PEYĞƏMBƏRLƏR – ECAZKARLAR KİMİ

Xüsusi

möcüzəpeğəmbərMöcüzədən danışanda çox vaxt Musa peyğəmbər haqqında rəvayətləri xatırlayırlar. Amma təxminən üç min illik tarixə malik rəvayətlərin həqiqiliyi şübhəlidir. Doğru olsa da, hər birini təbii hadisə kimi tamamilə izah etmək mümkündür. Lakin iş burasındadır ki, xalq kütlələrinin Musa peyğəmbəri ecazkar kimi tanıması ruhanilərin mənafeyinə uyğun gəldiyindən, adi hadisələri möcüzə kimi qələmə verirdilər.

Məlum olduğu kimi, peyğəmbərlikdən əvvəl Musa 40 il ərzində Sinay yarımadasında çöl, dağ və səhra şəraitində yaşamış, belə sərt mühitdə bədənin ehtiyaclarını ödəyib, həyatını mühafizə etməyi yerli əhalidən öyrənmişdi. Peyğəmbər olduqdan sonra Misirdə oturaq həyata öyrəşmiş öz xalqını həmin yerlərdən keçirərkən, bildiklərini nümayiş etdirdikdə, xalq bunları möcüzə hesab etmişdir. Məsələn Tövratda nəql olunur ki, susuz dağ ətəyində Musa peyğəmbər əsasını qayaya vurmuş və oradan bulaq suyu fışqırmışdır. Bu «möcüzənin» sirri bədəvilərə yaxşı məlumdur. Hətta quraqlıq dövrü uzun sürdükdə belə dağ ətəklərində nazik qum və əhəng təbəqələri altında yağış suyu toplanmış olur. Aydındır ki, 40 il ərzində Musa belə yerlərə yaxşı bələd ola bilmişdir.

İsraillilər səhrada aclıqdan əzab çəkərkən Musa peyğəmbər onlara vəd edir ki, Allah doyunca yemək göndərəcək. Doğrudan da, tezliklə qatar-qatar bildirçin uçub gəlir, sabahı gün isə hər yer doluya bənzər qar kimi ağ kürəciklərlə örtülmüş olur. Bunların dadı bal sürtülmüş çörəyi xatırladır. Bildirçinin ətindən yemiş xalq indi də «səma mannası» ilə dolanır.

bibliya əfsanələri«Bibliya rəvayətləri» kitabının müəllifi Zenon Kosidovski göstərir ki, Sinay yarımadasının müasir sakinləri bildirçinlərin uçub gəlməsinin möcüzə hesab edildiyini eşitsələr, xeyli təəccüblənərlər. Çünki yazda Afrikadan Avropaya uçan saysız-hesabsız bildirçinlər yolda yorulub, buralarda istirahət etmək üçün yerə enərkən yerlilər onları lap əllə tuturlar. Bədəvilər yulğun bitkisinin yazda şirintəhər maye ifraz edən bir növünü də yaxşı tanıyırlar. Həmin maye havada tez bərkiyib, doluya bənzəyən ağ kürəcik əmələ gətirir.burdan aydın olur ki, Musa bələd olduğu hadisələr barədə israillilərə xəbər verirmiş, onlar isə belə hesab edirmişlər ki, həmin hadisələri Musa peyğəmbər özü törədir. Bu, E.Rostanın «Şantekler» pyesindəki xoruzu xatırladır. Həmin xoruz müşahidə edir ki, hər dəfə o banlayanda gün doğur və belə qənaətə gəlir ki, günəşin çıxmasına səbəb onun banlamasıdır.

Rəvayətə görə, Musa peyğəmbər və qardaşı Harun qüdrətli Allahın onlara ecazkar qüvvə bəxş etdiyini sübut etmək üçün çomaqlarını fironun qabağına atmış və çomaqlar ilana çevrilmişdir. Amma fıron öz aqil və kahinlərini çağırdıqda onlar da bunu təkrar etmişlər. Sonra qardaşlar suyu qana çevirmiş, saysız-hesabsız quru qurbağasını meydana çıxarmışlar. Misir kahinləri də bütün bunları edə bilmişlər.

Musa peyğəmbərin həmin «möcüzələrinin sirləri müasir illüzionistlərə yaxşı bəllidir. 1930-cu ildə Orta Asiyada çıxış edən əfqan illüzionisti tamaşaçıların gətirdiyi ilanları əlində oynadaraq, onların onu çalmasma heç bir zərər çəkmədən dözürmüş. Sonra əlini ilanın bədəninə sürtüb, başının yanındakı bir nöqtəni sıxaraq, bərk silkələyirmiş. İlan uzanıb düzlənərək, katalepsiya vəziyyətinə düşürmüş, yəni sanki çomağa çevrilirmiş.

«İsa nəfəsi» ni də möcüzələrə aid edirlər. Guya İsa peyğəmbər nəfəsi ilə ölüləri dirildib, anadangəlmə korların gözünü açırmış. Burada həqiqəti əfsanədən ayırmaq lazımdır. Məsələn, İncilin özündə yazılmışdır ki, İsa sinaqoq rəisinin qızmı dirildərkən deyir: «Qız ölməmişdir, o yatıb». Deməli, söhbət katalepsiya və ya letargiya kimi tibbdə yaxşı məlum olan qeyri-adi dərəcədə dərin yuxu halından gedir. «İsa nəfəsi»nin qüdrətinə dair başqa rəvayətlərdə, şübhəsiz, bir qədər mübaliğəyə yol verilmişdir.

Tövratda və İncildə nəql edilən bu növ hadisələr təbii möcüzələr adı almışdır. Çünki savadsız adamlar gördükləri təbii hadisədən heyrətlənərək, özlərindən də təfərrüatlar əlavə edir və onu möcüzə dərəcəsinə çatdırırdılar.

İsa peyğəmbərin doğulması da möcüzə hesab edilir. Guya o, anası Məryəm bakirə ikən atasız doğulmuşdur və Allahın oğludur. Odur ki, özü də Allahdır. Bu gün biologiya ilə tanış olan hər bir məktəb uşağı yaxşı bilir ki, bu mümkün olmayan əfsanədir.

quran-vəhy-məhəmmədQuranın möcüzə olmasnı bununla əsaslandırırlar ki, guya Quran ayələri Məhəmmədin öz  sözləri  olmayıb,  bunları Allah öz mələklərindən biri olan Cəbrayıl vasitəsilə ona göndərirmiş. Əlbəttə, Məhəmməd peyğəmbər Quranın Allahdan nazil olması (endirilməsi) fikrini camaata aşılamasaydı, onları dediklərinə qulaq asmağa heç cür məcbur edə bilməzdi. Məlumdur ki, hələ gənc yaşlarından ağıllı və düşüncəli, hafizəli və gözüaçıq adam kimi tanınmış Məhəmməd ticarət məqsədilə o dövrün mədəniyyət mərkəzləri sayılan Şərq şəhərlərinə səyahət etmişdir. Bu səfərləri zamanı o, xristian və yəhudi dinlərinin nümayəndələri ilə görüşmüş, Tövratm və İncilin məzmununa bələd olmuşdur. Məsələn, hələ on iki yaşmda Məhəmməd əmisi Əbu Taliblə ilk səfərə çıxarkən, Bəsrə şəhərinin yaxınlığındakı monastırda Bahira adlı xristian rahibinin qonağı olmuşdur. Rahiblə söhbət və mükalimələr zamanı onun yürütdüyü mühakimələr Bahirəni heyran etmişdir. Sonralar Məhəmməd peyğəmbərin dünyagörüşünə arvadı Xədicənin əmisi oğlu Varaka (Vərəqə) böyük təsir göstərmişdir. Rəmmal olan Varaka Tövratın və İncilin ayrı-ayrı hissələrini ərəb dilində ilk dəfə tərcümə etmişdir.

Bir sözlə, bu tarixi faktdır ki, 40 yaşmda özünü peyğəmbər elan edən anda Məhəmməd artıq xristianlığın və iudaizmin əsasları ilə yaxşı tanış imiş. Quranda isə həmin dinlərin müqəddəs kitabları olan Tövrvtdan və İncildən sitatlar az deyildir.

İslam aləmində belə bir fikir geniş yayılmışdır ki, Məhəmməd peyğəmbər «ümmi», yəni savadsız imiş. Deməli, Quran onun öz yaradıcılıq məhsulu ola bilməzdi və Quran ayələrini Allah göndərmişdir. Əslində Məhəmməd peyğəmbərin savadsız olması heç də dəqiq müəyyən edilmiş həqiqət deyildir. Əksinə, bir sıra faktlar bu fikrə şübhə ilə yanaşmağa əsas verir.

Əvvələn, gənc yaşından ölkələri gəzən, artıq varlanmış, ağıllı, hafizəli və gözüaçıq bir şəxs axı necə olur ki, 28 hərfi öyrənə bilmir?!

İkincisi, Məhəmməd kasıb ailədə anadan olsa da, kiçik yaşda yetim qalıb, varlı əmisi Əbu Talibin evində böyümüşdür. Həmin əmisinin evində ki, onun oğlu, Məhəmməddən təxminən otuz yaş kiçik olan Əli «Nəhcül bəlağə» kimi hikmət və aforizm toplusu olan kitabın müəllifi, dövründə ən savadlı adamlardan olmuşdur. Bəs necə olub ki, eyni şəraitdə Məhəmməd kimi bir fərasətli uşaq savadsız qalıb?! Axı Məhəmməd peyğəmbərin də Qurandan başqa, hikmətlə dolu hədis və kəlamları vardır.

Üçüncüsü, Məhəmməd peyğəmbərin savadsız olması fikrini özünün qəsdən yayması da mümkündür ki, Quranın Allahdan nazil olmasına camaatı asanlıqla inandıra bilsin. Görünür, Məhəmmədin həmin siyasətdən xəbərsiz olan oğulluğu, rəvayətə görə, onun vəfatından sonra deyibmiş ki, atam heç də savadsız deyildir.

Digər tərəfdən, elə deyək ki, Məhəmməd peyğəmbər savadsız olub. Axı, qeyd edildiyi kimi, müxtəlif dinlərin məlumatlı şəxsləri ilə oturub-durmuş, hafızəli, ağıllı və istedadlı bir şəxs çox şey öyrənib, savadı olmasa da, bunları öz dünyagörüşünün və məntiqinin süzgəcindən keçirərək, öz mənafeyinə uyğun təfərrüat artırmaqla nəql edə bilər. Elə Məhəmməd peyğəmbər də bunu edib. Deməli, Quran Məhəmməd peyğəmbərin zəkasının məhsuludur. Quran ayələrini göydən endirilmiş hesab etmək Məhəmməd peyğəmbərin fəaliyyətini sanki qulağına Cəbrayılın pıçıldadığı sözləri ucadan söyləyən mikrafona bənzətmək deməkdir. Bu isə peyğəmbərin dühasına hörmətsizlikdir.

Beləliklə, peyğəmbərin fəaliyyətindəki xalq arasında möcüzə hesab edilən hadisələrin təhlili göstərir ki, bunların hamısı tamamilə real hadisələrdir və bunların şərhi üçün heç bir fövqəltəbiiliyə müraciət etməyə ehtiyac yoxdur.

Mənbə: Nicat Mikayılzadə “Fenomenlərin sirri”
Hazırladı: Şahanə Nuriyeva

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +7 (from 15 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

YAHUDİLƏR HAQQINDA

1759_map_Holy_Land_and_12_TribesYahudi milləti…
Böyük bir toplum dini və yanlış informasiyalardan dolayı bu ada nifrət edir, saxta düşmənçilik hissi ilə alışıb yanır, digər bir toplum isə bu millətin seçilmişliyinə inanaraq onların nailiyyətləri qarşısında özlərini aciz tuturlar. Hər iki tərəfin hissi davranışlarının qaynağı isə ağızdan ağıza keçən miflər, əsassız uydurmalar və məqsədyönlü olaraq alovlandırılan ideoliji nifrətdir. Bəs bütün bunların xaricində, tarixin fonunda və obyektiv olaraq baxsaq necə? Kimdir yahudilər, nədir yahudilik? Onlar həqiqətən bu qədər nifrət və eyni zamanda heyrətə layidirlərmi?
Gəlin tarixə qısa ekskursiya edək. Baxaq millətlər tarixi içindən yahudi xalqının həyat yoluna. Bu səyahət sonrası hər kəs öz qərarını verə biləcək məncə, kimdir əslində yahudilər. Bəlkə də bu ad qismən tərifə, qismən də nifrətə layiq bir cığır açmışlar tarixin bağrında. Bəlkə də yenidən tanımış olacağıq bu millətin tarixini.
İlk öncə qeyd edək ki, bu millətin tarixi çox, həm də çox qədimlərə gedib çıxır. Tarix boyunca böyük təzyiqlərə məruz qalmış, inad və bərabərlikləri, özlü ideologiya və dini sadiqlikləri hesabına daim ayaqda qalaraq digərlərini daha da qızışdırmış, böyük qətliamlarla üzbəüz qalmışlar. Daim yaşadıqları torpaqlardan didərgin salınaraq ətrafa səpələnmişlər. Və bütün hallarda, bu səpələnmlərdən mümkün qədər xeyirlərinə istifadə etmiş, nəyin bahasına olursa olsun ayaqda qalaraq öz dəst-xətlərini dünyaya yeridə bilmişlər.
yahudiBizim eranın 70-ci ilində Romanın Qüdsü işğal etməsi nəticəsində onlar öz doğma yurdlarından çıxarıldılar. Qaçmaqla, qul kimi satılmaqla bütün ölkələrə və qitələrə yayıldılar. Yahudilərin müqəddəs kitablarından və ruhani xatirələrindən yaranan digər böyük dinlər və tərəfdarları onları təqib edir və qırırdılar. Onlar təcrid olunmuş vəziyyətdə çox sıx olan  gettolarda (Orta əsrlərdə yahudi məhəlləsi), ağır təqiblər içərisində yaşayırdılar. Əhalının hücumlarına məruz qalır, krallar tərəfindən qarət olunurdular. Buna baxmayaraq öz əmək vasitələri və zəhməti ilə abad şəhərlər salırdılar. Onlar cəmiyyət tərəfindən rədd edilir, insanlardan uzaqlaşdırılır, təhqir olunur və incidilirdilər.Bütün bunlara baxmayaraq yahudilər həm fiziki, həm də mənəvi cəhətdən özünün irqi və mədəni  toxunulmazlığını, öz adət -ənənələrini, ən qədim mərasimlərini qoruyub saxlayır, öz qurtuluş günlərini əzm və səbrlə gözləyirdilər.
Əslində dünyaya səpələnmə Qüdsün süqutundan çox əsr əvvəldən başlamışdı. Yahudilər bütün Aralıq dənizi ərazisinə – Afrikaya, İsgəndəriyyəyə və Korsikaya, Romaya və Marselə, hətta uzaq İspaniyaya və Portuqaliyaya yayılmışdılar. Məbədlərinin dağıdılmasından sonra əhalı iki istiqamətdə hərəkət etdi: bir istiqamət Dunay və Reyn boyunca, Polşaya və Rusiyaya doğru idi; digər istiqamət isə İspaniyaya və Portuqaliyaya gedib çıxırdı. Mərkəzi Avropada yahudilər tacirlər və maliyyəçilər kimi seçilirdilər. Onlar ərəblərin riyazi tibbi və fəlsəfi biliklərini həvəslə öyrənirdilər. Və Kordovanın, Barselonanın, Sevilyanın böyük məktəblərində öz mədəniyyətlərini inkişaf etdirirdilər. XII-XIII əsrlərdə yahudilər burada antik dövr mədəniyyətinin və şərq mədəniyyətinin Qərbi Avropaya çatdırılmasıda  böyük rol oynayırdılar.

yahudilik

İspaniya yahudiləri 1492-ci ilə – Ferdinandın Qrenadanı işğalına və müsəlmanların son dəfə qovulmasına qədər çiçəkləndilər və inkişaf etdilər. Yahudilər İslam dininin mülayim hakimiyyəti zamanı olduqları azadlığı itirdilər. İnkvizisiya xaç suyuna salınma, xristian dininə əməl olunması, ya da sürgün və əmlak müsadirə olunma seçimi ilə onların başının üstünü aldı. Yahudilərin böyük əksəriyyəti çətin yolu seçdilər və sığınacaq yeri axtarmağa başladılar. Bəziləri gəmiyə minib Genuyaya və İtaliyanın digər limanlarına daxil olmağa çalışdılar. Dənizdə hökmranlıqlarına görə özlərini yahudilərə borclu bilən Venesiya onların yalnız az qismini qəbul etdi. Qalanları isə Afrikaya üz tutdular. Artmaqda olan əzab-əziyyətə və xəstəliyə baxmayaraq Afrika sahillərinə çatana qədər üzməyə davam etdilər. Burda isə onların qiymətli daşlara malik olduqları güman edildi və onlardan çoxu elə bu səbəbdən də öldürüldü. Böyük dəniz səyahətinin onlara yeni məskən tapacağı ümidi ilə, ola bilsin ki, elə öz irqlərindən olan Kolumbun səyahətini pulla təmin etdilər. Onların çox hissəsi heç olmasa bir az yaxşı qəbul görmək üçün İngiltərə və Fransa arasında kiçik, ancaq bərəkətli Hollandiyaya üzdülər.
Bundan sonra İspaniya zəiflədi, Hollandiya isə çiçəkləndi. Yahudilər birinci sinaqoqlarını (yahudi məbədi) 1598-ci ildə Amsterdamda tikdilər və 75 il sonra onlar Avropada ən möhtəşəm ikinci sinaqoqu tikəndə xristian qonşuları onlara maliyyə yardımı göstərdilər. Rembrantın ölməzlik verdiyi tacirlərin və ruhanilərin köklüyünə, məmnunluğuna əsasən mühakimə yürütsək, indi yahudilərin xoşbəxt olduqlarını deyə bilərik.

Hazırladı: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +21 (from 29 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

SUFİLƏRİN 40 QAYDASI

1-ci qayda :
“Yaradanı hansı sözlərlə müəyyən etməyimiz, özümüzü necə gördüyümüzə güzgü tutur. Əgər, Tanrı deyəndə, əvvəlcə ağlına qorxacağın, utanacağın bir varlıq gəlirsə, deməli, sən də əsasən qorxu və utanc içindəsən. Yox əgər, Tanrı deyiləndə əvvəla eşq, mərhəmət və şəfqət başa düşürsənsə, səndə bu xasiyyətlərdən bol-bol mövcud olduğu deməkdir.”

2-ci qayda:
“Haqq yoluyla irəliləmək ağıl işi yox, ürək işidir. Bələdçin daim çiynin üzərindəki başın deyil, ürəyin olsun. Nəfsini silənlərdən yox, bilənlərdən ol”.

3-cü qayda:
“Quran dörd səviyyədə oxuna bilər. İlk səviyyə zahiri mənadı. Sonrakı batini məna. Üçüncü batininin batinidi. Dördüncü səviyyə o qədər dərindi ki, haqqında danışmağa sözlər bəs eləmir.

4-cü qayda:
“Kainatdakı hər zərrədə Allahın sifətlərini tapa bilərsən, çünki O, məsciddə, kilsədə, sinaqoqda deyil, hər an hər yerdədir. Allahı görüb yaşayan olmadığı kimi, onu görüb ölən də yoxdur. Kim onu görürsə, əbədiyyətə qədər Onda qalır”.

5-ci qayda:
“Ağlın xüsusiyyəti ilə eşqin xüsusiyyəti başqadır. Ağıl təmkinlidir. Addımlarını qorxa-qorxa atır. “Amandır, özünü saxla” deyə tənbeh edir. Halbuki, eşq elədirmi? Onun bircə dediyi var: “Burax özünü, qoy getsin!” Ağıl hələ-hələ yıxılmır. Eşqsə özü dağılır, xarab olur. Halbuki, xəzinələr və dəfinələr xarabalıqların arasında olur. Nə varsa, xarab qəlbdə var”.

6-cı qayda:
“Bu dünyadakı toqquşmaların, qərəzlərin və düşmənçiliklərin çoxu dildən qaynaqlanır. Sən sən ol, sözlərə həddən artıq fikir vermə. Eşq diyarında dil onsuz da öz hökmünü itirir. Eşq, dilsiz olur”.

7-ci qayda:
“Bu həyatda təkbaşına inzivada qalıb, təkcə öz səsinin yanğısını eşidib, Həqiqəti kəşf edə bilməzsən. Özünü ancaq başqa bir insanın güzgüsündə tam görə bilərsən.”

8-ci qayda:
“Başına nə gəlirsə-gəlsin, məyus olma. Bütün qapılar örtülsə belə, axırda O sənə heç kəsin bilmədiyi gizli bir cığır açar. Sən bu anda dar keçidlər arasında nə qədər cənnət bağçası olduğunu görə bilməsən də, Şükür elə! İstədiyini əldə edənə qədər şükr etmək lazımdır. Sufi, diləyi gerçəkləşməyəndə də şükr etməyi bacarandır”.

9-cu qayda:
“Səbr etmək, eləcə dayanıb gözləmək deyil, uzaq görən olmaq deməkdir. Səbr nədir? Tikana baxıb gülü, gecəyə baxıb gündüzü təsəvvür edə bilməkdir. Allah aşiqləri, səbri bal kimi şirin-şirin sorar, həzm edər. Və bilərlər ki, göydəki ayın ayparadan bütöv aya çevrilməsi üçün zaman lazımdır”.

10-cu qayda:
“Hansı tərəfə gedirsən get-Gündoğana, Günbatana, Quzeyə ya da Güneyə- çıxdığın hər səfəri özünə doğru səyahət kimi düşün! Öz içində səfər edən adam axırda ərzi dolaşır”.

11-ci qayda:
“Mamaça bilir ki, sancı çəkilmədən doğmaq olmaz, ana bətnindən körpəyə yol açılmaz. Səndən yepyeni bir Sən zühur eləməsi üçün çətinliklərə, sancılara hazır olmaq lazımdı”.

12-ci qayda:
“Eşq səfərdi. Bu səfərə çıxan hər yolçu istəsə də, istəməsə də təpədən-dırnağacan dəyişir. Bu yollara düşüb dəyişməyən yoxdu”.

13-cü qayda:
“Bu dünyada göydəki ulduzlardan daha çox sayda saxta hacı, xoca, şeyx-şıx var. Həqiqi mürşid səni öz içinə baxmağa, nəfsini aşıb özündəki gözəllikləri bir-bir kəşf etməyə yönəldir. Durub ona heyran olmağa yox”.

14-cü qayda:
“Haqqın qarşına çıxardığı dəyişikliklərə müqavimət göstərmək əvəzinə, təslim ol. Qoy həyat sənin əksinə yox, səninlə birlikdə axsın. “Nizamım pozular, həyatım alt-üst olar” -deyə narahat olma. Həyatın altının üstündən yaxşı olmayacağını hardan bilirsən?”

15-ci qayda:
“Allah batində və zahirdə hər an hamımızı tamamlamaqla məşğuldur. Təklikdə hər birimiz tamamlanmamış sənət əsəriyik. Yaşadığımız hər hadisə, adlatdığımız hər gözlənilməzlik çatışmazlıqlarımzı aradan qaldırmaq üçün nəzərdə tutulub. Rəbb nöqsanlarımızla ayrı-ayrı məşğul olur, çünki bəşəriyyət deyilən əsər qüsursuzluğa can atır”.

16-cı qayda:
“Allah qüsursuzdu axı, Onu sevmək asandı. Çətin olan xətasıyla, savabıyla fani insanları sevməkdi. Unutma ki, adam bir şeyi ancaq sevdiyi ölçüdə tanıya bilər. Deməli, o birini, həqiqətən, bağrına basmadan, Yaradandan ötrü yaradılanı sevmədən, nə layıqıncə tanıya, nə layiqincə sevə bilərsən.”

17-ci qayda:
“Əsas kirlilik zahirdə yox, batində, geyim-keçimdə yox, qəlbdə olur. Ondan başqa hər ləkə nə qədər pis görünürsə görünsün, yuyulanda təmizlənir, suyla arınır. Yuyulmaqla çıxmayan tək pislik qəlblərdə yağ bağlamış həsəd və hiylədi”.

18-ci qayda:
“Bütün kainat mövcud qatları, nizamsızlığıyla insanın içində gizlənib. Şeytan, zahirimizdə bizi başdan çıxartmağı gözləyən qorxunc məxluq deyil, yalnız bizim içimizdəki səsdi. Şeytanı qıraqda başqalarında yox, özündə axtar. Birdə unutma ki, nəfsini tanıyan Rəbbini tanıyar. Başqalarıyla yox, təkcə özüylə vuruşan insan axırda axırda mükafat kimi Yaradanı tanıyar”.

19-cu qayda:
“Başqalarından hörmət, münasibət, ya da sevgi gözləyirsən, amma bunları birinci özünə borclusan.Özünü sevməyən adamın sevilməsi mümkün deyil. Sən özünü sevdiyin halda dünya sənə tikan  yolladımı, sevin. Bu o deməkdi ki, yaxında gül yollayacaq”.

20-ci qayda:
“Yolun ucunun haraya gedəcəyini düşünmək bihudə cəhddən ibarətdir. Sən sadəcə atacağın ilk addımı düşünməyə borclusan. Gerisi, onsuz da öz-özünə gələcək”.

21-ci qayda:
“Hamımıza ayrı-ayrı sifət verildi. Lakin Allah hamının eyni olmasını istəsəydi, heç şübhəsiz ki, elə eləyərdi. Fərqlərə hörmət göstərmək, öz doğrularını başqalarına sırımağa can atmaq Haqqın müqəddəs nizamına hörmətsizlik eləməkdi”.

22-ci qayda:
“Həqiqi Allah aşiqi meyxanaya girdimi, ora ona namazgah olur. Amma əyyaş eyni namazgaha girdimi, ora ona meyxana olur. Bu həyatda nə eləyiriksə eləyək, fərqi yaradan, surətlə yarlıqlar yox, niyyətimizdi”.

23-cü qayda:
“Yaşadığımız həyat əlimizə verilmiş rəngarəng, əmanət oyuncaqdan ibarətdi. Bəziləri bu oyuncağı ciddi qəbul edib ağlayır, onun üçün pərişan olur. Bəzisi əlinə alar-almaz oyuncağı elə qurdalayır ki, qirib atır. Ya həddən artıq qiymət verir, ya qiymətini bilmir”.
İfratçılıqdan uzaq dur. Sufi nə ifratdadı, nə təfritdə. Sufi daim orta yerdədi…

24-cü qayda:
“Madam ki, insan əşrəfi məxluqdu, yəni varlıqların ən şərəflisidi, atdığı hər addımda Allahın yer üzündəki xəlifəsi olduğunu xatırlaya-xatırlaya, buna yaraşan əsilzadəliklə hərəkət etməlidi. Insan yoxsullaşsa, iftiraya məruz qalsa,həbsə girsə, hətta əsir olsa belə, yenə də başı dik, gözü tox, könlü əmin xəlifə kimi davranmaqdan əl çəkməməlidi”.

25-ci qayda:
“Cənnəti və cəhənnəmi heç də gələcəkdə axtarma. İkisi də bu an burda mövcuddu. Nə vaxt kimisə mənfəətsiz, hesabsız, bazarlıqsız sevməyi bacarsaq, əslində cənnətdəyik. Nə vaxt kimlərləsə dava eləsək, nifrətə, həsədə, kinə bulaşsaq kəllə-mayallaq cəhənnəmə düşəcəyik”.

26-cı qayda:
“Kainat tək vücud, tək varlıqdı. Hər şey, hamı gözəgörünməz tellərlə bir-birinə bağlıdı. Ehtiyatlı ol, heç kimin ahını götürmə. Bir başqasına, hələ-hələ səndən zəif olana əziyyət vermə. Unutma ki, dünyanın o biri başında bircə insanın kədəri bütün bəşəri bədbəxt eləyə bilər. Bir adamın səadəti də hamının üzünü güldürə bilər”.

27-ci qayda:
“Bu dünya dağa oxşayır, ona necə səslənirsən, o da sənə səsləri elə əks etdirir. Ağzından xeyirli söz çıxırsa, xeyirli söz əks-səda verər. Şər çıxarsa, sənə geri şər qayıdar. Ona görə kim sənin haqqında pis danışır, sən o adam haqqında qırx gün, qırx gecə ancaq gözəl sözlər söylə. Qirx günün sonunda görəcəksən ki, hər şey dəyişib. Sənin könlün dəyişərsə, dünya dəyişər”.

28-ci qayda:
“Keçmiş, beyinlərimizi bürüyən duman buludlarından ibarətdir. Gələcəksə, azad xəyal pərdəsidi. Nə gələcəyimizi bilə, nə keçmışımızı silə bilərik. Sufi daim bu anın həqiqətini yaşayır”.

29-cu qayda:
“Alın yazısı həyatımızın qabaqcadan çəkilmiş olduğu demək deyil.Buna görə də “neyləyək qismətimiz belədi” deyib boyun əymək cahillik əlamətidi.Alın yazısı yolun hamısını deyil, sadəcə yolayrıclarını verir. Mənzilbaşı bəllidi, amma bütün döngələr, yol başlanğıcları yolçunun ixtiyarındadı. Ona görə də nə həyatın hakimisən, nə də həyat qarşısında çarəsizsən”.

30-cu qayda:
“Həqiqi sufi elə adamdı ki, başqaları onu qınasa, töhmətləndirsə, dedi-qodusunu eləsə, hətta iftiraya məruz qalsa belə. ağzını açıb kiminsə haqqında bir kəlmə pis söz demir. Sufi qüsur görmür. Qüsuru örtür”.

31-ci qayda:
“Haqqa yaxınlaşmaq üçün məxmər kimi qəlbə sahib olmalısan. Hər insan bu və ya digər şəkildə yumşalmağı öyrənir. Kimi qəza keçirir, kimi ölümcül xəstəlik, kimi ayrılıq acısı çəkir, kimi maddi itki… Hamımız qəlbdəki rəhmsizliklərin öhdəsindən gəlməyə fürsət verən fırtınalardan keçərik. Amma kimimiz bundakı hikməti anlayır, yumşalırıq; kimimizsə, təəssüf ki, daha da sərtləşib çıxır”.

32-ci qayda:
“Aranızdakı bütün pərdələri bir-bir götür ki, Tanrıya saf eşqlə bağlana biləsən. Qaydaların olsun, amma qaydalardan başqalarını kənarlaşdırmaq , yaxud da mühakimə etmək üçün istifadə olunmur. Xüsusilə, bütlərdən uzaq dur, dostum. Bir də ehtiyatlı ol, öz doğrularını bütləşdirmə! İnancın böyük olsun, amma inancınla böyüklük iddiasına düşmə!”

33-cü qayda:
“Bu dünyada hər kəs bir şey olmağa çalışanda, sən HEÇ ol. Mənzilin yoxluq olsun. İnsanın küpdən fərqi olmamalıdı. Necə ki, küpü saxlayan zahiri forma yox, içindəki boşluqdursa, insanı dik tutan da mənlik zənni yox, heçlik şüurudu”.

34-cü qayda:
“Haqqa təslimçilik nə zəiflik, nə də itaətkarlıq deməkdir. Tamamilə əksinə, belə bir təslimçilik son dərəcə güclü olmağı zəruri edir. Təslim olan insan çalxantılı, girdablı sularda çapalamaqdan əl çəkir, əmin bir yerdə yaşayır”.

35-ci qayda:
“Bu həyatda ancaq təzadlarla irəliləyə bilərik. Mömin içindəki dinsizlə, Tanrıya inanmayan adamsa içindəki inananla tanış olmalıdı. Adam İnsani Kamil mərtəbəsinə çatana qədər addım-addım irəliləyir. Həm də ancaq təzadları əhatə edə bildiyi ölçüdə yetkinləşir”.

36-cı qayda:
“Hiylədən, intriqadan narahat olma. Əgər bəziləri sənə tələ qurur, zərər vermək istəyirsə, Tanrı da onlara tələ qurur. Quyu qazanlar o quyuya özləri düşər. Bu sistem qarşılıqlar əsasına görə işləyir. Nə bir qətrə xeyir, nə bir qətrə şər cavabsız qalır. Ondan xəbərsiz yarpaq belə tərpənməz. Sən sadəcə buna inan!”

37-ci qayda:
“Tanrı qılı qırx yerə yarıb vasvasılıqla çalışan saat ustasıdı. O qədər dəqiqdi ki, sayəsində hər şey düz vaxtında olur. Nə bir saniyə tez, nə bir saniyə gec. Hər insan üçün bir aşiq olma vaxtı, bir də ölmək vaxtı var”.

38-ci qayda:
“Yaşadığım həyatı dəyişdirməyə, özümü çevirməyə hazırammı?- soruşmaq üçün heç vaxt gec deyil. Neçə yaşda oluruq olaq, başımıza nə gəlmiş olursa- olsun  tamam yeniləşmək mümkündü.
Bircə gün belə eynilə əvvəlkini təkrarıdırsa, təəssüf. Hər an hər nəfəsdə yenilənməlidi. Yepyeni bir həyata doğulmaqdan ötrü ölməzdən öncə ölməlisən”.

39-cu qayda:
“Nöqtələr daim dəyişsə də, bütöv eynidi. Bu dünyadan gedən hər bir oğrunun yerinə bir oğru doğulur. Ölən hər dürüst insanın yerini bir dürüst insan tutur. Həm bütöv heç zaman pozulmur. Hər şey yerli-yerində, mərkəzində qalır… Həm də bir gündən o biri günə heç bir şey eyni olmur.
Ölən hər sufi əvəzinə bir sufi doğulur”.

40-cı qayda:
“Eşqsiz keçən bir ömür bihudə yaşanıb. Görəsən, ilahi eşq arxasıncamı getməliyəm, yoxsa dünyəvi, səmavi  ya da cismanimi, deyə soruşma! Ayrı seçkiliklər, ayrı seçkilikləri doğurar. Eşqin isə heç bir sifətə ehtiyacı yoxdur. Başlı-başına bir dünyadır, eşq.
Ya düz ortasında, mərkəzindəsən, ya eşiyində, həsrətində..

Mənbə: Əlif Şəfəq “Eşq” romanı
Hazırladı:  Psixoloq Rübabə

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +21 (from 21 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az yazarı. Psixoloq.

- Sayt ünvanı