2017-Cİ İL BİTMƏDƏN ETMƏLİ OLDUĞUNUZ 3 ŞEY

Xüsusi

Yaxşısı ilə, pisi ilə bir ilin də bitməsinə sayılı günlər qaldı. Bəzən 5 dəqiqənin belə nə qədər gec keçdiyinə şahid olarkən, hər il bu zamanlarda o boyda ilin gedişinə şahid oluruq. Düşü2017-ci il bitmədən etməli olduğunuz 3 şeynəndə umuzun gələn və 12 ayın bitməsini  simvolizə edən ilin son ayı, həm xəyal qırıqlıqlarına, həm də ümüdlərə ev sahibliyi edə bilər. Kimimiz, 2017- cil il üçün gözəl   xəyallar qurduq, kimimizin də heç bir gözləntisi olmadı. Yeni il ruhunun ətrafımızı bürüməyə başladığı dekabr ayı, sanki  bir səhfənin qapanacağının və yepyeni bir səhfənin açılacağının xəbərçisi kimidir, deyə bilərik. Yaxşı bəs, bu dəyişiklik üçün günləri saymağa başladığımız bu aralar nələr edilə bilər?

BU İLİ ANALİZ EDİN

Öncəliklə bu ilin müsbətlərini və mənfilərini ortaya çıxara biləcəyiniz detallı bir analiz edə bilərsiniz. Bəzilərimiz üçün olduqca gözəl, bəzilərimiz üçün isə olduqca pis keçən bu ilin bizdən apardıqları ola biləcəyi kimi, bizə qatmış olduqları da ola bilər. Bunları daha dəqiq bir şəkildə görə bilmək üçün kağızı qələmi əlinizə alaraq, bu il yaşadığınız və həyatınıza toxunduğunu düşündüyünüz hadisələri yaza bilərsiniz. Bu hadisələri məhsuldarlıq və duyğu əsaslı olaraq  dəyərləndirə bilərsiniz. Yəni bütün bunlar yaşanarkən\yaşandıqdan sonra sizin üçün müsbət və mənfi tərəflərinin nələr olduğunu müəyyənləşdirə bilər, bu durumların təsiri ilə duyğu durumunuzda nə kimi dəyişikliklərinin olduğunun fərqinə vara bilərsiniz.

HƏDƏFLƏRİNİZİ İNCƏLƏYİN

Elə ya da belə 365 gün 6 saatdan ibarət olan,  lakin əslində gözümüzü açıb yum017-ci il bitmədən etməli olduğunuz 3 şeyana kimi keçən bir ilin də sonuna yaxınlaşırıq. Bir çox il olduğu kimi, 2017-ci ilə girməzdən öncə də, “Bu il mütləq bunu edəcəm”, “Bu il 100 faiz belə belə  olacam” kimi hədəflər barındıran cümlələr qurmuş ola bilər, bəzi qərarlar almış ola bilərsiniz. Sizin təxminən 1 il əvvəl müəyyənləşdirmiş olduğunuz hədəfləriniz nələr idi? Hədəflərinizi incələyərkən, onları gerçəkləşdirmək adına necə bir yol izlədiyinizi özünüzə xatırlada bilər, hədəflərinizin bugünkü durumu üzrə  dəyərləndirmə apara bilərsiniz. Hansısa bir hədəfiniz gerçəkləşdisə, həmin vaxt atmış ola biləcəyiniz ən doğru addımın hansı ola biləcəyini düşünə bilər, gerçəkləşmədisə də “Necə bir yol izləsəydiniz, hədəfinizə çata bilərdiniz ?” sualını öz-özünüzə müzakirə edə bilərsiniz.

2018-i PLANLAYIN

Həyatın nə zaman nə gətirəcəyi və götürəcəyi bəlli olmadığı üçün zamanı planlamaq olduqca çətin və xəyali ola bilər. Lakin yenə də etmək istədiklərimiz istiqamətində bir layihə yarada bilərik. Layihənizi formalaşdırarkən, özünüzlə olan münasibətiniz, başqaları ilə olan münasbətiniz, iş həyatınız, şəxsi həyatınız kimi bir çox mövzunu ələ ala bilrəsiniz. Məsələn sizin layihənizdə,  bu il “Əlimdə olmayan şeylər üçün özümə hirslənməyəcəm” kimi bir maddə ola bilər. 2017-ci il bitmədən etməli olduğunuz 3 şeyYeni ildə özünüzə əlavə etmək istədiyiniz müsbətləri müəyyənləşdirə bilər, hədəflərinizi bu istiqamətdə qura bilərsiniz. Hədəf deyəndə ağlınıza mütləq çox böyük işlər gəlməsin, sizin bu ilki hədəfiniz müəyyən bir sayda kitab oxmaq, sizə ən maraqlı gələn şəhərləri gəzmək də ola bilər. Yeni başlayan hər bir ili, yazılmağı gözləyən bir ssenari kimi düşünə bilər və öz ssenarinizin səhnələrini yarada bilərsiniz. Beləcə, yaşamaq məqsədiniz və hədəfləriniz istiqamətində  irəliləyərkən daha az ilişə bilər, daha sürətli və keyifli bir sürüş təcrübəsi yaşaya bilərsiniz.

Müəllif: Bilge Aydoğan
Mənbə: www.uplifers.com
Hazırladı: Fidan Aslanova

 

Beyenmeler
0   1  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: 0 (from 0 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

ALDANIŞ

Xüsusi

Yazmaq daxilimdən gələn bir şeydir, onsuz  bu işlər zorla olmur.  Əvvəl gündəlik yazırdım, ara sıra yenə yazıram. Məni incidən, düşündürən, yoran, içimdən keçənləri gündəliyə yazırdım. Boş sətirləri doldururdum, sakitcə dinləyirdilər, tək dostum o dəftər olub. Bəzən yenə köhnə dostumla danışıram. Ədəbiyyatı çox sevirəm. Tarixçi olmasaydım yəqin ki, ədəbiyyatçı olardım. Jurnalistika, hüquq da sevdiyim sahələrdi, bir də həkimlik. Daim insanlara kömək etmək olub istəyim, təmənnasız həm də, faydalı olmaq, bacardığım qədər kömək etmək. İnsanlar üçün çox kiçik nəsə edə bilirəm, çox kiçik həm də.
Bir gün zəngin olsam, uşaq evlərindən çıxan uşaqlar üçün evlər tikəcəyəm, 18 yaşından ordan çıxan kimsəsiz bir qız hara gedə bilər, nə edə bilər? Digər bir istəyim sahibsiz heyvanlar üçün sığınacaqlar tikməkdir. Onlar küçədə xəstəliyə tutulurlar, insanların təzyiqlərini görürlər, məsum baxışlarında nə qədər qorxu görmüşəm. Bilmirəm, bunları etmək qismət olacaqmı, amma imkanım olsa edəcəyəm bunları.Hər gün nə qədər insan işə, dərsə tələsir, o insan selinin içində onlardan biri də mən oluram. Taleyin ucqar dağ kəndindən sovurub küləklər şəhərinə atdığı insan və həyatı bir çox şeylərlə dəyişən, bir çox şeylər yaşayan insan. İri şəhərlərdə insan özünə və insanlara yadlaşır, çünki aid olduğu təbiətdən uzaq düşür, bu yadlaşma getdikcə daha da dərinləşir. Kibrit qutusu kimi evlərin içində biz də kiçilirik, ruhumuz da daralır, “balacalaşır” və beləcə aşınıb gedirik. İnsanlar br-birindən qorunmaq üçün daş hasarlar çəkirlər, çünki bir-birilərinə inanmırlar…
Çox axmaq iş görüb insan, dünyada darıxmamaq, özünü önəmli hesab etmək üçün, həm də öz rahatı üçün “iş”i yaradıb. Zamanla  bu formal xarakter alıb, kiməsə əmr etmək üçün fürsət olub. İnsan başqa insanı yarqılamaq üçün qanunlar yaradıb, başqa birini asanlıqla mühakimə edə bilir, halbuki cinayətkarı cəmiyyət yetişdirir…!
Hər kəs belə təmizdir axı, bəs onda dünya niyə çirkab içində itib-batır, niyə qanları təmizləməyə daha  su da yetmir? Bir yazı çıxmışdı qarşıma keçən dəfə, Hanna Arendtin “Şərin banallığı: Eyxman Qüdsdə” əsəri haqda idi. Adolf Eyxman 6 milyon yəhudinin ölümündə günahkar bilinir. Hanna Arendt onun məhkəməsini izləyib sonra əsəri yazıb. Eyxman İsraildə mühakimə olunub, Hanna Arendt deyir ki, Eyxman kimilər aramızdadır, yəni onların heç bir ruhi problemi yoxdur. Eyxman öz vəzifə borcu kimi edib bunu, bir düşünün aramızda nə qədər eyxmanlar var, “n” qədərdi onlar. Elə göz görə-görə nələr edirlər. İnsanın xisləti budur, insan daim əməllərinə bəraət axtarır, Eyxmanın da dediyi kimi “Mən müharibənin qaydalarına əməl etməli idim və bayrağıma xidmət edirdim.” Acı gerçək budur…
Hərdən düşünürəm ibtidai insanlar bizdən daha xoşbəxt olublar, daha yaxşı yaşayıblar. Tək və əsas problemləri qida əldə etmək olub, biz isə min bir zəncirlə qandallanmışıq, özüm-özümüzə süni zəncirlər yaratmışıq, cinayəti yaradıb sonra da onu törədən insanı mühakimə etmək üçün qanun da yaratmışıq.
Eyni yollar, eyni insanlar… Hətta hər gün bir avtobusda, bir qatarda yol getdiyin eyni insanlar… Onlar da məni hər gün görür, mən də onları… Eyni avtobus və qatarda, amma fərqli istiqamətlərə gedirik, hərə öz dayanacağında düşür. Həyat da belədir. Eyni dünyanın fərqli həyatı olan insanlarıyıq. Nə qədər insan var, hərə öz həyatını yaşayır, amma fərqli şəkildə. Hər gün Qara Qarayev metrosunun yanında limon, alça satan lal kişini görürəm, qocadır. insanlara əlindəki limonu göstərib “nə olar, alın” deyən baxışları var, hər görəndə qəribə oluram. Arada ondan limon da alıram. Kaş elə edə biləydim ki, onun bütün ehtiyacları qarşılansın. Dünyanın hər yerində hamının yaxşı yaşamasını təmin edə bilmərik, mümkünsüzdür. Beləcə kənardan izləyirik…
Bilirsənmi niyə yorğunuq? Çünki qoca dünyanın, əsrlərdir düşünən insanların fikir yükünü çəkirik, ötürülə-ötürülə gələn düşüncə seli ağırlıq edir. Ən ali bəşər olan insanın etdiklərini anlaya bilmirik, şüurlu olan insan şüursuz dediyi heyvandan üstün nə edib ki? Ancaq dağıdıb, indi də davam edir… Gözü doymur, dəniz suyu kimi içdikcə susayır insan. Çox bədbin şeylər yazdım, deyəsən. Həyatda gözəlliklər də var, həm də çox böyük gözəlliklər, elə ən böyüyü gözəl görən ürəkdir, düşünən insandır. Bəlkə də güləcəksən ağac,yarpaq, çiçək, ot, günəş, torpaq, su, külək və digərləri hamısı gözəldir…Vicdanı təmiz, ürəyi gözəl hər insan gözəldir. Heç nə tam ağ və tam qara deyil, ağ da olmalıdır, qara da. Bəlkə də həyatın anlamı elə bundadır, hər şey əla olsaydı, bəlkə də anlamsız olardı… Avstriyalı yazar Robert Müzilin “Yeniyetmə Törlessin sarsıntıları” kitabını oxuyuram, adı mənə Hötenin “Gənc Verterin əzabları” kitabını xatırlatdı. Yeniyetmə insanın düşüncələri, özünü axtarış, nifrət, qəzəb, küskünlük, özünü təsdiqə meyillilik, hamımızın yaşadığı oxşar hisslər…
Bir çoxumuz elə bilirik ki, bu hissləri ancaq biz yaşamışıq amma yox. Hər yazarın əsəri elə onun özünün ifadəsidir, düşüncəsinin ifadəsidir, təbii ki, hara qədər ifadə edə bilirsə… Yüklərimizi bir az buraxaq, daxilimizə sakitlik verək, yaşadığımız problemlərin çoxunun süni, formal olduğunu bilirik, çoxunun elə bizim kimi insanlar tərəfindən yaradıldığını da bilirik, ruhunu azad burax, içində özünə yönəl. İnsan özünə məğlub olur. Bu daim belədi, heç kim bizi məğlub etmir, biz özümüzə məğlub oluruq. Gecə, saat, mən və klaviatura… Saat işləyir, “çıkk çıkk” səsələri də çəkdiyi əzabı bildirir, ağır-ağır hərəkət edir…İnsan bir şeyə alışdısa, elə də gedə bilir, çox şey belədi. Sabah yeni gün başlayacaq, bu günə bənzər yeni bir gün… Yaşadığımız heç bir günün təkrarı olmur, olmayacaq da, bunu bilə-bilə israf edirik həyatı, günləri… Ən əsası ömrümüzü… İnsanın ən böyük faciəsi özünü aldatması ilə başlayır… Özümü aldatmağım olub, kim aldatdı səni özündən çox? Heç kim, elə özüm.

Müəllif: Aida İsmayılova

Beyenmeler
0   1  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +10 (from 14 votes)

50 ÖNƏMLİ XATIRLATMA

Xüsusi

1.Sizi xoşbəxt edə biləcək və həyatınızı dəyişdirə biləcək yeganə insan var; o da sizsiniz.
2. Qarşınıza çıxan kiçik şansları dəyərləndirdiyiniz halda, həyatınızı daha yaxşı bir nöqtəyə gətirə bilərsiniz. Bunun üçün ilk və bəlkə də ən çətin addım, özünüzə qarşı dürsüt olmaqdır.
3. Nə qədər stresli olduğunuzu və keçmişdə aldığınız yaraları düşünməkdən əl çəkin. Bundan da pisi ola bilərdi.
4. Önəmli olan, başınıza gələnlər yox, sizin bunlara necə qarşılıq verməyinizdir.
5. Yaşadığıınız anın müsbət tərəflərini düşünün. Hər zamankından daha çətin olsa da, hələ də bir ehtimal olduğunu unutmayın.

6. Yaşadığınız həyata qarşı gülümsədiyiniz zaman, uğrunda gülmsəyəcək bir həyat yaşamış olarsınız.
7. Bunu unutmayın: Özünüzü başqaları ilə müqaysə etmək, gerçək bir xoşbəxtlik oğrusudur. Başqalarının sahib olduğu şeyləri düşünərək bir ömür keçirə bilərsiniz , lakin sonda heç nə əldə edə bilməzsiniz.
8. Başqasının təsdiqinə ehtiyac duyduğunuzu hiss etmədən özünüzü yaxşı his etdiyiniz halda, xoşbəxtlik sizi daha asanlıqla tapacaq.
9. Qarşınıza çıxan insanlara qarşı nəzakətli davranın, sonra onlara yenidən ehtiyacınız ola bilər.
10. Hər kəsə qarşı nəzakətli və sayğılı davranın; onlar sizə qarşı nəzakətli olduqları üçün yox, siz belə bir insan olduğunuz üçün.

11. Nəzakətlilik, zəiflik.. bağışlayıcı.. qəbullanan olmaq demək deyil; nəzakətliliyin olmadığı bir yolun sonunda xoşbəxtlik olmayacağını bilməkdir.
12. Verə bildiyinizin ən çoxunu verin, lakin sizdən sui-istifadə etmələrinə icazə verməyin. Başqalarını dinləyin, lakin öz iç səsinizi itirməyin.
13. Deməli olduğunuz hər şeyi deyin. Doğruları danışın. Heç vaxt deməyə cəsarət edə bilmədiyiniz kəlmələri içinizdə saxlamaqdan daha üzücü bir şey yoxdur.
14. İnsanların sizə necə davrandığını və ya haqqınızda dediklərini dəyişdirə bilməzsiniz. Edə biləcəyiniz yeganə şey, sizin necə qarşılıq verməyiniz və ətrafınızda olması üçün kimləri seçməyinizdir.
15. Müsbət olmayan dostlar həyatda heç bir zaman sizə müsbət şeylər gətirməz. Daha uzun bir zaman kəsiyində nələrə dözə biləcəyinizi düşünün.

16. Siz nəyə icazə versəniz, o gerçəkləşər. Müsbət olmayan insanların və onların fikirlərinin taleyinizlə oynamağına izin verməkdənsə, təkbaşına vaxt keçirmək daha yaxşıdır.
17. Başqaları sizə pis davrandığı zaman uzaqlaşın, gülümsəməyə və özünüz olmağa davam edin. Başqasının pisliyinin sizi başqa bir insana çevirməsinə icazə verməyin.
18. Əgr bir insan sizin dəyərinizi görə bilmirsə, bu, sizin dəyərinizi azaltmır.
19. Həyatda öyrəndiyimiz ən azad şeylərdən biri, kiməsə bənzəmək məcburiyyətində olmadığımız, kiminsə də bizə bənzəmək məcburiyyətində olmadığıdır.
20. Kimsə sizə dəyişdiyinizi deyirsə, bu hər zaman pis bir şey demək deyil. Bəzən, həyatınızı öz bildiyiniz şəkildə yaşadığınız anlamında ola bilər.

21. Hiss etdiklərinizdən əsla utanmayın. İstədiyiniz şeyi hissetmək və sizi xoşbəxt edən yolu izləmək haqqına sahibsiniz.
22. Dünyadakı ən bədbəxt insanlar, başqalarının düşüncələrinə ən çox önəm verənlərdir.
23. Uğur və xoşbəxtliklə bağlı fikirlərinizi, başqalarının fikirlərinə və gözləntilərinə bağlaya bilməzsiniz.
24. Xoşbəxtlik və uğurun yolu, həyatınızı bildiyiniz kimi yaşamaqdan keçir. Özünüz olun. Heç kim sizə bunun yalnış olduğunu söyləyə bilməz.
25. Qalxmaq istədiyiniz nərdivanın ən aşağısında olmaq, istəmədiyiniz nərdivanın zirvəsində olmaqdan hər zaman daha yaxşıdır.

26. Başqalarının yox, sizin doğru hesab etdiyiniz həyatı gerçəkləşdirmək üçün çalışın.
27. Öz-özünüzlə xoşbəxt deyilsinizsə, nə qədər çox olursa olsun, pul sizi xoşbəxt edə bilməz.
28. Bəlkə də qorxduğunuz şey, tam olaraq etməli olduğunuz şeydir. Bəzən həyat, sizdən başqa heç kimin görə bilmədiyi bir xəyal üçün hər şeyi riskə atmaqdır.
29. Mükəmməl zamanı gözləyə bilməzsiniz. Bəzən cəsarət etməyiniz lazım gəlir, çünki həyat, peşmanlıqlar və nələr ola biləcəyi barədə narahatlıq keçiriləcək zamanlar üçün çox qısadır.
30. Gələcəyi təxmin etməyin ən güvənilən yolu, onu yaratmaqdır. Həyatın keçib getməsini izləmək əvəzinə, ona qatılın.

31. Başqalarının edə bilməyəcəyinizi dediyi şeyləri etməkdən daha əyləncəli bir şey yoxdur.
32. Kifayət qədər səbriniz və vaxtınız varsa, hardasa hər şey mümkündür.
33. Böyük çətinliklər həyatı maraqlı edər, onların öhdəsindən gəlmək isə həyatı anlamlı edər. Xoşbəxtliyinizi və uğurunuzu müəyyən edən şey, uğursuzluqlarla necə mübarizə apardığınızdır.
34. Bəhanələrin yox, xətalarınızın sizə motivasiya verməyinə icazə verin. Keçmişdəki müsbət olmayan təcrübələrin gələcəyinizi müəyyənləşdirməsinə icazə verməyəcəyinizə söz verin.
35. Gələcək, keçmişdən daha yaxşıdır. Ümidinizi itirməyin. Gözəl şeylər, bəzən ən az ümidiniz olanda gerçəkləşər.

36. Bir neçə addım atdığınız zaman, düşündüyünüzdən nə qədər uzağa getdiyinizi görüb təəccüblənəcəksiniz.
37. Gözyaşlarına qalib gələn gülümsəmədən daha gözəl və daha güclü bir şey yoxdur.
38. İşlər yolunda gedərkən hər kəs xoşbəxt ola bilər. Lakin, gözlərimizi dolduran zamanlarda gülümsəyə bilmək üçün böyük bir ruh gərəkdir.
39. Nə qədər çəkirsə çəksin, sonda hər şey düzələcək. Çətin zamanlar, insanları gücləndirər.
40. Böyüyüb yetkinləşdikcə, nələrə ehtiyac duyduğumuzun və nələri geridə buraxmağa ehtiyacımız olduğunun fərqinə varmağa başlayarıq. Bəzən getmək, önəmli bir addımdır.

41. Günün  sonunda, göz yaşlarınıza səbəb olan şeyə və ya əhval-ruhiyyənizi qaldıran şeyə fokuslanmaq sizin əlinizdədir.
42. Həyatdakı ən önəmli zəfər anlarından biri, dəyişdirə bilməyəcəyiniz şeyləri arxada buraxmaq cəsarətini göstərdiyiniz anlardır.
43. Nə edirsinizsə edin, lakin gününüzü məhv edən şeyə ilişib qalmayın. Gülümsəyin və şükür edin. Həyat, müsbət olmayan şeylərlə vaxt itirmək üçün çox qısadır.
44. Gözləntiləriniz azaldıqca, həyat daha gözəl olar.
45. Səbr, acı verə bilər, lakin əkdiyiniz meyvələrin toxumları şirin olacaq.

46. Sadə yaşayın. Comərd şəkildə sevin. Dürüst danışın. Dərin nəfəs alın. Edə biləcəyinizin ən yaxşısını edin.
47. Yaşamağı unutduğunuz həyatınızı mükəmməlləşdirmək üçün çox əlləşməyin.
48. Önəmli olan gələcək gözəl günləri gözləmək deyil, həyatınızdan bu gün həzz almaqdır.
49. Kiçik şeylərə önəm verin, çünki, “köhnə, gözəl günləri” üçün həqiqətən darıxdığınız zaman, ən çox darıxdığınız şey, o kiçik detallardır.
50. Uzun piyada gəzintilərə çıxın. Yaşadığınız anın dadını çıxarın.

Mənbə: www.uplifers.com
Hazırladı: Fidan Aslanova

 

Beyenmeler
0   1  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +4 (from 6 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

MİŞEL DE MONTEN – ESSELƏR -1

Xüsusi

Mişel de Monten – fransız  intibah dövrünün yazıçısı Mişel de Monten - "Esselər"və filosofu.

Mişel Monten 28 fevral, 1533-cü ildə dövlətli tacir ailəsində anadan olmuşdur. Bir zamanlar Bordonun meri olan atası Pyer Eykem İtaliya ilə müharibələrdə iştirak edir, “de Monten” zadəgan tituluna layiq görülmüşdü. Atasının elmə və ədəbiyyata olan marağı irsən oğluna da keçmişdir.

Uşaqlıqdan yaxşı təhsil almış Mişel Monten Tuluza Universitetini bitirdikdən sonra 21 yaşında məhkəmədə vəzifə alır. 1572-ci ildə 38 yaşında ikən üç kitabdan ibarət “Təcrübələr” əsərini yazmağa başlayır. İlk iki kitab 1580-ci ildə işıq üzü görür. 1580-1581-ci illərdə yazıçı İsveçrə, Almaniya, Avstriya və İtaliyaya səyahətə çıxır. Səyahət zamanı qələmə aldığı “Yol” qeydləri yalnız 1774-cü ildə çap olunur.

Mişel de Monten iki dəfə Bordonun meri seçilir. Esse yaradıcısı sayılan yazıçı 13 sentyabr 1592-ci ildə vəfat edir.

“ESSELƏR” DƏN SEÇMƏLƏR:

Heç bir zaman öz evimizdə deyilik, hər zaman olduğumuz yerin o tərəfindəyik. Qorxu, arzu, ümid bizi gələcəyə doğru yönləndirir və olacaq olanla başımızı qataraq olanın anlamından uzaqlaşdırır.

Gələcək qayğısı olan ruh necə də bədbəxtdir.

Dəlilik, istədiyi şey ona verildiyi zaman məmnun olmamaqdırsa, müdriklik, sahib olduğ u şeylə kifayətlənmək, özünü əsla məyusluğa uğratmamaqdır.

Epikür-ə görə müdrikliyin nə irəlini görməklə, nə də gələcək barəsində narahat olmaqla əlaqəsi var.

Bərəkətli və məhsuldar ikən işlənməmiş torpaqların yabanı və işə yaramaz otlarla dolduğu görülür. Bu torpağı yararımıza istifadə etmək, onu qorumaq üçün çalışmağımız, toxum əkməyimiz lazımdır.
Eyni şey, ağlımız üçün də keçərlidir. Əgər onu cilovlayacaq, çətinə salacaq  məşğuliyyətlər tapmasaq, ağlımız xəyal gücünün bulanıq tarlasında özünü ordan oraya atacaqdır.

Məqsədi olmayan bir zehin dağılar, çünki deyirlər ki, məqsədsiz olmaq, hər yerdə olmaqdan çox heç bir yerdə olmamaqdır.

İşi yaxşı yerinə yetirmək qayğısı və bunun yaratdığı gərginlik və təzad, zehni yorar, ona əngəl təşkil edər.

Bu gündən məmnun olan gələcəkdən qorxmaz.

Bir adamı asmaqdansa, onu utandırın.

İnsanlarla etdiyim söhbətlərdən bir şeylər öyrənə bilmək üçün səyahətlərim zamanı maraqlandığım mövzu haqqında mütəxəssis olan birilərini aparıram yanımda:

Kapitan küləkdən bəhs etsin,
Cütçü öküzlərindən,
Savaşçı yaralarını anlatsın,
Çoban sürülərini.

İnsanların, etibar əldə etmək məqsədi ilə, öz peşələri xaricindəki mövzular haqqında danışdıqlarına tez-tez şahid oluruq.

Çiçero, fələsəfə ilə məşğul olmağın, ölümə hazırlaşmaqdan başqa bir şey olmadığını söyləyir.

Dünyanın bütün müdrikləri və ağılları eyni düşüncə üzərində daha çox fokuslanırlar: Ölümdən qorxmamağı öyrənmək.

Yolumuzun sonu ölümdür, alın yazımızın qaçınılmaz sonu budur. Əgər ölüm bizi qorxudursa, alovlara düşmədən irəliyə necə addım ata bilərik? İnsanların ölüm qorxusuna çarəsi, onu heç düşünməməkdir. İnsan necə belə bəsit bir aldanışa düşər?

Mən özümə hər gün, başqa bir gün etməyi düşündüyüm şeyi bu gün də edə biləcəyimi söyləyirəm.

Əgər birdən-birə qocalsaydıq, bu cür ani bir dəyişikliyi qətiyyən həzm edə bilməzdik. Amma həyat bizi əlləri ilə yavaş-yavaş, dərəcə-dərəcə, xəfif bir yoxuşda qocalığa doğru itələyərkən bizi ram edir. Gəncliyimiz öldüyü zaman heç bir sarsıntı hiss etmirik. Halbuki, gəncliyimizin ölümü, durğun bir həyatın ölümündən və ya qocalıqdan  qaynaqlanan ölümdən daha çox acımasızdır. Çünki pis bir həyatdan sonra ölmək, məhsuldar və dinc bir varlığın, üzücü və acı bir vəziyyətə düşməsi ilə eyni deyildir.

İlk müdriklərdən biri olan Falesdən yaşamağın və ölməyin eyni şey olduğunu öyrənmişdim. O halda, niyə ölmədiyini soruşan birinə, sakitcə cavab verib: “Çünki bunun bir mənası yoxdur.”

Vərdiş, hər şeyin ən güclü sahibidir.

Platon, bir qoz qabığını zər kimi istifadə edərək oynayan bir uşağı danlayır.
Uşaq: “Məni çox önəmsiz bir şeyə görə danlayırsan” deyəndə, Platon belə cavab verir: “Alışqanlıq, önəmsiz bir şey deyildir.”

Uşaqlara, öz təbiətlərindəki qüsurlardan belə nifrət etməyi diqqətlə öyrətmək lazımdır.

Mən, dopdolu bir beyin yerinə yaxşı işlənmiş bir beynin rəhbərlik etməsinə, müəllimdən gözlənilən özəlliklərdə əxlaqi dəyərə və zəkaya, bilgidən daha çox önəm verilməsinə üstünlük verirəm.

Uşaq ikən qulağımıza bir qıfdan su axıdırmış kimi heç dayanmadan bir şeylər söylənir və sonra bizdən söylənənləri təkrar etməyimiz istənilir. Tutacağınız müəllimin bunu dəyişdirməsini, başlanğıcdan etibarən məsul olduğu zehnin tutumuna görə uşağın öz özünə dəyərləndirmə etməsinə, seçməsinə və ayırd etməsinə izin verərək çalışmasını istərdim.

Müəllim bəzən yolu açmalı, bəzən də bu işi uşağa buraxmalıdır. Müəllimin sadəcə danışmasını və yaratmasını yox, yeri gələndə uşağı dinləməsini də istərdim. Sokrat və Arcesilaos əvvəlcə şağirdlərini danışdırırdılar, sonra özləri danışırdılar.

Təhsil verənin nüfuzu,  öyrənmək istəyənə adətən zərər verir.

Müəllimin, uşağın gedişatını görməsi üçün onu öndən yeritməsi və beləcə imkanları daxilində uşağın səviyyəsinə nə dərəcə enə biləcəyini görməsi yaxşı olar. Bu əlaqə yaxşı qurula bilmədiyi üçün hər şeyi üzümüzə gözümüzə bulaşdırırıq. Ayırd etməyi bilmək və davranışları ölçü ilə buna uydurmaq mənim bildiyim ən çətin işlərdən biridir.  Çünki uşağın səviyyəsinə enmək və uşağın addımlarıyla ona yol göstərmək uca və güclü bir ruhun işidir. Yoxuşu çıxarkən, enərkən olduğundan daha əmin və sağlam yeriyirəm.

Uşağın sadəcə ruhunun deyil, əzələlərinin də gücləndirilməsi laızmdır. Çünki əgər dəstəyi olmazsa, ruh bitkinləşər. Ruhun hər iki vəzifəni də tək başına üstlənməyəcək qədər çox işi vardır.

Halbuki, səssizlik və təvazökarlıq, başqalarıyla olan münasibətlər baxımından son dərəcə önəmli özəlliklərdir. Bir uşaq qazandığı bilgini göstərişlə sərgiləməyəcək və onun yanında anlatılan saçmalıqlara və hekayələrə hisrlənmyəıcək şəkildə təlimləndirilməlidir, çünki xoşumuza gəlməyən bir şeyi tənqid etmək böyük bir nəzakətsizlikdir. İnsan, özü özünün qüsurlarını düzəltməklə kifayətlənməli, özünün etməyi rədd etdiyi şeyləri bir başqası etdiyi zaman qınamamalıdır.

Ancaq, göstəriş və kibirdən qurtularaq müdrik insan oluna bilər.

Dünyayı tanımaq, insan mühakiməsinə dəyərli bir işıq qatar. Hamımız öz içimizə dönmüşük, özümüzlə maraqlanırıq, baxışımız, burnumuzun ucunu keçmir.

Şagirdin kitabının dünya olmağını istəyərəm. Bu kitabda elə müxtəlif xarakterlər, məzhəblər, mühakimələr, fikirlər, qanunlar və ənənələr vardır ki, bu bizə özümüzünküləri sağlam bir şəkildə mühakimə etməyimizi öyrədər və mühakiməmizə də öz qüsurlarını və təbii zəifliklərini göstərər – bu da heç xəfifə alınacaq bir iş deyildir.

Bizim şagirdimiz üçün bir otaq, baxça, masa və yataq, yalnızlıq və biriylə birlikdə olmaq, səhər və axşam, hər saat və hər yer çalışma otağıdır. Çünki əsl çalışma mövzusu xarakteri və mühakimə gücünü formalaşdırma olan fəlsəfə, hər yerdə özünü göstərmək üstünlüyünə sahibdir.

Formalaşdırılan şey, bir ruh və ya bir bədən deyil, bir insandır, elə isə onlara ayrı-ayrı davranmamaq gərək.

Kral Zeuxidamos-dan, niyə Spartalıların gənc nəsillərin oxuması üçün igidliyin qaydalarını yazmadığı soruşulanda, belə cavab verir: “Çünki onları hərəkətə alışdırmaq istəyirik, sözlərə yox.”

Platon deyir ki, Atinalılar, söhbətlərində nəzakət və çox söz söyləmə qayğısı daşıyarlar, Spartalılar az danışmağa, Giritlilər isə dildən çox fikirlərinin məhsuldarlığına önəm verirlər, ən yaxşısı sonuncusudur.

Zenon, iki cür şagirdi olduğunu deyir: Öyrənməyə maraqlı olanlar, hansı ki, bunlar Zenonun sevimliləridir və sadəcə danışmağa önəm verənlər. Danışmaq əlbəttə ki, yaxşı və gözəl bir şeydir, amma  düşünüldüyü qədər gözəl də deyildir və mən həyatımızı necə məşğul etdiyini gördüyüm zaman çox məyusluğa uğradım.

Onu görməyə o qədər alışmışıq ki, heç kim başını qaldırıb aydın göy üzünə baxmağa tənəzzül belə etmir.

Gözün alışqanlığı ağlımızı da alışdırır, heç durmadan gördüklərinə artıq təəccüblənməz, səbəbini axtarmaz.

Bir-birlərini tamamilə mənimsəmiş iki insan idilər və cilovlarını qarşılıqlı olaraq əllərində tuturlardı.

Mən xarakteri mülayim, ölçülü olan insanları sevirəm.

Platonun Gorgias dialoqunda, Callicles, fəlsəfəsinin aşırısının təhlükəli olduğunu deyir və insanlara gərəyindən çox fəlsəfə ilə məşğul olmaqdan çəkinmələrini tövsiyyə  edir. Fəlsəfə, ölçülü olduğu zaman xoş və yararlıdır, amma sonda insanı vəhşiləşdirər və pozar, israrlı bir hiyləgərliklə, təbiətin bizə çizdiyi doğru yoldan azdırar.

Yalnızlıqda, tək başına bir çoxluq ol.

Araşdırmağınız lazım olan şey, insanların sizin haqqınızda necə danışdığı yox, sizin öz haqqınızda necə danışdığınızdır. Öz özünüzdən çıxın və öncə özünüzü qarşılamaq üçün hazırlaşın; öz özünü idarə etməyi bilməyən insanın, özü ilə qürur duyması dəlilikdir.

Zehninizi, özünüzdən utanana və özünüzə sayğı göstərənə qədər ərdəmli düşüncələrlə doldurun.

Qədim bir yunan sözü, insanların bir şeylərə görə deyil, şeylərlə bağlı düşüncələri üzündən acı çəkdiklərini söyləyir.

Xarici təsirlər rənglərini və qoxularını öz iç durumumuzdan alır. Eynilə, geyindiyimiz geyimlərin bizi öz istilikləri ilə isitməməsi, bizə aid olan temperaturu qoruması kimi.

İnanın ən saçma tutumlarından olan şan və şöhrət qayğısı, fəlsəfəçilərin belə vazgkeçməkdə ən çətinlik çəkdikləri tutumdur.

Müdrik insanın imperatorluğu özünə aiddir,
O öz xoşbəxtliyinin sənətkarıdır.

Bütün hərəkətlərimiz bizi aşkar edir. Bir at, sadəcə yarışda necə hərəkət etdiyinə görə yox, eyni zamanda yerişinə və axurda necə dincəldiyinə görə də mühakimə olunar.

Öyrəndiyimiz  və sahib olduğumz bilgilər nə olursa olsun, bunların bizi məmnun etmədiyini hiss edirik və hər zaman gələcəyin və bilinməyən şeylərin arxasınca qaçırıq. Məncə bunun səbəbi bizi məmnun edə bilməyəcəkləri deyil, onları bacarıqsızca dəyərləndirməyimizdir.

Hazırladı: Fidan Aslanova 

 

Beyenmeler
0   1  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +7 (from 9 votes)

Fidan Aslanova

Fitret.az idarəçisi

 
Facebook

İMMANUEL KANT SÖZLƏRİ

Xüsusi

 

İmmanuel Kant, idrakı ilə təcrübəsini birləşdirərək nəhəng bir şəxsiyyət portreti cızmışdır. O portretdən bəzi cizgiləri sizə təqdim edirik:

* Başqalarını şəxsi məqsədlərini gerçəkləşdirmək üçün vasitə olaraq görmə.

* Ağlımda maraq,şübhə və hörmət oyandıran iki şey var: Üzərimdə ulduz kimi parıldayan cənnət və içimdəki əxlaq qanunu.

* Bizlər sirlərlə dolu bir kainatda bir yuxunun yuxusunu görməkdəyik. Gerçəkdə bildiyimiz heç bir şey yoxdur. Bildiyimizi sandığımız şey yalnız hadisələrdir. O hadisələr ki, bilmədiyimiz bir varlıqla əsla bilməyəcəyimiz bir varlığın bir-birlərinə olan əlaqəsindən doğulmuşdur.

* Böcək olmağı qəbul edənlər, ayaqlar altında qalıb əzilməkdən şikayətlənməməlidir.

* İnanca yer vermək üçün məlumatı bir kənara qoydum.

* Elə davran ki, davranışların prinsip halına gəlsin.

* Məcburi yalana güzəşt getmək olar, amma ona haqq qazandırmaq olmaz.

* Təsəvvür böyük rəssamdır, daha artıq, sehrkardır.

* Аğıl ən çox qaranlıqda yaxşı işləyir.

* Əgər kimsə bütləşdirilirsə və göylərə qaldırılırsa, onda digər adamlar arasında fərq itir, çünki yeganə meyar həmin bütə pərəstiş dərəcəsi olur.

* Biz ancaq öz elədiklərimizi anlayıb başqalarına anlada bilərik.

* Dünya nizamı özünün ölçüyəgəlməz möhtəşəmliyi, hər yerdən parlayan sonsuz rəngarəngliyi və gözəlliyi ilə bizi səssiz təəccübə gətirir. Əbədi və ciddi nizama müvafiq olaraq vahid ümumi qanundan necə gözəlliklərin, necə möhtəşəmliyin çıxdığını görəndə isə ağıl bir başqa cür heyrətlənir.

* İztirab fəaliyyətə çağırışdır. Yalnız iztirablar vaxtı biz həyatımızı hiss edirik.

* Bir balaca fikirləşsək, o saat özümüzdə hər hansı günah tapmış olaraq.

* Döyüş xalqların heyvanca var olma vəziyyətidir; barış isə insanca var oluş vəziyyətidir.

* Başqalarının etdiyi səhvlərdən ötrü hirslənsəniz, onları deyil özünüzü cəzalandırmış olarsınız.

* Bütün sahib olduğumuz məlumatın təcrübə ilə başladığına şübhə yoxdur.

* Əxlaq insanın xarakterində olmalıdır.

* Zaman, səssiz bir mişardır.

* Əgər insan Allahın iradəsinə tabedirsə, onda o, təbiətlə həmahəngdir.

* Fərd ölməyə məhkumdur, bəşər övladı – olümsüzdür.

* İnsan öz yaxın ətrafından, digər insanlardan hətta zəhləsi də getsə, onlarsız yaşaya bilməz.

* Dahilik elə işlər görməkdir ki, onları başqalarından öyrənmək və başqalarına öyrətmək mümkün deyil.

* Hər nə qədər inanmasam da Tanrının varlığını qəbul etmək lazımdır.

* Aydınlanma adamın öz ağlını istifadə etməyə cürət etməsidir.

* Gözəllik əxlaqi xeyirin rəmzidir.

* Əgər insan Allahın iradəsinə tabedirsə, onda o, təbiətlə həmahəngdir.

* İnsanlar işığı görməz, işıqla görər.

* İki cür könül xoşbəxtliyi var: I. Ruhi sakitlik vә ya taledәn razılıq (qәmli vicdan). II. Hәmişә şәn ürәk. Birincisi insanın özündə heç bir günah hiss etməməsi nəticəsində, dünyəvi firavanlığın heçliyini aydın dərk etməklə yaranır, ikincisi isə təbiətin bəxşişidir.

* Bütün canlıların qulaq asdığı ilahiyyat səsidir. Heyvanlar dünyaya gәlәn kimi öz qüvvәlәrindәn düzgün istifadә etmәyi bacarırlar, yәni özlәrinә ziyan vurmurlar. Мәsәlәn, qaranquş yumurtadan çıхan kimi, hәlә gözlәri açılmamış elә elәyir ki, nəcisləri yuvaya düşmәsin. Buna görə heyvanların qulluğa (yemək, istilik və müdafiə tələbatından başqa) qətiyyən ehtiyacı yoxdur.

* Həyatın müxtəlif çətinliklərinə qarşı üç şey hədiyyə edilmişdir; Ümid, Yuxu və Gülmək

Hazırladı: Psixoloq Rübabə

Beyenmeler
0   1  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +13 (from 15 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az yazarı. Psixoloq.

- Sayt ünvanı