UŞAQLARIN ALLAHDAN İSTƏDİKLƏRİ

Xüsusi

Sevgili Tanrı, insanları öldürüb yenisini yaratmaq əvəzinə niyə sağ olanları saxlamırsan? Jeyn – 5 yaş
Sevgili Tanrı, indi mənə lazım olanları yazıram: təzə velosiped, kimya dəsti, it, kino göstərən aparat, beysbol əlcəyi. Hamısını göndərə bilməsən, eybi yox, bir az da olar. Qeyd: Bilirəm ki, Noel baba yoxdur. Səni sevən Erik
Tanrım, insanlara həmişə ruhları düz paylayırsan? Səhv edə bilərsən haa… Audrey – 8 yaş
Sevgili Tanrı, zürafələri istəyərək elə görünüşdə yaratmısan, yoxsa səhvən olub? Norman – 4 yaş
Sevgili Tanrı, necə bildin ki, sən Tanrısan? Charene – 3 yaş
Sevgili Tanrı, əgər öləndən sonra yaşayacağıqsa, bizi niyə öldürürsən? Mindy – 5 yaş
Sevgili Tanrım, oğlanlar qizlardan daha üstündür? Bilirəm, sən də onların tərəfindəsən amma yenə də ədalətli olmağa çalış… Silviya – 5 yaş
Yəqin ki, hər gün qarışqaları əzməyimin sənin üçün fərqi yoxdur. Alis – 6 yaş

ŞƏRHİM:

uşaq və AllahOla bilsin, bu inandırıcı olmasın. Çoxumuz deyə bilərik ki, bu yaşda uşaq necə elə suallar verə bilər? Hələ də kimə kimə, Tanrıya.. Bəkə də deyəcəyik ki, bunu ateistlər hazırlayıb. Olsun.  Məsələ bu deyil, əzizlərim. Bir baxaq, bu sualları vermək üçün elə uşaq kimi saflaşmaq lazım olmurmu bizə. Amma biz nə uşaq olmağı, nə də bu sualları verməyi özümüzə sığışdırmarıq. Axı biz Tanrı haqqında hər şeyi bilirik. Bizim işimiz onu sorğulamaq deyil, Ona görə hər kəsi sorğulamaq, Ona görə ölmək və öldürməkdir…

Nədən suallardakı təəccübə deyil, sulların verilməsinə təəccüblənirik?
Nədən biz böyüklər bu sualların özünü sorğulayırıq?
Nədən biz də belə suallar verə bilmirik?

Biz böyümüşük, biz böyüklərik, onlar isə uşaqlar. Uşaq kimdir, uşaq olmaq nədir? Uşaq olmaq demək, təəccüblənməyi bacarmaq, heyrətlənə bilmək deməkdir. Uşaqlar bu üzdən yeni şeylərlə qarşılaşmaqdan çəkinməzlər. Onlar ona görə mühakimə edərlər ki, öyrənmək istəyirlər. Ona görə öyrənmək istəyirlər ki, tanış olmaq, kəşf etmək ehtiyacları var. Onlar bunu etdikcə təəcüblənirlər, heyrətlənirlər.
Biz tez böyüdük. İtirdik bu qabiliyyətlərimizi. Biz ancaq öyrətmək üçün mühakimə edirik. Çünki təəccüblənmək deyil, başqalarını təəccübləndirmək və  heyrətə salmağı sevirik. Çünki elə özümüzü Tanrı kimi aparırıq. Biz böyüklər Tanrıdan qorxan tanrılarıq. Əslində, biz Tanrı üçün deyil, Tanrı adına öz tanrılığımız üçün mübahisə edir, savaşır və öldürürük…
tanrı-uşaq-allah-duaTanrı uşaqları tez eşidir deyirik. Niyə? Çünki uşaqlar dinləmək istəyir, öyrənmək istəyir. Uşaqlar bütün hüceyrələrini qulağa çevirirlər, dua etdikləri zaman. Çünki, uşaqların duaları içdən gələn istəkləridir, ritualları deyil. Uşaqların tək ritualı var, o da öyrənmək. Böyüklər isə qulaqların tutub ancaq sual verilər kimi davranarlar. Onlar öyrəndiklərini təsdiq etmək üçün qulaq asır, öyrənirlər. Böyüklər ritualları ilə öyünərlər. Onlar üçün Tanrı ilə danışmaq ritualdır.Burada vurğum yaş üzərinə uşaqlıqdan və böyüklük üzərinə deyil tam olaraq. Onları simvolik olaraq ələ aldım. Bir də var, böyük ikən uşaq olmaq. Uşaq kimi olmaq. Demək ki, uşaq olmaq böyüməmək, böyümək isə uşaq olmamaq deyil. İnsan hər yaşında saf, suallara açıq, dinləməyi sevən biri ola bilər. İnsan hər yaşda Tanrı ilə içdən danışa bildikdə uşaq sayılar. Çünki, biz bunları edənə uşaq deyirik…

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +12 (from 16 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

DEMOKRATİYA

demokratiya nədir?Bir zamanlar üst qurumdan “biriləri” geri qalan digərlərini, kütləni idarə edirdilər. Kütlə üçün qanunlar verir, qərarlar qəbul edirdilər. Bu qayda əsrlərlə davam etdi. Amma zaman-zaman kütlə bunu bəyənməməyə başladı. Etiraz etdilər. Əslində bəyənmədikləri qayda-qanunlar, qərarlar, idarə olunmaq deyildi. Bütün bunları qorxaraq sevirdilər, idarə olunmağı özləri istəyirdilər. Çünki kütlə, özünə inanmayan, özgüvəni olmayan fərdlərin çoxluğudur. Etirazları sadəcə bütün bunları bir neçə nəfərin etməsi idi. Kütlə deyirdi ki, bunu biz etməliyik. Bax o zaman “biriləri” düşündü ki, doğurdan aaa, niyə də belə olmasın? Onsuz da adı üstündə, kütlədir bu. Onsuz da verdikləri qanunlar, aldıqları qərarlar bizim o kütləyə verdiyimiz formaya uyğun olacaq. Həm bizim işimiz də yüngülləşər. Day bir də birbaş bu qayda qanunların özü ilə məşğul olmarıq. Biz, bunları hazırlayan kütlənin birbaş özünü istədiyimiz formaya salarıq. Beləliklə, bizim istədiyimiz biçimdə olan kütlənin verdiyi qanun və aldıqları qərarlar da bizim istəyimizcə olacaq. Üstəlik, bu onları ovudacaq və oyuncaqla səsini kəsən körpə kimi sakitləşəcəklər. Halbuki, oyunu quran da biz, oyuncağı ona verən də biz. Hətta oynamağı öyrədən də biz. Beləliklə, bizə düşən nədir? Oturub keyflə bu oyunu izləmək.

demokratiya-xalq

Demokratiya, həqiqətin kütləvi çoxluq içində itib-batırılması sistemidir.

Kütlə bu oyundan məmnundur. Onlar onsuz da azad olmaqdan, fədakarlıqdan, özgür qərarlar verməkdən qorxurlar. Onlar məsuliyyətdən, öz xəyallarını qurmaqdan qorxurlar. Onlara sadəcə hərəkətlilik lazımdır, hesab etsinlər ki, özləri hərəkət edirlər. Gerisi onları ilgiləndirməz. Onlar aldanmaqdan məmnundurlar. Çünki özləri məhz özlərini aldadırlar. Zamanla bu kütlə bir az da irəli getdi. Kütlə olaraq tərif olunmalarını sevmədilər. Onlara daha layiqli ad lazım idi. O zaman “biriləri” onlara ad verdi – Xalq. Dedilər ki, xalq azaddır. Demokratiya da xalqın səsidir. Kökündə birilərinin plastilin kimi evirib-çevirib formaya saldığı bu kütlə, nəticədə azadlıqdan qorxan azadlıq aşiqlərinə, qayda-qanundan qorxan qayda-qanun seçicilərinə, ən nəhayət xalqa çevrildi.

Bu sistemin adı isə o qədər sevildi, sevdirildi ki. Demokratiya… Az qala bu gün dünyanın həqiqətən də ən xoş, ən azad fikirlərini, azadlıq haqqında deyilə biləcək ən yaxşı ifadələri öz içində cəmləşdirir bu kəlimə. Demokratiya, xalqın səsi, xalqın seçimi, xalqın hakimiyyəti oldu. Amma bir sual həmişə bu sistemi altdan qaza biləcək gücdədir: -Hansı xalq?!

Demokratiya, çoxluğun hakimiyyətidir.
Demokratiya, kütlənin hakimiyyətidir.
Demokratiya, kütlə despotu, tiranıdır.

Demokratiya, həqiqətin kütləvi çoxluq içində itib-batırılması sistemidir.

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +13 (from 17 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

FƏLSƏFƏNİ SEVMƏK ÜÇÜN 10 SƏBƏB

Əsrlər öncə Aristotel, insanların fəlsəfə ilə məşğul olmaq məcburiyyətində olduğunu irəli sürmüşdür. Bu gün isə, Amerikalı filosof Martimer Adler, “fəlsəfə hər kəsin işidir”, deyərək, Aristotelin mühakiməsini təkrar edir. Bu mühakimələrdən yola çıxaraq, biz də deyirik ki, fəlsəfə, həyatımızın bir parçasıdır. O zaman, ön mühakimələrimizdən qurtularaq qapımızı fəlsəfəyə açmalı və şüurlu olaraq fəlsəfə etməliyik.

Fəlsəfəni incələmək və sevmək üçün bir çox səbəb var. Bunları, qısaca olaraq, bu cür yekunlaşdıra bilərik:

Fəlsəfə, “müdriklik-hikmət sevgisi” mənalarını ehtiva edir.
Düşünmənin sistematik yoludur, yolda ( bilgi yolu ) olmaqdır. Düşünmə və sual vermək sənətidir. Filosof, bir şeyləri özünə dərd edər və sorğulayar. Sokratın da dediyi kimi: “Sorğulanmamış həyat, yaşamağa dəyməz.”

Fəlsəfə, zehni zənginləşdirər; çünki fəlsəfə oxuyan insan, bir çox bilgi növünü də incələmək məcburiyyətindədir.
Fəlsəfi sualları verə bilməsi üçün, insan, mövzudan xəbərdar olmalıdır. Filosof, bilgini səthi deyil, dərindən təhlil edər. Heç kimin ağlına gəlməyən, əhəmiyyət verilməmiş- sorğulanmağa dəyər görməmiş detalları belə sorğulayar.

Hər kəsin, həyat haqqında müəyyən bir dünyagörüşü, düşüncəsi və sualı vardır.
Filosofun sualları, gündəlik suallardan fərqlidir: Sistemlidir. İnsanın sualları, uşaqlıqda başlayar. Bəziləri, zamanla sual verməyi buraxıb, özünü həyatın axarına buraxar. Bəziləri isə, sualların arxasınca gedər; bu sualların müşayiəti ilə həyatına bir istiqamət verər. Fəlsəfə, bizi yenidən uşaqlıq dövrümüzdəki maraq ruhuna aparar.

Fəlsəfə, fərdi həyatlarımızı zənginləşdirər.
Dünyamızı genişləndirər. Yeni dərinliklər qazanar, yüni üfüqlərə açılarıq. Yeni fikirlər, bizim üçün təhlükəli ola bilər; çünki, bizi sabit fikirli, sakit həyatdan ayırıb, fırtınalı bir həyata sürükləyə bilər. İnsan, ancaq bunu gözə alarsa, hədəfinə çatması mümkün olar.

Fəlsəfə, problemləri həll etməkdə bizə kömək olar.
Filosoflar, “bilgi bilgisizlikdən yaxşıdır, şüur məsumiyyətdən daha dəyərlidir” prinsipinə bağlıdır. Doğruluqla yalnışlıq, gerçək ilə gerçək olmayan arasındakı fərq haqqında açıq bir fikirə sahib olmalıyıq. Fəlsəfə, bizi yalnış olanı təsdiqləməkdən, əhəmiyyətsiz-bəsit şeylərlə kifayətlənməkdən qoruyar. Bunu təmin edən şey, bilgiləri kor-koranə qəbul etmək ya da sorğulayıb mühakimə etmədən qəbul etmək deyil. Onu təmin edən şey; tənqidi şəkildə ayırd etməyimizi təmin edən fərziyyələrin, üsulların və meyarların, israrla və sistematik bir şəkildə ararşdırırlıb tədqiq edilməsidir.

Fəlsəfə, insanların gündəlik həyatlarına dair anlayışımızı zənginləşdirər. Öz həyatımızdakı peşə məqsədləri, əxlaqi dilemmalar və dini bağlanmalar kimi əhəmiyyətli problemlər mövzusunda rasional qərarlar verməyimizə imkan verər.

Fəlsəfə, inanclarımızı diqqətli bir şəkildə araşdırmağımızda, onların doğruluğunu göstərməyimizdə bizə kömək edər.
Beləcə, bağlılıqlarımızın köklərinə enməyə  köməkçi olar. Ön mühakimələrin və alışılmış inancların tiranlığı, sorğulanmamış sabit və qatı inancların qarşısında, insanı azadlaşdırar.

Fəlsəfə, ön fərziyyələri və dəyər mühakimələrini fərq edib tanıya bilməyimiz üçün müəyyən duyğular, düşüncələr və vərdişlər qazandırar. Şeylərin “necə”sini bilməyin xaricidə, şeylərin, “nə üçün” ünü soruşar, çünki bilməklə kifayətlənməz, anlamaqla da maraqlanar.

Fəlsəfə, insana, tutarlı bir şəkildə, müzakirə ustalığı qazandırar.
Filosof, müzakirə edərkən, qarşısındakının fikirlərinə, baxışlarına hörmətsizlik edib, onu təhqir etməz. Bu ustalıqdan istifadə edərək bir çox sahədə müvəffəqqiyyətli ola bilər. İnsan mövcudluğunun təbiəti haqqında qazandıqları qavrayışları, sənət sahəsində də istifadə edən filosoflar, bu sahədə də olduqca müvəffəqqiyyətli olmuşdur.

Fəlsəfə, bəlkə bizə daha yaxşı bir iş imkanı təqdim etməz, amma daha yaxşı-keyfiyyətli bir həyat təqdim edər.
Yaşadığımız şeylərin fərqindəliyinə vararaq yaşayarıq. Bir çox filosof yoxsul olaraq yaşamış, bəziləri isə düşüncələrinə görə mühakimə olunmuşdur. Amma Sokratın da dediyi kimi: “Ən əhəmiyyətli şey, həyat yox, yaxşı həyatdır.”

Fəlsəfə, ön mühakimələrimiz səbəbi ilə uzaq durmalı olduğumuz  bir şey deyil, əksinə, həyatımızın hər sahəsində, faydalanmalı olduğumuz bir şeydir.

Mənbə:  hepsi10numara.com
Müəllif: Safure Nermin Öz
Hazırladı: Fidan Aslanova

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +9 (from 9 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook