GÖZƏL QIZ!

Xüsusi

qadınBu yolda irəliləyərkən çətinlik çəkəcəksən, mübarizə aparacaqsan, yorulacaqsan, amma, unutma, özün olacaqsan. Bəzilərinin istədiyi kimi yaşamayacaqsan. “Xeyr!” deməyi öyrənəcəksən. Sən, elə istədiyin üçün edəcəksən, hər şeyi. Necə bir insan olacağına ancaq sən qərar verə bilərsən, kimsənin həyatının üzərində söz haqqı yoxdur. Tək bir həyatın var; buna görə önünə maneələr qoyan insanlara qarşı qərarlı olmalısan. İnsanlar səni susdurmağa, əzməyə çalışacaqlar. Etməyin lazım olan tək şey, bütün iradənlə yoluna davam etməkdir.

Gözəl qız, səni əhatə edən cəhalət, insanlığı öldürüb yerinə qadın kişi deyə iki cins qoymuşdur.  Qadını cinsi obyekt olaraq göstərib, sənin yalnız o işə yaradığını sənə öyrədən zehniyyət cinsi problemlərini aşa bilməmiş pozğunlardır. Lütfən, sən də kişiləri yalnız səninlə cinsi əlaqə yaradacaq varlıqlar olmalarının xaricində, onların  insan olduqlarını öyrən.

Gözəl qız, sənə öyrədildiyi kimi kişi üstün deyil. Kişilər ilə qadınlar bir-birilərilə harmoniyada olan varlıqlardır. Onun hər söylədiyini, hər istədiyini etmək məcburiyyətində deyilsən.  Sənin yaşamaq üçün öz iradən və öz həyatın olmalıdır . Sən öz həyatını yaşayarsan və sənin həyatına hörmət edəcək, səninlə həyatı paylaşacaq, səni bir kölə olaraq görməyəcək bir kişi yoldaşın olar. Eşqi, sevgini, cinsəlliyi onunla yaşayacaqsan.

Kişilər, suveren cəmiyyətlər, kişi suveren dinləri yaratmışlar. İnsanlar bərabərdir. İnsanı qadın kişi deyə təsnif etmək, qadını ikinci plana itələmək kişilərin öz eqolarını təmin etmələrindən başqa bir şey deyil. Cəmiyyətin yarısını kamuflyaj edib digər qalan yarısını da cahil buraxmaq isə ən çox kapitalizmə xidmət edir. Bu da imperialistlərin ağızını sulandırar.

Gözəl qız. Sənə  yalanlar sırıdılar. Sən bu oyuna gəlmə. Gerçək mənada din nədir, bir öyrən. Sənə hər deyilən qulaqdan dolma məlumatlara güvənmə. Araşdır. Dinsizmi olaq? Xeyr. Əgər siz öz iradənizlə bir dinə inanmaq istəyirsinizsə, öz seçiminiz. Kimsənin başqa birinin dinini, inanclarını, həyat formasını mühakimə etmə haqqına sahib olmadığını düşünürəm. Mənim qarşı çıxdığım fanatizm, cəhalət və bunu istifadə edən imperializmdir.

Gözəl qız, səni tanrı kimi tərənnüm edib , sənin azadlığını cinsəlliyinlə ölçmək istəyənlər olacaq. Unutma, azadlıq sənin düşüncəndədir, sənin iradəndədir.

qadın azadlığı

Gözəl qız. Oxu, öyrən, cəhaləti bir kənara burax və öz yolunu tap. Öz doğruların olsun, həyatda. Məktəbini bitir. Xoşbəxtliklə, keyiflə edəcəyin bir işin olsun ki, iqtisadi azadlığını qazanasan. Kimsəyə qul, kölə olma. Ayaqlarının üzərində dayan. Güclü ol. Necə bir insan olacağına ancaq sən qərar verə bilərsən, kimsənin həyatın üzərində söz haqqı yoxdur. Tək bir həyatın var; buna görə önünə maneələr qoyan insanlara qarşı qərarlı olmalısan.

Azadlıq – adamın digər fərdlərə hörmət etdiyi müddətcə, dilədiyi şəkildə yaşamasıdır. Azadlıq – insanın rahat nəfəs ala bilməsidir. Bizlər azadca yaşaya bilirikmi? Yoxsa hələ cəmiyyətin bizə biçdiyi qəliblərin içinə sıxışıb qaldıqmı?

Öz inqilabımızı etmədən xalqın inqilabının mümkün olmayacağını anlamamız və əvvəl özümüzdən başlayaraq bir işıq yandırmağımız lazım olduğunu düşünürəm.

İş belədir, gözəl qız, sənin əsarətinin adını azadlıq qoydular. İnanma! Azadlığın nə olduğunu özün üçün aydınlaşdır!

 

Hazırladı: Naz Ramizqızı
Mənbə: İndigodergisi.com

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +20 (from 20 votes)

Naz Ramizqızı

Fitret.az yazarı. Tələbə.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebook

QADINLARIN GÜC ARZUSU

Xüsusi

 

qadınlar-güc-təkamülTəkamül deyir ki, sevgi nəsil artırma üçün ən yaxşı “namizəd”in seçilməsi duyğusudur, instiktiv olaraq. Bundan yola çıxıb tarixin sevgi və qadın kişi qarşılıqlı əlaqəsinə bir baxış edin. Belə görünür ki, tarix boyu sevginin, cinsi münasibətə hazırlıq prosesinin başlaması mərhələsi (etkiləmə, aşiq etmə) təxmini eyni xarakterə malik olub. Ən yaxşı namizədin seçilməsi üçün qadın instiktiv olaraq, əsasən, gücə önəm vermişdir.

Çox əski dövrlərdə qadınlar üçün fiziki qüvvəsi çox olan kişilər cəlbedici sayılırdı. Çünki əzələsi çox olan kişi güclü idi. Sonradan bu yerini ovçuluqda məharətli olan, tayfalara başlıçılıq edən kişilərin ideal kişi obrazı olmasına verdi. Güc artıq hakimiyyətlə təmsil olunmağa başlayırdı. Dövlətlərin yaranması ilə bu proses daha dərinləşdi və gücü təmsil edən xüsusiyyətlər bir qədər dəyişməyə başladı. Artıq birbaşa ibtidai güc, böyük bədən quruluşu yox, döyüşlərdə sərgilənən güc və hakimiyyətdə yer alma cəlbedici olmuşdu. (Yunan sivilizasiyası burada ayrı təhlil edilməlidir). Getdikcə cəmiyyətlərin inkişafı ilə ağılın gücü təmsil etməsi artmağa başladı. Feodalizmdən sonra güclülüyün ənənəvi hakimiyyətlə yanaşı, varidatın çox olması ilə də təmsil olunması genişləndi. Bir qədər də tarixdə irəli getdikdən sonra, mədəniyyətlərin inkişafı ilə siyasi və ictimai mövqenin rolu artmağa başladı. Artıq təkcə ənənəvi hakimiyyət və maddi imkan yox, siyasi və sosial mövqe, eyni zamanda da müəyyən kütlə arasında təhsil və mədəniyyət səviyyəsi cəlbedici kişi obrazında həll edici olurdu. Bundan sonra ağılın, daha doğrusu ağılla əldə edilmiş gücün önəmi artmağa başladı. Yəni, gördüyünüz kimi bütün tarixi dövrlərdə qadın-kişi münasibətində əsas amil güc olmuşdur, sevgi və ailə münasibəti də bura aiddir. Tarix dəyişdikcə gücün ifadə vasitələri də dəyişmiş, müxtəlif formalar almışdır, amma özək eyni qalmışdır.

qadın-gücMüasir dövrə baxdıqda isə narahat edici bir amil var. Təkamülə əsasən, qadın-kişi münasibətində (əslində, ümumi insanların münasibətində) intellekt, mədəniyyət və sosail mövqe əsas önəmə sahib olmalıdır. Düzdür, digər amillər də yer tutmalıdır, amma bu 3-ü gücün əsas ifadə vasitəsi sayılmalıdır. Amma bugünki gənclərin “zövqlərinə” diqqət yetirdikdə bunu görmək olmur. Sanki, sivilizasiya geriyə təkamül etmişdir. Gücü fiziki qabiliyyət təmsil etməyə başlayıb. Amma bunun keçmişdə olanla(qeyd etdiyim ibtidai insanlar) fərqi odur ki, artıq kobud və yöndəmsiz güc yox, xüsusi forma verilmiş bədən formaları cəlb edici olmağa başlayıb. Oğlanların son vaxtlarda bədən inkişaf etdirmə zallarına axını da buna bağlıdır, tələbat artıb. Güclü bədən quruluşunun və kobud gücün cəlbediciliyi artıb. Artıq buna ibtidai insana qayıtmaqmı yoxsa, keçilməsi gərəkən bir ara mərhələmi deyim, bilmirəm. Bununla yanaşı, maddi vəziyyətin də önəmi çox artıb. Varlı insanlar nəciblik, intellekt, insanlıq, mədəniyyət kimi digər amillər nəzərə alınmadan daha çox dəyər görməyə başlayıblar. Bu da təkamüldə gerilik əlamətidir. Əqli və mənəvi təkamülü təmsil etmir. Görünən odur ki, digər sahələrdə olduğu kimi, cəmiyyət münasibətinin əsas strukturu olan qadın-kişi münasibətində də üst insandan uzaqlaşma, bayağılaşma və ibtidailəşmə sezilir. Ümumi insan xarakterində də bunun baş verməsi müharibələri, intriqaları, vəhşilikləri artırır. İnsanlar bayağı həzlərə meyil etməyə, xislətindən uzaqlaşmağa, ibtidai insan gücünə yiyələnməyə başlayırlar. Sadəcə həyəcan siqnalı uzun müddətdir ki, çalır, amma biz qulaqlarımızı qapamışıq…

Müəllif: Fərid Rüstəmzadə
Mənbə: senpudis.wordpress.com 

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +16 (from 16 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

İNSAN BƏDƏNİ HAQQINDA MARAQLI FAKTLAR

Xüsusi

Yaradıcılığımızı və məhsuladrlığımızı öldürən şey- multitaskingBEYİN

– Sinir impulsları saatda 270 km sürətlə hərəkət edir.
– Beynin fəaliyyət göstərməsi üçün ona 10 vatlıq lampanın çalışmasına lazım olan qədər enerji lazımdır.
– İnsan beyninin hüceyrəsi istənilən ensiklopediyanın tutduğu informasiyadan daha artıq informasiya tuta bilir.
– Qan dövranı sisteminə daxil olan oksigenin 20%-ni beyin istifadə edir.
– Gecələr beyin gündüzdən daha aktiv olur.
– İQ göstəricisi azaldıqca insan daha çox yuxu görür.
– Beyin özü ağrı hiss etmir.
– Beynin 80%- i sudan ibarətdir.

ORQANİZMİN FUNKSİYALARI

– Asqırmağın sürəti saatda 160 km təşkil edir.
– Öskürməyin sürəti bəzən saatda 900 km-ə çata bilər.
– Qadınlar kişilərdən 3 dəfə çox gözlərini qırpırlar.
– Ayaqlarda təxminən 500 min tər vəzisi yerləşir ki, onlar da gün ərzində bir litrə yaxın tər ifraz edə bilir.
– İnsan bütün ömrü boyu bir hovuzun yarısını doldura biləcək qədər tüpürcək istehsal edir.

DAXİLİ ORQANLAR

– Ən böyük daxili orqan nazik bağırsaqdır.
– İnsan ürəyi qanın 7 metr irəliyə vura biləcəyi qədər təzyiq yarada bilir.
– Mədədə olan turşu bir ülgücü əridə bilər.
– İnsan bədənindəki damarların ümumi uzunluğu 96 min km-dir.
– Mədə bütünlüklə hər 3-4 gündən bir yenilənir.
– Qadınların ürəyi kişilərdən daha sürətlə döyünür.
– Qaraciyərin 500-dən artıq funksiyası var.
– Aortanın diametri su sulamaq üçün istifadə olunan şlanqın diametrinə bərabərdir.
– Ürəyə də yer olsun deyə sol ciyər sağ ciyərdən balacadır.
– Daxili orqanların bir neçəsini götürərək də yaşamağa davam etmək olar.
– Böyrəküstü vəzilər insanın bütün həyatı boyu ölçülərini dəyişir.

QOCALIQ VƏ ÖLÜM

– 60 yaşına çatmış çox sayda insan dad bilmə reseptorlarının yarısını itirir.
– İnsanın gözlərinin ölçüsü ömrü boyu dəyişmir, qulaq və burun isə bütün ömrü boyu inkişaf edir.
– 60 yaşına çatmış kişilərin 60%, qadınların isə 40%-i xoruldayır.

hisslərHİSSLƏR

– Çox yaxşı yeməkdən sonra biz adətən daha pis eşidirik.
– İnsanların yalnız üçdə bir hissəsində görmə qabiliyyəti yüz faizdir.
– Qadınlarda iybilmə qabiliyyəti anadangəlmə kişilərdən daha yaxşı inkişaf edib.
– Burun 50 min müxtəlif iyi tanıya bilir.
– Hər insanın özünə məxsus unikal iyi var.

XƏSTƏLİK VƏ TRAVMALAR

– Çox zaman ürək sancıları bazar ertəsi günlərində baş verir.
– İnsanlar yeməksiz daha çox qala bilirlər, nəinki yuxusuz.
– Günəşin altında yanan zaman sizin damarlarınıza da ziyan dəyir.
– Xəstəliklərin 90%- i stressdən əmələ gəlir.

NƏSLİN DAVAM ETDİRİLMƏSİ

– Gün ərzində bütün dünyada 120 milyon cinsi əlaqə baş verir.
– İnsan bədənindəki ən böyük hüceyrə yumurta hüceyrə, ən kiçik hüceyrə isə spermadır.
– Hamiləliyin ilk 3 ayında hamilə qadınlar yuxuda adətən qurbağa, böcəklər və bitkilər görürlər.
– Demək olar ki, bütün uşaqlar mavı gözlü doğulurlar.
– Dişlər insan dünyaya gəlməmişdən 6 ay əvvəl inkişaf etməyə başlayır.
– Hər 2000 uşaqdan birinin dünyaya gələrkən dişi olur.
– Dölün əl izləri üç aylığında formalaşır.
– Hər bir kişidə yuxuda olduğu zaman bir saatdan, və ya saat yarımdan bir ereksiya baş verir.

əzələlərƏZƏLƏLƏR VƏ SÜMÜKLƏR

– Biz gülmək üçün 17, üzümüzü turşutmaq üçün isə 43 əzələ işlədirik.
– Uşaqlar 300 sümüklə doğulurlar, böyüklərdə isə sümük sayı 206-dır.
– Səhərlər biz axşama nisbətən 1 sm hündür oluruq.
– İnsan bədəninin ən güclü əzələsi dildir.
– İnsan bədəninin ən ağır sümüyü çənə sümüyüdür.
– Bir addım atmaq üçün 200 əzələ işə düşür.
– Bəzi sümüklər poladdan daha möhkəmdir.
– Diş regenrasiya etməyi bacarmayan yeganə orqandır.

SAÇLAR VƏ DIRNAQLAR

– Üzdəki tüklər bədənin digər yerlərindəki tüklərdən daha sürətlə inkişaf edir.
– Gün ərzində hər bir insan 60-100 arası saç itirir.
– İnsan tükü 100 qram ağırlığında yük götürə bilər.
– Orta barmağın dırnağı digər barmaqlardan sürətlə uzanır.
– İnsan bədəninin 1 kvadratında olan tük miqdarı şimranzenin bədənindəki tükün miqdarıyla eynidir.
– Sarışınların saçı daha çox olur.
– İnsan tükünün orta yaşı 3-7 ildir.

HƏMÇİNİN…

– Havası soyuq olan bir otaqda yatarkən sizin kabus görmə ehtimalınız azalır.
– Yarım saat ərzində bədən yarım litr suyu qaynatmaq üçün bəs edən enerji istehsal edir.
– İnsan bədəninin 1 kvadrat santimetrində 16 min bakteriya yaşayır.
– Hər 27 gündən bir dəri yenilənir.
– Hər insanın dilinin quruluşu unikaldır.
– İnsan bədənində olan dəmirlə 6 santimetr uzunluğunda bir mismar düzəltmək olar.

Mənbə: “Discovery” jurnalı
Hazırladı: Psixoloq Rübabə

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +30 (from 30 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az yazarı. Psixoloq.

- Sayt ünvanı

QADINLARDA CİNSİ HƏYAT PROBLEMLƏRİ

Xüsusi

kontrasepsiyaQadınlar niyə həzzi hiss etmirlər?

“Qadınlar hisslərini tam təslim edərək başqalaşa bilmirlər. Yeni tərəflərini kəşf etməkdən çəkinirlər. Məhz buna görə qadınların 85 faizi cinsi həzzdən uzaq olurlar.”
Bunu Çin təbabətinin sirlərinə bələd olan, bu mövzuda öz təcrübəsini bölüşdüyü “İstəkli qadın” adlı kitabın müəllifi Daniele Flaumen Baum deyib. “Mən qadının öz istəyi ilə hamiləliyi pozma hüququnun, kontrasepsiyanın (hamiləliyin qarşısının alınması/üsulları) yarandığı və bir çox ölkələri əhatə etdiyi zamanda (1971- ci ildə) ginekoloq kimi fəaliyyətə başladım. O zamanlar düşünəndə ki, kontrasepsiyanın istifadəsi ilə keçən cinsi elaqə qadına arzu etdiyi azadlığı və həzzi verəcək, çox yanılmışdıq.” Neçə nəsil bir-birini əvəz etsə də, nəticə elə də ürək açan deyil. Qadınların əksəriyyəti hələ də cinsi həzdən məhrum olduqları üçün əziyyət çəkirlər. Qadınlar üçün bütünü ilə yaşanmayan cinsi həyat elə bir dərin yaraya çevrilib ki, onlar bu narahatlığı hiss etməmək üçün özlərini aldadaraq hər şeyi inkar edirlər. Düşüncələrdə elə bir fikir kök salıb ki, yetər ki, sevək, hər şey qaydasına düşəcək. Buna görə də bizi cəlb edən tərəf müqabilimizi sevməyimizə baxmayaraq onunla girdiyimiz cinsi əlaqədən orqazm hiss etmədiyimizə görə özümüzü günahkar hiss edirik. Bu zaman bu hissi dəf etmək üçün ən qısa yola baş vurarıq. Ya bizə bu həzzi yaşada bilmədiyinə görə tərəf müqabilimizi günahlandırar, ya da özümüz inandırmağa çalışarıq ki, hər şey zamanla, uşaqlar dünyaya gəldikdə qaydasına düşəcək… Əksər hallarda bütün bu düşüncələr onunla bitir ki, özümüzə bunları deyirik: “Mən bunun üçün yaranmamışam, bu mənim üçün deyil…” və biz buna boyun əyərək tam olmayan bir həyat yaşayarıq.

qadın-seks-həzzAramızda neçə qadının cinsi anlayışı var? Varlığımızın cinsi tərəfini bütünlüyü ilə yaşamaq üçün tək sevgi və hislər kifayət deyil. İllər boyu ana-nənələrimizdən miras qalan kompleks və qadağalar şəklində olan cinsi model sadəcə bir sevgi ilə dəyişmir. Bəli, qadınların cinsi tərəfdən qapalı olmaqları məhz uşaq yaşlarında formalaşır. Aramızda cinsi orqanların anatomik quruluşunu bilən neçə nəfər var? Qız uşağı ilk dəfə öz anatomik quruluşu barədə soruşanda ona başa saldıqları bu olur ki, onlar vasitəsilə uşaq doğub ana olacaq. Ona heç zaman başa salan olmayacaq ki, onun uşaqlıq yolu kişi cinsiyyət üzvünü qəbul etməyə, ondan həzz almağa yaranıb həm də. Bu barədə məlumatı olmayan, azacıq da olsa, həzz barədə təsəvvürü olmayan qadın fiziki olaraq cinsi əlaqə üçün yarandığını heç zaman bilməyəcək. O zərif, cəldedici ola bilər, hətta uşaq sahibi ola bilər, amma, heç zaman cinsi həyatda özünə qovuşmaqla tam ola bilməyəcək.

Qadınların qapalı olmaqları o demək deyil ki, onlarda istək yoxdur, sadəcə qorxu və qadağalar onları sıxır… Ginekoloq kimi deyə bilərəm ki, qadınların 85 faizi bu vəziyyətdədir. Onların əksəriyyəti enerji dağınıqlığı yaşayır, ruh və bədən, düşüncə və hislər, hiss və cinsi əlaqə arasında dağınıqlıq yaşayırlar. İstəklərinə uyğun cinsi həyat yaşaya bilməmək budur. “Mən onda yenidən doğuldum, 40 yaşım var idi. Sevdiyim həyat yoldaşım, övladlarımın atası yorulmadan bu sözləri təkrar edirdi. “Mənim qadınım yoxdur.”  Əvvəllər bunu anlamırdım. Ta o gecəyə qədər. Həmin gecə o gözləmədiyim bir ehtirasla özünü göstərdi və mən də qarşılıq olaraq yaranan hislərə açıq oldum. Ondan gələn enerji dalğasını hiss etmək və onu qəbul etməklə indiyə kimi hiss etmədiyim həzzi yaşadım. Uzun müddət özümə gələ bilmirdim. Özümü yenilənmiş, yenidən doğulmuş kimi hiss edirdim. Zamanla çata bilmədiyim bu halım ilə elə bir həyat enerjisi ilə təsirlənmişdim ki, ruhum sanki bədənimlə tam olmuşdu, bədənimdə hiss etdiklərim məni daxilən elə bir enerji ilə doldurmuşdu ki, rahatlıq bəxş etmişdi. O gündən mən həyatımın əsas mərhələsini yaşamağa başladım. İki əks cinsə məxsus enerjinin qovuşması ilə yaşanan həyat…” (İstəkli qadın adlı kitabdan)

orqazm-həzzBizim varlığımızı qidalandıran enerji. İnsanda olan cinsi hiss hələ yaşayırsa, o vibrasiya şəklində hiss olunur. Həzz və orqazm iki əks cinsə məxsus varlığın birləşməsi nəticəsində yaranan vibrasiya şəklində hissiyyatdır. Bu vibrasiyanı hiss etmək eyni anda pulsasiya edən kişi və qadın enerjisini hiss etmək deməkdir. Klitoral orqazm bizim öz enerjimizi tənzim edir və bizim özümüzlə olan əlaqəni bərpa edir. Vaginal orqazm isə kişi cinsiyyət üzvünün hərəkəti nəticəsində yarandığı üçün tərəf müqabili ilə əlaqə yaratmağa, bizə məxsus olmayan yad enerjinin gücündən istifadə ətməyə şərait yaradır. Bu həzzə açıq olduğumuz zaman enerji uşaqlıq boynundan keçərək bədənimizi daxilən əhatə edir, bütün daxili orqanlarımızı “qidalandıraraq” beyinə, onunla da bütün varlığımızın tam olması üçün səbəb olur. Və biz özümüzü tam, yetkin hiss edirik. Çin təbabəti bu enerjini bütün xəstəlikləri uzaqlaşdıran HƏYAT ENERJİSİ adlandırır. Və əgər qadın deyildiyi kimi qapalıdırsa, bu həzzi yaşadan enerji uşaqlıq yolu daxilində  blokada olunaraq bir çox xroniki cinsi xəstəliklərin yaranmasına səbəb olur…

Mənbə: psihologiya.ru-land.com ( “Женская Психология”)
Hazırladı: Elya Öz 

 

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +15 (from 15 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

TARİXİN İTKİN DÜŞƏN QADINLARI

Xüsusi

qadın kişi

Tarixin itkin düşən qadınları

Yunan filosofu Aristotel hələ eradan əvvəl dördüncü əsrdə məsələni konkret qoymuşdu: “Qadınlar və kişilər bölgüsü təbii həyat şərtlərinin diqtəsidir”. Qadın və kişi ayrımçılığı aparmaq və ümumiyyətlə, klassik cinslərarası bölgü meyarları üzərində fikir diskussiyaları aparmaq elmin də yanlış bir yola girməsinə səbəb olmuşdur. Media qadın haqqlarından danışır, halbuki insan haqqları özü sistematik bir problemdir və dünyadakı avantürist mətbuat nəhənglərinin qadın və kişi diskussiyalarını aparması insan hüquqları problemindən yayınmaq üçün ortaya atılan mənasız cəhd və manevrlərdən başqa bir şey deyil. Qadın problemləri üzrə dərnəklər yaradılır, süni QHT yaratma addımları atılır, klublar formalaşdırılır və qadınların səsini dünyaya duyurma cəhdləri pərdəsi altında insana yanaşmanı ikiləşdirmə cəhdləri ilə çıxış edirlər. Bütün bunlar ənənəvi və hər gün xəbər portallarından “gözümüzü deşən” mənzərələrdir. Bir də qeyri-ənənəvi cəhdlər var ki, burada da məqsəd diqqət çəkməkdən ibarətdir. Bu qeyri-ənənəvi və problemdən səthi bəhs edən birinci sfera feminizm hərəkatı və ondan törəyən feminist iclaslar, yığıncaqlar, çap vasitələridir. Bir cinsin üzərində bütün diqqəti yönəltmək və qadın haqqları üzərində fokuslanaraq, əks cinsə qarşı aqressiv fəaliyyət aparmağın məntiqi nəticəsi yoxdur. İkinci bir qeyri-formal mübarizə metodu FEMEN qızlarının çılpaq aksiyalarıdır. Buna bənzər aksiyalara Orta Əsrlərin sonu və yeni dövrdə Qərb ölkələrində rast gəlinir. Qərbi Avropada iyirminci əsrin ilk illərində qadın istismarına qarşı şlyapa yandıran qadınlara və kişi kostyumu geyinərək kamuflyaj etiraz yığıncaqlarına cəhdlər olmuşdu. Amerikada irqi münasibətlərin lokal hökumət tərəfindən diqqətdən yayındırıldığı illərdə ciddi qadın ayaqlanmaları oldu. Bunlardan biri kolonistlərə qarşı dirəniş mübarizəsi aparan yerli hindu qadınların ayağa qalxması idi. Daha sonra yenə Amerikada əmək istismarına qarşı qadın müqaviməti ortaya çıxmışdı. Amerikanın ştatlar səviyyəsində pambıqçı qadınlar tərəfindən təşkil olunan aksiyalarında, İngiltərədə dəmiryolçu qadınların etiraz aksiyalarında, Niderland burjua inqilabında qadınların fədakarlığı tarixin yönünü dəyişməyə qadir oldu.

qadın kişi tarixQadınların rolunu diqqətə çəkmək üçün edilən cəhdlər çox uğursuzdur. Dünyada öz bacarıqları və uğurları ilə bir növ, kişilər üzərində əzici üstünlüyə malik olan qadın simalar hər zaman olmuşdur. Axı niyə, ümumiyyətlə, qadına baxışları məişət dilemmasından izah etməyə çalışırıq? Uyğunsuzluq total şəkildə bizi girdabına alıb.
Diqqət edin, tv-də xəbər verilir, qadın döyüldü. Qəzet yazır, qadın vəhşicəsinə öldürüldü. Xəbər portalları manşet çıxarır, qadın təcavüzə məruz qaldı. Qadının adı mənfiliklə assosiasiya olunur, sanki və şüuraltı olaraq bu məsələdə həssaslıq insana mənfi bir istiqamət verir. Uğurlu qadın simalarının timsalında mənfi yüklü qadın xəbərləri psixologiyamızda daha ağır iz buraxır. Pisxoloq Erix Fromm qadın məsələsinə həssaslığı cins ayırımı olmadan, insan üçün instinktiv hesab edirdi. Psixoanalizdə Freydin vurğuladığı nüans da məhz bu idi, insanın qeyri-şüuri dünyasında qadına dair izahsız refleksiyalar mövcuddur. Baxın, bir məhəllədə eyni gündə iki nəfər döyülür və ard-arda iki döyülmə xəbəri çıxsa da, bir qadın döyülməsi xəbəri çıxması sosial şəbəkədə daha çox müzakirəyə səbəb olur. Demək ki, əzilən insan problemi mövcuddur. Söz yox, qadının istismara məruz qalması, qadının şiddət görməsi və bir toplumda belə xəbərlərin çıxması onun üçün ayıbdır. Amma dünya nizamı heç vaxt əvvəlki kimi olmur. İndi qadınlar dünyada güclü missiyalara sahibdirlər, onlar rəhbər postlarda və siyasətdə, ədəbiyyat və incəsənətdə heç də kişilərdən geri qalmırlar. Avreli Avqustin istedadlı və istedadsız problemindən danışırdı. Dediyim odur ki, qadının zərif cins olması onun estetik mahiyyətindədir. Və bəşər insanının keçdiyi bütün dinamik tarixi inkişaf qanunauyğunluqlarında qadınlar bir addım kişilərdən öndə olubdur. Antropolji tədqiqatlar və arxeologiya danılmz bir həqiqəti bizim “üzümüzə çırpır”: ən qədim dövrlər ana xaqanlığı-matriarxat dövrü olmuşdu. İnsan şüurunun təkamülə yenicə başladığı illərdə qadınlar qəbilə quruluşunda başda dayanırdı və onlara əvəzolunmaz bir rol verilirdi. Baxmayaraq ki kişilər ova çıxır, qəbilə münasibətlərini tənzimləyirdi, amma qadınlar ayrı bir sayğı və sevgi ilə mükafatlandırılırdı. Beləliklə, qadınların həm estetik yükü, həm də ontoloji çəkisi kişilərlə bir idi və hətta gözəllik qadınla paralel izah olunduğundan, daha çox qiymətləndirilirdi. Qadını istədiyimiz kimi təqdim edirik və qadınlar da istədiyi kimi təqdim olunur. Heç kim elm və düşüncə tarixini istiqamətləndirən qadınlardan bəhs etmir, onlarla bağlı olan tarixi məlumatlara diqqətsiz bir münasibət göstərirlər. Qadın obrazı qətiyyən bu gün dünyanın təqdim etdiyi, informasiya texnologiyalarının formalaşdırdığı obraz deyil.

Antik yunan fəlsəfəsində Sokratı yalnız onun etik və fəlsəfi təlimləri məşhurlaşdırmamışdır. Onun qadını Ksantipa da bu günümüzə qədər müzakirə mövzusu olaraq qalır. İyirmi birinci əsrin filosofu, ya yaradıcı şairinin onu məişət təfəkkürüylə sorğuya çəkən qadını və antik yunan filosofunun qadını Ksantipa. Məsələ aydındır. Qərb düşüncə sahiblərinin əsrlər öncə yaşadığı və mərhələ olaraq geridə qoyduğu pillənin biz hələ üstündəyik. İlk fəlsəfi məktəbləri araşdıran tədqiqatçıların gəldikləri nəticələr oxşar idi. Sokrat Ksantipanın deyingənliyindən çox bezirdi. Sokratın bu barədə ayrıca məktubları olmuşdur və bunlar çox yaxşı materiallar kimi istifadə olunmağa başlandı. Sokrat kimi erkən dövrün mütəfəkkir filosofu Ksantipanın bezdiriciliyindən gələcək nəsillərə “qeybətlər” ötürmüşdü. Mübahisələr, davalar, Sokratın başından tökülən sular onun evlilik haqqında baxışlarına təsir etmişdir. Bundan sonra, Sokrat evliliyə dair tələbələrinə dərslər verməyə başlayır. Sokrat xoşbəxt evlilik sualları üzərinə qeyd edirdi: “Evlilik yaxşıdır və müqəddəsdir. Əgər evləndiyin yaxşı insan olacaqsa, xoşbəxt, pis olacaqsa, mənim kimi filosof olacaqsan.” Ksantipa örnəyi Qərb fəlsəfəsində daha çox bilinən nümunədir. Buna dair faktlar çoxdur, amma az tədqiq olunan və ya heç öyrədilməyən qadın filosoflar da yetərincə idi.

TeanoHəndəsənin və kosmik fəlsəfənin, atomizmin banisi Pifaqorun qadını Teano barədə danışılmır niyəsə. Teano yalnız Pifaqorun həyat yoldaşı deyil, həm də tarixin ilk pifaqorçu qadını və Pifaqor teoreminin yayılmasında xidməti olan biridir. Teano Pifaqordan riyaziyyat və fəlsəfə dərsləri almış və daha sonra Pifaqorun ölümündən sonra Pifaqor məktəbinin əsasını qoymuşdu. Teano Pifaqordan fərqli olaraq idealist idi. Teanonun idealist fəlsəfəsində ruhun əbədiliyinə inam möhkəm idi. O maddənin əhəmiyyətinə fikir vermirdi. Bundan başqa, Teano musiqi ilə riyaziyyat, ritmlərlə fəlsəfə arasında əlaqələr axtarmışdır. Sosial psixologiya sahəsində onun hələ ö dövrlərdə irəli sürdüyü ideyalar bu gün üçün də aktual olaraq qalır. İndinin özündə belə psixologiya tarixinə dair dərsliklərdə Teanonun ailə və qadının evlilikdəki roluna dair fikirlərinə rast gələ bilərik. Pifaqor və tələbələrinin çətirində olan Teano şanslı idi, lakin həmin vaxtlarda Teano kimi şanslı olmayan filosof qadınlar da var idi. Baxmayaraq ki Aristoteldən Platona qədər antik düşüncənin nəhəng simaları qadının düşüncələrinə önəmdən bəhs etmişdi, yenə də qadın filosoflar ciddi basqılara məruz qalır və lağ hədəfinə çevrilirdi. Fəlsəfə qaynaqlarına adı az bəlli olan belə isimlərdən biri Aspasiadır. Yunan kişi mərkəzçilər ciddi fəlsəfi tezisləri olan Aspasianı yunan dilində “hetaira” deyə adlandırırdı. Dilimizə tərcümədə bu ifadə ədəbsiz və pozğun anlamını verir. Bunun bir səbəbi də o çağlarda qadınların fiziki imkanlarını pul qarşılığında satışa çıxaran mərkəzlərin olması və Aspasianın da bu mərkəzlərdən birində rəhbərlik etməsi idi. Platonun Sokrat haqqında qeydlərini diqqətlə nəzərdən keçirəndə orada Sokratın Aspasianın dinləyicilərindən olması haqqında fikirlərə rast gəlirik. Ritorikanın ayrıca bir sahə kimi inkişafında da onun xidmətləri olmuşdur. Ən dramatik qadın düşüncə sahiblərindən biri də sözsüz daş-qalaq edilən və fikirləri uğruna böyük acılara məruz qalan Hypatiadır. Hypatia öz dövründə bir qadın olaraq İskəndəriyyədə astronomiya və geometriya kimi ağır elmlərdən dərs alan azsaylı qadınlardan idi. Onun fəlsəfi fikirləri Platona yaxın olsa da, qatı materialist fikirləri olmamışdır. Təəsüfverici haldır ki, günümüzə qədər Hypatianın hər hansı bir kitabı gəlib çatmayıb. Onun ayrı-ayrı fəlsəfi tezisləri yaddaşlarda qalıb. Xristian doktrinanın bütün hakimiyyəti totallaşdırdığı illərdə Hypatia paqanizmdə gühahlandırılır və facəvi formada, daşlanaraq öldürülür. Sxolastika illərində din və fəlsəfə münasibətlərini tənzimləmək cəhdlərində olan qadın fəlsəfəçilər ortaya çıxır. Ömrünün 25 ildən çoxunu bir hücrədə qalan Hildegard daha sonra rahibəlik andı içir. Onun bir qadın olaraq kişilərdən ayrı ilk monastrı qurması və ikinci bir monastrı ərsəyə gətirməsi həmin zamanlar üçün inqilabi addım idi. Hildegardın varlıq fəlsəfəsində insan Allah və kosmos arasında bir vasitəçi idi. Hər şeyin yuvarlaq bir forma üzərində dayandığını söyləyərək, dünyanın yaradıcısını ilahi timsalda görürdü. Onun latın dilində üç əsəri mövcuddur və bu gün də qorunur. Orta əsrlərin güclü qadın filosofları sırasında fransız Kristine de Pizanın adını çəkməsəm olmaz. Dul bir qadın olan Pizan fəlsəfə ilə yanaşı, politologiya sahəsində güclü fikirləri olan ilk qadın düşüncə sahiblərindən hesab olunur. Onun şeirlər yazması da məlumdur. Kilsə inkvizisiyasına məruz qalan qadınların başında Marqaret Poret dayanır. Sırf idealist filosof olsa da, fikirləri kilsənin monoton teokratik ideyaları ilə üst-üstə düşmədiyi üçün təqiblərə məruz qalır. Onun “Çılpaq ruhun aynası” əsəri isə həyatının bitməsinə səbəb oldu. Poret ruhun sərbəstliyi ideyasına inanırdı. Ruhun azadlığı və çərçivəsizliyi fikiri kilsə müddəalarına uymadığı üçün Poret yandırılaraq qətl edilmişdir. Renessans ilə baş verən aydınlanma ilə bütün fikirlər bir azadlıq qazandı. Renessansı dünyaya bəxş edən filosoflar və sənətkarlardan çox bəhs olunsa da, pərdə arxasında qalan və adı az məlum olan qadınları xatırlamırlar. Renessansın aydın qadınları arasında Mari Le Jarsın adını xüsusi qeyd etmək lazımdır. Fəlsəfə ilə yanaşı, fizika və geometriya ilə maraqlanan Le Jarsın həyatındakı dəyişim məşhur Renessans dühası Mişel Mari Le JarsMontenle tanışlıqdan sonra dəyişir. Dil fəlsəfəsi və linqvistikaya dair ciddi tədqiqatları olmuşdur. Bütün bunlardan əlavə “Kişilər və qadınların bərabərliyi üzərinə” kitabını yazmışdır. Qadın və kişini ruhən vəhdətdə görən Mari Le Jars insan azadlığını ruhun qayəsi hesab edirdi. Onun siyasi sistemə dair açıq çıxışları da olmuş və məşhurlaşmışdı. Renessansın tək mənəvi fəlsəfə yaradıcısı qadını olan Tulia Araqonanın “Eşqin sonsuzluğuna dair dialoqlar” əsəri məşhurluq qazanaraq sərhədləri aşdı. Kitabda bizim anladığımız klassik məhəbbət fədailiyindən deyil, eşqin elmi və bioloji tərəflərindən bəhs olunurdu. Deyərdim ki, eşq fəlsəfəsinə dair ilk ciddi cəhd idi və Freydə qədər belə cəhdlər çox az idi. Həmçinin alman fəlsəfəsi Kant, Hegel, Haydegger, Nitsşe ilə xatırlansa da on üçüncü əsrdə yaşamış Fon Magdeburgun həyat fəlsəfəsinə dair ciddi araşdırmaları olmuşdur. Qadın filosoflar arasında dialoqlar və məntiqin arqumentasiya nəzəriyyəsinə ən toplu baxışlar Magdeburga məxsus idi. O, sual verməni bilginlik hesab edirdi. Sual verən insan zəkasını gələcək üçün önəmli bir struktur sayırdı. İtaliyada on dördüncü əsrdə yaşayan Katerina Siena iradə azadlığı məsələsini qabardan filosof idi. O hesab edirdi ki, insan iradəsi idarəolunmazdır və həyat prosesi tamamilə təbii bir hərəkət mexanizmasıdır. İspaniyanın qadın filosofu Tereza Avila öz əsərləri ilə səs-küy yaratmışdı. Onun bütün fəlsəfi baxışları yenilikçi və daha öncə səslənməmiş tezislərə söykənirdi.

Yeni dövrə qədəm qoyduqda bu dönəmin iki önəmli qadın filosofunun adı xüsusi qeyd olunmalıdır. Bunlardan biri Olimpiya De Qujdur. 1748-ci ildə Fransada doğulan Olimpiya De Quj insan fəlsəfəsindən dediyi fikirlərlə yadda qalsa da, tarixdə ən güclü qadın feministlərdən biri də hesab edilir. Onun məşhur “qadının dar ağacına çıxma haqqı olduğu kimi, fikir bildirmək haqqı da var” fikiri geniş kütlələrə yayıldı. Evlilik kənarındakı münasibətlərə və qadınların istismarına qarşı çıxan Olimpiya Fransa inqilabına aid əsaslı yazıları ilə də səs-küyə səbəb olmuşdu. Yeni dövrün digər tanınan filosof qadınlarından biri Jan Pol Sartrın evləndiyi Simona De Bovuar idi. Onun “İkinci Cins” əsəri “feminizmin konstitusiyası” hesab olunur. Sartr onun haqqında danışanda “həyatımda heç kimin girə bilməyəcəyi yeri var” fikrini səsləndirirdi. Digər qadın fəlsəfə adları da yeni dövrdə mövcud idi, lakin onların iki məşhur örnəyindən göründüyü kimi bu dövrdə fəlsəfədə cinslərarası münaqişə meyilləri ortaya çıxdı və sonralar bu uzun bir zamanı özündə cəmləşdirdi.

Bütün bu sadalananlarla yanaşı, Şərqin də önəmli qadın filosofları var. Elm tarixini dəyişən qadın alimlər olmuşdur. Bir yazıda bu haqqda bəhs etmək mümkün olmadığı üçün növbəti yazılarda Şərqin qadın filosofları və elm tarixinin “ilahələrindən” də bəhs etməyə çalışacağam.
Qadın gözəlliklə asosiasiya olunur.
Qadın düşüncənin və mübarizənin adıdır.
Qadın aydınlıqdır və işıqdır. Onu qaranlığa salmaq istəyənlər öz əməlləri ilə məsuliyyətsiz və yaradılışa zidd hərəkətlər etdiklərinin fərqində belə deyillər.
Qadınları təqdim etməyin, buraxın, onlar yaratsınlar.
Dünyada savaşlardan barışı törədən qadındır.
Qadın başlanğıcdır.
Qadın yaradılışdır və ruhun təməlidir.
Türkiyənin ilk qadın filosofu və karikatüristi olan Piyalə Madranın yaxşı bir deyimi var: “Gözə girən gülünclükdən daha çox kiçik bir hərəkətlə, bir baxışla, bir sözlə arxa planı göstərmənin daha vurucu zərbə olduğunu düşünürəm.”
Qadın dəqiqliyi də elə bu deyilmi?!

Mənbə: kirpi.info
Müəllif: Tural İsmayılov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +6 (from 8 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus