QADINLIQ VƏ YAŞAM

Xüsusi

qadınlıq və yaşamBizi aldatdılar.

Bizi həyata qarşı aldatdılar həm də. Yalnızca bir məqamda, bir halda deyil… Biz aldanışa doğulduq. Yalan hekayələrin üzərində addımlarımızı atdıq.  Bizə özümüzü tanımağa imkan vermədilər, “sən belə olmalısan” deyə uydurma anlatdılar. Bizdən düzəldəcəkləri şeyi  ərsəyə gətirmək üçün uğraşdılar. Həm də bizimlə uğraşdılar. İçimizdə nə vardısa söküb yırtıb almağa çalışdılar. İçimizdə içimizdən nə qaldısa, nə göründüsə  onu yasaq, murdar elan etdilər və bizi özümüzdən ürkütdülər. Əllərimizdən utandıq, ayaqlarımızdan utandıq, saçlarımızdan, dırnaqlarımızdan, sonra qəlbimizdən, hislərimizdən, istəklərimizdən utandıq. Yalanların içində sadəlövhcə, axmaqca çabalayıb qaldıq. Hədəf alındığımızı heç anlamadıq. Ən qorxulu, ən təhlükəli məxluq bizdik. Və buna görə ətrafımıza çəpərlər çəkdilər.

Bizə həyatı yasaqladılar.

Yolları, küçələri, kəndləri, şəhərləri- dünyanı bizə yasaqladılar. Bizi gizləmək üçün hündür,  dəbdəbəli evlər tikdilər, divarlar ucaltdılar. O divarlardan kənara atdığımız addımları təkrar-təkrar, vasvasılıqla, dəqiqliklə ölçdülər, hesabladılar, vurdular, böldülər.  Hər addımımızda onların şübhə dolu, sınayıcı, aşağılayıcı baxışlarıyla üzləşdik.  Biz bu dünyaya doğulmadıq, bu yer, bu torpaq bizim olmadı. Yollarında yalnız onların təsdiqlədiyi addımları ata bildik, onlar bəlirlədiyi saatlarda və onlar bəlirlədiyi qaydalarla hərəkət edə bildik. Biz bu həyatı yaşaya bilmədik. Həyatımızı bizdən oğurladılar, ya da qəsb etdilər. Və bizə həyasızcasına başa salmağa çalışdılar ki, həyatımız onlarındı və biz həyatımızla onlara borcluyuq, çünki onların qövmündənik.

Biz öz cinsiyyətimizin içinə həbs olunduq.

Hər şey və hər kəs bizə cinsiyyətimizin ardından baxdı. Cinsiyyətimizdən çıxıb insan ola bilmək şansını bizə tanımadılar. Hər şeyi, yaşam şərtlərini bizə cinsiyyətimizlə bəlirlədilər. Cinsiyyətimizin içində çarmıxa çəkildik, hərəkət edə, tərpənə, qımıldaya bilmədik.  Tərpənmək, qımıldamaq, yaşamaq, hiss etmək istədikcə acılara boğulduq.Cinsiyyətimizlə bizə yaşamağı, hiss etməyi yasaqladılar.

Bizi sevmədilər.

Sevgilərini yalnızca yonub-yonub yapdıqları məxluqa yönəltdilər. Onlar  içimizdəki bizdən  ürkdülər, nifrət etdilər. Biz yalnızca uşaqkən onların nəsilartırma  instiktindən doğan məncil məhəbbətlərinə tuş gəldik. Bizi ona görə sevdilər ki, onlarındıq, onlardandıq. Bizim onlardan olmadığımızı hiss etdikləri an düşmənə,  içimizdəki daha fərqli birini görüncə yırtıcıya çevrildilər. Biz də onları sevə bilmədik. Çünki biz görürdük, sevgilərinin arxasında silahlarını da yerə qoymağı unutmazlar. Çünki biz çox yaxşı bilirdik, onlar özlərinə çevirdiyi bizləri sevirlər –  içimizdə gizlədiyimiz, sıxıb-sıxıb saxlamağa məcbur olduğumuz bizləri görməyə gözləri yoxdur. Çünki biz yaxşı bilirdik, ənənələrə, qaydalara, ətrafa sadiq  sevgi saxta və qorxaqdı. Çünki biz duyurduq, onlardan gizlənməyə, qorunmağa məcburuq və bu dostca deyil.

qadın və yaşamOnlar ədaləti öldürdülər.

Onlar yalanlara boğulub bizi də qurban etdikcə ədaləti öldürdülər. Onlar yalançı idilər, haqsız idilər, qorxaq idilər, saxtakar idilər, ədalətsiz idilər, zalım idilər. Və biz onlara tapınmalı idik. Ama yaratdıqları bütlər bir-bir gözlərimizdə əriyib sabun köpüyü kimi yox olurdu. Və onlar özləri də yox olurdu. Gün gəldi və bizi onlara ancaq əllərindəki silahlar bağlaya bildi. Artıq ortada heç bir dəyər qalmadı. Artıq onlar yalnızca onlar olduqlarından dolayı bir dəyərə malik deyildilər. Onlar acımasızdı, biz də acımasız olduq. Mərhəmət istəməyəcək və mərhəmətsiz hala gəldik. Mərhəmət istəməyəcəkdik, çünki hər güzəşt bizlərdən nəsə verməkdi, təslim etməkdi.  Mərhəmət göstərməyəcəkdik, çünki hər güzəşt bizlərdən nəsə verməkdi, təslim etməkdi. Onların mərhəməti bizim ədalətsizliyimizə – ölümümüzə  hesablanmışdı.

Onlar bizi öldürdülər.

Onlar ölü idilər. Bir zaman onları da öldürmüşdülər. Və onların görəvi bizi öldürməkdi. Onlar bizdə ölünü görmək istərlər, tam varlıqları ilə ölümə heyrandılar. Ölümü hüzürlə və rahatlıqla seyr edərlər. Ölümə o qədər vurğundular ki, bir yaşam qığılcımından it kimi ürkərlər, təlaşa düşərlər və dərhal öldürmək üçün düzəvlərini qurarlar.

Bir gün birlikdə böyüdüyümüz, uşaqlığımızı, məsumiyyətimizi, saflığımızı və inamımızı paylaşdığımız öz qardaşlarımız yanlarımızdan əskildi. Onlara tabe oldu, onların qaydalarının, inanclarının içinə kökləndi. Və biz bir gün, dəhşətlər içində çılğınca və məsumca bağırdıq: “Artıq sən  əvvəlki kimi yaxın deyilsən, artıq mən sənə əvvəlki kimi hər şeyi danışa bilmirəm”. Və o zaman dəhşətlə başa düşdük ki, həqiqətən o – qardaşımız bizə əvvəlki kimi yaxın deyil və biz ona əvvəlki kimi hər şeyi anlada bilmirik. Bəlkə də onun qəlbi yoxdur. Demək, o da bir ölüdür. Öz qardaşında, öz doğma qardaşında – halbuki, bir qədər əvvəl capcanlı idi, saf  idi, sevgi və həyat dolu idi, dost idi – ölünü seyr etməyin və onu əbədilik itirməyin dəhşətini yaşadıq. Beləcə,  doğma qardaşlarımız bir gün  bizi gözətləyən ölü jandarmlara- nəzarətçilərə çevrildi. Və biz onların da gözlərində bir gün o yad, sınayıcı, şübhəli baxışları gördükdən sonra anladıq ki, biz yalnız buraxılmışıq.

qadınlıq və yaşam-aldatmaqVə biz də onları aldatdıq.

Artıq onları aldatmaq bizimçün faciə deyildi. Bizim varlığımızı danan, onu hesaba almayan, onu başqa şəklə salmağa çalışan onları aldatmaq faciə deyildi. Biz onları aldadaraq  qabığımızın içində varlığımızı saxlamağa çalışdıq. Onlar bizim həyatımızı çalmışdılar, qarşılığında onların həqiqət payını çaldıq. Bütün həyatını yalanlara sığınıb yaşamışdılar, biz də öz gerçəklərimizi onlardan saxladıq.

Bir gün “bu həyatı bizə niyə yasaq etdiniz” deyə hesab sorduq,

“yalanların içinə niyə bizi gömdünüz” deyə. Bir gün ardımızda hər şeyi – onları, qardaşlarımızı, bacılarımızı, atalarımızı, analarımızı  buraxaraq hər kəsdən və hər şeydən çıxıb getdik. “Bu həyat, bu küçə, bu şəhər, bu kənd bizimdir, onları bizə heç kim yasaq edə bilməz” dedik və bəlirlənməmiş bir saatda, bəlirlənməmiş bir nədənlə, bəlirlənməmiş istiqamətə addımladıq.  Özümüzdən, hislərimizdən, istəklərimizdən, əllərimizdən və ayaqlarımızdan utanmadıq. Gecə saat 2, 3, 4, 5 gündüz saat 5, 6, 9, 10, torpaq və günəş, qaranlıq və işıq, şəhərlər və kəndlər, küçələr və evlər- hamısına sahibləndik.   Və  dünyaya nəhəng dalğaların içinə düşmüş kiçik bir yarpaq kimi kimsəsizcəsinə və sahibsizcəsinə yenidən gəldik.

Müəllif: Sevinc Sultan

Beyenmeler
0   3  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +11 (from 11 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

NİTSŞEDƏN SEÇMƏLƏR

Fridrix Vilhelm Nitsşe- Alman filoloq, filosof, kültNitsşedən seçmələrür tənqidçisi, şair və bəstəkar. Din, əxlaq, modern kültür, fəlsəfə və elm haqqında metafora, ironiya və aforizm dolu bir üslubla tənqidi yazılar yazmışdır. Həqiqətin dəyəri və obyektivliyi haqqında apardığı kökdən sorğulaması, geniş miqyaslı şərhlərin mərkəzini meydana gətirir və təsiri, xüsusilə, qitə fəlsəfəsi ənənəsində, varoluşçuluq, postmodernizm, post-strukturalizm də daxil olmaq üzrə davam etməkdədir.

Nitsşenin fəlsəfə təlimi, öz çağına tamamilə  bir qarşı çıxış olaraq görülməkdədir. Bütün dərdi, insanı ağılçılıq qısqacından qurtarıb özü üzərindən düşünməsini təmin etməkdir. Nitsşeyə görə, Tanrı ölmüşdür və insanlar Dünyada tək qalmışlardır. Buna görə, insanlar Tanrıdan gözlədikləri ümid və istəkləri bir kənara buraxıb özlərini Dünyaya həsr etməlidirlər. Beləliklə, düşüncə ilə həyat arasında bağ qurulması daha asan olar.

Bəzən insanlar, illuziyalarının yox olmasını istəmədikləri üçün, həqiqəti eşitmək istəməzlər.

Haqlılıqda israr etməkdənsə, haqsız olduğunu qəbul etmək daha böyük bir davranışdır. Xüsusilə də, haqlı ikən.

Fərd, hər zaman, sürü tərəfindən udulmamaq üçün mübarizə aparmalıdır.
Əgər bunu yoxlasanız, adətən, yalnız qalarsınız və hətta bəzən qorxa bilərsiniz.
Lakin heç bir bədəl, özünüzə sahib olmaq ayrıcalığından daha dəyərli deyil.

İçimizdəki ən cəsur belə, həqiqətən bildiyi şeyi etməyə nadir hallarda cəsarət edər.

Yığından olan, havayı yaşamaq istəyər.
Dad verə bilmədiyin yerdə dad almaq istəməməlisən.

Bizim çağdaş “azadlıq” qavramımız, instinktiv bir korlanmanın sübutudur, artıq!

Canavarlarla savaşarkən, onlardan biri olmamaq üçün diqqətli olun.

Hər seçkin insan, motivasyonlu olaraq izdihamdan, çoxluqdan, əksəriyyətdən qurtulduğu, onlardan ayrılmış biri olaraq, qayda “adamlarını” unuda bildiyi, sığınacağı qalasının və gizlinin dalınca qaçar.

Yaradıcılıq və kəşf, acıda və yalnızlıqda gizlidir.

Dünyada heç bir şey, insanı, kin bəsləmə duyğusu qədər çürütməz.

Gündə on dəfə məğlub etməlisən özünü; bu yaxşı bir yorğunluq verər və könlünə tiryək kimi təsir edər.

Yaxından qorxuram səndən, uzaqdan sevirəm səni; qaçışın çəkir, axtarışın qaçırır məni, acı çəkirəm, amma sənin üçün hansı acıya sevə-sevə qatlanmaramki!

Qadının öncə bir nemət olduğunu, bütün dərinliyi ilə hiss etmək gərəklidir.

Özünü görməzdən gəlmək, yaxşı görmək üçün gərəklidir.

Həyat planınız sizin əlinizdə deyilsə, varlığınızı təsadüfə buraxmısınız, deməkdir.

Mən, iki insanın, daha uca həqiqəti tapmaq üçün, bir ehtirası paylaşdığı eşq düşünürəm.

Musiqinin səsini eşitməyənlər, rəqs edənləri dəli zənn  edirlər.

Bəzən susmaq, danışmaqdan daha çox şey ifadə edər.

Düzəltməyə, özündən başla.

Yalnız olan varmı ki! Qorxaq yalnızlığın nə olduğunu bilməz: stulunun arxasında hər zaman bir düşməni vardır. Ah, kaş, birisi, bizə yalnızlıq deyilən o incə duyğunun hekayəsini anlata bilsə!

Həqiqətin düşməni, qadağalar və inanclardır.

Həyatı itirməyin sahilinə yaxınlaşanlar, onu daha yaxşı tanıyırlar.

Qarşına çıxa biləcək ən pis düşmən, hər zaman sən özün olacasqan; sən özün pusquda gözləməlisən özünü…

Bəzi sirlər vardır, yalnız dostlara anlatılacaq.
Bəzi sirlər vardır, dostlara belə anlatılmayacaq.
Bəzi sirlər vardır, özümüzə belə açıqlanmayacaq.

Kimisinə görə yalnızlıq, xəstə insanın qaçışıdır.
Kimisinə görə də, xəstə insanlardan qaçışdır.

Bütün zamanlarda olduğu kimi, insanlar,  indi də kölələr və azadlar kateqoriyalarına ayrılmaqdadır; çünki günün üçdə ikisini özünə ayırmayan hər hansı biri, kim olursa olsun: istər dövlət adamı, istər iş adamı, istər məmur, istər alim olsun, əsasən bir kölədir.

