KİTAB VƏ QURAN

kitab və quran

Qısaca olaraq, Kitab deyilən şey yaşanılan həyatın hamısıdır.

KİTAB; Oxunacaq olan hər şey hökmündədir. Bu yazılı da ola bilər, vizual da ola bilər, yaşayış və gedişat da ola bilər.
QURAN; Bu oxuma hökmündə olanlardan çıxarılan doğru mənadır, doğrulardır.

KİTAB deyilən şey QURANDA 3 şəkildədir:

1. El kitabe – bu xam məlumatdır. Yeni qarşılaşdığın, lakin tərkibini başa düşə bilmədiyin, anlamadığın hər cür hadisə, şəhər, münasibət, məlumat, kitab, insan, həyat bu sıradandır.
2. El kitabü – bunların sənin tərəfindən başa düşülmüş, dərk edilmiş halına deyilir.
3. El kitabi- Elkitabe-ni Elkitabü-yə çevirmək üçün lazım olan hər cür vəsaiti ifadə edir. Bunlar zaman, məlumat, TƏVİL, çalışma, fədakarlıq, zəhmət və s.-dir.

QURAN deyilən şey də QURAN-da 3 şəkildədir:

1. El kurane- Həyatdan çıxarılan doğruları ifadə edir. Əhatə dairəsi genişdir.
2. El kuranü- Yazılı vəhydən əldə edilən doğruları ifadə edir.
3. El kurani- istər elkuranü, istərsə də elkurane-dən əldə edilənlərin vəhdətidir.

 Quran deyilən şey isə bunlardan əldə etdiyin DOĞRULARDIR. Bu əhatə dairəsinə hər şey daxil ola bilər.

Bütün yazılan tərcümələr KİTAB hökmündədir.

Bütün yazılan tərcümələr KİTAB hökmündədir.

KİTAB-da hər cür MƏSƏLLƏR çəkdik deyərkən nəzərdə tutulan bu anlayışların hamısıdır. Quran Kitabın içindədir. Eynilə bir qoz kimi. Mən qoz yedim və ya qarpız yedim deyərkən, qarpızın və ya qozun qabığını (KİTAB) yediyimi deyil, içini yediyimi (QURAN) nəzərdə tuturam, amma biri çıxıb kitab=quran desə, bu halda qozu, qapızı və ya portağalı qabığı ilə yediyini iddia etmiş olar!
KİTAB deyilən şey MEKNUN, yəni içindəkinin qoruyucusu xüsusiyyəti ilə QURANI içində daşıyır.

Əsas olan şey QURAN-dır. Qarpız alarkən kəsilərək alınır, deyilmi? Yəni, qarpızın xarici görünüşü səni maraqlandırmır. Əsas içinə baxırsan. Qarpızın xarici görünüşü yaşıl olmasına baxmayaraq, içi qırmızı olsa onu alırsan. Məhz QURAN ilə KİTAB arasındakı fərq bu formadadır. Bunların ikisi də eyni şey deyil.

Bütün yazılan tərcümələr KİTAB hökmündədir. Bunları qəbul edərkən tələsməməli, “KƏSƏRƏK, YARARAQ” almalıyıq. İçinə baxmalıyıq. İndiyə qədər heç bir alim bu fərqi bu şəkildə ortaya qoya bilmədi və milyonlarla insanı azdırdı. Qısaca olaraq söhbət bundan ibarətdir..!

Hazırladı: Erkin Qiyasi

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +19 (from 23 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

ALLAH ANCAQ MÜSƏLMANLARIN DEYİL

Etiraf edək ki, tez tez, xüsusilə də dini müstəvidə olan müzakirələrdə avtomatik Şərq və Qərb yarışdırması ortaya çıxır. Bir tərəf Avropanın sosial rifah halından bəhs edərkən, digər tərəf də Avropanın sadəcə siyasi güc olaraq formalaşmasından və Şərqi pis vəziyyətə saldığından bəhs edir. Hər iki tərəfin kifayət qədər əsasları var. Amma mən fərqli yöndən baxmaq istərdim:

dünya dinləriAvropadakı indiki siyasi güc, dünən ortaya çıxıb. Şərqin dünyaya meydan oxuduğu vaxtlar Avropa siyasi güc olraq meydanda yox idi. O vaxtlarından bəri məhz özləri didib bir-birini. Türk türkü, müsəlman müsəlmanı, ərəb əcəmi qırıb. İbn Sinanın mədrəsələrini, Farabinin, Zəkəriyyə əl- Razinin külliyatlarını Avropa deyil, məhz müsəlmanlar dağıdıb, məhv edib. Böyük İslam mütəfəkkirlərinin başını elə özününkülər yeyib. Əksinə, Avropa İbn Sina, İbn Rüşd, Farabi, Qəzzali kimi alimləri araşdırıb, öyrənib, mənimsəyiblər. Bəli, bu təkcə Şərqdə olmayıb. Bəli, Bruno, Kopernik kimilərini də yandırıblar, alimləri təqib ediblər. Amma buna qarşı mübarizə aparıb bunu edənləri layiqli yerlərinə qədər sıxışdırıblar. Otur yerində, öz işinlə məşğul ol, misalı. Böyük intibah dövru, Dekartla başlayıb Kantla davam edən, Nyutonla, Eynşteynlə, Tesla ilə dünyaya güc bəxş edən bir təkamülə yol açıblar. Şərqdə isə bu yersiz təəssübkeşlik, bölgəsəl Tanrı təfəkkürü hələ də davam edir. Diqqətlə baxsaq, burax təfəkkürü, az qala zahiri forma belə orta əsrlərdən də geri qalır.
Bəli, güclər, imperiyalar, istismarçılar hər yerdə eynidir, Qərbdə də, Şərqdə də. Amma bu bir faktdır ki, bu gün Avropada sosial həyat tərzi və yaşam modeli müqayisədə İslam coğrafiyasındakı ölkələrdən qat-qat üstündür. Sosial yaşam isə, düşüncə və fikirlərdən formalaşan bir təkamül yolçuluğunun təzahürüdür. Qurani Kərim deyir:

Sizə üz verən hər bir müsibət öz əllərinizlə qazandığınız günahların ucbatındandır! Allah çoxunu əfv edər. 42/30

Allah heç bir topluluğu, doğru yolu göstərdikdən sonra (belə)-qorunub çəkinəcəkləri şeyləri onlara bütünüylə açıqlamadıqdan sonra sapıklıqla günahlandırmaz. Əlbəttə, hər şeyi bilən sadəcə Allahdır. 9/115

böyük dinlərBəli, siyasi güc olaraq Avropaya baxsaq, heç də hər şey göründüyü kimi deyil. Avropa bu gün bütünü ilə model alınası da deyil, məncə. Amma mən insan şüurlanmasından bəhs etmək istədim. Və deyərdim ki, elementar normativ insanı dəyərlər, sadə həyat yanaşmaları baxımından Avropanın demək olar ki, bütün dövlətləri yaxşı şərtləndirilib və bu cür inkişaf edirlər. “Təzahürdür, sadəcə” desək də bu belədir. Yəqin ki, bunun üzərində ciddi institutlar işləyir. Düşünürəm ki, bu bizə təbliğ olunan aqressiv dövlət modeli və qınayıcı ateist baxışlar toplusu deyil. Əksinə, çox tolerant və dünyanın bütün dəyərlərindən məharətlə istifadə edib öz regionları üçün əla modellər qoyan bir bazadır. Faydalılıq bazası.

SİTATIN SONU:

Təməl olaraq, burada bir problem görürəm:
Əslində, hər kəs Avropanın tam və ya qismən də olsa sosial durumunun daha yaxşı olduğunu qəbul edir. Hətta İslam coğrafiyasındakı neqativ davranışlara qarşılıq nümunə göstərilir, məhz müsəlmanlar tərəfindən. Sadəcə bir məsələ var. Tanrının ancaq Şərqə, daha dəqiq desək İslam coğrafiyasına aid olması və Qərblə əlaqəsinin olmamasıdır, sanki. Bu, Qərbin ateist etiketlənməsinin təzahürüdür. Avropa deyən kimi, qeyri-ixtiyarı qarşı tərəf, qarşı komanda görürük sanki.

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +20 (from 22 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

QURBAN, YOXSA ƏT BAYRAMI?

Qurban  kəliməsi ərəbcədən yaxınlıq, yaxınlaşma, yaxın olma mənalarını verir. Qurəba, əqrəba – yaxın qohumlar kimi bilinən kəlimələr də bu kökdəndir.  Qərib, qürbət – başqa diyara gedənə, yaxınlıq göstərilməsi vacib olduğu üçün bu ad verilir. Qürbətən ilallah ifadəsi də “Allaha yaxınlıq” deməkdir. Demək Qurban – Allaha yaxınlaşmaq üçün edilən bir hərəkət, məqsədi yaxınlıq yaratmaq üçün olan əməl, fəaliyyətdir. Həccdə bunun bir vasitəsi də heyvan kəsib ətini Allaha yaxınlaşmaq üçün ehtiyacı olanlara paylamaqdır.

Onların nə əti, nə də qanı, əlbəttə, Allaha çatmaz. Allaha çatacaq olan yalnız sizin təqvanızdır. Allah sizi doğru yola yönəltdiyi üçün Onu uca tutasınız deyə, bunları sizə belə ram etdi. Ehsan edənlərə müjdə ver! 22/37

qurban yaxınlaşmaqdırQoç kəsmək, Qurban (yaxınlaşmanın) anlamının simvolu ola bilər, amma özü deyil. Əgər Allaha bizim TƏQVA (məsuliyyətli davranmamız) lazımdırsa, onda məsul olaq. Bu gün ehtiyaclılara nə lazımdır, onlara necə yaxın olaraq Allaha yaxınlaşa bilərik? – bax bundan məsul olaq. Əgər o dövrdə əsas qida heyvanların əti idisə, indiki dövrdə ehtiyaclı insanın hər hansı bir ehtiyacını ödəyərək yardım etməsi də Qurban qəbul edilə bilər. Bunun üçün hamının Həccə getməsi də önəmli deyil.
Qurban-Allaha yaxınlaşmaqdır. Allah isə Kəbədə oturmur, O hər yerdədir, hər anda hər məkandadır. Sadəcə Yaxınlaşmaq lazımdır, nəyisə vermək, sevdiyimiz şeylərdən paylamaq lazımdır. Bir şeyləri Qurban vermək lazımdır. Ehtiyacı olana bir təbəssüm də qurban olar.

Qurban fədakarlıqdır. Allahın razılığını qazanmaq üçün etdiyin hər cür fədakarlıq Qurban sayılır.

Nümunə:
Bir nəfərin yaşamağı üçün böyrəyə ehtiyacı var və bu böyrək ancaq səndədir. Əgər böyrəyinin bir dənəsini bu adama bağışlaya bilirsənsə, bu qurbandır. Buna ət də daxil ola bilər. İnsanların ac olduğu bir dövrdə sənin gündəlik gəlirini ödəyən iki inəkdən ən azı birini onlara kəsmələri üçün verə bilməyindir, qurban. Canını Allaha verə bilməyindir. Xülasə, qurban sevdiyin şeylərdən Allah yolunda xərclədikdə onların aldığı addır.

Qurban deyiminə doğru bir məna endirsək, bu məna qurbanın heyvan da ola biləcəyi ehtimalını rədd etməz, əksinə, daha geniş fədakarlıq aşılayar. Amma bunu təkcə heyvan şəklində qəbul etsən, bu yanlış olar.

Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +26 (from 28 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

QƏDR GECƏSİ

1. Həqiqətən, Biz onu (Quranı) Qədr gecəsində nazil etdik!
2. Sən haradan biləsən ki, Qədr gecəsi nədir?
3. Qədr gecəsi min aydan xeyirlidir.
4. O gecə Rəbbinin izni ilə mələklər və Ruh hər işə görə enirlər.
5. O gecə dan yeri sökülənə kimi salamatlıqdır!  (Qədr surəsi)

Qədr gecəsiQədr gecəsi-hər hansı bir ayənin, həqiqətin sizin həyatınıza nazil olduğu, həyatınızı dəyişdirdiyi və sizi qaranlıqlardan aydınlığa çıxardığı andır.
Qədr gecəsi-Quran ayələrinin nazil olması ilə dəyər qazandı. Yoxsa adi bir günlərdən idi.
Bəs biz? Biz nə vaxt bir anımızı Quranın təsiri ilə dəyərləndirib qədrini biləcəyik? Bizim həyatımıza Quran nazil oldumu? Əks halda biz sadəcə günü dəyərləndirib bəzəyirik. Əslində isə onun mahiyyəti bizə dəyər qatmaqdadır. Quranlı bir həyat, gecədən aydınlığa doğru bir nüzul…

Açaq Quran oxuyaq, üzərində düşünək. Həyatımıza daşıyaq. Olsun bizim Qədr gecəmiz. Allah bu qədər asanlıq verdiyi halda nədən istifadə etməyək? Hansi gün olmagı önəmli deyil, hansı cür olmağı, hansı ayə ilə olmağı önəmlidir.

Ramazana da dəyər qatan elə Quranın nazil olmasıdır.  Vəhy, yenidən dirilişdir. Bu diriliş bizi ölmüş gecəmizdən həyat dolu gündüzümüzə qatır.
Ramazanı seçdi Allah, biz də Ramazana verilən dəyəri seçək. Allah bizə dəyər verdi, biz də bu dəyəri seçək ve dəyərləndirək. Qoy bu aylardan biri, günlərdən biri olsun. Yetər ki, biz Nura boyanaq.
Hamımıza Quran dolu həyat, ayələrin qəlbimizə endiyi gecə, qədrli və dəyərli bir həyat tərzi arzu edirəm. Allah bizi nuruna boyasın, qaranlıqlarımızı sabahlara çevirsin, Amin!

“Qədr”-inizi BİLİN!

Hər şey dəyərini Allahın verdiyi ilə alar. Quran da Allahın Ramazana verdiyi bir dəyərdir. Allahın dəyər verdiyinə dəyər verən özü Allah yanında dəyər qazanar.

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +34 (from 34 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

QURANDA ANLATMA SƏNƏTİ

“Quranda Anlatma Sənəti” (əl-Fennu’l-Qəsəs Fil-Quranil-Kərim) mövzulu bu doktorluq dissertasiyası oxucunu 2 əsas hədəfə çatdırmağı məqsəd qoymuşdur:

1. Quran qissələrındəki izahat tərzinin, ədəbi və ya bədii baxımdan araşdırılması. Bu cür bir araşdırma Quran icazının bəzi incəliklərini ortaya çıxarma xüsusiyyəti daşıyır. Çünki bu araşdırma Quranın rəvayəti bina edərkən izlədiyi yolu, alimlərin rəvayətləri necə anlayıb yorumladıqlarını və onların bu anlayış və yorumlamalarının hansı nəticələr doğurduğunu ortaya qoyur. Bu araşdırma, eyni zamanda, rəvayətin planında Quranın izlədiyi yolu, bunun necə və hansı şərt və mühitlərə bağlı olduğunu ortaya qoymaqdadır. Ayrıca, qissələrdəki şəxslərin canlandırma (rəsm), hadisələri təsvir etmə və dialoq meydana gətirmədə, Quranın nə kimi bir yol izlədiyini ortaya qoymaqdadır.

2. Bu tezis, tənqidçilərin Quran qissələrinə yaxınlaşmasına açıqlıq qazandıran; təfsirçilərin qarşılaşdığı bir çox problemi həll edən və son olaraq da, şərqşünas, missionerlərin və onların izlərini təqib edən üsulsuzların bütün tənqidlərinə cavab verə biləcək bir qayda və ya nəzəriyyəni meydana gətirməyi hədəfləməkdədir.

Yunus surəsində keçən “Onlar elmini qavraya bilmədikləri və hələ yozumu da özlərinə bildirilməmiş olan Quranı yalan hesab etdilər. Onlardan əvvəlkilər də belə təkzib etmişdilər. Haqsızlıq edənlərin aqibətinin necə olduğuna bir bax!” (10/39) ayəsinin təfsirində; Razi və Nisaburinin dilə gətirdiyi yanaşma tərzinə bağlıdır. Bu yanaşma tərzi bunları ifadə edir: Kafirlər yalnız hekayənin quruluşuna baxmışlar, lakin özünə baxmamışlar, dini və əxlaqi əmrləri, psixoloji və sosioloji qanunlara diqqət etməmişlər.
Təfsirçilərin problemlərinin həlli bu üsuldan asılıdır. Belə ki, böyük alim Məhəmməd Abduh, Bəqərə surəsində keçən, Adəm və Harut-Marut qıssələrinin təfsirini edərkən bu üsula diqqət çəkmişdir. Bu üsulda bu xüsus vurğulanmaqdadır: Doğru olan, Quran qissələrinin ədəbi-bədii bir yanaşma başa düşülməsidir və rəvayətlərin tarixi bir yanaşma ilə başa düşülməsi doğru deyil. Bir çox yerdə təfsirçilər, bu üsulu izləmişlər və qarşılaşdıqları problemləri bu əsasa görə çözmüşlərdir. Bu məzmunda, Sad surəsində keçən “Davud və iki mələk” hekayəsi ilə Yəhudilərin İsaya “Allahın Elçisi” demələrini və başqa nümunələri verə bilərik.
Şərqşünas və missionerlərin tənqidlərinə cavab vermək üçün bu əsasa söykənmək lazımdır. Quran rəvayəti, həmsöhbətlərin inanclarına və cəmiyyətin tarix mövzularıyla əlaqədar təsəvvürlərinə görə bina etmişdir. Bunun tək səbəbi budur: Quran hidayət və irşad etmək, öyüd-nəsihət və ibrət vermək kimi məqsədləri qarşısına məqsəd qoymuşdur; heç bir şəkildə, tarix məlumatı verməyi və ya tarix sənədlərini şərhi deyil.

Quranın izlədiyi üsul; bütün dillərdə görülən, bütün ədəbiyyatçıların istifadə etdiyi və bir çox təfsirçilər də diqqət çəkdiyi bir üsuldur. Kimi klassik alimlər, bu üsulu dilə gətirmişlər. Quranın rəvayət izahat üsulu budur. Bu üsul, bütün İslam düşmənlərinin etirazlarını çürüdəcək bir üsuldur. Çünki onlar, etirazlarını; tarixi ziddiyyətlər yəni Quran qissələrinin, kəşf və araşdırmaların isbat tarixi nəticələri ilə uyuşmaması tezisi üzərinə bina etməkdədir. Bu xüsus, qeyri müslim tarixçilərin dilə gətirdiyi və daha əvvəl vurğuladığımız ədəbiyyat ənənəsinə uyğun olmayan bir yanaşma tərzidir. Çünki, tarix mövzularını bilməməkdən qaynaqlanan tarixi ziddiyyət, bu dastançı üçün qüsur sayıla bilər, lakin həmsöhbətləri, izah edilənlərin arxa planına aparacaq bir vasitə olan, ədəbi üsuldan qaynaqlanan izahat isə qüsurlu qəbul edilə bilməz, xüsusilə də bu kəşf və araşdırmaların ortaya çıxardığı tarixi məlumatlar, yüzlərlə il sonra ortaya çıxsa … isbat edildiyi defolt ziddiyyətlər; (Ancaq ərəb) coğrafiyasının tarix məlumatı ilə ziddiyət təşkil edə bilər. Bu cür ziddiyyətlər isə heç bir şəkildə Qurana zərər verə bilməz. Çünki Quran, tarix məlumatı verməyi, insanlara tarix öyrətməyi və onların arasında tarixi sənədləri şərhi məqsəd qoyduğunu ifadə etməmişdir.Bu mənim görüşümdür. Siz, məndən fərqli düşünə bilər və ya məni təsdiqləyə bilərsiniz.

Müəllif: Məhəmməd Əhməd Halefullah
Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +9 (from 9 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus