ÖLÜM QORXUSU VƏ DİN

Xüsusi

ölüm-qorxusu-ve-xurafatlarÖlüm qorxusunun ağıl almaz inanclar doğurduğu gerçəyi ilə qarşı-qarşıyayıq. İnsanoğlu, təəssüf ki, sırf daha uzun yaşaya bilmək adına və ya öldükdən sonra da yaşayacağını düşünərək özünü rahatlaşdırmaq adına bir çox xurafat və boş söz uydurmuş və buna ilk olaraq özü inanmışdır. Daha doğrusu, inanmaq məcburiyyətində qalmışdır. Çünki heç bir mistik inanc, insanın öz azad iradəsi ilə seçdiyi bir seçim deyil. Bu inanca ya cəmiyyətin məhəllə təzyiqi, ya da öz içindəki duyğuların rahatlaması arzusu səbəb olmuşdur.

Qısaca, bütün mistik və metafizik inancların təməlində “qorxu” var deyə bilərik. Halbuki “ölüm qorxusu” ilə baş edə bilmək və sonsuza qədər yaşamaq arzusunu bəsləmək üçün “boş söz və xurafat” yolunu seçiməyə heç də ehtiyac yoxdur. Çünki, ölüm qorxusunu basdırmaq və ya sonsuza qədər yaşamaq arzusunu təmin etmək məqsədiylə uydurulan xurafatlar, daha dəhşətli və önü alına bilməz qorxular doğurur. İnsan bu nöqtədə, sanki yağışdan qaçarkən doluya düşür.
Məsələn, cəhənnəm qorxusu (üstəlik bu adamın odla pis bir xatirəsi varsa) ölüm qorxusundan daha betər bir qorxu deyilmi? Həmçinin, öz yaratdığı və qədərini çəkdiyi adamı cəhənnəmə atacaq qədər zalım bir Yaradıcı təsəvvür etmək, adamın qorxularına daha da böyütməzmi? Mərhəmətini və ədalətini yalnız özünə itaət edənlərə həvalə edən bir Məlik (bütün dinlərin Tanrıları bir Məlik; yəni kraldır) nə qədər dost canlı (və ya insan canlı) ola bilər ki?

Qaldı ki, dəyərli işlər edən və həyata məna qatan kəslər üçün, “ölüm qorxusu” xarici bir qorxudur. Baxın bu mövzuda Epikür belə deyər:

“Ölümdən niyə qorxum ki? Mən varkən o yoxdur, o gəldiyində də mən olmayacağam.”

Məsələ bu qədər açıq və yalın olduğu halda, insanlıq, ağıl almaz cəhalətiylə öz başına corab hörən və öz quyusunu qazan  “əcaib bir qorxu mədəniyyəti” icad etmişdir. Ölüm qorxusunun öhdəsindən gələ bilmək üçün “daha dəhşətli və şəfasız qorxular” çıxarmış və işin pis tərəfi, öz çıxardığı qorxuların əsiri olmuşdur. Bu gün, milyardlarla insan (hansı din və məzhəbdən olursa olsun) öz Tanrısına itaət etməməyi və onun əmrlərinə qarşı gəlməyi, yandırıcı və şiddətli bir əzabla ekvivalent görür. Və təəssüf ki, ağlı başında bir öndər də çıxıb: “Əzizlərim, Allah, o qədər kaprizlidirmi ki, insanı yandıraraq təhdid etsin!”

Kdua-ğlüm qorxusu-xurafateçən gün bir xəstəxana dəhlizində “ölüm döşəyində olan xəstələrinə Quran oxuyan bir qrup insan” gördüm. Üç dənə körpə qız atalarının ölməməsi üçün dua edirdilər. Anaları da əlinə aldığı müqəddəs mətni onlarla birlikdə oxuyurdu. Onların bu içdən olan halı və səmimiyyəti gözlərimi yaşartdı və məni uzun müddət ağlatdı. Mən də “Ümid edirəm ki, atanız vəfat etməz” deyərək içdən-içə qatıldım onlara. Lakin bir az sonra: “amma bu rüşvətdır!” deyə düşünməyə başladım. Uzaqdan uzağa ağrılarını paylaşdığım bu insanların davranışı, məndə “rüşvət” düşüncəsinin hasil olmasına səbəb oldu. Çünki, onlar: “Allahım, sevdiyimiz insanı bizdən alma da sənə göndərdiyin kitabın ayələrini oxuyaq” deyirdilər hallarıyla. Bu sözləri, ağlı başında olan hər kəs duya bilər. Sonra mövzuyla əlaqədar bir az düşününcə, əslində bu şəxslərin haqsız olmadıqlarını gördüm; çünki onlara öyrədilən davranış qəlibini icra etdikləri qənaətinə gəldim. Çünki onlara Allah, “almadan verməyən” bir mənfəət xəstəsi şəklində təlqin edilmişdi. Və əgər dua etdikləri ataları ölsə (ki öldü) bu inanc, “alsa da, verməyən” şəklində yenidən formalaşacaqdı  zehinlərində. İndi bu qızlar və anaları, hansı üstün gücün qoruması altına girib iltica edəcəklər? Bütün ümidlərini suya salan və verdikləri “rüşvət” müqabilində özlərinə atalarını bağışlamayan mərhəmətsiz bir Tanrı inancı şəkillənməyəcəkmi bu körpə zehinlərində?

İndi, təkrar mövzunun başına dönək:
Ölüm qorxusu, boş söz və xurafatların formalaşmasına və insan zehinini zəbt edib mühakimə qabiliyyətini iflasa uğratmasına səbəb olur, demişdim. Və bunun sadə bir nümunəsi, bir xəstəxana dəhlizində müşahidə oldu. Bu sadə, amma dəhşətli olaydır.

Mənbə: tanrivarmi.blogspot.com
Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
0   3  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +15 (from 19 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

SİMVOLLAR AÇILMAZSA, İNSANLIQ AC QALAR!

1797453_10203203005577214_468901274_nSİMVOL VƏ BÜT

Həyatımız – zamanla formalaşmış və hal hazırda davam edən, gələcək üçün cızdığımız toplu simvollar, bu simvollar üzrə oxuyub ifadə etdiklərimizin cəmidir. Onların oxunaraq ifadə olunduğu prosesə hadisə dedik. Hadisələr, olaylar baş vermədikcə dinamikanı hiss edə, durumumuzun fərqində ola bilmərik. O üzdən insan olaylarda özünü sınamalı, yeni hadisələrdən qaçmamalı və dəyişikliyinin fərqinə varacaq bir dinamika ilə irəli doğru davam etməlidir.

İnsan zaman-zaman ortaya çıxardığı, kəşf etdiyi anlam və dəyərləri, maddi və mənəvi bütün nemətləri simvollaşdıraraq, konservləşdirərək gələcəyə buraxmağa meyl edir. İzlər buraxır. Bunu həm şifahi, həm də yazılı yolla həyata keçirir. Amma çox zaman gələcək nəsillər, onlar üçün saxlanılan bu simvolların mahiyyətindən daha çox onların şəkli ilə başlarını qataraq passivləşir, yeni hadisə və olaylardan qaçır, müqəddəslik adı altında özlərini istismara açıq buraxırlar. Əslində simvollar mahiyyətcə açılmalı, çözülməli və insanların önünə təqdim olunmalıdır.
Dahi insanların işi də elə budur. Bu qalıblaşmış simvolları açmaq. Bu bilirsiz nəyə bənzəyir? Bir məsəl-bənzətmə verim:

Təsəvvür edək ki, bir qrup insan mövsimi bitkilərdən toplayıb digər mövsüm üçün, yəni gələcək üçün konservlər hazırlayır, tədarük edirlər. Lobya, pomidor, qurudulmuş ət və meyvə, sonradan qidaya çevrilə biləcək bir çox şeylər. Bəli, qış gəlir. Ərzaq yoxdur. Aclıqdır. İnsanlar isə konservləşmiş ləvazimatların sadəcə şəklinə baxır, onların qablarını yalayır, öpür və sanki doyurmuş kimi özlərini aparırlar. Hamı onların ağzını açmaqdan çəkinir. Və bir gün bu acınacaqlı halı görən və dözməyən daha cəsarətli birisi ortaya çıxır, hamının qorxaraq etmədiyi bir işi edir. Konservləri açır. Onları qidaya çevirir və insanlar aclıqdan xilas edir. Əvvəlcə bir çox insan qalıblaşmış və eksponata çevrilmiş bu konservlərin açılmasına qarşı çıxsa da, zamanla aclıq problemi həllini tapır və hər kəs bu qəlibdən xilas olur.

Büt – arxasından məqsəd və mahiyyəti çəkilmiş hər bir maddi və mənəvi şeydir.
Büt – insanın öz dəyərini ona verdiyi hər şeydir.

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
0   3  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +11 (from 11 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus