LOQOPEDİK DƏRSLƏR: DÜZGÜN DİAQNOZ İŞİN YARISIDIR

Xüsusi

Valideyn uşağın nitqində hər hansı bir qüsur hiss edirsə narahat ola və üstünə tez düşə bilər. Bu çox vacib bir haldır. Çünki qüsur sırf anatomik ola bilər və nə qədər tez korreksiyaya başlansa, bir o qədər uğurlu olar. Amma bəzi hallar da var ki, istisna olmalıdır. Məsələn: 4 yaşında uşaq “r” demirsə, anatomik qüsurdursa, loqoped işləyə bilər. Digər halda isə işləməsi doğru deyil. Çünki öz özünə formalaşa bilər nitq prosesində. Digər bir nümunə: uşaq diş dəyişmə mərhələsindədir və dodaq-diş samitlərini doğru tələffüz etmir. Bu zaman həmən korreksiyaya başlamaq doğru deyil. Uşağın aryikulyasiya aparatının formalaşmasını gözləmək lazımdır. Hətta sadəcə bağçaya getməklə nitqi, davranışı və ünsiyyəti formalaşacaq uşaqlar var. Bu kimi səbəblər çox ola bilər. Belə səbəblərə çox həssaslıqla yanaşılmalıdır.

“r” səsi tələffüzünə görə mürəkkəb səslərdən biridir. Uşağın nitq inkişafı mərhələsində ən gec formalaşan səsdir. Dil öyrənmə və danışma prosesi uşaqdan uşağa fərqli olur. Amma ən gec 5 yaşda uşaq “r” səsini tələffüz edə bilmirsə, bu zaman artıq üstünə düşmək lazımdır. Rotasizm ( r səsinin qüsurlu tələffüzü) müxtəlif səbəblərdən yarana bilər. Bu səbəblərin biri də dilin altında qədəhin olmasıdır. Qədəh dilin ağızdakı hərəkətinə maneə törədir. Dili vibrasiya etməyə qoymur. “r” səsini qüsursuz tələffüz etmək üçün dil vibrasiya etməlidir. Əgər uşaq 5 yaşında “r” səsini demirsə, loqopedə müraciət edilməlidir. Və loqoped müayinə etdikdən sonra ya korreksiyaya başlamalı, ya da hara lazımdır ora yönləndirməlidir. Məsələn, qədəh varsa, ilk öncə uşaq cərraha yönləndirilməlidir. Sadə bir əməliyyatla qədəh kəsildikdən sonra loqoped öz işini görməlidir. Bəzi halda valideynlər gözləyirlər ki, məktəbə getsin düzələr, öz- özünə keçər və s. Bu doğru qərar deyil. Çünki, uşaq böyüdükdən sonra bir çox halda qədəhi cərrahi əməliyyat etmirlər. Bu da korreksiyanı çətinləşdirir.

Müəllif: Şahanə Nuriyeva loqoped_shahane

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +2 (from 2 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

LOQOPEDİK DƏRSLƏR: OYUNUN ZƏRURİLİYİ

Xüsusi

Oyun, uşaqların öz dünyalarını dərk etmək üçün istifadə etdikləri bir vasitədir. Oyun uşaqların öyrənmə qabiliyyətini artırır, uşaqlarda inam, təhlükəsizlik, dostluq kimi hisslərin inkişafına kömək edir. Ünsiyyət üçün lazım olan bacarıqların əksəriyyəti məhz oyunlar vasitəsilə inkişaf etdirilir. Oyuncaqlarla oynamaq uşaqlara gələcək həyatlarında faydalı ola biləcək bacarıqları inkişaf etdirməyə kömək edir.
Xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqlar üçün bu daha vacibdir. Çünki onlar başqaları ilə müqayisədə mümkün qədər daha çox faydalı təcrübə və bacarıq qazanmalıdırlar. Müxtəlif oyuncaqlardan və oyun fəaliyyətlərindən istifadə etməklə müxtəlif bacarıqları inkişaf etdirmək olar.

✓ Əl hərəkətləri. Uşaq əllərini uzadaraq hər hansı bir əşyaya çatmaq və onu götürmək, əşyanı əlində atıb-tutmaq, yükləmək, itələmək və s. hərəkətləri öyrənir.
✓Yaddaş. Gizlədilmiş oyuncağı tapmaq, şəkilləri və fiqurları ardıcıllıqla yada salmaq, eşitdiyi nağıllardan suallara cavab vermək, şəkillərdə və oyuncaqlarda rəngləri tapmaq.
✓ Nitq. Sözləri başa düşmək, şəkilləri göstərmək və adlarını söyləmək, səsləri və sözləri yamsilamaq, mahnılar oxumaq, bədən üzərinin adlarını söyləmək.
✓ Problemi həll etmək. Oyuncaqların işləmə mexanizmi ilə maraqlanmaq
✓ Təsəvvüredici oyunlar. Gəlinciyi yedirtmək, həkim-həkim oynamaq, evcik-evcik oynamaq, yollar və şəhərlər tikmək.

Oyuncaq seçərkən uşağın yaş səviyyəsi mütləq nəzərə alınmalıdır. Oyuncaq uşağın yaşına uyğun olmalı və həddən artıq sadə, ya da çox mürəkkəb olmamalıdır. Əks halda, uşaq oyuncaqdan tez bezib yorular və oyuna qarşı marağını itirər. Xüsusi qayğıya ehtiyacı olan uşaqlara oyuncaq alarkən, onların yaşı deyil inkişaf səviyyəsi nəzərə alınmalıdır. Oyun zamanı uşaqla danışmaq və nə etdiyini uşağa izah etmək lazımdır. Bir də, əziz valideynlər, oyun oynayarkən uşağa seçim etmək imkanı yaradın. Çünki uşağın sərbəstliyi elə oynayarkən etdiyi seçimlərdən başlayır və bütün həyatına təsir edir.

Müəllif: Şahanə Nuriyeva loqoped_shahane

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +4 (from 4 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus