MƏSULİYYƏT SAHİBİ UŞAQ YETİŞDİRƏ BİLMƏK

Xüsusi

Bu gün hər bir ata-ana məsuliyyətli, özünə güvənən,Məsuliyyət sahibi uşaq yetişdirə bilmək öz ayaqları üzərində dura bilən, özünü azad bir şəkildə ifadə edə bilən fərdlər yetişdirmək istəyər. Məsuliyyətli uşaq kimdir? 

Məsuliyyətli uşaq deyildiyi zaman, öz qərarlarını verə bilən, qərar qəbul edərkən əllərindəki qaynaqlardan istifadə edə bilən, dəyər mühakimələrini incələyə bilən, müstəqil davranan, başqalarının haqlarını tapdamadan öz ehtiyaclarını qarşılaya bilən uşaqlar ağlımıza gəlir.

Uşaq bir şeyi bacarmaq və ya çatmaq istədiyi şeyə çatmaq səyində ikən dəstək görsə, üzərinə məsuliyyət götürmək nöqtəsində uğurlu olar. 

Uşaqlarımızı yetişdirərkən: ” O hələ uşaqdır, edə bilməz.. o hələ uşaqdır, bilməz..” anlayışının əvəzinə hər bir ata-ana, uşağın yaşına uyğun məsuliyyətlər verməlidir və bu məsuliyyətləri yerinə yetirərkən uşağın uğurlu olması üçün gərəkli zaman və şəraiti hazırlamalıdır.

Uşağa qarşı, vicdan sarıdan bizi rahat hiss etdirəcək davranışlar edərək, onun hər istəyini yerinə yetirərək yaxşı bir valideyn olmaq yolunda irəliləyə bilmərik.

Birdən üşüyər, xəstə olar.. birdən yorular.. birdən küçədə oynayar, pis şeylər öyrənər və s. deyərək onu bir şüşə kürənin içində böyütməyə çalışmaq əvəzinə, gerçək dünyadan uzaqlaşdırmadan, qaçmağına, oynmağınMəsuliyyət sahibi uşaq yetişdirə bilməka, tərləməyinə, kirlənməyinə icazə verməliyik. Bir çox ailədə uşağın nə yeyəcəyinə, nə geyinəcəyinə, harda necə danışacağına ata-ana qərar verir. Bununla da bitmir. Gələcəkdə evlənəcəyi insana da çox vaxt valideynlər qərar verir. Belə olan halda, bu uşaqların özünə güvənən, məsuliyyət sahibi fərdlər olmasını nə dərəcədə gözləmək olar?

Uşağa sual verdikləri zaman, suallara uşağın adından cavab verməyi tərgidək. Qonaqlıqda bu vəziyyətlə çox vaxt qarşılaşırıq. Uşaqdan istəyini soruşanda, “heç nə istəmir, xalası.” ..uşağa hədiyyə verildiyi zaman, anası dərhal araya girir: “Əmiyə “sağ ol” de..” Uşağın içindən gəldiyi kimi davranması hər zaman əngəllənir. Ona, etməli olduğu şeylər öyrədilərkən, qaydalardan ibarət olan bir dünyada böyütmək, gerçək dünyanı tanımağını əngəlləməkdən o tərəfə keçməz.

Uşağımızın sağlam bir şəxsiyyət quruluşuna uyğun bir tərzdə inkişaf etməsini istəyiriksə, ona kiçik yaşlarından etibarən özünə güvən duyğusunu inkişaf etdirəcək, yaşına uyğun məsuliyyətlər verək.  Bu məsuliyyətlər onu cəzalandırmaq üçün bir səbəb yox, öz qabiliyətinin fərqinə varma formasında olmalıdır. Bu cür məsuliyyətlər, uşağın özünə hörmətini artıracaqdır. Uşağı, sosial həyatın real dünyasına öz başına qərar verə bilən, hörmətini  qoruyacaq bir xarakterdə hazırlaya bilsək, uğurlu bir addım atmış olarıq. Bu nöqtədə uşaq özünə verilən vəzifələri etməsinin özünə hörmətlə paralellik ərz etdiyini gördükcə bu nöqtədə daha da əzmli olacaqdır. Çünki “bir insanın işini mənimsəməsi və vəzifələrinə diqqət göstərməsi onun özünə qarşı olan məsuliyyətinin təbii bir parçasıdır.  ” Bu məntiqi yaxalayan bir fərd, vəzifələrində uğurlu olaraq özünə  söz gətirməyəcəkdir. Şəxsiyyətini də qoruyacaqdır.

İnsanın özünə qarşı məsuliyətinin başqa bir ölçüsü isə mövcud olduğu toplumda, özünü “Mən” olaraq qəbul etdirMəsuliyyət sahibi uşaq yetişdirə bilməkməkdir. “Bu nazirin oğlu, bu millətvəkilinin qızı, bu həkimin uşağı” və ya “Mən filan holdinqin sahibinin uşağıyam” , “Mən filan media müdirinin uşağıyam” deyə tanıtmaq özümüzə olan hörmətimizin itməsi anlamına gələr. Buna görə də uşaqlarımıza kiçikliklərindən etibarən “Özləri” olmaqları, öz xüsusiyyətləri, bacarıqları, qabiliyyətləri, zehni və ruhi yetkinlikləri, öz uğur və uğursuzluqları ilə var olmağı öyrətmək gərəklidir. Varlığını və ya qəbullanmağını başqasının titullarının kölgəsində axtaran uşağın şəxsiyyəti inkişaf edə bilməz. Həyatı boyunca birilərinin qoruyuculuğuna möhtac biri olaraq yaşayar. Hərçənd, bu cür insanlar özləri kimi pataloji şəxslər tərəfindən əl üstündə tutularaq alqışlana  bilərlər. Lakin bu, onların sağlam və inkişaf etmiş şəxsiyyət quruluşu qazanmış fərdlər olduğu anlamına gəlməz.

Uşaqlarımızın özlərinə qarşı məsuliyyətlərinin digər bir yönü isə haqsızlığa uğradıqları zaman haqlarını axtarmağı bilmələridir. Bu nöqtədə, məsul olmadıqları bir işlə məsul tutulduqları zaman buna qarşı düzgün reaksiya inkişaf etdirmə şüuruna sahib olamaqları gərəkdir. Və ya özlərinə verilməli olan haqlarına əl qoyulduğu zaman bu haqlarını istəyə bilməlidirlər. Lakin bunu edə bilmələri, kiçiklikdən etibarən məsuliyyət şüuru ilə yetişdirilmələri və özlərinə,  seçmək fürsətinin verilməsi ilə mümkündür. Bu mövzuda Engin Geçtan da ” inanlara lazım olanda “yox!” deyə bilmək və bundan ötrü günahlandırılmamaq qədər ,onlardan bir şey istəyə bilmək və gözləntilərimizi hiss etdirə bilmək də özümüzə qarşı məsuliyyətimizin bir parçasıdır.” deyir.. Lakin uşaqlarına bu məsuliyyət şüurunu verə biləcək “önəmli yetkinlərin” ilk öncə özlərinin məsuliyyətlərinin fərqində və şüurunda olmalıdırlar. Bu ata-analar, uşaqlarının haqlı tələbləri qarşısında danlanma,  təhdid, lağ kimi mənfi reaksyalar verməməlidirlər. Məsuliyyət sahibi uşaq yetişdirə bilmək
Məsuliyyət deyildiyi zaman, sanki ata-ana tərəfindən verilən vəzifələri olduğu kimi yerinə yetirən uşaq məsuliyyətlidir qavramı anlaşılmamalıdır. Məsuliyyət sahibi olan uşaq, problemlərə özündən həllər tapar, qərar verər və bu qərarların nəticəsinə qatlanacağının fərqindədir. Uşaqların inkişafı üçün ailə içərisində qərarlara qatılmasına və bu qərarların nəticələri ilə əlaqədar olaraq risk etməsinə icazə verilməlidir. 
Erik Fromm-un da dediyi kimi “diqqət göstərmək və baxım, sevginin başqa bir tərəfini ortaya qoyar. Bu da məsuliyyətdir. Günümüzdə məsuliyyət və vəzifə adətən xaricdən yüklənmiş bir şey anlamına gəlir. Halbuki gerçək anlamda məsuliyyət, bütünüylə könüllü edilən bir davranışdır; digərinin açıqca görünən və ya üstü örtülü ehtiyacına verilən cavabdır. Məsuliyyətli olmaq, cavab verə bilmək və cavab verməyə hazır olmaq deməkdir. 
Uşaqların, bir yandan yaşadığımız dövrün çətinliklərinin fərdi olaraq öhdəsindən gələ bilmələri , digər tərəfdən də toplumun varlığında itəlMəsuliyyət sahibi uşaq yetişdirə bilməkəyici güc olmaqları istənilirsə, verilən təhsilin, onlardakı yaradıcılıq, özgüvən, təşəbbüs etmə, azad düşünmə, öz təcrübə və problem həll etmə potensiallarının inkişaf etdirməsi təmin edilməlidir..

Uşaqlarınız sizin uşaqlarınız deyil,
Həyatın özünə duyduğu həsrətin oğulları və qızlarıdır, onlar.
Sizin sayənizdə gəldilər bura,
Sizdən yox.
Və yanınızda olsa da, onlar sizə aid ola bilməzlər. 
Sevginizi verə bilərsiniz onlara, 
Düşüncələrinizi yox,
Çünki onların düşüncələri var
Qonaq etdiyimiz bədənləridir, ruhları yox,
Çünki ruhları gələcəyin evində yaşayar
Və siz xəyallarınızda belə gedə bilməzsiniz ora
Onlara bənzəməyə çalışa bilərsiniz, 
Amma çalımayın əsla onları özünüz kimi etməyə
Çünki nə geri gedər həyat, nə də
İlişib qalar keçib gedən gündə.

Hazırladı: Fidan Aslanova
Mənbə: www.aymavisi.org

 

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +7 (from 7 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

SATIŞLARINIZI ARTIRMAQ ÜÇÜN 10 İPUCU

Xüsusi

satış metodları-bazarHal hazırda, satış peşəsi günü gündən inkişaf edir. Göz açıb bağlayana qədər yeni rəqiblər çıxır və bir-birinə bənzər məhsullar bazara girir. Hansı sektorda olduğunuzun heç bir əhəmiyyəti yoxdur, bir neçə il əvvəl işə yarayan şeylər bu gün işə yaramırlar. Sınaq və yanılma üçün zaman yoxdur. Zaman, satma zamanıdır. İndi sizə işdə satış performansınızı artırmanıza və satış xərcinizi aşağı salmağa köməkçi olacaq 10 ipucu verməyə çalışacağıq:

 

1 – Hədəfinizi təyin edin
Hədəfinizi anlayaraq işə başlayın. Ən yaxşı bacardığınız şey nədir? Etdiyiniz şeyə kimlərin ehtiyacı var? Potensial müştərilərinizə necə yaxınlaşacaqsınız? Müştəriləriniz məhsulunuz və ya xidmətiniz üçün nə qədər ödəyəcəklər? Bu suallara dəqiq cavablar verin.

2 – Missiyanızı müəyyən hədəflərə bölün
İdarə edə biləcəyiniz hədəflərinizi ( gündəlik axtarışlar, aylıq təkliflər vs. kimi ) yazın. İrəliləmənizi ölçmək üçün nəticə hədəflərini ( aylıq satışlar, satış başına məbləğ, satış başına qazanc vs. kimi ) təyin edin və yaxından izləyin. Faliyyətinizi artırın və nəticələri qiymətləndirin. Hədəflər fikirlərinizi cəmləmənizə və hərəkətə keçmənizə köməkçi olacaqdır.

3 – Müştərinin ehtiyaclarına görə satın
Müştərilərin, yalnız ehtiyac duyduqları şeyləri satın aldıqlarını fərz edin. Belə bir ehtiyacları olduğuna dair onları necə razı salacaqsınız? Məhsulunuzun və ya xidmətinizin xərcləri aşağı salan və problemləri həll edən xüsusiyyətlərini vurğulayın. Lazım olsa məhsulunuzu yenidən mövqeləndirin. Satış və marketinq mövzusunda yaradıcı olun.

4 – Diqqəti cəlb edin
Təsirli marketinq, istinadlar, güclü satış bacarıqları və strateji suallar diqqəti cəlb etmənin açarlarıdır. Yaxşı müştəri xidmətləri varsa bu sizə qarşı marağı daha da artırmanın açarıdır.

5 – Məqsədə görə satın
Həm nə etdiyinizi həm də niyə bunu etdiyinizi bilin. Kimləri hədəfləyirsiniz və niyə bu kəsləri hədəfləyirsiniz? Onlara nə söyləyəcəksiniz və niyə bunları söyləyəcəksiniz? Onlardan nə istəyəcəksiniz və niyə istəyəcəksiniz? Necə bir təklif təqdim edəcəksiniz və niyə belə bir təklif təqdim edəcəksiniz? Satış müddətinin hər addımından əmin olmanız lazım olduğunu ağılınızdan çıxarmayın.

6 – Soruşun, dinləyin və hərəkətə keçin
Satış müvəffəqiyyətini bu üç söz yekunlaşdırır. Sualınız yaradıcı, planlı, əlaqəli və doğrudan olmalıdır. Dinləmə bacarıqlarınız çox yaxşı olmalıdır. Müştərini dinlədiyinizi sübut etmək üçün cavab vermək və hərəkətə keçmək məcburiyyətindəsiniz.

7 – Məsuliyyəti qəbul edin
Qrup lideri olduğunuzun fərqində olun. Ehtiyacınız olduğunda, sizin üçün əlindən gələnin çoxunu edəcək güclü bir dəstək qrupu qurun. Qrupunuzun arxasında olun və işlər tərs gedərsə günahı üzərinizə almağı bacarın.

8 – Təməl prinsiplər üzərində işləyin
Hər zaman irəliləməyə və inkişafa açıq olun. Zəif istiqamətlərinizi inkişaf etdirin və xoşlanmadığınız şeyləri etmək üçün hədəflər təyin edin. Araşdırma və təqdimat bacarıqlarınızda daha yaradıcı olun. Mükəmməl satışçını xəyalınızda canlandırın və ideal olanla özünüzü müqayisə edin.

9 – Tutumunuzu inkişaf etdirin
Tutumunuzu idarə edə bilərsiniz. Qorxularınızın öhtəsindən gəlin. Müvəffəqiyyətinizə maneə törədən inanclarınızı dəyişdirin. Düşüncə vərdişləriniz dayanıqlılığınızı, coşğunuzu, səbrinizi, elastikliyinizi, xoşbəxtliyinizi və etibarınızı idərə edir. Bunların fərqində olun, hansılarının səmərəsiz olduğuna qərar verin və dəyişdirmək üçün özünüzə söz verin. Zaman və səy ilə istədiyiniz insan ola bilərsiniz.

10 – Zamanınızı düzgün idarə edin
Hədəflərinizə fokuslanın. Əhəmiyyətinə və vacibliyinə görə hər hərəkəti test edin. Bir iş proqramı hazırlayın. Unutmayın ki, günün yalnız bir saatını belə daha məhsuldar şəkildə istifadə etməniz, bir ildə ən az altı həftə daha məhsuldar olmanızı təmin edəcəkdir.

Mənbə: yeniisfikirleri.net
Tərcümə etdi: Müşviq Osmanlı

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +7 (from 7 votes)

XOŞBƏXT BİR HƏYAT ÜÇÜN NƏ ETMİSƏN?

Xüsusi

0e0adcda35a3e8e8d7faa9882e01d76a_400x400“Mən nə zaman xoşbəxt olacağam?” əvəzinə “Daha xoşbəxt bir həyat yaşamaq üçün mən nə isə edirəmmi?”-deyə özününzə heç sual verdinizmi?
Demək ki, soruşmanın vaxtı gəlmişdir…  Sizin ətrafınızda hər möçüzənin gəlib sizi tapacağına və bir sehirli çubuqla bir anda həyatınızda çox şeyi dəyişəcəyinizimi düşünürsünüz? Elə bir şey yoxdur… Necə bir həyat yaşayırsınızsa tamamilə sizin seçiminiz daxilində gerçəkləşir.

Niyə ayaqlarım evə getmək istəmir?
Niyə bu qədər işləmək məcburiyyətindəyəm?
Niyə kimsə mənim üçün bir şey etmir?
Niyə sevmədiyim biriylə evli olaraq yaşamağa məcburam?
Niyə kimsəyə problemlərimdən danışa bilmirəm?
Niyə kimsə məni anlamır?
Niyə kimsəylə münasibət qura bilmirəm?
Niyə yük həmişə mənim çiyinlərimdə?
Niyə sevmədiyim işi etməyə məcburam?
Niyə yalnızam?
Niyə həmişə haqsızlığa uğrayıram?
Niyə heç kimə güvənmirəm?
Niyə hər şeyi mən düşünməliyəm?
Niyə qarşıma həmişə yanlış insanlar çixır?
Niyə diğər insanlar kimi xoşbəxt yaşaya bilmirəm?

xoşbəxt həyatCavab verirəm,  TƏK SƏBƏBİ SƏNSƏN!

Çünki bütün başına gələnlərə və yaşadıqlarına baxmayaraq, bunların sənin başına gəlmə səbəbini hələ də özündə yox, başqalarında axtarırsan. Başına gələnlərin tək səbəbkarı var. O da bu həyatla bağlı bütün seçimləri edən SƏN.
Sən izin vermədikcə kim sənə haqsızlıq edə bilər? Kim sənə sənin ona verdiyin dəyərdən daha az dəyər verə bilər? Kim narahat, yuxusuz gecələrinə səbəb ola bilər?
Sən izin vermədiyin müddətcə kim bütün məsuliyyəti sənin üzərinə ata bilər? Kim sevmədiyin bir işi sənə zorla gördürə bilər? Kim ətrafında bu qədər insan olmasına baxmayaraq sənin sevginin qarşısını ala bilər?
Kim sən kontrol etmədiyin müddətcə səni yalnız, dəyərsiz, uğruna bir şey edilməyəcək biri olduğunu hiss etdirə bilər?
Kim yardım istəyəcəyin nöqtədə sənə əngəl ola bilər? Kim güvənilməz insanları sənin ətrafına toplayar və insanoğlunun başına gələcək ən xoşagəlməz hadisələri sənin qarşına çıxara bilər?
Kimsə…
Artıq bəzi şeyləri dəyişmək vaxtı çatdı..
Başlanğıcı bəlkə də baxış bucağınızı dəyişməklə başlaya bilərsiniz.
Həyatına bir toxunuşla sehirli cubuq misalı təsir edəcək heç bir şey yoxdur həyatda… Dünyaya gəlişini düşün və özünə güvən… Çünki hər insan öz möcüzəsiylə dünyaya gəlir. Və insanın öz möcüzəsini gerçəkləşdirmək üçün özündən başqa kimsəyə ehtiyacı yoxdur.
Burax 5 il öncə yaşadıqlarını, 30 il öncə olanları, dünən olanları, sabah olacaqları…
Onlara mərkəzləşdikcə eyni şeyləri yaşamağa davam edəcəksən. O illərə baxdığında, bütün yaşadıqlarını sənə yaşadan sənsən. Əgər sən özünü dəyişdirə bilsən, təkrardan gerçəkləşməsindən qorxduğun şeylər qarşına çıxmayacaq.
393102_335245216579178_864678709_nXətanı qarşındakılarda axtarma.
O xətaları gördüyün halda niyə hələ də arxasınca inadla getdiyini düşün…
Sənə necə haqsızlıq edildiyini deyil, sənin buna necə izn verdiyini düşün. Növbəti dəfə nəyi fərqli edəcəyin haqqında düşün.
Özündə nəyi dəyişdirmən lazımdır, öncə onu düşün?
Bil ki, özünü dəyişdirəcək cəsarəti olmayan insan, davamlı ətrafındakılardakı çatışmamazlıqları görüb, onları dəyişdirməyə çalışaraq həyatını bitirəcəkdir.
Bir insanın özünü dəyişdirməsi, əgər dəyişdirilməsi lazım olan tərəfləri ayıird edə bilirsə çox asan, deyilsə çox çətindir.
Yaxşısı budur ki, sən başqalarının imkansız olanlarıyla mübarizə aparmaqdansa, özünlə mübarızə apar. Çünki gec, ya da tez əlində ancaq özün üçün etdiklərin qalacaq.
Və ən dəyərli şey elə özün üçün etdiklərindir. Özü üçün bir şey edə bilməyənə, başqa biri nə isə edə bilərmi? Edə bilərmi?
Özünüz üçün nələrsə etməni vərdiş halına gətirin. Başqalarını dəyişməkdənsə, özünü dəyişməni sınaqdan keçirdiyiniz  bir həyat diləyirəm…

Müəllif: Klinik Psixoloq  Esin Nur Akyıldız
Tərcümə etdi: Psixoloq Rübabə

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +16 (from 18 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az yazarı. Psixoloq.

- Sayt ünvanı

DEMOKRATİYA

demokratiya nədir?Bir zamanlar üst qurumdan “biriləri” geri qalan digərlərini, kütləni idarə edirdilər. Kütlə üçün qanunlar verir, qərarlar qəbul edirdilər. Bu qayda əsrlərlə davam etdi. Amma zaman-zaman kütlə bunu bəyənməməyə başladı. Etiraz etdilər. Əslində bəyənmədikləri qayda-qanunlar, qərarlar, idarə olunmaq deyildi. Bütün bunları qorxaraq sevirdilər, idarə olunmağı özləri istəyirdilər. Çünki kütlə, özünə inanmayan, özgüvəni olmayan fərdlərin çoxluğudur. Etirazları sadəcə bütün bunları bir neçə nəfərin etməsi idi. Kütlə deyirdi ki, bunu biz etməliyik. Bax o zaman “biriləri” düşündü ki, doğurdan aaa, niyə də belə olmasın? Onsuz da adı üstündə, kütlədir bu. Onsuz da verdikləri qanunlar, aldıqları qərarlar bizim o kütləyə verdiyimiz formaya uyğun olacaq. Həm bizim işimiz də yüngülləşər. Day bir də birbaş bu qayda qanunların özü ilə məşğul olmarıq. Biz, bunları hazırlayan kütlənin birbaş özünü istədiyimiz formaya salarıq. Beləliklə, bizim istədiyimiz biçimdə olan kütlənin verdiyi qanun və aldıqları qərarlar da bizim istəyimizcə olacaq. Üstəlik, bu onları ovudacaq və oyuncaqla səsini kəsən körpə kimi sakitləşəcəklər. Halbuki, oyunu quran da biz, oyuncağı ona verən də biz. Hətta oynamağı öyrədən də biz. Beləliklə, bizə düşən nədir? Oturub keyflə bu oyunu izləmək.

demokratiya-xalq

Demokratiya, həqiqətin kütləvi çoxluq içində itib-batırılması sistemidir.

Kütlə bu oyundan məmnundur. Onlar onsuz da azad olmaqdan, fədakarlıqdan, özgür qərarlar verməkdən qorxurlar. Onlar məsuliyyətdən, öz xəyallarını qurmaqdan qorxurlar. Onlara sadəcə hərəkətlilik lazımdır, hesab etsinlər ki, özləri hərəkət edirlər. Gerisi onları ilgiləndirməz. Onlar aldanmaqdan məmnundurlar. Çünki özləri məhz özlərini aldadırlar. Zamanla bu kütlə bir az da irəli getdi. Kütlə olaraq tərif olunmalarını sevmədilər. Onlara daha layiqli ad lazım idi. O zaman “biriləri” onlara ad verdi – Xalq. Dedilər ki, xalq azaddır. Demokratiya da xalqın səsidir. Kökündə birilərinin plastilin kimi evirib-çevirib formaya saldığı bu kütlə, nəticədə azadlıqdan qorxan azadlıq aşiqlərinə, qayda-qanundan qorxan qayda-qanun seçicilərinə, ən nəhayət xalqa çevrildi.

Bu sistemin adı isə o qədər sevildi, sevdirildi ki. Demokratiya… Az qala bu gün dünyanın həqiqətən də ən xoş, ən azad fikirlərini, azadlıq haqqında deyilə biləcək ən yaxşı ifadələri öz içində cəmləşdirir bu kəlimə. Demokratiya, xalqın səsi, xalqın seçimi, xalqın hakimiyyəti oldu. Amma bir sual həmişə bu sistemi altdan qaza biləcək gücdədir: -Hansı xalq?!

Demokratiya, çoxluğun hakimiyyətidir.
Demokratiya, kütlənin hakimiyyətidir.
Demokratiya, kütlə despotu, tiranıdır.

Demokratiya, həqiqətin kütləvi çoxluq içində itib-batırılması sistemidir.

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +13 (from 17 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

ÖRTÜNMƏK VƏ DİN

örtü-dəri-amazonBildiyimiz kimi, təbiətdəki bir çox canlılarda olduğu kimi insanda da təbii örtü var. Bu, insan dərisidir. İlk insanlar çılpaq olublar. Tək örtüləri dəriləri olub. Geyim insanoğlunun zamanla təkamül edərək özünü təbiətdən (əxlaqi qorunma deyil) qorumaq üçün kəşf etdiyi bir yöntəmdir. İlk öncə bitkilərdən, heyvan dərilərindən və s. istifadə ediblər. Sonradan bir az daha təkminləşərək parçalar toxuyub xüsusi paltarlar hazırlayıbar. Və bu da zamanla onun mədəniyyətinə çevrilib. Bu da normaldır və indiki insanı paltarsız təsəvvür edə bilmərik.
Amma bu o demək deyil ki, insanın təbii halı natamamdır və dəri örtü sayılmır. Burdan yola çıxaraq deyə bilərik ki, təbii olaraq bütün insanlar örtülüdürlər və bu baxımdan eynidirlər. Geyim mədəniyyəti isə insanın sonradan qazandığı və formalaşdırdığı bir mədəni hadisədir. Buna görə də hər dövrün və hər regionun öz örtü anlayışı və geyim mədəniyyəti olmuşdur və davam etməkdədir. Sonralar bu geyim tərzləri sosial statuslar, dini kriteriyalar daşıyaraq daha ciddi hadisələrə səbəb olmuşdur. Hətta çağdaş dünyamızda geyimin bir dəyər ölçüsü olması daha da yayğınlaşmışdır. Geyim, günümüzdə brendləşərək insanları kütləvi şəkildə sosial parçalanmaya sövq etməkdədir.
dinlərdə geyim-örtü
Bütün bunlardan ziyadə, geyim ən çox dini müstəvidə mövzu omuş və dərin mübahisələrə, kinli ayrımçılıqlara və hətta qan tökülmələrinə qədər yol açmışdır. Hər bir din ortaya çıxdığı ərazidə, digər sosial məsələlər kimi geyimlə də həssas davranmışdır. Mövcud geyim tərzlərinə bir çox status və əxlaqi kriterlər əlavə edərək dəyişikliklər edilmişdir. Bununla da həmən dinin hakim olduğu ərazidə insanların geyimləri ciddi mövzu olmuşdur. Zamanla isə kültürləşmiş, mədəniyyətin bir parçasına çevrilmişdir.
İslam dininin Ərəbistan Yarımadasında ortaya çıxması bütün dünyanın ərəblər kimi geyinməli olduğu anlamına gəlməz. Bu, ayələrə şəkli yanaşmanın nəticəsidir. Halbuki hər bir ilahi mesaj özündə ümumbəşər tezlər daşıyır. Quranda ümumbəşər örtü anlayışına Araf surəsində toxunulur:

Ey Adəm oğulları! Sizə ayıb yerlərinizi örtəcək bir geyim və bir də bəzəkli libas nazil etdik. Lakin təqva (məsuliyyət) libası daha yaxşıdır. Bu, Allahın ayələrindəndir ki, bəlkə,öyüd-nəsihətə qulaq asasınız. 7/26

niqab-hicab-quranBu ayə təqva, yəni məsuliyyət libasından bəhs edir. Məsuliyyət libasina büüunun deyilir.Yəni hər işinizdə olmalı olduğu kimi geyiminizdə də məsuliyyətli olun. O dövrdə toplum üçün məsuliyyətli sayıla biləcək libas Araf surəsindən çox sonra nazil olmuş Nur surəsində biçimləndirilir. O dövrdə Ərəbistan Yarımadasında kafir, müşrik, münafiq deyilən hər kəs Qurana qədər və ondan sonra da baş örtüsündən istifadə etmişdir. Ayədə artıq mövcud olan baş örtüsünün açıq qalan yerlərə də çəkilməsi, ətrafda reaksiya və təhlükə yarada biləcək tərz və davranışların qaydaya salınması əmr olunur. Nur surəsində keçən baş örtüsü ifadəsi müqəddəs bir anlayış deyil, isti ölkələrdə qadınların və kişilərin geyim tərzidir. Nur surəsinin əsas hədəfi, açıq qalan və ətrafda rezonans yaradan tərəflərin, zinət deyilən cəlbetmə və xaos yarada biləcək tərz və davranışların biçimə salınmasıdır.
ZİNƏT -simvolik olaraq bəzək əşyaları, müxtəlif aksessuarlar ola bilər. Amma əslində bu zinətləri də ortaya çıxaran zehniyyətlərdir. Qadının cəlb etmə həvəs və marağı. Əslində, bu insan halıdır. Qadınların fitrətində vardır, deyərdim. Amma məsələ məqsəd və məramda, bunun biçimləndirilməsindədir. Çarşabda olan bir qadın belə, xüsusi effektli danışıq tərzi ilə bir neçə kişinin aglını qaçıra bilər. Demək, bu onun zinətidir.

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +14 (from 20 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus