ALDANIŞ

Xüsusi

Yazmaq daxilimdən gələn bir şeydir, onsuz  bu işlər zorla olmur.  Əvvəl gündəlik yazırdım, ara sıra yenə yazıram. Məni incidən, düşündürən, yoran, içimdən keçənləri gündəliyə yazırdım. Boş sətirləri doldururdum, sakitcə dinləyirdilər, tək dostum o dəftər olub. Bəzən yenə köhnə dostumla danışıram. Ədəbiyyatı çox sevirəm. Tarixçi olmasaydım yəqin ki, ədəbiyyatçı olardım. Jurnalistika, hüquq da sevdiyim sahələrdi, bir də həkimlik. Daim insanlara kömək etmək olub istəyim, təmənnasız həm də, faydalı olmaq, bacardığım qədər kömək etmək. İnsanlar üçün çox kiçik nəsə edə bilirəm, çox kiçik həm də.
Bir gün zəngin olsam, uşaq evlərindən çıxan uşaqlar üçün evlər tikəcəyəm, 18 yaşından ordan çıxan kimsəsiz bir qız hara gedə bilər, nə edə bilər? Digər bir istəyim sahibsiz heyvanlar üçün sığınacaqlar tikməkdir. Onlar küçədə xəstəliyə tutulurlar, insanların təzyiqlərini görürlər, məsum baxışlarında nə qədər qorxu görmüşəm. Bilmirəm, bunları etmək qismət olacaqmı, amma imkanım olsa edəcəyəm bunları.Hər gün nə qədər insan işə, dərsə tələsir, o insan selinin içində onlardan biri də mən oluram. Taleyin ucqar dağ kəndindən sovurub küləklər şəhərinə atdığı insan və həyatı bir çox şeylərlə dəyişən, bir çox şeylər yaşayan insan. İri şəhərlərdə insan özünə və insanlara yadlaşır, çünki aid olduğu təbiətdən uzaq düşür, bu yadlaşma getdikcə daha da dərinləşir. Kibrit qutusu kimi evlərin içində biz də kiçilirik, ruhumuz da daralır, “balacalaşır” və beləcə aşınıb gedirik. İnsanlar br-birindən qorunmaq üçün daş hasarlar çəkirlər, çünki bir-birilərinə inanmırlar…
Çox axmaq iş görüb insan, dünyada darıxmamaq, özünü önəmli hesab etmək üçün, həm də öz rahatı üçün “iş”i yaradıb. Zamanla  bu formal xarakter alıb, kiməsə əmr etmək üçün fürsət olub. İnsan başqa insanı yarqılamaq üçün qanunlar yaradıb, başqa birini asanlıqla mühakimə edə bilir, halbuki cinayətkarı cəmiyyət yetişdirir…!
Hər kəs belə təmizdir axı, bəs onda dünya niyə çirkab içində itib-batır, niyə qanları təmizləməyə daha  su da yetmir? Bir yazı çıxmışdı qarşıma keçən dəfə, Hanna Arendtin “Şərin banallığı: Eyxman Qüdsdə” əsəri haqda idi. Adolf Eyxman 6 milyon yəhudinin ölümündə günahkar bilinir. Hanna Arendt onun məhkəməsini izləyib sonra əsəri yazıb. Eyxman İsraildə mühakimə olunub, Hanna Arendt deyir ki, Eyxman kimilər aramızdadır, yəni onların heç bir ruhi problemi yoxdur. Eyxman öz vəzifə borcu kimi edib bunu, bir düşünün aramızda nə qədər eyxmanlar var, “n” qədərdi onlar. Elə göz görə-görə nələr edirlər. İnsanın xisləti budur, insan daim əməllərinə bəraət axtarır, Eyxmanın da dediyi kimi “Mən müharibənin qaydalarına əməl etməli idim və bayrağıma xidmət edirdim.” Acı gerçək budur…
Hərdən düşünürəm ibtidai insanlar bizdən daha xoşbəxt olublar, daha yaxşı yaşayıblar. Tək və əsas problemləri qida əldə etmək olub, biz isə min bir zəncirlə qandallanmışıq, özüm-özümüzə süni zəncirlər yaratmışıq, cinayəti yaradıb sonra da onu törədən insanı mühakimə etmək üçün qanun da yaratmışıq.
Eyni yollar, eyni insanlar… Hətta hər gün bir avtobusda, bir qatarda yol getdiyin eyni insanlar… Onlar da məni hər gün görür, mən də onları… Eyni avtobus və qatarda, amma fərqli istiqamətlərə gedirik, hərə öz dayanacağında düşür. Həyat da belədir. Eyni dünyanın fərqli həyatı olan insanlarıyıq. Nə qədər insan var, hərə öz həyatını yaşayır, amma fərqli şəkildə. Hər gün Qara Qarayev metrosunun yanında limon, alça satan lal kişini görürəm, qocadır. insanlara əlindəki limonu göstərib “nə olar, alın” deyən baxışları var, hər görəndə qəribə oluram. Arada ondan limon da alıram. Kaş elə edə biləydim ki, onun bütün ehtiyacları qarşılansın. Dünyanın hər yerində hamının yaxşı yaşamasını təmin edə bilmərik, mümkünsüzdür. Beləcə kənardan izləyirik…
Bilirsənmi niyə yorğunuq? Çünki qoca dünyanın, əsrlərdir düşünən insanların fikir yükünü çəkirik, ötürülə-ötürülə gələn düşüncə seli ağırlıq edir. Ən ali bəşər olan insanın etdiklərini anlaya bilmirik, şüurlu olan insan şüursuz dediyi heyvandan üstün nə edib ki? Ancaq dağıdıb, indi də davam edir… Gözü doymur, dəniz suyu kimi içdikcə susayır insan. Çox bədbin şeylər yazdım, deyəsən. Həyatda gözəlliklər də var, həm də çox böyük gözəlliklər, elə ən böyüyü gözəl görən ürəkdir, düşünən insandır. Bəlkə də güləcəksən ağac,yarpaq, çiçək, ot, günəş, torpaq, su, külək və digərləri hamısı gözəldir…Vicdanı təmiz, ürəyi gözəl hər insan gözəldir. Heç nə tam ağ və tam qara deyil, ağ da olmalıdır, qara da. Bəlkə də həyatın anlamı elə bundadır, hər şey əla olsaydı, bəlkə də anlamsız olardı… Avstriyalı yazar Robert Müzilin “Yeniyetmə Törlessin sarsıntıları” kitabını oxuyuram, adı mənə Hötenin “Gənc Verterin əzabları” kitabını xatırlatdı. Yeniyetmə insanın düşüncələri, özünü axtarış, nifrət, qəzəb, küskünlük, özünü təsdiqə meyillilik, hamımızın yaşadığı oxşar hisslər…
Bir çoxumuz elə bilirik ki, bu hissləri ancaq biz yaşamışıq amma yox. Hər yazarın əsəri elə onun özünün ifadəsidir, düşüncəsinin ifadəsidir, təbii ki, hara qədər ifadə edə bilirsə… Yüklərimizi bir az buraxaq, daxilimizə sakitlik verək, yaşadığımız problemlərin çoxunun süni, formal olduğunu bilirik, çoxunun elə bizim kimi insanlar tərəfindən yaradıldığını da bilirik, ruhunu azad burax, içində özünə yönəl. İnsan özünə məğlub olur. Bu daim belədi, heç kim bizi məğlub etmir, biz özümüzə məğlub oluruq. Gecə, saat, mən və klaviatura… Saat işləyir, “çıkk çıkk” səsələri də çəkdiyi əzabı bildirir, ağır-ağır hərəkət edir…İnsan bir şeyə alışdısa, elə də gedə bilir, çox şey belədi. Sabah yeni gün başlayacaq, bu günə bənzər yeni bir gün… Yaşadığımız heç bir günün təkrarı olmur, olmayacaq da, bunu bilə-bilə israf edirik həyatı, günləri… Ən əsası ömrümüzü… İnsanın ən böyük faciəsi özünü aldatması ilə başlayır… Özümü aldatmağım olub, kim aldatdı səni özündən çox? Heç kim, elə özüm.

Müəllif: Aida İsmayılova

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +10 (from 14 votes)

İNSAN BƏDƏNİ HAQQINDA MARAQLI FAKTLAR

Xüsusi

Yaradıcılığımızı və məhsuladrlığımızı öldürən şey- multitaskingBEYİN

– Sinir impulsları saatda 270 km sürətlə hərəkət edir.
– Beynin fəaliyyət göstərməsi üçün ona 10 vatlıq lampanın çalışmasına lazım olan qədər enerji lazımdır.
– İnsan beyninin hüceyrəsi istənilən ensiklopediyanın tutduğu informasiyadan daha artıq informasiya tuta bilir.
– Qan dövranı sisteminə daxil olan oksigenin 20%-ni beyin istifadə edir.
– Gecələr beyin gündüzdən daha aktiv olur.
– İQ göstəricisi azaldıqca insan daha çox yuxu görür.
– Beyin özü ağrı hiss etmir.
– Beynin 80%- i sudan ibarətdir.

ORQANİZMİN FUNKSİYALARI

– Asqırmağın sürəti saatda 160 km təşkil edir.
– Öskürməyin sürəti bəzən saatda 900 km-ə çata bilər.
– Qadınlar kişilərdən 3 dəfə çox gözlərini qırpırlar.
– Ayaqlarda təxminən 500 min tər vəzisi yerləşir ki, onlar da gün ərzində bir litrə yaxın tər ifraz edə bilir.
– İnsan bütün ömrü boyu bir hovuzun yarısını doldura biləcək qədər tüpürcək istehsal edir.

DAXİLİ ORQANLAR

– Ən böyük daxili orqan nazik bağırsaqdır.
– İnsan ürəyi qanın 7 metr irəliyə vura biləcəyi qədər təzyiq yarada bilir.
– Mədədə olan turşu bir ülgücü əridə bilər.
– İnsan bədənindəki damarların ümumi uzunluğu 96 min km-dir.
– Mədə bütünlüklə hər 3-4 gündən bir yenilənir.
– Qadınların ürəyi kişilərdən daha sürətlə döyünür.
– Qaraciyərin 500-dən artıq funksiyası var.
– Aortanın diametri su sulamaq üçün istifadə olunan şlanqın diametrinə bərabərdir.
– Ürəyə də yer olsun deyə sol ciyər sağ ciyərdən balacadır.
– Daxili orqanların bir neçəsini götürərək də yaşamağa davam etmək olar.
– Böyrəküstü vəzilər insanın bütün həyatı boyu ölçülərini dəyişir.

QOCALIQ VƏ ÖLÜM

– 60 yaşına çatmış çox sayda insan dad bilmə reseptorlarının yarısını itirir.
– İnsanın gözlərinin ölçüsü ömrü boyu dəyişmir, qulaq və burun isə bütün ömrü boyu inkişaf edir.
– 60 yaşına çatmış kişilərin 60%, qadınların isə 40%-i xoruldayır.

hisslərHİSSLƏR

– Çox yaxşı yeməkdən sonra biz adətən daha pis eşidirik.
– İnsanların yalnız üçdə bir hissəsində görmə qabiliyyəti yüz faizdir.
– Qadınlarda iybilmə qabiliyyəti anadangəlmə kişilərdən daha yaxşı inkişaf edib.
– Burun 50 min müxtəlif iyi tanıya bilir.
– Hər insanın özünə məxsus unikal iyi var.

XƏSTƏLİK VƏ TRAVMALAR

– Çox zaman ürək sancıları bazar ertəsi günlərində baş verir.
– İnsanlar yeməksiz daha çox qala bilirlər, nəinki yuxusuz.
– Günəşin altında yanan zaman sizin damarlarınıza da ziyan dəyir.
– Xəstəliklərin 90%- i stressdən əmələ gəlir.

NƏSLİN DAVAM ETDİRİLMƏSİ

– Gün ərzində bütün dünyada 120 milyon cinsi əlaqə baş verir.
– İnsan bədənindəki ən böyük hüceyrə yumurta hüceyrə, ən kiçik hüceyrə isə spermadır.
– Hamiləliyin ilk 3 ayında hamilə qadınlar yuxuda adətən qurbağa, böcəklər və bitkilər görürlər.
– Demək olar ki, bütün uşaqlar mavı gözlü doğulurlar.
– Dişlər insan dünyaya gəlməmişdən 6 ay əvvəl inkişaf etməyə başlayır.
– Hər 2000 uşaqdan birinin dünyaya gələrkən dişi olur.
– Dölün əl izləri üç aylığında formalaşır.
– Hər bir kişidə yuxuda olduğu zaman bir saatdan, və ya saat yarımdan bir ereksiya baş verir.

əzələlərƏZƏLƏLƏR VƏ SÜMÜKLƏR

– Biz gülmək üçün 17, üzümüzü turşutmaq üçün isə 43 əzələ işlədirik.
– Uşaqlar 300 sümüklə doğulurlar, böyüklərdə isə sümük sayı 206-dır.
– Səhərlər biz axşama nisbətən 1 sm hündür oluruq.
– İnsan bədəninin ən güclü əzələsi dildir.
– İnsan bədəninin ən ağır sümüyü çənə sümüyüdür.
– Bir addım atmaq üçün 200 əzələ işə düşür.
– Bəzi sümüklər poladdan daha möhkəmdir.
– Diş regenrasiya etməyi bacarmayan yeganə orqandır.

SAÇLAR VƏ DIRNAQLAR

– Üzdəki tüklər bədənin digər yerlərindəki tüklərdən daha sürətlə inkişaf edir.
– Gün ərzində hər bir insan 60-100 arası saç itirir.
– İnsan tükü 100 qram ağırlığında yük götürə bilər.
– Orta barmağın dırnağı digər barmaqlardan sürətlə uzanır.
– İnsan bədəninin 1 kvadratında olan tük miqdarı şimranzenin bədənindəki tükün miqdarıyla eynidir.
– Sarışınların saçı daha çox olur.
– İnsan tükünün orta yaşı 3-7 ildir.

HƏMÇİNİN…

– Havası soyuq olan bir otaqda yatarkən sizin kabus görmə ehtimalınız azalır.
– Yarım saat ərzində bədən yarım litr suyu qaynatmaq üçün bəs edən enerji istehsal edir.
– İnsan bədəninin 1 kvadrat santimetrində 16 min bakteriya yaşayır.
– Hər 27 gündən bir dəri yenilənir.
– Hər insanın dilinin quruluşu unikaldır.
– İnsan bədənində olan dəmirlə 6 santimetr uzunluğunda bir mismar düzəltmək olar.

Mənbə: “Discovery” jurnalı
Hazırladı: Psixoloq Rübabə

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +30 (from 30 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az yazarı. Psixoloq.

- Sayt ünvanı

MƏNƏ DİNDƏN BƏHS ET!

Bir ağsaqqal ölmədən həmən öncə xalqını geniş bir meydanda toplayır. Gerçəkləri son dəfə hamının hüzurunda dilə gətirir. Xalqla  öz arasında nəfis bir dialoq qurulur.
Xalqdan biri önə çıxaraq “bizə sevgidən söz et” deyir, Ağsaqqal anlatır, anlatır, anlatır…

Bir digəri “bizə eşqdən, evlilikdən söz et” deyir, Ağsaqqal anlatır, anlatır, anlatır…

Bunu “alış-veriş haqqında nə deyərsən?” deyən biri davam edər,Ağsaqqal anlatır, anlatır, anlatır…

“Uçaqlardan bəhs et” deyərlər, Ağsaqqal anlatır, anlatır, anlatır…

“Təlim-tərbiyədən bəhs et” deyərlər, Ağsaqqal anlatır, anlatır, anlatır…

“Əkinçilikdən bəhs et” deyərlər, Ağsaqqal anlatır, anlatır, anlatır…

“Alın tərindən, əməkdən ve ədalətdən” bəhs et deyərlər, Ağsaqqal anlatır, anlatır, anlatır…
Və daha günlük həyatın müxtəlif məsələlərindən söz etməsi istənir. Ağsaqqal hamısı haqqında hikmətli sözlər söylər, anlatır, anlatır, anlatır…
Söhbətin sonuna doğru birisi “Bizə DİNDƏN bəhs et” deyincə Ağsaqqal belə cavab verir:
“Bəhs etdim dəə oğul, dinləmədin mi?”

Və davam edər: “Siz zamanınızı, bunlar Allahın saatlarıdır, bunlar bizim saatlarımızdır deyə ayıra bilirmisiniz? Din, yaşadığımız həyat və bütün davranışlarımızdır. Hər an Allah hüzurunda olduğunun bilincində olmaqdan,doğrunu gözləyərək təmiz bir həyat yaşamaqdan daha gözəl bir din olur mu?”

Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +25 (from 27 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus