İSLAMIN ŞƏXSİYYƏT BÖHRANI

Xüsusi

islamın böhranıYAŞADIĞIMIZ COĞRAFİYA

Əslində nə qədər mənfi cəhətlərin çoxluğunu görsək də, sosial problemlərlə dolub daşsa da, biz İslam dinin hakim olduğu bir coğrafiyada yaşayırıq. Böyük bir İslam kültürünün daşıyıcılarıyıq. Bu ərazilərdə baş verən hər bir mədəni, iqtisadi, siyası olay birbaş bizim həyatla münasibətimizə təsir edir. Bizim mövqemiz bunların təsiri ilə formalaşır. Yanıldığımız yerlər də çox olur. O üzdən İslam dini, onun böhranı və bizim bütün bu keçməkeçlərin içində olmamız bizi də münasibət bildirməyə, susmamağa sövq edir. Bəli, dərdimiz var. İnanclı və ya inancsız, hər kəsi narahat edən hadisələr baş verir. Nədir bu din böhranı?

Dinlərin yaranma tarixini, hər kültürün insanın din psixologiyasını öyrənmək lazımdır. Boşluqlar nədir? Nədən insan yaşamını sürdürmək üçün cavab verə bilmədiyi sualları obrazlaşdırır? İnsan nədən olmaq istədiyi ilə olduğunun arasında qalır? Bizim bu boşluqlarımızın tarixi, ənənəvi məlhəmi İslam dinidir. Bu şüur içində göz açdıq, bu şüur içində formalaşdıq. Axtardıqlarımız, tapdıqlarımız, leyhinə və ya əleyhinə, bu müstəvidə toplanaraq bir bazaya çevrildi. Nədir müsəlmanların problemi? İslamın böhranı nə ilə bağlıdır?

islam böhranı-şəxsiyyətƏDƏBİYYAT, YOXSA ŞƏXSİYYƏT?

Əsrlərdir müsəlmanlar, əsasən Məhəmməd Peyğəmbərin nəyə inandığına maraq göstərir, inanmağa, öyrənməyə və öyrətməyə çalışırlar. Amma onların həsrətində olduğu şey peyğəmbərin NECƏ inandığı məsələsidir. Edə bilmədikləri, ola bilmədikləri budur. Hal məsələsi. İslamın böhranı ədəbiyyat deyil, şəxsiyyət çatışmazlığıdır. Yəni nə yox, necə olmaq. Çünki Quran özü də Allahın NƏ (zat) olmasını deyil, NECƏ (təzahür) olmasını öyrənməyi əmr edir.
Şəxsiyyət Tanrının necəliyinin böyük hissəsini özündə təcəssüm etdirən biridir. Elçilərdir, sadiqlərdir, salehlərdir. O üzdən Quranda İbrahimin Rəbbi, Musanın Rəbbi müracət olunması yer alır. İnsanlar Rəbblərini şəxsiyyətin simasında görməyə çalışırdılar. Hər kəs öz içindəki şəxsiyyat bazası ilə Allah arasında olan əlaqəni daha üst bir şəxsiyyətin necəliyi üzərindən qurmağa çalışır. Kimiləri bu necəliyi zahiri görkəmdə, kimiləri isə daxili zənginlikdə axtarır.
İnsanlar nəyə inanmalıdırlar? Vəya insanlar necə inanmalıdırlar? “Nə” demək, bir şəxsin maraqlandığı nəsnənin (şeyin) müstəqil olaraq özünü ifadə etməsidir. Həmin nəsnə özünə aiddir və öz zamanı, öz məkanı var. O orda aktualdır və özünü o cür ifadə edir. “Necə”lik məsələsi isə bir şəxsin maraqlandığı şeylə qurduğu ünsiyyət fonunda aşkarlanır. Necədir, yəni sənin üçün hansı keyfiyyətləri əks etdirir. Bu minvalla, ola bilsin bir insan Məhəmməd Peyğəmbərin inandığına inanmasın, amma öz inandığına Məhəmməd Peyğəmbərin öz inancına yanaşdığı qədər yanaşsın. Yəni Məhəmməd Peyğəmbərin gətirdiyinə (nə) inanmaya bilər, amma onun kimi (necə) inanar. Şəxsiyyətin formalaşması da bu cür baş verir.

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +12 (from 14 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

ŞƏFAƏT

485418_137306569796410_1660777198_nŞəfaət bütün dövrlərdə ən çox müzakirə olunan bəhslərdəndir. Klassik görüşlərin əksərində şəfaətin qəbulu və izahı eynən Hz. Məhəmmədə qədər, hətta daha öncələrdə mövcud olmuş şəfaətçi, seçilmişlər tərəfindən qurtuluş anlayışlarına uyğundur. Və bu görüşlərə qarşı çıxan istənilən fikir təcrid olunmuş və Quran mətnində göz önündə bulunan şəfaət ayələrini inkar kimi qiymətləndirilmişdir. Diqqətlə baxsaq görərik ki, bu yanaşma ilə heç kəs şəfaəti inkar etmir. Buna görə mətndə keçən bütün şəfaət ayələrinə baxmaq, sintez qurmaq, yerinə və xitabına uyğun olaraq incələmək lazımdır. Şəfaət Quran mətnində var, özü də çox əhatəli şəkildə izah edilir. Sadəcə onun mahiyyəti üzərində düşünmək lazımdır. Mətn və mahiyyət arasında bağı qurmama səbəbilə yaranan problemlər çox aktualdır. Problem, onun bütünüylə Yenidən dirilişdən sonraya aid edilməsindədir. Kim dedi ki, Allahın İzin verdiyi kimsələr Yenidən dirilişdə günahkarları qurtaracaq? Bunu bizə əsas verən bir tək ayət yoxdur. Quranda 25 yerdə şəfaət anlayışına rast gəlinir və əksər ayətlərdə toplumun şəfaət anlayışını qınanır, yenidən inşa edilir. Allahın izni bu dünyadadır. Allahın diləyi bu dünyadadır. Qaldı yenidən diriliş gününə: “həmin gün heç kəsdən şəfaət qəbul olunmayacaq” deyir Quran. (bax 2/48)

Şəfaət: İnsanın olduğu hal və durumdan vasitəçılərlə olduğu halıyla qurtulması deyil.
Şəfaət: İnsanın olduğu hal və durumdan vasitələrlə, hidayətə qovuşaraq qurtulmasıdır. O şans isə yalnız bu dünyada verilir. Bir düşüncə, bir insan, bir ayət, bir olay, bir baxış və ya bütünü birlikdə Şəfaətçi ola bilər insana.


şəfaətGünah və Şəfaət!
Fitrətinə, varlığına və ya İnsanlığına məsuliyyətli birisi üçün ən böyük Şəfaətçi onun vicdanını sızladan günahıdır. Və ya; Bütün varlığımızla tövbəsini edə bildiyimiz Günahlar bizim şəfaətçilərimizdir. “Adəmin” zəngin üfüqlü, zəngin baxışlı Yeni bir İnsan oluşunun arxa planında vicdanını sızladan Günahından sonra etdiyi səmimi Tövbəsi durmur mu? Həqiqətən Allahın İzni, Allahın Diləməsi bizim onun yaratdığı kimi “Sadəcə İnsan” olmamız deyilmi? Riyasız…Nədən onun yaratdığı kimi bir İnsan olmağa üsyan edirik ki?

Birgün Dəccaldan və onun dəhşətindən danışan səhabə topluluğunu görən Hz. Məhəmməd:
-Sizə ondan da dəhşət bir təhlükəni deyimmi?-deyə soruşur.
-De, Ya Rəsulullah!-səhabələr maraq edirlər.
Allah Rəsulu Cavab verir: 
-Riya.

Müəllif: Nihad Əhmədov

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +13 (from 15 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus