DÜNYANI KİM İDARƏ EDİR

Dünya, kainatdakı milyardlarla qalaktikadan birində adi bir ulduz ətrafında dönən kiçik bir planetdir. Müəyyən bir hakimi yoxdur. İnsanlar hakim olduqlarına inansa da nə biokütlə, nə say, nə də haqq olaraq belə bir şeyə sahib deyillər. Xalqlar öz-özlərini idarə etdiklərini  sanırlar. İnsanlar nümayəndə olaraq hökumətdə olduqlarını sanırlar. Əslində bir çoxu bunun həqiqət olmadığının fərqindədir. Dünyanın çarxlarını çevirən bəziləri var.

Xalqlar öz özlərini idarə etdiklərini filan sanırlar. Dünyanın çarxlarını çevirən bəziləri var.

Xalqlar öz özlərini idarə etdiklərini sanırlar. Dünyanın çarxlarını çevirən bəziləri var.

Çox zaman gizlilik nəzəriyyəsi olaraq inkişaf edən bu fərqindəlik nədir? Bəzən şübhələndiyimiz bu gizli “xarici alışqan” kimlərdir? Köklərdən başlayaq. İlk dövlətlərdən bəri insanlığın əksəriyyəti həmişə idarə olunmuşdur. Cəmiyyətə rəhbərlik edən insanlar əvvəlcə gücə söykənərək, sonraları da Tanrının seçdiyi adı ilə fərdlərin gücünü özlərində birləşdirmişlər. Güc ya da dinlə başa keçmək yalnış gələ bilər, amma heç olmasa müəyyən bir səbəbiyyət vardır. Görünən bir təhlükə mövcuddur. Müasir zamanlarda bu da yoxdur. Bu gün bir çox xalq öz özünü idarə etdiyini zənn edir. Bu cəmiyyətlər güc və din istismarına söykənən insanlar tərəfindən qurulub irəliləmiş, sonra nəzarət xalqlara mı verilmişdir? Xeyr. İstismar sadəcə pərdənin arxasına keçmişdir. Demokratiya müasir zamanların ən böyük yalanı halına gəlmişdir.

Yaxşı, qəbilə şefləri və krallar mı qaldı? Xeyr. Görünməyən təhlükə, bunun başındakıları belə dəhşətə sala biləcək bir şeydir. “Pul” icadından bəri kimsəyə faydalı olmamışdır. Malları bir-biriylə mübadilə etmək yerinə imzalı kağızlardan istifadə asan olaraq görünsə də tam bir tələdir. Beləliklə bütün insanlığın gücü bir qrupa əmanət edilmişdır. “Pula nəzarət edənlər” dünyaya nəzarət edər hala gəlməkdədir. Bu gün dünyanı idarə edənlər “pula nəzarət edənlərdir”. Maraqlı olan isə “pul” da pulu idarə edənləri idarə etməkdədir. Pul dinamikası o qədər qəribə, manipulyasiyaya açıqdır ki, pulu idarə edənlər ona uyğun gəlmək məcburiyyətində qalır. Hökumətlərdə aşkar şəkildə iştirak edən sərmayələr vardır. Halbuki onlardan gözlənilən yalnız iqtisadiyyatı istiqamətləndirib xalqın cibindəkiləri sümürməkdir.

Pulu xalq deyil, sahibləri istehsal edir.

Pulu xalq deyil, sahibləri istehsal edir.

Bundan başqa, pulu xalq deyil, sahibləri istehsal edir ki, ikidə bir iqtisadi böhran yaşadır. Məsələn, 2008-ci ildəki qlobal böhranı xatırlayaq. Böhranın səbəblərindən biri “Lehman Brothers” adlı şirkətin batmasıydı. Bir şirkət batanda dünya nədən böhrana girdi? Təbii bir neçə faktor daha var idi, amma böhranın simvolu bu kriz idi. Tarixdəki ən böyük şirkət iflası gerçəkləşmişdir. 691 milyard dollarlıq bir varlıq idarə edən Lehman Brothers batmışdır. Bu şirkətın fəaliyyəti nə idi? Bankçılıq və maliyyənin idarə edilməsi. Yəni pul satar, pul yığıb, bunlarla sərmayə edərlər. Pulu idarə edənlərin biridir. Pulun, sahiblərinin belə nəzarət edə bilmədiyi bir dəli dana halına gəldiyinin nümunəsidirlər. Ortada aşkar bir səbəb yox ikən, 2008-ci ildəki kimi öhdəsindən gələ biləcək borc yükləri yaranmışkən, çox komik bir şəkildə pulun idarəsini itirirlər. Böyük bir bank vətəndaşlardan kreditini geri istəsə, çıxıb desə ki: vəziyyətimiz yaxşı deyil, o zaman vay vətəndaşın halına! Gerçək filan olmasına ehtiyac yoxdur. Bir şərh ya da bir söz-söhbət yetər.  Bu gün dünyanın ən möhtəşəm kağızı olan 100 dolların üzərindəki Benjamin Franklin “banklar ordulardan təhlükəlidir” sözünü boşa söyləməmişdir.

Xalq ən çox bağıranı seçdikce bu proses beləcə davam edər.

Xalq ən çox bağıranı seçdikce bu proses beləcə davam edər.

Pul sahibləri kənardan gələn bəzi monarxiya, kapitalist, müstəmləkəçi müəssisələrdir. Bir də insanların pulunu, sığorta ödənişlərini, zəmanətlərini yığan fondlar vardır. Trilyon dollara çatan bu fondlar bir ölkəni bir gündə vəzir də edər, rəzil də. Pulun məmləkəti də yoxdur. Maliyyə təşkilatların əksəriyyəti ABŞ qaynaqlı olmasına baxmayaraq bir gecədə tərki-diyar eyləyib ABŞ dollarına 4 % dəyər itkisi verə bilərlər. Bir gün içində ölkələr bata və ya meydana gələ bilməkdədir. Hər zaman batan bir şey vardır- xalq. Kütlə heç bir zaman qazanmaz. İmtiyazlı seqmentin idarəsindəki pulun heç bir şəkli xalqa fayda verməz. Pul mərkəzli kapitalist hökumətlər də ancaq xalqı aldatmaq üçün vardır. Hökumətlər mətbəədə pul basar və bunları qlobal oyunçulara təslim edər. Maliyyə təşkilatları dövlətlərdən aldığı dəstək və pul ilə xalqa öz varlığını satar. Xalq ən çox bağıranı seçdikcə bu proses beləcə davam edər.

Xalqın bir şey etməyəcəyi ötən iki yüz ildə aydın oldu. İş yenə pul atalarına düşür. Bəlkə onlar pulun hər kəs üçün təhlükə olduğunu, dünyanı bir gündə məhv etdiyini qavrayar və bir tədbir görərlər. Etməyin, eləməyin atalar, kəfənin cibi yox, ağ axça qara gün üçündür. Zəngin avtomobilini dağdan aşırır, yoxsul düzənlikdə yolunu itirər, pul ilə imanın kimdə olduğu müəyyən olmaz.

Mənbə: www.dmy.info
Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
0   1  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +23 (from 23 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

ABSTRAKT VƏ MƏNTİQİ DÜŞÜNCƏ. İQ NƏDİR?

abstark düşüncə İQAbstrakt (mücərrəd) düşüncə nədir? Abstrakt (mücərrəd) düşüncə həqiqi varlıqlar barədə əldə olunan məlumatları rəmz halına çevirib onları manipulyasiya etmək bacarığına yiyələnmək, hər hansı bir həll yolunu tapmaq və bu həll yollarını yenə də praktiki olaraq həmin varlıqlar (obyekt) üzərində tətbiq etməkdən ibarətdir. Belə bir səviyyə elmi işlərlə məşğul olan müasir insanlarda kifayət qədər inkişaf etmişdir. Belə ki, elm müasir insanın həyatının böyük bir hissəsini tutmuşdur. Belə bir bacarıq fizika və riyaziyyat alimlərində daha çox inkişaf etmişdir. Uşaqlarda abstrakt düşüncə buludlara “əjdaha” dediyi zaman başlayır. Əgər zabit masanın üzərinə sərdiyi xəritənin lazım olan yerlərinə bir neçə kartof qoyur sonra da hazırladığı planla döyüşdə qalib gəlirsə, bu onun güclü abstrakt bacarığına malik olmasından və bunun sayəsində mövcud çətinliyi həll edə bilməsindən xəbər verir. Yəni əslində abstrakt planı reallığa çevirə bilir. Riyaziyyatdakı bütün bərabərliklər yalnız müəyyən abstrakt düşüncə səviyyəsinə sahib olmaqla həll olunur. Dilin özü isə rəmzlər yığımıdır. Belə ki, inək sözü ilə inəyin özü tam fərqli şeylərdir. İnsan isə sonradan icad etdiyi müxtəlif rəmz və əlamətlərin sayəsində bir çox uğurlu əməliyyatlar apara bilmişdir. Hərbi sahədə istifadə olunan “morz” əlifbasını və ya görmə qabiliyyətindən məhrum olan şəxslərin istifadə etdikləri əlifbanı buna misal çəkmək olar. Rəmz və işarələrlə fikir bildirmək qabiliyyətinə tək insanlar deyil, demək olar ki, bir çox heyvanlar da malikdirlər. Meymunların təhlükə hiss etdikləri zaman çıxardıqları səs və etdikləri hərəkət buna misal ola bilər.

abstark düşüncə İQMəntiqi düşüncənin inkişafı Məntiqi düşüncənin inkişafı – bu bütün proseslər üçün lazım və vacibdir. Bəs məntiq özü nədir? Yunan dilində “logika” kimi tələffüz olunan bu sahə “mülahizələr haqqında elm”, “fikirlərdə və fəaliyyətdə əlaqələr haqqında elm” – məntiqi dillə intellekt dərketmənin qanunları, metodları və formaları haqqında elm kimi başa düşülməlidir. Məntiq haqqında biliklər təfəkkürlə alındığından, o, düzgün təfəkkür haqqında elm kimi də götürülə bilər. Eyni zamanda məntiq təsdiq və ya təkzib metodları haqqında elm kimi də qəbul edilə bilər. Məntiq qazanılmış təcrübə və dərketmə vasitəsilə həqiqətin əldə edilməsi elmi də adlandırılır. Məlum məsələdir ki, məntiq elmi eramızdan əvvəl Qədim Yunanıstanda meydana gəlmiş və o zamanlar insanlar bu günün müasir insanı kimi düşünə bilməmişdir. Lakin bu günün müasir insanı kifayət qədər düşünə, fikirlərini ifadə edə və çətinliklərini həll edə bilir. Belə olduğu bir halda müasir insanın da məntiqə ehtiyacı var? Heç şübhəsiz ki, ehtiyac duyur və bəlkə də yarandığı və arada olan müddətdən daha çox. Çünki insanın düşünmə qabiliyyəti inkişaf etdikcə fərqli fikirlər meydana gəlir, bu isə çoxsaylı ixtilafların yaranmasına səbəb olur. Bunun üçün də doğrunu yanlışdan ayrıd etməyin tək yolu məntiqdir. Şerlok Holmsın açdığı cinayətlərə nəzər saldıqda onun cinayətlərinin məhz məntiqi mülahizələr əsasında üzə çıxardığını görürük. Məntiqin gücləndirilməsi üçün hər dövrün özünəməxsus üsulları olmuşdur. Məsələn, Qədim Roma və Yunanıstanda labirintlər qurar, onlardan müxtəlif sahələrdə istifadə edərdilər. Müasir dünyamızda azyaşlı uşaqlar üçün pazllardan, müəmmalı şəkillərdən istifadə olunur. İki oxşar şəkil arasındakı fərqlərin tapılmasını, qarışıq yollarla məqsədə çatdıran oyunları, rəqəmlər hazırlanan oyunları buna misal çəkmək olar. Tarixi dəqiq məlum olmayan şahmat və sonrakı dövrlərdə meydana gələn dama, domino kimi oyunlar da məhz məntiqin inkişaf və gücləndirilmə məqsədilə icad olunur.

abstark düşüncə İQİQ nədir? İnsan təbiəti hər zaman ixtiyarında olanları müəyyən miqdarda qiymətləndirməyə can atır. Məsələn, insanın intellektual səviyyəsinin müəyyən olunması üçün “İQ”-dan (ingiliscə intelligence quotient -IQ “ay-kyü”) istifadə edilir. İQ 140-a bərabərdir? Bəs 140 nəyə? Hansı ölçü vahidi ilə? İQ testi əslində insanın intellekt səviyyəsini müəyyən etmək üçün deyil, insan üzərində manipulyasiya etmək üçün yaradılmışdır. Və alət olaraq o özünü çoxdan doğrultmuşdur. Lakin ən böyük nöqsan insanların İQ testlərinə inanmalarındadır. Zaman keçdikcə İQ testləri dəbə düşür və bu günlər kimdən soruşsan dərhal öz İQ deyə bilər. Onlar düz deyir, ya yox, bu artıq başqa məsələdir. Əsas odur ki, hər kəs İQ testinin nə olduğunu bilir. Bəs hansı əsasla İQ testlərini ciddi qəbul etmək olmaz? Əvvəla ona görə ki, bu kimi testlər “təxmini” xarakter daşıyır. Və testin suallarının 80%-ni 1-dən 6-dək olan rəqəmlər və A-dan F-dək olan hərflər təşkil edir. Bu isə bir çox hallarda təsadüfi nəticələr verir. Dəqiq cavab tələb edən suallar vəziyyəti nisbətən stabilləşdirsə də onu köklü şəkildə dəyişə bilmir. İkincisi, ona görə ki, vahid meyarı yoxdur. İQ testləri kifayət qədər çoxdur. Onlar yalnız müxtəlif istiqamətlərdən yönələn suallardan ibarət deyil, o, həm də müxtəlif ölçü miqyasından ibarətdir. Belə ki, testlərdən birində siz 140-dan artığını yığa bilməsəniz də başqa birində asanlıqla 180 yığa bilərsiniz. Üçüncüsü, ona görə ki, testlərin hazırlanmasında onların tərtibatçılarının düşüncə tərzi öz təsirini qoymuş olur. Necə olmasa, onlarda insan həm də olduqca savadlı olur. Dördüncü, ona görə ki, testlərdə məlumatlar çox olduqca səhvlər az olur. Məsələn, testlərdə 40 sual olur ki, bu da çox azdır. Ən əsası isə bu suallar heç nə barədə dəqiq məlumat vermir. Belə ki, suallar müxtəlif sahələrdən, amma yüksək səviyyədə seçilir. Məsələn, aparılan testlərdə yüksək musiqi təhsili olan bir şəxs bir neçə dahi bəstəkarın adını əzbər bilən şəxslə əsla fərlənməyəcək. Bütün bunlardan belə məlum olur ki, intellektual səviyyənin müəyyən olunması üçün istifadə edilən müasir üsullar elə də etibarlı deyil. Və bunlar sadəcə manipulyasiya vasitələridir.

Müəllif: İsmayıl Əhməd

Beyenmeler
0   1  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +23 (from 23 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus