“TESTDAF” İMTAHANI NƏDİR? (İKİNCİ YAZI)

Xüsusi

TestDaF sizə nə qazandırır?

  1. TestDaF sənədi, Almaniyadakı bütün universitetlər tərəfindən qəbul
    edilməkdədir. İmtahanın dörd hissəsindən də TDN 4 alsanız, və seçdiyiniz
    universitet də digər müraciət sənədlərinizi qəbul etdiyi təqdirdə, Almaniyadakı
    hər hansı bir universitetdə təhsil ala bilərsiniz. TDN 4 səviyyəsinin altında
    qalan qeydlərin tanınması və universitetə qəbulunuz, seçdiyiniz hissəyə,
    sahəyə və təhsil müddətinə bağlı olaraq sözü gedən universitetin
    qiymətləndirməsinə qalmışdır.
  2. TestDaF, elm, ali məktəb və universitet təhsili ilə əlaqədar mövzu və sualları
    ehtiva etməkdə və universitet təhsili üçün lazımlı və əhəmiyyətli olan dil
    bacarığını ölçməkdədir.
  3. TestDaF, qrammatikanın səviyyəsini, oxuma anlama, dinləmə anlama, yazılı
    ifadə və şifahi nitq olmaq üzrə dörd ayrı hissədə ölçməkdədir. Bu
    səbəblə TestDaF sənədində hər hissənin balı ayrı olaraq hesablanır.
    Beləcə bu dörd hissədəki əskikləriniz və müsbətləriniz haqqında detallı məlumat
    ala bilərsiniz.
  4. TestDaF imtahanına öz ölkənizdə qatıla bilərsiniz. Artıq bu imtahana
    qatıla bilmək üçün Almaniyaya gəlməyiniz lazım deyil. TestDaF sənədiniz sizə
    məktubla göndəriləcək, beləcə Almaniya səyahətinizdən əvvəl universitet
    müraciəti üçün lazımlı olan sənədlərinizi də hazırlaya bilər və həm
    zamandan, həm də puldan qənaət etmiş olarsınız.
  5. TestDaF imtahanın məzmununa uyğun olaraq özünüz hazırlana bilərsiniz. İmtahan
    istənilən vaxt web səhifəsindəki və TestDaF tərəfindən hazırlanmış olan
    imtahan nümunələrində görə biləcəyiniz formadadır. İmtahana nə vaxt girsəniz
    girin, hissələrin çətinlik dərəcəsi eynidir.
  6. TestDaFın bütün dünyada lisanslı test mərkəzləri vardır. Bu mərkəzlərdən
    imtahan haqqında məlumat ala bilər, TestDaF personalı ilə mövzuyla əlaqədar
    məsləhətləşə bilərsiniz.
  7. Ayrıca DAAD mütəxəssisləri, Goethe-İnstitutu, dil məktəbləri, universitetlərin
    fililoji və Almanca təhsil hissələri, Federal Almaniya səfirliyi və
    konsolluqlarından da imtahan haqqında məlumat əldə edə bilərsiniz.
  8. TestDaF sənədlərinin etibarlılıq müddəti sərhədsizdir.
  9. Əldə etdiyiniz imtahan nəticəsindən məmnun deyilsinizsə və balınızı yüksəltmək
    istəyirsinizsə, imtahanı istədiyiniz sıxlıqda təkrarlaya bilərsiniz.

TestDaF imtahanına necə hazırlana bilərəm?

testdafTestDaF imtahanına fərqli yollardan hazırlana bilərsiniz. Öz özünüzə öyrənərək,
(www.deutsch-uni.com) ünvanından online, dil kurslarında və ya
bir almandilli yoldaşınız ilə. Bu mövzuda daha çox məlumat əldə etmək istəsəniz Testdafın Web
səhifəsinə (TestDaF hazırlıq) baxın.

Nə vaxt və harada TestDaF imtahanı keçirilməkdədir?

Bu imtahana ölkənizdəki lisenziyalı bir test mərkəzində və ya Almaniyada olan
170 test mərkəzindən birində qatıla bilərsiniz. İmtahan ildə bir neçə dəfə
keçirilməkdədir. İmtahan tarixləri TestDaF-İnstitutunun web səhifəsində və test
mərkəzinizdə elan olunur.

İmtahan ödənişi nədir?

testdaf prüfüngTestDaF imtahanı üçün müəyyən bir haqq ödənməkdədir. Hər ölkəyə görə fərqlilik göstərdiyindən,
imtahana girəcəyiniz test mərkəzinə bu mövzuda məsləhətləşə bilərsiniz.

 

Nə vaxt və necə imtahana üçün müraciət etməliyəm?

TestDaF imtahanına internet üzərindən müraciət edirsiniz: www.testdaf.de. Orada
imtahana qatılmaq istədiyiniz ölkəni, şəhəri və imtahan mərkəzini seçirsiniz. İmtahan
müraciətləri imtahan tarixindən təxminən dörd həftə əvvəl başlayır və dörd həftə davam edir. İmtahana
müraciət tarixi müddətində imtahan müraciətinizi ləğv edə bilərsiniz. Bu vəziyyətdə imtahan
ödənişinin 15%-i qədər olan bir məbləğ əməliyyat xərci olaraq tutulur. İmtahan müraciət
tarixləri bitdikdən sonra imtahan müraciətinizi sildirsəniz ödənişiniz geri qaytarılmayacaq.

İmtahan nəticəsini necə öyrənə bilərəm?

İmtahandan 6 və ya 8 həftə sonra test mərkəzi sizə imtahan nəticəsini bildirməkdədir.
Sizə göndəriləcək imtahan nəticənizin arxa səhifəsində girdiyiniz imtahandakı hər
hissə ilə əlaqədar müvəffəqiyyətinizi izah edən bir ifadə vardır. Bu şərh sizə dil kafiliyinizi
qiymətləndirmənizdə kömək edəcəkdir.

Hazırladı: Müşviq Osmanlı

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +2 (from 2 votes)

ƏDƏBİYYATDA İNTİHAR

Xüsusi

ƏDƏBİYYATDA İNTİHARƏziz oxucu, ilk öncə onu qeyd etməliyəm ki, bu mövzu haqqında yazmaq həm çətin, həm də maraqlıdır. Çətindir ona görə ki, əsrlərdir bu mövzu haqqında müxtəlif araşdırmalar aparılmış, mövzu ətrafında ədəbiyyata aidiyyatı olan və olmayan adamlar müxtəlif səpkili mübahisələr etmişlər. Ancaq tam olaraq bu hadisələr (intiharlar) filan səbəbdən baş verir deyə yekdil bir fikrin üzərində dayanmaq mümkün olmamışdır. Elə bu gün də yekdil bir fikir yoxdur. Çünki bu intiharlar daha çox səbəblər toplusuna dayandığına görə mövzu bir qədər də qəlizləşir.

Mövzunun maraqlı tərəfi isə araşdırdıqca kökü daha dərinlərə gedən faktların, qeyri-adi talelərin və bütün bu baş verənlərin qeyri-adi səbəblərinin ortalığa çıxmağıdır.

Ümid edirəm ki, bu kiçicik giriş araşdırdığımız məsələnin əslində nə qədər incə bir məsələ olduğunu sizə izah etdi.

Əslində məsələnin bu qədər qarışıq və çarpışmalarla dolu olmasını qeyd etməyimin bir neçə səbəbi var.

Birincisi və ən əsası burada söhbət fərdin varlıq və yoxluq arasındakı incə cizginin üzərində yeriməsindən gedir ki, bu heç də asan dərk edilən bir məsələ deyil. Bu proseslərin böyük əksəriyyətinin fərdin daxilində getdiyini nəzərə alsaq və yox oluşun nə vaxt baş verəcəyini dəqiq bilmədiyimizə görə insan bir fərd olaraq bəzən istəsə belə bütün bunlara təsir edə bilmir.

İkincisi isə bu məsələnin incə məqamlarını istədiyim kimi sizə çatdıra bilməmə qorxusuna sahibəm ki, bu da məni çox narahat edir.

Məqsədim heç də dünyaca tanınmış yazarların və əsərlərin baş qəhramanlarının intihar ssenarisini sizlərə danışmaq deyil. Siz onsuz da bunların çoxu ilə tanışsız və hadisələrin də necə cərəyan etdiyini bilirsiz. Burada bizi əsas narahat edən məsələ bütün bu intiharların “Niyə?”, “Hansı səbəbdən?” baş vermələridir.

Ədəbiyyatda intiharın təzahürləri incələndiyi zaman üzdə müxtəlif problemlərlə qarşılaşsaq da, əslində məsələnin əsli varlıq problemlərinə, dəyərlərlə cəmiyyətin reallıqlarının toqquşmasına, xarakterin (obrazın) müəyyən bir çıxış yolunun tapmamasına və s. səbəblərə qədər gedib çıxır.

kamyu-intiharXırda (bəlkə də böyük) bir məsələni qeyd etmək istəyirəm. Dahi Albert Kamyu “Sizif haqqında mif” in sınaq yazılarına “Sadəcə tək bir fəlsəfi problem var və o da intihardır” tezisi ilə başlamışdır. Və əslində yaşamağa dəyərmi yoxsa dəyməzmi sualının cavabı əsas problemin də həlli olacaqdır.

Həyatın anlamı nədir?

Yazara görə ürəyin lap dərin qatlarında planlanan intihar bir sənət əsəri ilə eyni təbiətə sahibdir.

Albert Kamyunun dediyi bu son cümlə insanı həqiqətən də düşünməyə vadar edir. Bu cümlə ilə Kamyu bəlkə də ədəbi əsərləri yazarların özlərini intihar formalarından biri kimi qələmə verir. Bəlkə doğrudan da belədir. Daxilində yaşanan bütün hadisələri, çaxnaşmaları, əsəbi, stresi yazdığı bədii əsərlərə töküb sonda yekunlaşdırmaqla bir növ öz intiharlarını gerçəkləşdirmiş olurlar. Yazıb bitirmə həm nələrdənsə azad olma, nələrisə sonlandırmaqdır ki, intihar da bir növ buna xidmət edir. Məsələnin digər bir tərəfi isə odur ki, bu tip intihar əslində yenidən doğulmadır. Bitirilən hər əsər əslində növbətinin başlanğıcıdır. Varlıq və yoxluq əslində bir birinə qaynayıb qarışmış və bir birindən ayrı durması mümkünsüz kimi görünən anlayışlardır bu mənada.

Cəmiyyətin həyatı özünün hər inkişaf mərhələsində ətrafında baş verən hadisələr nəticəsində müxtəlif təriflər alır və müəyyən bir sistem halına salınır. Belə bir vəziyyətdə intihar fərdin öz davranışını öz nəzarəti altına aldığı andır əslində. Əlbəttə ki, buradakı intihar heç də pisixoloji pozuntular nəticəsində ölümün seçilməsi deyil. Bu şüurlu şəkildə planlanan və nəticədə şüurlu bir şəkildə öz həyatını sonlandırmaqdır. Və ədəbiyyatdakı bu intihar əslində iki şeyi bizə sübut etməyə çalışır;  Ya sonu görünməyən bir umudsuzluğu, ya da cəsarətliliyi.

Həyatlarındakı anlaşılmaz mübahisələrlə və yaşadığı cəmiyyətdə baş verənlərlə heç cür barışa bilməyən Ştefan Zvayq, Virgina Vulf, Syilvia Plath və daha neçələri varolma ilə bağlı suallara cavab olaraq intiharı seçmişdilər.

Burada məsələ bir qədər də qəlizləşir. Çünki yazıçı intiharları çox problemli bir məsələdir və bu məsələnin incə detallarını açmaq çox çətin məsələdir.

Ancaq ədəbi mətnlərin daxili dünyasında intihar “səs vermə” ya da Syilvia Plathın şeirlərinin birində deyildiyi kimi “susma cəsarəti” dir.

intihar

Ədəbiyyatın tarixinə fikir versək görərik ki, bir çox yazılı mətn əslində bizə cəmiyyətlə heç cür barışa bilməyən, onun qaydalarını rədd edən və həyatı boyunca bütün bu çaxnaşmalara qarşı mübarizə aparanların hekayəsini danışır. İntiharın ruhundakı dəyişikliklər də həm varolma anlayışının keçirdiyi dəyişikliklər, həm də bu çevrilmələrin təsir etdiyi ədəbiyyatın dəyişikliyi ilə əlaqədardır.

Ateniusla Kleopatranın hekayətində tarixi gerçəkliyə söykənən intihar təzahürlərini saymasaq da, bilinən intihar növləri, obrazlı ya da deyil, bir çox hekayətlərdə diqqət çəkir. Əgər dönüb yazının tarixinə baxsaq görərik ki, müxtəlif mətnlər müxtəlif səbəblərdən öz şərəf və ləyaqətlərini itirmiş, itirdikləri insanların arxasınca acılar çəkən, itirəcək heç bir şeyi qalmayan obrazların intiharları ilə doludur… (Ardı olacaq)

Müəllif: Müşviq Osmanlı

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +9 (from 11 votes)

FƏZLÜR RƏHMAN

Maarifçi-islahatçı mütəfəkkir. Tarixi təfsir anlayışının qurucusu.Yenilikçi, “tarixi təfsir” anlayışının qurucusu Fəzlürrəhman 1919-cu il sentyabr ayının 21-də bugünkü Pakistanın (o vaxt Hindistanın) tərkibində olan Hazara şəhərində dünyaya gəlib. Atası Mövlanə Şəhabəddin Diyabəndi cərəyanına mənsub alim idi. İlk təhsilini atasından alan Fəzlürrəhman 10 yaşında ikən Quranı əzbərlədikdən sonra təhsilini mədrəsədə davam etdirir. 

1933-cü ildə ailəsi ilə birlikdə Lahor şəhərinə köçən Fəzlürrəhman Pəncab universitetində təhsil almağa başlayır. 1940-cı ildə sözügedən universitetdən məzun olan Fəzlürrəhman 2 il sonra magistratura təhsilini başa vuraraq, universitetdə assistent kimi fəaliyyətə başlayır.

Fəzlürrəhman 1946-49-cu illərdə Oksford universitetində doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərkən İslam fəlsəfəsi ilə maraqlanmağa başlayır. Bu dövr gələcək alimin fikirlərinin formalaşmasında mühüm rol oynayır.
Doktorluq işini müdafiə etdikdən sonra Oksford universitetində “Fars mədəniyyəti və İslam fəlsəfəsi” müəllimi kimi pedaqoji fəaliyyətinə başlayan Fəzlürrəhman daha sonra Durham və Kanadanın Mak Gill universitetlərində fəaliyyətini davam etdirir. Ali daha sonra Pakistanda hərbi çevrilişlə hakimiyyəti ələ keçirən Əyyub Xanın dəvətini qəbul edərək, Pakistana qayıdır və 1961-68-ci illərdə Əyyub Xanın müşaviri olmaqla yanaşı, İslam Araşdırmaları İnstitutunun müdiri vəzifəsini icra edir, iki jurnal təsis edir. Bir çox pakistanlı tələbə məhz Fəzlürrəhmanın sayəsində xaricdə təhsil almaq imkanı əldə edir.

Bu müddət ərzində Fəzlürrəhman qələmə aldığı kitab və məqalələrdə irəli sürdüyü bir sıra görüşlərə görə, Pakistan alimlərinin etirazları ilə qarşılaşır. Getdikcə artan etirazlar alimi ölkəni tərk etməyə məcbur edir və o, ABŞ-a üz tutur. 1969-cu ildən 1988-ci ilin iyul ayının 26-da vəfat edənədək ABŞ-ın Çikaqo universitetində pedoqoji fəaliyyətini davam etdirib.

Görüşləri:
Fəzlürrəhman “İslam müasirliyi” adlandıra biləcəyimiz layihəsi çərçivəsində bu gün İslam adına əlimizdə olan bütün məsələlərin araşdırılıb yenilənməsi gərəkdiyi fikrini mənimsəyir. Fəzlürrəhmanın fikrincə, müasir dövtdə müsəlmanların mövcudluqlarını davam etdirə bilmələri üçün qarşılarında iki yol vardır: Ya tamamilə sekulyar Qərbə inteqrasiya etmək ya da İslamı yeni bir ictihad metodu (tarixi ictihad) ilə izah edərək, yenidən həyatın bütün sahələrinə daxil etmək, beləliklə də müasir dünyaya, laiq olmayan, ancaq islam ənənəsinə də olmayıb Quranın əxlaqi və sosial məqsədlərinə uyğun yeni qaydalara söykənən alternativ bir model yaratmaqdır.

Alimə görə, bu məsələdə yalnız Quran istisnadır. Alimin bu geniş əhatəli “yenilənmə və dəyişiklik” təklifini başlıqlar şəklində aşağıdakı kimi xülasələşdirmək mümkündür:

Quran: Alimin bu barədə görüşlərini daha yaxşı dərk etmək üçün onun “vəhy” fenomeninə necə yanaşdığı ilə tanış olmaq gərəkdir. Belə ki, İslam qaynaqlarında bildirildiyi və açıqlandığı kimi vəhyin həm məna, həm də ləfzi (morfoloji) baxımdan Peyğəmbərə (s) bir mələk vasitəsilə ötürüldüyü xüsusunda Fəzlürrəhmanın ciddi şübhələri vardır. Alimin fikrincə, vəhy Peyğəmbərin (s) “qəlb”inə gəldiyinə görə, vəhy “xarici bir varlıqdır” və onun Peyğəmbər (s) tərəfindən kəlmələr şəklində eşidildiyini söyləmək doğru yanaşma deyildir.

Habelə, alim “Qəranik” hadisəsinin də tarixən sabit olduğunu bildirərək, onun sübutunu qəbul etmənin Qurana uyğun olduğunu iddia etmiş və öz fikirlərini əsaslandırmağa çalışmışdır. Ancaq bir çox tədqiqatçılar bu məsələdə alimin iki xüsusu nəzərdən qaçırdığını və yanlış qənaət sahibi olduğunu qeyd etmişlər. Bunlardan ilki hədis, təfsir və tarix kitablarında müşriklərin bütlərinin tərifinə dair cümlələrin Quran ayəsi olduğu və sonradan başqa ayələrlə nəsx edilib dəyişdirildiyinə dair heç bir məlumata rast gəlinməməsi, ikinci xüsus isə məsələyə Quran nöqteyi-nəzərindən yanaşıldığı zaman belə bir hadisənin baş verdiyinə dair kiçik bir işarənin olmamasıdır.

Yenə, alimə görə, Quranın dəvətinin əsasını əxlaq təşkil edir ki, bu da müqəddəs kitabın ehtiva etdiyi hüquqi hökmlərin belə əxlaqi çərçivədə başa düşülməsinin zəruriliyini ifadə edir. Başqa cür desək, Quranın ehkamla bağlı ayələri bizim üçün bu gün konkret hökmlər deyildir və bu hökmlərin arxasında olan əxlaq prinsipləri əsas götürülməlidir.

Quranın tarixiliyi (ehtiva etdiyi hökmlərin yalnız Peyğəmbərin dövrünə aid olması və bu gün eynilə tətbiqinin qeyri-mümkünlüyü) tezisinin bünövrəsini təşkil edən bu anlayışı Fəzlürrəhman İslam müasirliyinin mənasının şəriətə aid bütün məsələlərin dəyişməsinin gərəkdiyini bildirir.

Fəzlürrəhmana görə, Quran VII əsr Ərəbistanında nazil olduğuna görə, ehtiva etdiyi konkret hökmlər də həmin dövrə aid olmalıdır. Alimin fikrincə, Quranın qanunvericiliklə bağlı konkret ayələri tarixidir və bu gün eynilə tətbiq oluna bilməz.
Ayələrin nazil olma səbəblərinə dair rəvayətlər sonradan “formalaşdırılmışdır”, uydurulmamışdır (Alim “formalaşdırmanı “uydurma”dan fərqləndiyini bildirsə də, nəticə etibarilə hər iki anlayış arasında heç bir fərq yoxdur – mütərcim).

Sünnə: Fəzlürrəhman “sünnə” məfhumunu “nəbəvi” və “yaşayan” sünnət olmaqla iki hissəyə ayırır. Nəbəvi sünnət Peyğəmbərə (s) aid olduğu bilinən, konkret və ətraflı hökmlərdən daha çox ümumi prinsipləri ehtiva edir. Yaşayan sünnət isə Peyğəmbərin (s) vəfatından sonra islam cəmiyyətinin mənimsədiyi ictihadlar, adət-ənənə və sairdir. Nəbəvi sünnət sabit, yaşayan sünnət isə dəyişkəndir. Alimə görə, hər bir cəmiyyət öz yaşayan sünnətini formalaşdırmaq məcburiyyətindədir. Bu zaman əvvəlki dövrlərin yaşayan sünnələrindən faydalanmaq lazımdır.

Hədislər: Alim iddia edir ki, bir çox hədis Peyğəmbərin (s) vəfatından sonra “formalaşdırıldığına” görə, onların ləfzi baxımdan Allahın rəsuluna (s) aid edilməsi mümkün deyildir. O, Peyğəmbərə (s) aid olduğuna şübhə edilməyən hədislərin az olduğunu bildirmişdir. Alimin fikrincə, hədislərin böyük əksəriyyəti Peyğəmbərin (s) vəfatından sonra müsəlman alim, qazı və rəhbərlər tərəfindən “formalaşdırılmış”dır və bu “hədis uydurmaq” kimi başa düşülməməlidir.

Kəlam: İstər Əhli-sünnə, istərsə də əhli-bidətə daxil olan bütün kəlam cərəyanlarını müəyyən məqamlarda Qurandan uzaqlaşan hərəkatlar kimi xarakterizə edən Fəzlürrəhman İslam dininə uyğun bir Kəlamı yenidən formalaşdırmaq üçün ilk işin kəlam sahəsindəki baş verənləri elmi baxımdan tənqid etmək olduğunu deyib. Alim Əqaidə dair məqalələrində Əhli-sünnəni mötədil bir hərəkat kimi tövsif etməklə yanaşı, bir sıra məqamlarda kəskin tənqid etməkdən çəkinməyib. Habelə, alimin fikrincə, Əhli-sünnə Firqeyi-naciyədir (yeganə qurtulacaq firqə).

Təsəvvüf: Fəzlürrəhman təsəvvüfün bilavasitə xristianlığın təsirinə məruz qalan şiə qaynaqlarından təsirləndiyini irəli sürür. Sufilər isə öz dediklərini haqlı çıxartmaq üçün tarixi baxımdan tamamilə uydurma və öz xəyallarının məhsulu olan sözləri Peyğəmbərə (s) aid edir, onun söylədiyini iddia edirlər. Fəzlürrəhmana görə, təsəvvüf hicri III əsrdən etibarən ayrıca bir sistem şəklində dinin qarşısında olmuşdur. Alim sufiliyin əvvəllər cəmiyyət içərisində siyasi və məzhəb fonunda baş verən bəzi hadisələr qarşısında əxlaqi və mənəvi bir etiraz kimi ortaya çıxdığını, ancaq VI-VII əsrlərdən etibarən özünəməxsus adətləri ilə dini mahiyyətini itirdiyini bildirmişdir.

Bəzi əsərləri: 
Alim müəllifi olduğu 11 kitabının hamısını ingilis dilində qələmə alıb. Həmçinin o, 68 məqalə və 4 ensiklopediya maddəsinin də müəllifidir. 
– Tarix boyu islam metodologiyasının problemi
– Ana mövzuları ilə Quran
– İslam və müasirlik
– İslam ənənəsində sağlamlıq və tibb və s.

Hazırladı: Anar Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +11 (from 11 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus