Fitret.az yazarı. Müəllim.

 
Facebook

MÜQƏDDƏS NƏDİR?

müqəddəslik-dəyərlər-kəbəMƏKAN MÜQƏDDƏSDİR, YOXSA DƏYƏRLƏR?!

Simvollar – dünyada ilk qarşılaşdığımız və üzərindən fikir yürüdüb arxasında olanları anlamağa çalışdığımız maddi və mənəvi gördüklərimizdir. Hərflər də simvollardır. Onları bir yerə düzməklə böyük bir fikri, təxəyyülü və təsəvvürü nümayiş etdirmək istəyirik. Və onlar əsrlərdir dəyişmir, amma onlar vasitəsilə milyonlarla fikirlər və kəlamlar formalaşır. Hərflərdə ilişib qalsaq, mahiyyəti, mənanı, kəlamı itirərik. Təhrif etmək, hərfi yanaşmaq budur, din terminologiyasında.
Əgər əsl mahiyyəti bu cisimlərin arxasından çəksək, onlar ölüdür və passivdir. İnsanın ruhu onun cismini tərk etdiyi kimi. Bəzən cisimlərə o qədər bağlanırıq ki,onun mahiyətini və mesajını unuduruq. O zaman cisim vəya hərəkət anlamsızlaşır və sadəcə təkrar olunaraq bütləşdirilir.
Quran süjetində bu proses və sonucları təsvir olunmaqdadır. Baxaq:

Lakin onlar Məscidülhəramın sahibləri olmadıqları halda, mane olduqda Allah nə üçün onlara əzab verməsin! Onun sahibləri yalnız Allahdan qorxub pis əməllərdən çəkinənlərdir. Lakin onların əksəriyyəti bunu bilməz!
Onların Beytullahın yanındakı namazı fit verib əl çalmaqdan başqa bir şey deyildir. Etdiyiniz küfrə görə indi dadın əzabı. 8/34-35

Kəbə insanlıq evini simvolizə edir, əslində. Ev əmniyyətdir, sığınacaqdır. Dəyərlərin birləşdiyi və daima ayaqda tutulduğu yerdir. Kəbə, ümumbəşərlik simvoludur. Bütün məsələlərə hər rakursdan baxma təklifidir.
Amma bu həmişə belə olubmu? Düşünürəm ki, Rəsulullahın arxa çevirdiyi Kəbə ilə indiki Kəbənin arasında heç bir fərq yoxdur. Məsələ, daş və divarlarda deyil, bunlara mismarlanmış könüllər və bunlarla qıfıllanmış düşüncələrdir.

Ağılsız adamlar deyəcəklər: “(Onları) Üz tutduqları qiblədən döndərən nədir?” De: “Şərq də, Qərb də Allahındır. O, istədiyi şəxsi doğru yola yönəldər”. 2/142

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
0   3  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +14 (from 18 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

BÜT NECƏ YARANIR?

BİR HEKAYƏ:

simvol və bütBir düşünür verdiyi dərslərin birində tələbələrindən dəhlizdə ora-bura toxunaraq səs salan pişiyi bağlamağı xahiş edir. Tələbə belə də edir. Və bu hal artıq hər dərs təkrarlanır. Pişiyin uzun zamandan sonra “ağıllanmasına” baxmayaraq onu yenə də tutub bağlayırlar və alimin bundan xəbəri olmur. Alim vəfat edir. Tələbələr dərsi başqa ustadla davam etdirirlər və pişiyi hələ də bağlamağa davam edirlər. Bir müddətdən sonra pişik də ölür. Amma növbəti tələbələr də başqa bir pişik taparaq ora bağlamağa davam edirlər və bu bir adət halını alır. Zaman-zaman adət halından da çıxaraq ibadət halına gəlir və rituallaşır. Hər kəs bağlanan pişiyə xüsusi bir ibadət növü kimi baxmağa başlayır. Baxmayaraq ki, lap əvvəldən məqsəd sadəcə həmən dərsdə pişiyi sakitləşdirmək və dərsə mane olmamasını təmin etmək idi.

ÇIXARIŞ:

Həyatda gördüyümüz hət bir şeyin ruhu (məzmunu) və cismi (simvolu) var demək olar ki. Bu sanki bir şeyin dünyası və axırəti anlamına gəlir. Yəni hər bir şey özlüyündə bir axirət anlamını daşıyar və cismi ilə dünya varlığını sürər.

Büt, vasitə olanın məqsədə çevrilməsidir.

Büt, vasitə olanın məqsədə çevrilməsidir.

Simvollar-dünyada ilk qarşıladığımız və üzərindən fikir yürüdüb arxasında olanları anlamağa çalışdığımız maddı və mənəvi gördüklərimizdir. Hərflər simvollardır, onları bir yerə düzməklə böyük bir fikri, təxəyyülü və təsəvvürü nümayiş etdirmək istəyirik. Və onlar əsrlərdir dəyişmir, amma onların vasitəsilə milyonlarla fikirlər və kəlamlar səsləndirilir.

Əgər mahiyyəti bu cisimlərin arxasından çəksək, onlar ölüdür və passivdir. Eyni insanın ruhu onun cismini tərk etiyi kimi. Bəzən cisimlərə o qədər bağlanırıq ki, onun mahiyətini və mesajını unuduruq. O zaman cisim və ya hərəkət anlamsızlaşır və sadəcə təkrar olunaraq bütləşdirilir.

Simvollar, məzmunun daim gündəmdə qalması və yenilənərək mənalanması üçün bir vasitədir.

Büt, istənilən maddi və mənəvi simvolların araxasından məzmun və mənanın götürülməsi, vasitə olanın məqsədə çevrilməsidir.

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

 

Beyenmeler
0   3  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +17 (from 19 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

HƏYATIN ANLAMI NƏDİR?

Həyatın Mənası  Nədir?

Həyat nə deməkdir? Niyə yaşayıram? Yaşamaq nədir? – deyərək keçirdiyim illərdən sonra “Həyatın Mənası – Həyatın Mən Tərəfi” deyə bir yazı yazdım. Ədəbiyyat kimi yaxşı deyil, ancaq suallara cavab baxımından unikal oldu. Evdə öz başıma divarlara baxaraq həll etməyə çalışdığım mənanı izah etməyə çalışdım. Həll etmiş insan obrazı yaratmayacam. Ancaq açmamış də deyiləm. Ən azından çox maraqlandığımı söyləməliyəm. Bu sual üçün maraqlandım. Həyatı izlədim, canlıları oxudum. Özümü və varlığı düşündüm. Bütünə baxmağa çalışdım. Əhəmiyyətli olan da bu idi. İnsanın bu tərəfinə suallar verdim. Əziyyətim həyatın bu tərəfi üçün xoş və faydalı oldu.
Həyatın mənasının bir cavab formasında mövcud olmadığını anladım. Həyatın içindəki kiçik bir vasitəylə, dillə, həyatın mənası müəyyənləşə bilməz. Ancaq heç olmasa təsvir edilə bilər. Kiçik uşaqların mənasını bilmədiyi şeyləri bənzətməsi kimi həyatı həyatdakı şeylərə bənzədə bilərik. Bu, həm uşaqların, həm də bizim ehtiyaclarımızın müvəqqəti olaraq görülməsini təmin edər. Əlimizdəki vasitələr, bütünü tərif edə bilmirsə də, onu təsvir etməyə cəhd edərik. Hər insan həyatın içindəki hadisələrdə “nədən, necə?” deyə sual vermişdir. Həyatın içindəki kiçik səylərimizi bilmək istədik. Bildiyimiz bütün səylərin içində olduğu həyat səyini soruşmağın yalnız bir ölçü fərqliliyi olduğunu düşünsək, hər kəsin məna axtarışında olduğunu güman edə bilərik.

Həyatın Mənasını Axtarmaq.

Həyatın mənası elə məna axtarmaqdır

Həyatın mənası, elə məna axtarmaqdır

Maraqlandıq, min  illərlə soruşduq, kəşf etdik. Afrikadakı primitiv qəbilələrdən, bu günki primitiv şəhərlilərə gəlib çatdıq. Xoşbəxtlik və həyat olaraq irəli getdiyimizi deyə bilmərik. Bəlkə də öncə belə getdik deyə bilərik. Ancaq “sual” olaraq çox şey qazandığımız açıqdır. Hər yeni kəşf, daha çox sualı gətirdi. Dilin inkişafı, dillərin fərqliliyi bir çox problemi ortaya çıxardı. İnsan öz içində bir dünya qurarkən suallar artdıqca artdı. Başlanğıcda “nədən, necə?” kimi suallar görünən şeylərə görə idi. Gündəlik problemlərimiz vardı. Praktik sual anlayışını qoyduq. Artıq görünən-görünməyən hər şeyə dair bir sualımız vardı. Məsələn, kainatın mərkəzini dünya sanırdıq. Belə olmadığını kəşf etdik, sonrasını maraqlandıq. Dünyanın mikroskopik bir parça olduğunu anlamaq, marağımız sayəsində uzun çəkmədi. Həyatın sandığımız əhəmiyyətə sahib olmadığını anlamaq sualları artırdı. Hər şeyin mərkəzindəki insan imici yıxılılanda həyatın mənası da daxil olmaqla, bir çox problem ortaya çıxdı. Qədimdən Tanrının, Tanrı-kralın və onların elçilərinin rahatlığı üçün yaşayan insanlar özgürləşdi. Öz rahatlığını həyatının məqsədi edən iqtidarlar yıxılanda fərd sual verməyə başladı. Artıq əmr edilən məqsədlər yerinə öz məqsədimizi təyin etməli idik.
İkinci Dünya Müharibəsi ilə suallar artmağa başladı. Mövcudçuluq, dövründəki güc mübarizələrini sorğulayaraq inkişaf etdi və həyatın mənası sualını mövzu götürdü. Var olmaq nədir, niyə yaşayırıq, həyat nədir kimi suallar insanın iqtidardan azad olması ilə meydana çıxdı. Başqasının məqsədlərinə, güc mübarizələrinə alət olmayan insan həyatın mənası ilə maraqlandı. Daha açıq bir ifadə ilə: istismar edən iqtidarlarca, insanlığa minlərlə il boyunca həyatın mənası verilmişdi. Bu olmayanda insan sualla baş-başa qaldı.

Nə imiş həyatın mənası? Nədir bu həyat?

Özgür olmaq, suallarla baş-başa qalmaqdır

Özgür olmaq, suallarla baş-başa qalmaqdır.

Başqalarınca məna verilməmiş həyatlar, həyatın mənasını axtararlar. Azad qalmış düşüncələr bunu şübhəsiz axtaracaq. Fəlsəfə də belə bir maraqla başlamışdır. İlk filosoflar kainatın başlanğıcına, ilk səbəbə dair suallarla yola çıxmışdır. Özünü azad etmək, sualla baş-başa qalmaqdır. Zəncirlərindən xilas olanlar cavab axtarmağa başlayanlar olmuşdur. Problemin cavabı isə, ən başda söylədiyimiz kimi “ifadə” problemi ilə gəlir. Hər kəsin uzlaşacağı bir cavab tapmaq çətin ola bilər. Həyatın mənası, məna axtarışı da ola bilər. Bizim burada söyləmək istədiyimiz şey, həyatın mənası sualının, cavabdan daha prioritetli və maraqlı olmasıdır. Özünü azad edən insan bu suala yetişirsə, həyatın mənası sualının mənası nə ola bilər?

Suala ya da problemin sualına bir cavab tapmağın daha çox suala gətirib çıxaracağı aşkardır. Fərz edək ki: həyat bir imtahandır. O zaman necə bir imtahandır? Nəyi ölçür? Müəllimlər kim? İstədiyimiz sualdan başlaya bilərikmi? kimi minlərlə sual ağlımızı qurdalayacaqdır. Həqiqətən də bu sualla yatıb qalxan insanlar var. Bütün ehtimallara inanıb tək-tək sorğulayan və heç bir imkanı çöldə buraxmayan maraqlananlar var. Hayatın anlamçıları deyə biləcəyimiz bu kəslər işin sonunda qəribə bir gülümsəməklə qalırlar. Həyatın mənası var, ya da yoxdur demək əvəzinə həyatın mənasını yaşama yolundadırlar. Bu da heçlik ilə varlıq arası bir fəlsəfəyə bərabər gəlir. Hər şeyin mənalı və mənasız olduğu bir düşüncə dünyasına sahib olmaqdır. İçində olduğumuz həyatın mənası kimi yaşamaqdır.

Hayatın mənası nədir deyə soruşduq, ancaq cavab vermədik. Cavab ünsiyyət olaraq mümkün olmaya bilər. Üzərində uzlaşdığımız sözlərlə, üzərində uzlaşmadığımız həyatın mənasını ifadə edə bilmərik. Bir də üsul problemi var. Hayat, hal-hazırda içində dolandığımız bir hərəkətdir. Çoxumuz səbəbini, mənasını soruşmayıb bu dönüş içində ayaqda dayanmağa çalışarıq. Həyatın mənasını soruşmaq bir səhv kimi gələcəkdir. Bəziləri axtarmaqda israr etsə də xaricinə çıxmadıqca bu nizamı görmək imkanına sahib deyil. İçində bir çox problem əldə etdiyimiz həyatın nə olduğunu bilmədən necə yaşayırıq? Nə olduğunu belə bilmədiyimiz həyatı necə yaşayırıq?

Mənbə: www.dmy.info
Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
0   3  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +29 (from 39 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus