KİŞİ(LİK) KOMPLEKSLƏRİ

Xüsusi

Kişilər böyük iddialarda olduqları üçün kiçik detalların onları kiçildəcəyi qorxusu ilə daha kompleksli olurlar. Bu proses yeniyetməlik dövründə daha möhkəm formalaşır. Qapalı cəmiyyətlərdə isə bu daha da kəskin şəkil alır. Kişilər hələ yeniyetməlik dövründən dildən-dilə duyduqları kişilik anlayışının bioloji və sosial təzyiqi altında qalırlar. Bir yeniyetmə həm bioloji göstəricilərə görə kişilik sərgiləmək, həm də yeri düşdükcə sosial-mədəni həyatda qoçu, qəhraman rolunu oynamaq zorunda qalır. Nəticədə xeyli travmalar yaranır ki, bunun başında ən əsas seksual travma gəlir.

İlk öncə bioloji tərəfdən başlayaq. Hər bir kişinin həyatında olmuş bir neçə misalla:
Yeniyetmələr pornoya birlikdə baxan zaman ereksiya olduqlarını bir-birilərindən gizlətməyə çalışırlar, guya bunlar belə xırda şeylərdən (film, şəkil) təsirlənmirlər. Olğun kişidirlər. Ona görə hər kəs bunu gizlətməyə çalışır. Halbuki bir yeniyetmə üçün çox normal və təbii haldır bu. Kişilər çox ciddi cəhdlə pensilərini gizlədirlər. Penisin ölçü məsələsi uşaq vaxtından kişilik ölçüsünə çevrilir. Kişilər bu məsələdə o qədər komplekslidirlər ki, olğun yaşlarında belə bu məsələdə çox utancaq davranırlar. Bunu tualetdə pisuardan istifadə edən kişilərin necə ciddi cəhdlə gizlənmələrindən, əsgərlik vaxtı ümumi hamamdan istifadə vaxtı penislərini gizlədərək tez üzü divara tərəf çönmələrindən bilmək olur.
Hələ çox uzatmaq olar bunları. Bığ yerinin tərləməsi, qoltuq və qısıq hissələrin tüklənməsi, əzələlərin formalaşması, səsin dəyişməsi və s. kimi amillər onları yerli yersiz hallara soxmağa başlayır. Burdan başlayan travmalar, zamanla formalaşan ciddi komplekslər kişiləri bir az daha zəif duruma düşürür ömrünün qalan bütün hissələrində.

Keçək psixoloji tərəflərinə:
Yuxarıda sadaladığımız bu hallar azmış kimi, sosial kişilik qəlibin yaratdığı daha ağır yük bir tərəfdən kabusa çevrilməyə başlayır. Baxın, bir oğlan uşağı böyüyüb həddi buluğa çatdıqca onu daim ətrafdan tətikləyən və bir kişi olaraq formalaşdıran ana, bacı, arvad, qız övladı, xalaqızı, bibiqızı, hətta baldız və hətta qonşu qızı, sinif yoldaşı olan qızlar kimi böyük bir toplumu “qorumaq” deyə bir görəvi var. İlahi, insan özü öz əli ilə özünə bu qədər yük düzəldə, çuval tikə bilərmi? Bu qədər zülmə nə gərək? Bu qədər cavabdehliyin qarşılığı nədir axı?
Hələ mən məhz bu vəzifə gərəyi kişilərin elə kişilər tərəfindən alçadılması mənzərəsini yazmadım. Bir kişini alçaltmaq üçün ana-bacısına söymək, arvadına sataşmaq, qızları ilə şantaj etmək… Nə qədər kişi bu travmanın ən ucuz qurbanlarına çevrilir az qala hər gün? Ana, bacı, arvad, qız övladı, xalaqızı, dayıqızı və s. qadınların geyimindən tutmuş səs tembrinə görə hər adı alaraq hər yerdə pisikdirilib təhqir edilən ana oğulları, bacı qardaşları, atalar, xalaoğlular, bibioğlular.. Hələ bunlar arasında bir az daha gözəli, gözəgəlimlisi, nisbətən azad fikirlisi varsa, sən batdın. Bütün ömrün bunların gətirə biləcəyi tənə və təhlükələri içində alçalacaq, psixoloji və hətta fizioloji…
Bir düşünün, bir kişi az qala bütün həyatı boyu ona yaxından və uzaqdan azacıq aid olan hər hansı bir qadının kiçicik bir maraq və macera izinin həyatı bahasına qurbanı ola bilir. Halbuki elə özü də bu maraq və maceranın bir parçası deyil mi?
Bəzən adamın yazığı gəlir kişilərə. Bu qədər aciz olduqları halda bu qədər güclü görnmək görəvi, bu qədər sıranmış məsuliyyətlər içində özünü zorlamaq nə qədər diksindirici və acıvericidir…

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
1   0  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +8 (from 8 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

QADINLAR ÜZƏRİNDƏ KİŞİ HEGOMONİYASI

Xüsusi

 

kişi hegemoniyası-feminizmPatriarxat (erkək hegemon) sistemdə qadına nəzarət sahələri…

1) Qadınların istehsal və ya iş gücü:
Erkək hegemon sistem həm ev içində, həm də ev xaricindəki ödənişli işlərdə qadınların istehsal gücünü nəzarət altına alır. Ev içində qadın övladlarına, ərinə və ailənin digər üzvlərinə ömür boyu hər cür pulsuz xidmət göstərir, yəni qadının əməyinə bu pulsuz xidməti alan hər kəs tərəfindən əl qoyulur. Amma qadınların bu cansıxıcı, bitməz-tükənməz və daim təkrarlanan əməyi heç bir zaman iş olaraq qəbul edilməz, qiymətləndirilməz və ev qadınları ərlərindən asılı hesab olunurlar. Qadının evin xaricindəki əməyinə əl qoyulması isə qadınların əməklərini satmağa məcbur edilməsi və onların qazanclarına göz dikilərək əllərindən alınması şəklində başlayır. Qadınların istehsal və ya iş gücü üzərindəki nəzarət sahəsi; erkəklərin patriarxat sistemdən öz maddi mənfəətləri üçün istifadə etdiyi və qadınları çeşidli mexanizmlərlətəzyiq altında tutaraq ekonomik qazanc əldə etdiyi sahəni əhatə edir.

qadın-ana2) Qadınların doğurqanlığı və “Analıq” ideologiyası:
Patriarxat sistem qadınların doğurqanlıq gücünü dövlət, evlilik və qanunlar yolu ilə nəzarət altında tutur. Bir çox toplumda qadınların dünyaya gətirəcəyi uşaqların sayı, nə zaman dünyaya gətirəcəyi, hamiləlikdən qorunma üsullarından istifadə edib-etməməsi, abort olma və s. qərarları verə bilmə azadlığı erkək hegemon dövlətin sərhədləri içərisində tanımlanır. Yəni qadının üzərində fərdi erkək nəzarətindən başqa, çıxardığı qanunlar vasitəsilə dövlət nəzarəti də həyata keçirilir. Patriarxat sistem işçi qüvvəsi, əsgər və s. ehtiyac sahələrinə görə qadınların bədənləri və doğurqanlıqları üzərində nəzarət sahəsi ilə iqtidar quraraq, “analıq” ideologiyasını yaradır. “Analıq” ideologiyası patriarxat sistemin ömrünü daha da uzadan “xarakterik erkək və qadın modellər” yaradır və onlar arasında bölünmə yaradaraq, cinsiyyət ayrı-seçkiliyini daha da gücləndirir. Bu yol ilə qadınların hərəkət sərbəstliyini və inkişafını məhdudlaşdıraraq, erkək hegemon sistemin ömrünü daha da uzadır.

cəmiyyət-qadın-seks3) Qadınların cinsəlliyi üzərində nəzarət:
Cinsəllik, erkək hegemon sistemin qadına nəzarət sahələrinin içərisində ən önəmli yeri tutur. Erkəyin təsadüfi cinsi münasibət yaşamasına ənənəvi olaraq icazə verən və səssiz qalan hər toplumda, qadınların nikahdan xaric cinsi əlaqələrini yasaqlayan əxlaqi və qanuni bir sistem vardır. “Utanc”, “əxlaq”, “namus”, “şərəf” kimi qavramlar üzərindən qadınların cinsəlliyi nəzarət altına alınırkən, taciz və təcavüz kimi bədənin bütünlüyünə qarşı edilən zorakı hərəkətlərdə də yenə qadınlar basqı altına alınır, təzyiqlərə məruz qalır, günahkar hesab olunur. Qadınların cinsəlliyini nəzarət altında tutmaq üçün onların geyimləri, davranışları, ailə və toplum içərisində hərəkətləri və s. – əxlaqi davranış normaları, dini qayda-qanunlar, adət-ənənələr vasitəsilə diqqətlə izlənilir. Patriarxal ideologiya qadınları analar (yəni evləniləcək qadınlar) və cinsi obyektlər (əyləniləcək qadınlar) olaraq, iki bir-birinə zidd qrupa ayırır. Və analar (evləniləcək qadınlar) xaricindəki bütün qadınları erkəyin ehtirası, zövqü, həzzi üçün yaranmış cinsi obyektlər olaraq tanımlayır. Digər tərəfdən də erkək hegemon sistem qadınların bu iki zidd qrupu arasında ayrımçılıq, bir-birinə gizli düşmənçilik və dərin uçurum yaradaraq, əslində öz hakimiyyətini daha da gücləndirir..

qadın azadlığı4) Qadınların hərəkət özgürlüyü:
Qadınların cinsəlliyini, doğurqanlığını və iş-gücünü nəzarət altına ala bilmək üçün patriarxat sistem qadınların hərəkət azadlığını da nəzarət altına alır. Bir qadının gec saatda küçədə gəzməsi və ya təkbaşına hər hansı bir əyləncə yerinə, diskotekaya və s. getməsi erkək hegemon sistem içində yaşayan erkəklər tərəfindən “seksə və ya cinsi münasibətə dəvət” kimi xarakterizə olunur. Qadınlar uşaq yaşlarından etibarən davranış və hərəkətlərini kontrol etməyə, geyimlərinə diqqət etməyə şərtləndirilirlər. Erkək hegemon sistem gündəlik həyatda “yüksək səslə gülmə”, “xanım kimi davran”, “atana, qardaşına, ərinə hər zaman sayğılı və itaətkar ol”, “cinsəlliyini ön plana çıxarma”, “ağırbaşlı və ciddi ol, flört etmə, ucuz qız deyərlər”, “mən sənə güvənirəm, amma çevrəyə güvənmirəm, ona görə də hər hansı əyləncə yerinə, partiyə gedə bilməzsən” , “siyasət yeritmə burda, uşaqlara kim baxacaq?” və s. kimi cümlələrlə qadınların şəxsiyyətini və cinsəlliklərini kontroledici üsul və üsullarla onları nəzarət altında tutarlar. Bütün bu üsullar cinsiyyət ayrımçılığı ilə bilavasitə əlaqəlidir və erkəklər eyni məhdudiyyət və qısıtlamalara əsla məruz qalmazlar.

Bütün bunlardan çıxan son nəticə budur ki, erkək hegemon sistem öz şəxsi özəllik və keyfiyyətlərindən daha çox qadın istismarı üzərində bərqərar olaraq öz hakimiyyətini sürdürür…

Mənbə: http://feministatolye.org/
Hazırladı: Yeganə Ayhan

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +11 (from 11 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

HƏYATDAN NƏ ÖYRƏNDİM…

Sonsuz bir qaranlığın içindən doğuldum.  İşığı gördüm, qorxdum.
Zamanla işıqda yaşamağı öyrəndim. Qaranlığı gördüm, qorxdum. Gün gəldi, sonsuz qaranlığa yola saldım sevdiklərimi. Ağladım.

Yaşamağı öyrəndim.
Doğumun, həyatın bitməyə başladığı an olduğunu, aradakı hissənin, ölümdən oğurlanan vaxtlar olduğunu öyrəndim.

Zamanı öyrəndim.
Yarışdım onunla…
Zamanla yarışılmayacağını, zamanla barışılacağını, zamanla öyrəndim…

İnsanı öyrəndim.
Sonra insanların içərisində yaxşılar və pislər olduğunu…
Sonra da hər insanın içərisində yaxşılıq və pislik olduğunu öyrəndim.

Sevməyi öyrəndim.
Sonra güvənməyi…
Sonra da güvənin sevgidən daha qalıcı olduğunu, sevginin güvənin sağlam təməli üzərində qurulduğunu öyrəndim.

İnsan bədənini öyrəndim.
Sonra bədənin altında bir ruh olduğunu…
Sonra da ruhun, əslində, bədənin üstündə olduğunu öyrəndim.

Dünyanı öyrəndim.
Sonra dünyanı işıqlandırmağın yollarını öyrəndim.
Sonda dünyanı işıqlandıra bilmək üçün əvvəl ətrafını işıqlandırmalı olduğunu öyrəndim.

Çörəyi öyrəndim.
Sonra sülh üçün çörəyin bol istehsal edilməli olduğunu…
Sonra da çörəyi ədalətlə bölmənin, bol istehsal etmək qədər əhəmiyyətli olduğunu öyrəndim.

Oxumağı öyrəndim.
Özümə yazmağı öyrətdim sonra…
Və bir müddət sonra yazmaq, özümü öyrətdi mənə…

Tərk etməyi öyrəndim.
Sonra dözməyib qayıtmağı…
Daha sonra da özümə rəğmən getməyi…

Dünyaya tək başıma meydan oxumağı öyrəndim gənc yaşda…
Sonra kütlələrlə birgə getməli olduğum fikrinə gəldim.
Sonra da əsl gedişin kütlələrə qarşı olmalı olduğunu öyrəndim.

Düşünməyi öyrəndim.
Sonra qəliblər içində düşünməyi öyrəndim.
Sonra sağlam düşüncənin qəlibləri yıxaraq düşünmək olduğunu öyrəndim.

Namusun əhəmiyyətini öyrəndim evdə…
Sonra məhrumdan namus gözləmənin namussuzluq olduğunu, həqiqi namusun, günah əlinin altında ikən  günaha əl sürməmək olduğunu öyrəndim.

Həqiqəti öyrəndim bir gün…
Və həqiqətin acı olduğunu…
Sonra da dozasında acının, yeməyə olduğu qədər həyata da ləzzət qatdığını öyrəndim.

Hər canlının ölümü dadacağını, ancaq yalnızca bəzilərinin həyatı dadacağını öyrəndim.

Müəllif: Can Dündar
Tərcümə edən: Bəhruz Nurməmmədov

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +29 (from 29 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus