ÖLÜM QORXUSU VƏ DİN

Xüsusi

ölüm-qorxusu-ve-xurafatlarÖlüm qorxusunun ağıl almaz inanclar doğurduğu gerçəyi ilə qarşı-qarşıyayıq. İnsanoğlu, təəssüf ki, sırf daha uzun yaşaya bilmək adına və ya öldükdən sonra da yaşayacağını düşünərək özünü rahatlaşdırmaq adına bir çox xurafat və boş söz uydurmuş və buna ilk olaraq özü inanmışdır. Daha doğrusu, inanmaq məcburiyyətində qalmışdır. Çünki heç bir mistik inanc, insanın öz azad iradəsi ilə seçdiyi bir seçim deyil. Bu inanca ya cəmiyyətin məhəllə təzyiqi, ya da öz içindəki duyğuların rahatlaması arzusu səbəb olmuşdur.

Qısaca, bütün mistik və metafizik inancların təməlində “qorxu” var deyə bilərik. Halbuki “ölüm qorxusu” ilə baş edə bilmək və sonsuza qədər yaşamaq arzusunu bəsləmək üçün “boş söz və xurafat” yolunu seçiməyə heç də ehtiyac yoxdur. Çünki, ölüm qorxusunu basdırmaq və ya sonsuza qədər yaşamaq arzusunu təmin etmək məqsədiylə uydurulan xurafatlar, daha dəhşətli və önü alına bilməz qorxular doğurur. İnsan bu nöqtədə, sanki yağışdan qaçarkən doluya düşür.
Məsələn, cəhənnəm qorxusu (üstəlik bu adamın odla pis bir xatirəsi varsa) ölüm qorxusundan daha betər bir qorxu deyilmi? Həmçinin, öz yaratdığı və qədərini çəkdiyi adamı cəhənnəmə atacaq qədər zalım bir Yaradıcı təsəvvür etmək, adamın qorxularına daha da böyütməzmi? Mərhəmətini və ədalətini yalnız özünə itaət edənlərə həvalə edən bir Məlik (bütün dinlərin Tanrıları bir Məlik; yəni kraldır) nə qədər dost canlı (və ya insan canlı) ola bilər ki?

Qaldı ki, dəyərli işlər edən və həyata məna qatan kəslər üçün, “ölüm qorxusu” xarici bir qorxudur. Baxın bu mövzuda Epikür belə deyər:

“Ölümdən niyə qorxum ki? Mən varkən o yoxdur, o gəldiyində də mən olmayacağam.”

Məsələ bu qədər açıq və yalın olduğu halda, insanlıq, ağıl almaz cəhalətiylə öz başına corab hörən və öz quyusunu qazan  “əcaib bir qorxu mədəniyyəti” icad etmişdir. Ölüm qorxusunun öhdəsindən gələ bilmək üçün “daha dəhşətli və şəfasız qorxular” çıxarmış və işin pis tərəfi, öz çıxardığı qorxuların əsiri olmuşdur. Bu gün, milyardlarla insan (hansı din və məzhəbdən olursa olsun) öz Tanrısına itaət etməməyi və onun əmrlərinə qarşı gəlməyi, yandırıcı və şiddətli bir əzabla ekvivalent görür. Və təəssüf ki, ağlı başında bir öndər də çıxıb: “Əzizlərim, Allah, o qədər kaprizlidirmi ki, insanı yandıraraq təhdid etsin!”

Kdua-ğlüm qorxusu-xurafateçən gün bir xəstəxana dəhlizində “ölüm döşəyində olan xəstələrinə Quran oxuyan bir qrup insan” gördüm. Üç dənə körpə qız atalarının ölməməsi üçün dua edirdilər. Anaları da əlinə aldığı müqəddəs mətni onlarla birlikdə oxuyurdu. Onların bu içdən olan halı və səmimiyyəti gözlərimi yaşartdı və məni uzun müddət ağlatdı. Mən də “Ümid edirəm ki, atanız vəfat etməz” deyərək içdən-içə qatıldım onlara. Lakin bir az sonra: “amma bu rüşvətdır!” deyə düşünməyə başladım. Uzaqdan uzağa ağrılarını paylaşdığım bu insanların davranışı, məndə “rüşvət” düşüncəsinin hasil olmasına səbəb oldu. Çünki, onlar: “Allahım, sevdiyimiz insanı bizdən alma da sənə göndərdiyin kitabın ayələrini oxuyaq” deyirdilər hallarıyla. Bu sözləri, ağlı başında olan hər kəs duya bilər. Sonra mövzuyla əlaqədar bir az düşününcə, əslində bu şəxslərin haqsız olmadıqlarını gördüm; çünki onlara öyrədilən davranış qəlibini icra etdikləri qənaətinə gəldim. Çünki onlara Allah, “almadan verməyən” bir mənfəət xəstəsi şəklində təlqin edilmişdi. Və əgər dua etdikləri ataları ölsə (ki öldü) bu inanc, “alsa da, verməyən” şəklində yenidən formalaşacaqdı  zehinlərində. İndi bu qızlar və anaları, hansı üstün gücün qoruması altına girib iltica edəcəklər? Bütün ümidlərini suya salan və verdikləri “rüşvət” müqabilində özlərinə atalarını bağışlamayan mərhəmətsiz bir Tanrı inancı şəkillənməyəcəkmi bu körpə zehinlərində?

İndi, təkrar mövzunun başına dönək:
Ölüm qorxusu, boş söz və xurafatların formalaşmasına və insan zehinini zəbt edib mühakimə qabiliyyətini iflasa uğratmasına səbəb olur, demişdim. Və bunun sadə bir nümunəsi, bir xəstəxana dəhlizində müşahidə oldu. Bu sadə, amma dəhşətli olaydır.

Mənbə: tanrivarmi.blogspot.com
Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +15 (from 19 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

İLK QURANI KİM VƏ NİYƏ YANDIRDI?

Xüsusi

quranı yandırdılarToplanmış ilk Quranı (müxtəlif hissələri) ölümünə qədər sandığında saxlayan və alınıb yandırılmasını önləyən xəlifə Ömərin qızı Həfzə idi. Həfzə ölüncə, Mərvan İbn Hakim onları “sandıqdan” aldırıb gətirmiş və yandırtmışdı. Mərvanın bu ilk yığmanı yandırma səbəbini özü belə açıqlayır: “Bunu etdim, çünki, onda yazılı olanlar, rəsmi müshəfə (xəlifə Osman dönəmində yığılıb rəsmən cildlənmiş Quran) yazılıb köçöçürülmüş və qorunmuşdur. Qorxdum ki, aradan uzun zaman keçdiyində şübhəçi kəslər bu (rəsmi) müshəf haqqında şübhəyə düşərlər.” (Bax. Dr. Subhi e’s-Saleh, Mebahis fi Ulumi’l-Quran, s.83. Dayandığı qaynaq: İbn Əbi Davud, Kitabul-Məsahif, s.24.)

Halbuki, əsl şübhələrə yol açan, əsas alınmış olduğu ifadə edilən ilk yığmanın yandırılması olmuşdur. Çünki, suallar çıxır:
İlk yığma ilə, sonrakı (xəlifə Osman dövründə yaradılan və imam adı verilən) müshəf arasında fərq olmasa idi, ilkini niyə yandırsınlar?
İlk variantda olmayan sonrakı əlavələr, ya da Qurandan çıxarma ehtimalları olmasaydı, nədən çəkinsinlər?

Məhəmməd Peyğəmbər  dövrünün Quranı ilə bugünkü Quran oxşar deyil.

Burada çox əhəmiyyətli bir şahidliyə müraciət edək: İbn Ömər deyir ki: “Heç biriniz, Quranın hamısını aldım (hal-hazırda əlimdə tuturam) deməsin. Bilsin ki, Quranın çoxu yox olub getmişdir. “Nə qədər ortada varsa o qədərini əlimdə tuturam” desin.” (Bax.Suyuti, əl İtkan, 2/32.)

Bu şahidlik, bu gün əlimizdəki Quranla, Məhəmməd Peyğəmbərin vəhy katiblərinə yazdırdığı bildirilən Qurannın eyni olmadığını çox açıq şəkildə izah etmirmi? Həm də, İbn Ömər bu sözü Xəlifə Osman dövründəki cildlənmədən sonra söyləmişdir. Yəni, xəlifə Osman dövründə yaradılan “Müshəf”in da orijinalı yoxdur. Bu əl yazması da dünyanın heç bir yerində yoxdur.

quran-dəyişdirilibTəməl qaynaqlarda bəhs edilən, amma bu gün ortada olmayan müxtəlif müshəflərin də üzərində dumaq lazımdır. Suyutinin əl İtkan’ında, Buxarinin əsərlərində bəzi əhəmiyyətli müshəflərdən və bu Müqəddəs kitablar içindəki surələrin siyahılarından söz edilir. Məsələn, Məhəmmədin Peyğəmbərin ən yaxınlarından biri bilinən və Quran üçün əzbərinə müraciət etdiyi dörd adamdan biri olaraq bilinən İbn Məsudun müshəfi, yenə Məhəmmədin danışılması lazım olan dörd adamdan biri olaraq söz etdiyi Übeyy İbn Ka’bın müshəfi, Abdullah İbn Abbasın müshəfi, həyat yoldaşı Aişənin müshəfi, xəlifə Əlinin müshəfi bunların başında gəlir. Ayrıca, bu gün Ələvilərin İmam Əlinin müshəfi olaraq söz etdikləri bir müqəddəs kitab və Hindistanda saxlanan ayrı bir müqəddəs kitab daha var.

Suyutinin və Buxarinin kitablarında göstərilən müshəflərdən heç günümüzə gəlib çıxanı yoxdur. Sasdəcə adlarını eşitmişik. Ayrıca, bəzi din kitablarında, bunlarda olduğu deyilən ayə və surələrdən parçalar günümüzə qədər gəlmişdir. Əldəki rəsmi nüsxədə məzmun cəhətdən fərqli olduqları bu siyahılara baxınca dərhal aydın olur. Məsələn, İbn Məsudun “müshəf”ində Fatihə surəsi kimi çox təməl bir surə yoxdur. Fələq və Nas surələri də yoxdur. Xəlifə Əliyə aid olan müshəfdəki surələrinin sıralanması bugünkü kitaba uyğun gəlmir. Suyuti öz kitabında Bəqərə surəsi ilə Əhzab surəsinin eyni uzunluqda olduğunu qeyd edir. (Bax. Suyuti, əl İtkan, 2/32.) Halbuki bu gün, əldəki rəsmi Quranda Bəqərə 286 ayə ikən, Əhzab yalnız 73 ayədir. Üçüncü xəlifə Osman dövründə bir heyət tərəfindən yenidən yığılıb yazılan Quranların neçə ədəd olduğu və bu anda harada olduqları mübahisəlidir. Kimilərinə görə dörd, kimisinə görə beş ya da yeddi ədəd yazılmışdır. Dörddür deyənlərə görə, xəlifə Osman bir nüsxəsini özünə saxlamış, digərlərini Kufəyə, Bəsrəyə və Şama göndərmişdir. Məkkəyə, Yəmənə və Bəhreynə göndərdiyindən də söz edilir.

Məlumatlara görə, Quranın nüsxələrdə kopyalanıb çoxaldılmasına icazə veriləndə bəzi insanlar özləri üçün “müshəflər” meydana gətirmişlər. Ancaq, o zaman bu müshəflərdə olduğu deyilən və nümunələr köçürülən bəzi parçaların rəsmi Quranda olmamasına səbəb nədir? Bəzi İslam qaynaqlarında, xəlifə Osman dövründə qəbul olunmuş əsərlərin bir qisminin bu gün əldə olduğu iddia edilir. Məsələn, bir nüsxənin Daşkənddə olduğundan söz edən çox sayda kitab vardır. Yenə bəzi İslami Türk mənbələrində Topqapı Muzeyindəki Quranın da xəlifə Osman zamanından qaldığı deyilir.

Tədqiqatçı Prof. Dr. Suphi e’s-Saleh kitabında, “Yaxşı, Osman dövründə hazırlanmış rəsmi nüsxə indi haradadır?” sualını ortaya atır və dolğun cavab tapa bilmədiyini izah edir. Qahirə Kitabxanasında olduğu deyilən nüsxənin, Osman dövründən qalmış ola bilməyəcəyini bildirir. Çünki bu kitabda bir sıra işarə və nöqtələr vardır, belə işarə və nöqtələrin İslamiyyətin ilk illərində olmadığı məlumdur. Ayrıca, Quranın oxunuşundaki fərqlər da, tək bir Quran olmadığının göstəricisidir. İsmail Cerrahoğlunun da kitabında yer verdiyi bir hadisə bu mövzuda çox maraqlıdır:

qədim quranRəvayətə görə, bir gün Hakim Oğlu Hişam, Furqan surəsini oxuyurmuş. Xəlifə Ömər dinləyər, baxar ki, Hişam bu surəni Peyğəmbərin ona öyrədib oxutdurduğundan fərqli oxuyur. Ömər hirslənir:
-Bu Surəni sənə belə kim öyrədib oxutdu?
– Peyğəmbər!
-Yalan deyirsən. Çünki, Peyğəmbər bu surəni mənə sənin oxuduğundan başqa cür oxutdu.

Ömər bu müzakirəni edərkən, Hişamın yaxasından yapışır və adamı alıb Peyğəmbərə götürür.
-Bu adam, sənin mənə öyrətdiyindən fərqli oxuyur Furqan surəsini.
-Yaxasını burax, adamın oxuduqlarını mən də dinləyim.

Ömər yaxasını buraxınca, Məhəmməd adama dönər:
-Hişam, Haydi oxu, bir də mən dinləyim, Furqan surəsini necə oxuyursan?

Hişam, Furqan surəsini, özünə öyrədildiyi kimi oxuyur. Sonra, Məhəmməd, “-Bu surə mənə belə endi.” deyər. Məhəmməd, eyni surəni bir də Ömərə oxutdurur. Ömərin oxuduğu üçün də eyni şeyi söyləyər. Yəni, ikisininkini də doğru görür. Sonra da belə deyər:

-Quran yeddi hərf (yeddi cür) endirildi. Bunlardan hansı sizə müyəssər gəlirsə, Quranı ona görə oxuyun. (Bax. Buxari, e’s-Səhih, Kitabu’l-Husûmât 4; Təcridi, hədis no: 1766; Müslim, e’s-Səhih, Kitabu Salâti’l-Müsafirin / 270, hədis no: 818)

Bütün bunlar qarşısında, yenə “Quran, Peyğəmbərdən bu yana olduğu kimi və bir hərfi belə dəyişmədən gəlmişdir” deyilə bilərmi? Quranın birinci orijinalı da, ikinci orijinalı da müsəlmanların əli ilə yandırılmışdır. Osman dövründə yaradılıb çoxaltdıqdan sonra müəyyən mərkəzlərə göndərilən əsərlərin orijinallarına da dünyanın heç bir yerində rast gəlinmir.

Mənbə: tanrivarmi.blogspot.com
Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +18 (from 32 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

MÜSƏLMANLARIN VƏZİYYƏTİ. KİMDİR GÜNAHKAR?

müsəlmanƏsrin əvvəllərində dünya daha sürətlə qarışmağa başlayıb. Sanki hər şey həndəsi silsilə ilə artır. Xüsusilə İslam coğrafiyasında baş verən bir çox hadisələr, ümumi dünya fonunda bu regionun maddi, sosial və mədəni durumu bu sualı verməyə məcbur edir:

Kimdir günahkar?!

Bəli, bu gün İslam dini böhran yaşayır. Əhatə etdiyi qaynar coğrafiya ancaq kədərli, ikrah yaradan hadislərlə anılır. İstər daxili, istərsə də xarici təsirlər ucbatından. Sanki bütün bunlar dinin təsirindəndir. Düşünürəm ki, bu, ilk öncə dinin özündən daha çox regional, coğrafi temprament məsələsidir. Din isə öz böhranını ən çox zahiriçilik, monoloji xitab və əndazəsiz müqəddəsləşdirmə ilə yaşayır. Məncə bu mövzuda Quran konkret kəlimə deyir:

“Bu əzab sizin öz əllərinizlə törətdiyiniz əməllərə görədir, yoxsa Allah bəndələrinə əsla zülm edən deyildir!” 3/182

Əslində İslam dini tarixi xronologiya ilə Xaçpərəstlikdən sonra ortaya çıxsa da renessansını daha tez başlamışdı. Ki, gözündə qoyudular. Sapıq zındıq dedilər, kəllələr getdi. Özü də müsəlmanların özü etdi bunu. Çünki o zamanlar onsuzda dünya gücü olaraq anılırdılar və böyük imperiyalar dünyanı İslam bayrağı altında fəth edirdi.
müsəlman.din.elmAvropa isə çox çətinliklə də olsa renessansını qazandı, dinçiliyi kilsəyə qədər sıxışdırdı. Elmin boşluğunu fəlsəfə ilə doldurmağa çalışdı. Elm və fəlsəfənin bir-biri ilə faydalı asılılığını yaratdı. Praqmatiq üslubu ələ alaraq irəli can atdı. Biz nə etdik? Biz isə burax elmi intellektual bazamızı dağıtmağı, hətta sonra Qərbin elm “qalıqları” ilə İslam sübut eləməyə çalışdıq. Həm elmi dinə düşmən gördük, həm də onunla din sübut eləməyə girişdik.

Doğrusu son zamanlar məyus olduğum bir məsələ var. Müsəlmanlar dini elmin sahəsinə salıb gülünc vəziyyətə qoyur. “Quranda o var, bu var”, “Bizimkilər bunu çoxdan deyib” kimi ibarələrlə. Əzizlərim, deyirəm elələrinə, vallah uduzursunuz, daha da aşağılayırsız kitabı. Dinin işi əxlaq, ruhaniyyat, insan mənəviyyatı işləməkdir. O öz sahəsində çox mükəmməl və gərəklidir. Onu duyğu xarici olan, çox sistemli, güclü rasional təməli və tutarlı praktikası olan elmin ayağına verməyə gərək yoxdur. Əslində dini elmlə sübut eləmək cəhdi, şüuraltı elmə daha çox güvənmə psixologiyasının məhsuludur.

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +6 (from 14 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

DÜNYANI DƏYİŞƏN 10 KİTAB

1. “Quran”
“Quran” İslam dininin müqəddəs kitabıdır. “Quran” müsəlmanlar tərəfind’n Allahın sonuncu kitabı olaraq qəbul edilir. 1 milyarddan çox insan islam dininə tapınır və təbii ki, “Quran” dünyanı dəyişən kitablardan biridir.

2. “İncil”
Şübhəsiz “İncil” qədər dünyanı dəyişən ikinci kitab tapılmaz. Bu kitab yaranmasından 2 əsr sonra bütün Roma İmperiyasını bütpərəstlikdən xilas edib və imperiya əhalisi xristianlığı qəbul edib. O zamandan bəri xristianlıq dünyanın ən çox tərəfdara sahib dinidir.

3. “Kommunist Manifesti” – Karl Marks və Fridrix Engels
Marks və Engelsin bu traktatı tarixdə ən çox iz qoyan siyasi əsərlərdəndir. Manifest proletariatı burjua ictimai quruluşunu devirməyə və nəticədə bütün insanların bərabər olduğu sinifsiz bir quruluş yaratmağa çağırırdı.

4. “Millətlərin sərvəti” – Adam Smit
Bu kitab müasir dünya iqtisadiyyatı anlayışını formalaşdırıb – azad iqtisadiyyatı və rəqabəti. Kitabda Smit görünməz əl prinsipini irəli sürür, öz marağını güdmənin ümumilikdə cəmiyyətə faydalı olacağını deyir.

5. “Növlərin Mənşəyi” – Çarlz Darvin
Kitab növlərin təkamülünün öyrənilməsində əvəzsiz rol oynayıb. Əsərdə növlərin zamanla təbii seçimi və yeni növlərin meydana gəlməsindən bəhs edilir. Bir çox dini inanca zidd olduğuna görə, Darvinin nəzəriyyələri çoxlu mübahisələrə səbəb olub.

6. “Riyaziyyatın prinsipləri” – İsaak Nyuton
Nyutonun 1687-ci ildə yazdığı bu əsər müasir fizika və riyaziyyat elmlərinin təməlini qoyub. Kitab 3 cilddən ibarətdir. Burada Nyutonun klassik mexanikanın təməli sayılan sürət qanunu, həmçinin ümumdünya cazibə qanunu haqqında fikirləri yer alır. “Riyaziyyatın prinsipləri” indiyə qədər yazılmış ən əhəmiyyətli elmi əsərlərdən biri sayılır.

7. Qalileyin Dialoqu
Bu kitab əsrlər boyu müzakirə ediləcək “din, yoxsa elm” mübahisələrini başladan kitabdır. Əsər Qalileyin həbs olunmasına və yazıçılıq karyerasına son qoymasına səbəb olub. Həmin dövrdə mübahisələrə səbəb olan isə kitabın elmi təbliğ etməsi yox, Qalileyin Papanı ələ salması idi.

8. “Tarix” – Herodot
“Tarix” qədim dünya haqda biliklərimizin mənbəyi və Qərbdə tarix elminin əsasını qoyub.
Herodotun “Tarix” əsəri Qərbdə tarixlə bağlı ilk əsər hesab olunur. Eramızdan əvvəl 440-ci ildə yunanca yazılan “Tarix” Yunan-fars müharibəsindən, V əsrdə Yunanıstanın şəhər-dövlətlərindən bəhs edir.

9. “İkinci cins” – Simon de Bovuar
“İkinci cins” Simon de Bovuarın ən məşhur əsəridir. Bu kitab feminizmin əsas kitablarından sayılır. Kitabda Bovuar qadınlarla tarix boyu “ikinci cins” kimi davranıldığını iddia edir.

10. “Yuxu Yozmaları” – Ziqmund Freyd
“Yuxu yozmaları” Freydin psixoanalizə ən böyük töhvəsi hesab olunur. Kitab ilk vaxtlarda çox az satılıb, hətta ilk 600 nüsxənin satılması üçün bir neçə il lazım olub. Freyd kitaba azı səkkiz dəfə yenilik edib.

 

Beyenmeler
0   1  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +16 (from 18 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

QİYAMƏT NƏ VAXT QOPACAQ?

Bütün dinlərin əsas problemi ondadır ki, Qiyamət qopmur. Qopmursa, onda deməli insanlıq inkişaf edir, zaman irəliləyir, dindən aralanma baş verir. Bu olanda da dini mətnlər köhnəlir, din aktuallığını itirib mövhumata çevirilir. Öz dövrünə aid olur. Məsələn Quranda, Bibliyada quldarlıq var, qulların hökmü barəsində deyilir. Ancaq bu gün quldarlıq yoxdur. Ancaq kriminal aləmdə insan alveri var ki, bu da kriminaldır. Deməli o ayələr köhnəlib.

Ya da cizyənin alınması. Bu gün dünya dəyişib. Cizyə-xərac kimi rüsumlar nə iqtisadi, nə də əxlaqi baxımdan məqsədə üygun deyil. Səmərəsizdir.

Zinaya görə cəzanın tətbiqi artıq ədalətsizdir. Çünki inkişaf getdikcə orta ərslərin yaşamı ortalıqdan çıxır, şəhərləşmə gedir, informasiya texnologiyaları işə düşür. Ona görə də qadınların kişilərlə təmasda olması adi hala çevirilir. Bu şəraitdə cəzanın tətbiq edilməsi ədalətsiz olur, çünki günahın səbəbi (şəhərləşmə, Ayfonlar, İnternet və s.) deyil, nəticəsi cəzalanır.

Getdikcə inkişaf davam edəcək və insanlar kosmosda yaşayacaqlar. Qiyamət qopmasa bu mütləq olacaq. Artıq Marsda yaşamanın layihələri var. Orda isə nə Kəbə, nə Mədinə olacaq. Heç qibləni də tapmaq olmayacaq. Dini qanunlar ümumiyyətlə işləməyəcək, çünki bu artıq başqa dünyadır.

Qiyamətin qopmasını hələ zərdüşdilər, sonra yəhudilər, xristianlar minilliklərlə gözlədilər. Ancaq olmadı. Müsəlmanlar da artıq 1400 ildən çox gözləyir, ancaq qopmur. Roma imperiyasındakı zülmlər, 2 dünya savaşları, atom bombasının atılması kimi dəhşətlər qiyamətə gətirmədi. Monqollar İslam aləminin darmadağın edəndə müsəlmanlar elə bildilər ki, dünyanın sonu gəlib. Ancaq gəlmədi. Dünya yenidən dirildi.

Qiyamətin qopması heç olmasa ona görə lazımdır ki, müsəlmanlar cənnətə girsinlər. Yoxsa minilliklərlə ibadət edən insanlar cənnətdə deyillər, ölüdürlər. Cənnətə girmək üçün yenə də Qiyamət olmalıdır. Belə çıxır ki, hələ də ibadətlərin, mömin həyatın mükafatı verilməmişdir. Minilliklər keçir, dindarlar isə cənnətdə deyillər. Nə vaxt olacaqları da bilinmir.

Bir maraqlı fikir də var bu barədə. Xristian ilahiyyatçısı Origen (3-cü yüzillik) bütün bunları düşünərək hesab edirdi ki, əslində Qiyamət yeni dünyanın yaranmasıdır. Yəni həyat tamam olmayacaq. Sadəcə bir dünyanın məhvi yeni dünyanın yaranmasına gətirir və bu da Qiyamətdir. Qiyamətlər çox olur. Hər dünyanın sonu və yeninin başlaması bir Qiyamətdir.

Deməli, Origenə görə Roma imperiyanın süqutu, monqolların hücumları, dünya savaşları köhnə dünyanın məhv olub yenisinin yaranmasıdır, bu da Qiyamətdir. İnsanlar Marsda yaşayandan sonra Yer məhv də ola bilər. Ancaq onda həyat Marsda və başqa planetlərdə davam edəcək. Bu da Qiyamətdir.

Bu gün biz elə Origenin qiyamətini müşahidə edirik, rəsmi dinin dediyi qiyaməti yox. Bəlkə o vəd olunan Qiyaməti doğrudan da məcaz kimi qəbul edib, dünyanın yenilənməsini nəzərdə tutaq? Bəlkə də. Nə üçün yox? Axı hələ ki biz bunu görürük.

Müəllif: Aydın Əlizadə

Beyenmeler
0   1  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +12 (from 18 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus