XOŞBƏXT OLMAQ VƏ XOŞBƏXT ETMƏK


Külək sənə tərəf əsir. Günəş sən olduğun yerdə də doğur. Torpaq səni yetişdirir və sən sadəcə özün üçün yaşayırsan. Həyatdakı hər şey başqa bir səmtə doğru gedir, amma sən öz ətrafında fırlanırsan. Sən də başqası üçün yaşayacaqsan. Bu təbiətin qanunudur. Yaşamaq üçün başqasını yaşadacaqsan. Xoşbəxt olmaq üçün başqasını xoşbəxt edəcəksən. Bu sənin təməlindir. Borcunu ödəyərkən özünü inkişaf etdirmiş olacaqsan. Qurulmuş nizam içərisində böyüklük iddiasını buraxıb nə qədər önəmsiz olduğunun fərqində olacaqsan. O zaman gözəllik, məşhurluq, zənginlik və s. anlayışların sadəcə “komik” olduğunu görəcəksən.
Deyək ki, həyat bir yuxu, nə görmək istərdin? Zəngin olduğunumu? Məşhur olduğunumu? Bəlkə də, sadəcə xoşbəxt olduğunu görmək istərdin.
İndi hazır ol! Həyat gerçəkdən də bir yuxu. Görüntüdən başqa bir gerçək yox. Sadəcə görüntüdən ibarət olan bu dünyada nə olsun istəyirsən? Özünlə götürə biləcəyin heç nə yoxdur. Xatırlayarkən səni xoşbəxt edən anlardan başqa gələcəyə daşıya biləcəyin heç nəyə sahib deyilsən.
Başqalarını ötüb keçmək üçün mübarizə aparırsansa, dayan!
Başqalarından artıq olmaq üçün çalışırsansa, yorul!
Həyatın yalnızca bir görüntü olduğunu bildiyin halda, bu görüntüdə başqasıyla mübarizədəmi görünməyi istəyirsən? Bu fraqmentdə başqasına pislik edərkənmi görünəcəksən?
Həyat görüntüsündə söyüşlər eşidilməz, eqon hiss edilməz, bahalı paltarların qaş-qabaqlı sifətini örtməz.
Həyat, əslində, tam olmasını istədiyin kimi. Özünə görə maraqlı anlar və xoşbəxtliklərlə dolu. Hər kəs əkdiyini biçəcək. Bu görüntüdə gülümsəməyimi, başqasına pislik etməyimi istəyirsən? Məgər, ancaq sənmi güləcəksən?
Hamıyla birlikdə xoşbəxt olduğumuz bir görüntü daha gözəl olardı. Xoşbəxt olmaq və xoşbəxt etmək bu qədər vacib. Həyatda sizə faydası olacaq tək şey bu.
Xoşbəxtlikdə əsgəri şərt bu; bərabər xoşbəxt olma. Ən azından hər şeyi unudub, sadəcə xoşbəxt ola biləcəyiniz biri olmalı. Ən çətin anında göz-gözə gəlməklə səni gülümsədə bilən biri yoxdursa, kimsəsizsən demək. Yalnızca güldüyü üçün güldüyün biri yoxdursa, heç kimi tanımamısan. Canın sıxıldığında birini görməyə gedə bilmirsənsə, o gözləri boşuna daşıyırsan. Yaxşı söz eşidə bilmirsənsə, qulaqların da boşuna. Gözəl söz söyləmirsə dilin, dil də boşuna. Heç sevməmisənsə, qəlb də boşuna. Başqasını xoşbəxt etməyən həyat boşuna. Xoşbəxt etməyən ölümü də gözləmir. Onun görüntüsü çoxdan hazır. Yalnız və qaranlıq.

Müəllif: Doğuhan Murat Yücel
Tərcümə etdi: Psixoloq Rübabə Oxumağa davam et

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +7 (from 7 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az yazarı. Psixoloq.

- Sayt ünvanı

GÜLMƏK HAQQINDA FƏLSƏFƏ

Xüsusi

gülüş haqqında

Polşalı şair, yazıçı, filosof Stanislav Leç belə deyir, “meymun güləndən sonra, güzgüdə insanın doğulduğunu gördü”. Bu fikir təsadüfi deyil, çünki bir tərəfdən baxsaq, gülmək fenomeni bir növ anlamanın, məntiqi zəncirin göstəricisidir. Və yaxud məntiqi fikrin bir nöqtədə qırılmasıdır, amma bir şərtlə ki, bu zəncir əvvəldən mövcud olmuş olsun. Biz zarafat sözcüyünü gülməklə paralel də apara bilərik. Çünki, fəlsəfədə səbəb ya nəticədir, ya da nəticəyə qədər ki, hələ çözülməyən təkandır. Bəs, uşağa edilən “qukku” zarafatı ilə başlayan bu gülmənin sonrakı yetkin yaşlarında baş tutacaq  ciddi oyunu nəyi göstərir? Gülmək haqqında qısa fikirlərə, açar nəticələrə göz ataq. Hər zamanmı gülmək bizim üçün xeyirlidir, yoxsa o “yalançı” xoşbəxtliyə gedən keyidici bir yoldur. Buna bir neçə misal ilə göz ataq:

Ziqmund Freydə və bəzi psixoanalitiklərə görə gülmək ürəyin anesteziyasıdır. Qorxuları dondurmağın bir yoludur, çarəsidir. Duyğuların və ona qarşı olan ağlın reaksiyasıdır. Gülməyə cığır açan zarafat isə keçicidir və hansı mədəniyyətdən götürülübsə, oranın kult açarını, kodunu daşıyır və bir növ “yoluxucu”dur.

Henri Berqsona görə insan bu səbəblərə görə gülər:
1) müşahidə edən tamaşada özünün pis tərəfini görərsə və ya hər hansı formasını tanıyarsa. Bu çaşqınlığı gülməklə iqnor edər.
2) ağlagəlməz hadisə baş verərsə. Məsələn, bir nəfər xəbərdarlıq edib, hər kəsə yıxılacağını öncədən agah etsə, bu gülməli deyil. Lakin gözlənilmədən şülküt olsa, bu gülməlidir.
3) söyüşlə, bəzi sözcüklərlə manevrlər edilsə. Çünki qəlibdən kənardır və qorxuludur.

İslam dininə görə çox gülmək qəlbi öldürür. Çünki dünyaya tam bağlanmağın və ölümdən, axirətdən uzaqlaşmağın əlamətidir. Təbəssüm etmək isə sədəqə kimi qiymətləndirilir.

Eugen Finkə, Yohan Heyqzinqaya görə insan o zaman gülər ki, qarşına çıxan şeyə məna verməkdə çətinlik çəkər. Beynindəki kombinasiyalar hadisəyə ad qoya bilməz. O zaman gülməklə hadisənin uclarını kütləşdirər.

gülüş-zarafatAristotelin tələbələrindən biri qeyd edir ki, insan doğuluşundan 40 gündən sonra təbəssüm edər. Belə deyək, ilk “söhbəti tutanda”. Lakin sonrakı çox gülmələr “söhbət”i unutdurar. Və uşaqlıq canlılığı bloklayar.

Psixoanalitika, fəlsəfə, din, kultrologiya ustaları deyir ki, çox hırıldamaq, lağ-lağa etmək cana ziyandır. Amma təbəssüm və xoşgörülük gözü bağlamaz. Təbii ki, alternativ fikirlər də var. Pənco-pənco gülməyin tərəfdarlarına və digər palçıqlara da salam olsun.

Müəllif: Firudin Həsənov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +9 (from 9 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

UŞAĞIM SÖYÜŞ SÖYÜR!

söyüşBəzən  uşağımızın  pis  sözlər  danışdığını, ətrafındakıları  təhqir  etdiyini,  söyüş  söydüyünü  görürük. Elə isə  nə  etməli?  Bunun  qarşısını  almaq  üçün  hansı  addımları  atmalı?…

Bu  məsələdə  yol  verdiyiniz  ən  böyük  səhvlərdən  biri  də  uşağın  ağzından  pis  söz  eşidən  kimi  sərt   reaksiya  verməyimizdir:

“Bir daha  bu  sözü  səndən  eşitməyim, yoxsa  pis  olar”, “Ağzına  bibər  sürtərəm”, “Bu  sözləri  həyətdə  öyrənirsən, bir  də  məndən  icazəsiz  həyətə  düşməyəcəksən”, “Sən bu bu sözləri  bağçada  öyrənmisən?” və s. Bu  sözlər, bəlkə  də  problemin  müvəqqəti  həll etməyə  kömək  edə  bilər. Ancaq  uşaq  valideynin yanında  söyüş  söyməsə  də, buna  mane  olmayan  hər  hansı  bir  mühitə  düşdükdə  yenə   söyüş  söyməkdə  davam  edəcək. Yəni, burada  əsas  məsələ  uşağın  söyüş  söyməyi  ata-anasından  qorxduğu  üçün yox,  pis  hərəkət  olduğunu  başa  düşdüyü  üçün  tərgitməsidir. İndi  isə  bu problemin  qarşısını almaq  üçün  lazım  olan  tədbirləri  nəzərdən  keçirək.

Hər  şeydən  əvvəl  uşağı  söyüş  söyməyə  və   ya  ümumiyyətlə  pis  söz  danışmağa  sövq  edən  səbəblər  araşdırımalıdır. Buna  səbəb  dostlardırmı? Yoxsa, diqqəti  cəlb  etmək  üçün  belə  edir? Bəlkə  bu  şəkildə  daha  güclü  olacağını  düşünür? Yoxsa  sadəcə  olaraq  ona  maraqlı  olduğu  üçün  söyür?…

uşağım söyüş söyürƏgər  səbəbin uşağınızın  dostları olduğunu  düşünürsünüzsə, onun  dostları  ilə əlaqələrini  tamamilə  kəsməyin. Əvəzində  alternativ  “dostlar” təklif  edin və ya  uşağınızın  vaxt  keçirmək  imkanlarını  artıraraq  “mühitini” dəyişdirin. Beləliklə,  uşaq  dostlarını uzun  müddət  görə  bilmədiyi  üçün tədricən  bu  sözləri  unudacaq.

Səbəbin  diqqəti  cəlb  etmək  üçün olduğunu  düşünürsünüzsə,  uşağınız  söyüş  söyərkən  sərt  reaksiya  verməyin. Əks  halda  uşaq  bununla diqqəti  özünə  cəlb  etdiyini düşünəcək  və  söyüşlərinin  sayını  artıracaq. Ən  yaxşısı, məsələni  böyütməyin  və   uşağınız  söyüş  söydükdə  mümkün  qədər  rahat  davranmağa  çalışın. Bununla  yanaşı  uşağınızın  söyüş  söydükdə  mümkün  qədər  rahat  davranmağa  çalışın. Bununla  bərabər  uşağınızın  söyüş  söymədiyi  vaxtları  müəyyənləşdirin  və  bu  vaxtlarda  ona  diqqətinizi  artırın. Hər  dəfə  nəsihət  vermək  əvəzinə  onunla  söyüşə  bağlı  keçmişdə  yaşadığınız  hadisələri  bölüşün. Əgər  uşağınızın  söyüş  söyməsinin  səbəblərini  bilmirsinizsə,  və  ya  müəyyən etdiyiniz  səbəbin  qarşısını  almaqda  çətinlik  çəkirsinizsə, bir  mütəxəssislə  məsləhətləşin.

Hazırladı: Psixoloq Esmira Teymurova

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +7 (from 7 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az yazarı. Psixoloq.

- Sayt ünvanı