İnsan, digər insanlardan heç bir şey istəməməyə, onlara hər zaman verməyə alışdığı zaman, fərqində olmadan böyük bir şəxsiyyət qazanmış olur.

Əgər, evli insanlar bir yerdə yaşamasaydı, yaxşı evliliklər daha çox olardı.

Səni sevirəmsə, bundan sənə nə!

Az bilən və az düşünən çox danışar.

Sabit fikir, sahibini həbs edər!

Bir uşaq istəməyə layiq bir insanmısan?

Dəri dəyişdirməyən ilan ölür.. Eynilə, düşüncə dəyişdirməsinə əngəl olunan beyinlər kimi..

Və dostlarından birinin, sənə bir pislik etməsi halında, ona belə de: Mənə qarşı etmiş olduğun davranışı sənə bağışlayıram; amma özünə qarşı etdiyin davranışı mən necə bağışlaya bilərəm.

Ən insani davranış, bir insanın, utanılacaq vəziyyətə düşməsinin qarşısını almaqdır.

Musiqisiz bir həyat, xətadır..

İnsan əskik, tamamlanmamış bir varlıqdır, açıqdır, hər şeyə: Geridən geriyə də gedə bilər, sağa sola da dönə bilər, yuxarılara da yüksələ bilər.

Əgər xidmət edən olacaqsansa, sənin xidmətindən ən yaxşı faydalanacaq olanı tap!

Əlimizdə bir çiçək var ikən, gözümüzə sadəcə tikanları görünər. Uzaqlarda isə bir tikan vardır, gözümüz hər zaman çiçəyini görər…!

İnsan bütün bir il susduğu zaman, çərənləməyi unudar , amma, danışmağı öyrənər.

Mənim xəyalımdakı eşq, iki insanın bir-birini sahiblənmə duyğusundan daha böyük bir şeydir.

Bir gənci pozmağın ən yaxşı yolu, onunla eyni düşünənə, fərqli düşünəndən daha çox sayğı duymağı öyrətməkdir..

Hərəkətləri danışanda, insan öz çənəsini qapalı saxlamağı bilməlidir.

Sözə qulaq asan, özünü eşitməz.

İçinə qoyacaq bir şeyiniz varsa, bir günün min cibi vardır.

Öz-özünə inanmayan hər zaman yalan söyləyər.

Özündən heç danışmamaq çox böyük bir ikiüzlülükdür.

Həyata qarşı məsuliyyətimiz, daha yüksəyini  yaratmaqdır. Daha alçağını deyil.

Hazırladı: Fidan Aslanova

Beyenmeler
0   3  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +14 (from 14 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

TƏBİƏT VƏ DİNCLİK

Təbiətə qovuşmaq, sadəcə, həyatınıza inanılmaz Təbiət və dinclikgözəlliklər gətirməklə bitməz, eyni zamanda ruh halınızı da önəmli ölçüdə yaxşılaşdırar.

Bir parkın və ya meşəlik bir yerin yaxınlığında yaşayan insanlar, daha az bədbin və daha az qayğılı olarlar. Meşədə edilən bir piyada gəzinti, bədbinliyə yaxalanmaq ehtimalını azaldar. Bundan başqa, günəş işığının da, bədbinliyi azaltdığı, uzun illərdən bəri bilinir. Təbiətin, insanların ruh hallarını yüksəltməsində bu qədər təsirli olmağının isə bir çox səbəbi var.

Təbiətə yaxın yaşayan insanlar, daha az bədbin olurlar, çünki:

Həyatla, həyatın bütün gözəllikləri ilə, və yaradıcı enerji ilə bağlarını qoruyurlar.
Günbatımına və ya gündoğumuna şahid olmaq, ruhlarımızı məmnun edir, beləliklə, bədənimiz də bundan müsbət tərsirlənər.
Sadəcə təbiətdə biraz vaxt keçirərək, sinir sistemimizi sakitləşdirə bilərik.
Təbiətə yaxın olaraq , həyatın bir parçası olduğumuzu, quşlarla, çiçəklərlə, ağaclarla və yer üzü ilə yenidən bağ qurduğumuzu hiss edərik.
Təbiətlə bağ qurmaq, həyatımıza daha çox xoşbəxtlik gətirərək, bədbin düşüncələri və mənfi duyğuları da alıb aparar.

Təbiətə yaxın yaşayan insanlar, eyni zamanda, daha çox açıq havada hərəkət edər, ətrafda dolaşar və bədənlərini işlədərlər. Başımızın üstündə uçuşan,Təbiət və dinclik mahnılar oxuyan quşlarla və ağaclarla sarmalanmış bir yoldamı, yoxsa, heç bir yerə getməyən bir qaçış zolağındamı qaçmağı istəyərik? Bir fikirləşək. Bədənlərimizi hərəkət etdirməyin depressiya ilə mübarizədəki ən güclü yollardan biri olduğunu hamımız artıq bilirik.

Bayıra çıxmaq, təbiətlə bağ qurmaq üçün atacağımız ilk addımdır, amma əsl niyyətimiz, təbiətin zehin sağlamlığımız üzərindəki müsbət təsirini önəmli səviyyədə artırmaqdır.

Axan suyun səsini içimizə çəkək. Bir çay kənarına gedək və axan suyun o müqəddəs səsini içimizə çəkək. Bu sadə addım belə, ruhumuzun gözəlləşməsinə köməkçi olacaqdır. Evdəki bitkilərimizi düşünək, sulandıqları zaman müthiş görünərlər, elə deyil?

Dəniz səsini içimizə çəkək. Dəniz kənarında yaşayırıqsa, yalnızlıq, bədbinlik və ya hirsi geridə buraxmağın ən yaxşı yollarından biri də dəniz kənarına gedib o möhtəşəm səsi içimizə çəkməkdir. Hər nəfəs verişimizdə, problemlərimizin də uçub getdiyini xəyal edək.

Günəş ilə bağ quraq. Torpağın üzərində oturaq, üzərimizdə uzanan göy üzünü hiss edək və başımızın üstündən günəş işığının içimizə girdiyini xəyal edək. Belə etmək belə, içimizdə bəslədiyimiz hirs və yalnızlıq hisslərini alıb aparacaq, daha böyük bir güclə bağ qurduğumuzu hiss etdirəcək və ətrafımızdakı həyatın bir parçası olduğumuzu hiss etməyimizə köməkçi olacaqdır.

Təbiətdə olarkən, secdiklərimizlə bağ quraq. Dostlarımızla və ailəmizlə təbiət qoynTəbiət və dinclikunda gözəl bir yerə gedib söhbət etmək, gülmək və hətta problemlərimizi müzakirə etmək belə özümüzü yaxşı hiss etdirəcək.

Təbiətin bir parçası olaq. Təbii bir yerdə piyada gəzintiyə çıxaq, dırmanmağa gedək və ya nə istəyiriksə, onu edək. Təbiət qoynunda olarkən ətrafımızda dönüb duran dünyaya bir baxaq. Onu yaradan bütün ünsürlərin, hardasa, ölümsüz olduğu bu yerdə hərəkət etdikcə, ətrafımızdakı ağaclarla, bitkilərlə və heyvanlarla bağımızı yenidən qurmuş olarıq. Belə etməklə, içimizdə yaşadığımız çətinlikləri aşarıq; böyük bir dünyada yaşadığımız fərqinə vararıq. Ən əsası da,  həyatın qarşımıza çıxardığı bütün çətinliklərin belə, bu möhtəşəm həyat döngüsünün bir parçası olduğunu öyrənərik.

Torpaq ananın gücünü alaq. Özümüzü, bitmiş, tükənmiş hiss etdiyimiz zaman, edə biləcəyimiz ən yaxşı şey, açıq havada gəzintiy ə çıxmaq və atdığımız hər addımla torpaq ananın gücünün bədənimizdə yüksəldiyini xəyalımızda canlandırmağa çalışmaqdır. Torpaq ananın gücü, sTəbiət və dinclikevgidir. Sevginin bütün bədənimizə dolduğunu və bədənimizin gücləndiyini xəyal edək. Sevgi, bir çox keçmiş zaman mədəniyyətinin şüurlu olaraq üzərində dayandığı əllə tutula bilən bir gücdür. Hamımızın bu dünyada birlikdə sülh içində yaşamağına köməkçi olar.


Mənbə: www.ruhsalyasam.com

Hazırladı: Fidan Aslanova

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +6 (from 6 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

LEV TOLSTOYDAN SEÇMƏLƏR

Lev Tolstoydan seçmələrHeç kim, hirsini udmaqdan daha gözəl bir içki içməmişdir.

Qısqanclıq, insanı alçaldan və kiçildən bir duyğudur.

İnsan, öz dəyərini, ancaq çalışaraq qoruya bilər.

Bütün həyatın boyunca bir məqsədin olsun. Müəyyən bir zaman üçün, gün üçün, ay üçün, il üçün, hətta dəqiqə üçün belə məqsədin olsun.

Düşünməyi öyrənə bilmiş insan, bir şeyə kor-koranə inanmaz.

Zarafat etmək, böyük bir özəllikdir. İnsanları, gözəl bir gülümsətmə qədər heç bir şey bir-birinə yaxınlaşdırmaz.

İki güclü savaşçı vardır. Bunlar, səbr və zamandır.

Bir iş üçün ən yaxşı vaxt hansıdır?
Ən önəmli zaman indidir. Bu an, bir şey edə biləcəyimiz, təsir edə biləcəyimiz yeganə zamandır.
Ən önəmli insanlar kimlərdir?
Ən önəmli insan, o an birlikdə olduğun insandır.
Hər zaman ediləcək ən yaxşı şey nədir?
Ediləcək ən önəmli şey, birlikdə olduğun o insana yaxşılıq etməkdir.

Nə istədiyimi özüm də bilmirdim; həyatdan qorxurdum, qaçıb uzaqlaşmaq istəyirdim amma yenə də həyatdan bir şeylər gözləyirdim.

Dincəlmək, təbiət, kitablar, musiqi… Bunlardır, xoşbəxtlikdən anladığım…

Bir üzün gözəlliyi, təbəssümdə yatır , deyə, düşünürəm: əgər , gülümsəmə üzü daha da cazibəli edirsə, o, gözəl bir üzdür. Əgər , təbəssümə rəğmən üz eyni qalıb dəyişmirsə, adi bir üzdür. Əgər, təbəssüm gözəlliyi pozursa, o üz çirkindir.

Zehin, sadəcə, yaxşı qəlbli insanlarda aydınlana bilər. Bir insan, sadəcə, aydınlanmış bir zehinə sahib olduğu zaman yaxşı qəlbli ola bilər. Bunların biri, digərinə kömək edər.

Gələcəyi barəsində əndişə edərək izlədim öz həyatımı.
Xoşbəxtlik və uğur gözlədim, hər zaman.
İkisini də tapdığım zamanlar oldu, ikisini də itirdiyim zamanlar.
Həyatın mənə lağ etdiyi və mənim həyata lağ etdiyim zamanlar oldu.
Xəyal qurmaqdan belə qorxduğum günlər gördüm.
Bəzən, xəyallarımı belə aşan günlər.
Keçmişi unutmağı öyrəndim, gələcək barəsində əndişə etməməyi.

Ən uca xoşbəxtlik, üç şeylə əldə edilir: çalışmaq, fədakarlıq və sevgi.

Pis insanlar bir-birilərinə necə bağlıdırlarsa və necə bir güc yaradırlarsa, namuslu insanların da eyni şeyi etmələri lazımdır. Bu qədər bəsit.

İnsanların, o qədər arxasınca qaçdıqları, dörd əllə sarıldıqları zənginliyin, iqtidarın; hətta həyatın belə bir dəyəri varsa, o da bütün bu şeylərin atılmasındakı zövqdür.

Çətin zamanlar keçirirsinizsə, sevdiklərinizi itirməkdən dolayı acı çəkir və ya gələcəkdən qorxursunuzsa, həyatın sadəcə indiki zamandan mövcud olduğunu ağlınızdan çıxarmayın, bütün düşüncə və xatirələrinizi indiki zamana yönəldin. Belə etdiyiniz təqdirdə, keçmişə aid bütün acılarınız, gələcəyə dair bütün əndişələriniz yox olar, gedər, xoşbəxtliyi və azadlığı hiss edərsiniz.

Uzaq və imkansız görünən bir şey, bir anda yaxın və mümkün ola bilər…

Evliliyə müqəddəslik verən, sevgidir…

Ən yaxşı şeylər hər zaman gözləmədən gələr. Bir şeyin yaxşı olması üçün nə qədər çalışılsa, o qədər pis olar.

Bir üzün gözəlliyi təbəssümdə yatar.

Cahil ilə mübahisə edərkən ona verdiyin hər kəlmə, ocağa atdığın odun kimidir.

Gözəl bir gülüş, qaranlıq bir evə girən günəş işığına bənzəyər.

Hazırladı: Fidan Aslanova 

 

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +8 (from 8 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

NİKAH HÜQUQU – HETERO VƏ HOMOSEKSUAL MÜNASİBƏTLƏR

nikah-din-kilsəHüquq tarixinin böyük hissəsi ailə və nikah haqqında müfəssəl qanunvericiliyin olmadığı dönəmlərə aiddir. Bu münasibətlər tamamilə dinlərin və ictimai əxlaqın öhdəsinə buraxılmışdı. Milli dövlətlərin hələ formalaşmaqda olduğu şəraitlərdə hüquq sistemi dünyəviləşə və güclənə bilmirdi, ona görə də özəl həyat münasibətlərin hamısı və ictimai münasibətlərin xeylisi din, əxlaq və ənənəylə tənzimlənirdi.

Milli dövlət – (hər şeydən öncə) dünyəvi dövlətdir. Milli dövlət – (daha sonra) güclü mərkəzi hakimiyyəti olan dövlətdir. Milli dövləti ilk qurmuş ölkə Fransa olmuşdur. İnqilabdan sonra daxili çəkişmələr və qonşularla müharibələrə baş qarışmış Fransa’nın öz hüquq sistemini şəkilləndirməyə imkanı olmadı. Yalnız Napoleon’un hakimiyyətdə güclənməsindən sonra Fransa’da Mülki Məcəllə qəbul olundu və orada ailə-nikah münasibətləri tarixdə ilk dəfə müfəssəl şəkildə və dünyəvi tərzdə təsbit olundu. Fransa’nın təcrübəsi çox ölkələr üçün örnək oldu. Bəziləri ailə-nikah münasibətlərini mülki məcəllədə, başqaları isə ayrıca qəbul etdikləri ailə məcəlləsində nizamladı. Məsələn, bizim ölkə ikinci qrupa aiddir – bizdə mülki məcəllə və ailə məcəlləsi ayrıdır.

Ailə münasibətlərin dünyəviləşmədiyi dönəm və şəraitlərdə nikahın bağlanması, saxlanması və pozulması, eləcə də nikahda doğan və nikahın içində davam edən münasibətlərin tənzimlənməsi tamamilə dinin inhisarında idi. Ailə – tanrıya xoşgələn, tanrıdan xeyir-dua alan, tanrı tərəfindən izlənilən və qorunan, tanrının izniylə dünyaya uşaq gətirən özəl həyat birliyi sayılırdı. Dini təşkilatların, xadimlərin və ayinlərin rolu həlledici olub. Dindənkənar nikahlar qəbul olunmurdu. Bunun bir mənası eyni dinin içində tələb olunan mərhələ və mərasimlərdən keçmək, başqa mənasi isə – fərqli dinlərə aid olan adamların nikahına yol verilməməsilə bağlı olub. Ailələr bəzi dinlərdə poliqam (çoxarvadlılıq, ya da çoxərlik), bəzi dinlərdə monoqam, amma bütün hallarda heteroseksual olub. Bütün dinlər homoseksual əlaqələri günah sayıb, qadağan edib.

nikah-hüququ-tarixMilli dövlətlər qurulanda mərkəzi hökumətlər ictimai münasibətlərdən dini uzaqlaşdırmağa başladı. Buna rahat nail olmaq üçün özəl həyat sahəsində dinin nüfuzu hələ tanınırdı (kompromis kimi). Ona görə ailə münasibətlərində dövlətlər dünyəvi qanunlar yazanda, dinin də rolunu qəbul etməli olurdu. Fransa bu yanaşmanı birdəfəlik qıran ilk ölkə olmuşdur. Napoleon’un Mülki Məcəlləsilə “kilsə nikahı” qadağan olunmasa da, tələb olunmurdu. Dövlət ancaq “vətəndaş nikahını” – yəni, vətəndaş vəziyyətlərini qeydə alan qurumlarda qeydiyyatdan keçmiş nikahı tələb edirdi. Kilsə nikahı hər kəsin özəl həyat seçimi kimi qalırdı, amma dövlətlə münasibətlərdə ailənin tanınması üçün mütləq vətəndaş nikahı lazım gəlirdi.

Milli (dünyəvi) dövlətlərin nikaha belə yanaşması nəyə gərəkdir? Hüquqşünas olmayanların bəzilərinə burası qəribə gələ bilər, amma ailə münasibətlərini nizamlayan qanunlarda nə sevgi, nə mehribanlıq, nə sədaqət, nə də başqa bənzəri tələb var. Bu anlayışların heç birisinin hüquqtutumu yoxdur. Hüquq sevgi və onunla bağlı münasibətləri nizamlaya bilmir, çünki belə münasibətlərdə hüquq üçün önəmli olan üç əsas göstərici yoxdur – qarşılıqlıq, mənafelər və ölçüləbilənlik (sübutolunabilənlik). Sevgi çox vaxt qarşılıqsız olur, ən yaxşı halda hərə bir cür sevir. Sevgidə mənafelər olmur – yəni, sevən sevigisilə seviləndə heç bir öhdəlik yarada bilmir. Nəhayət, sevgi münasibətlərini ölçmək mümkün deyil. Ona görə də siz ailə-nikah qanunlarında belə sözlərə (“sevgi”, “sevmək” və s.) rast gələ bilməzsiniz.

Bəs, elədirsə, dövlətlər niyə ailə-nikah münasibətlərini nizamlayan qanunlar qəbul edir? Nəyi nizamlayır belə qanunlar? Ailə sevgi üzərində qurulumurmu? Evlənənlərin bir-birini sevməsi arzulanmırmı? Əlbəttə, qurulur da, arzulanır da. Amm hüquq üçün (yuxarıda göstərdiyim səbəblərdən) bunların heç birisinin önəmi yoxdur. Dövlətin də marağı yoxdur belə mövzulara.

Dövlət üçün ailə münasibətlərində ictimai maraq doğuran üç böyük mövzu var: 1) mülkiyyət; 2) vərəsəlik; 3) uşaq haqları. Hər yerdə ailə-nikah qanunlarında bütün nizamlama bu böyük mövzular üzərində qurulub. Yaş həddi, qarşılıqlı razılıq, nikah müqaviləsi, boşanma, valideynlik və uşaqların tərbiyyəsi və s. kimi qaydalar da bu üç böyük mövzunun açılmasına xidmət edir. Bir sözlə, dünyəvi qanunların gözündə ailə – əmlak münasibətlərinin nizama salınmasının bir formasıdır. Ailə qanunvericiliyində ülvi hisslər axtarmayın, yoxdur.

ailə-sevgi-nikahDini qanunlarda olduğu kimi, dünyəvi qanunlarda da ailə – heteroseksual birlikdir (son zamanlara qədər hər yerdə belə olub). Heteroseksual birlik təbiidir, nəsilartırandır, qəbuolunandır, anlaşılandır, əmək və məsuliyyət bölgüsü yaradandır, haqq və imtiyaz doğurandır, əmlak münasibətlərinə nizam gətirəndir.

Dünyəvi qanunların heteroseksual nikahlara münasibəti həmişə eyni olmayıb. Dünyəvi dövlətlər ilk növbədə poliqam nikahları qadağan etdi, çünki əmlak münasibətləri, xüsusilə vərəsəlik məsələsində ən çox çaşqınlıq yaradan poliqamiyadır. Sonra cehiz və gəlinpayı kimi münasibətlər hüquqdan çıxarıldı. Qadağan olunmasa da (buna görə cəza yoxdur), tələb də olunmadı. Daha sonra bakirəlik tələbi aradan götürüldü (dini qanunlarda, patriarxal cəmiyyətlərdə bakirəlik çox vacib tələb idi). Sonra valideynlərin icazəsi çıxarıldı. Nikah – ancaq evlənmək istəyənlərin qarşılıqlı razılığı əsasında bağlanırdı. Sonra “qanunsuz uşaqlar” məsələsi qadağan olundu. Əvvəllər ancaq nikahda doğulan uşaqların vərəsə olmaq haqqı tanınırdı, nikahdankənar doğularnlarınsa belə haqqı olmurdu, ona görə (mülkiyyət baxımından) onlara “qanunsuz uşaqlar” deyilirdi. Dünyəvi qanunlarda nikahdankənar doğulan uşaqların nikahda doğulanlarla eyni haqları var və onları dünyaya gətirən insanların valideynlik haqq və vəzifələri tamdır. Yəni, dünyəvi qanunlara görə, uşaq haqları baxımından nikahın olub-olmaması heç nəyi dəyişmir. Sonra boşanma qaydalarına da dəyişiklik edildi. Bir sıra dinlərdə boşanma qadağan olduğu halda, dünyəvi qanunlar buna icazə verməli oldu (yənə də əmlak münasibətləri baxımından). Nikah müqaviləsi, əslində, boşanmanın şərtləri haqqında öncədən (nikaha girərkən) bağlanan sazişdir.

Bütün bunlarla yanaşı, dünyəvi qanunlarda hələ də bir sıra məhdudiyyətlər qalırdı. Məsələn, uzunmüddət irqlərarası nikahlara qadağa vardı. Başqa dövlətlərin vətəndaşlarıyla nikaha girməyin də şərtləri çox çətin olduğu dönəmlər olmuşdu. Lakin, ümumilikdə, dünyəvi qanunlarda nikah münasibətləri getdikcə liberallaşırdı. Önəmli olan odur ki, liberallaşma həmişə heteroseksual çərçivədə qalırdı.

nikah-homoseksual-lgbtSon zamanlar nikah münasibətlərində liberallaşma heteroseksual çərçivəni aşmağa başlayıb və bu aşma getdikcə genişlənir (daha çox ölkəni əhatə edir). Bu prosesin getdiyi hər yerdə təəssüf, tənqid və etiraz doğuran da budur.

Homoseksuallığa qarşı olmağın bir anlamı yoxdur. Özəl həyat seçimlərinə hörmətlə yanaşılmalıdır. Məsələ sırf özəl həyat səviyyəsində qalsaydı, bu haqda danışmağa da dəyməzdi (heç bir problem olmayacaqdı). Amma burada söhbət homoseksuallığın ictimailəşdirilməsindən gedir (public manifestation of homosexuality).

Homoseksuallar bu məsələdə, əslində, nə istəyir? Onlara sekslə məşğul olmağa, bir yerdə yaşamağa mane olan yoxdur, hüquqda buna qadağa qoyulmayıb. Problem nədədir? Homoseksualların hədəfi başqadır. Onlar, nikahlarının rəsmiləşdirilməsi vasitəsilə, əmlak münasibətlərinin tanınmasını istəyir. Onlar da vərəsə olmaq, sığorta, ölmüş həyat yoldaşına görə müavinət almaq, uşaqları övladlığa götürmək və s. istəyir. Nikah onlara bunun üçün lazımdır. Nikahsız bunları edə bilmirlər.

Müəllif: Erkin Qədirli

Beyenmeler
0   2  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +9 (from 9 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus