MUSİQİ SEHRİ. BİR MAHNININ GÜNDƏLİYİNDƏN.

musiqi-özünü ifadə dili..

musiqi-özünü ifadə dili..

Musiqi – cahanşümul dil…
Bir musiqi insana nə anlata bilər?

Bəzən donmuş xatirələri bir- bir düzər önünə, bəzən dünyanın sirlərinin açarını verər sənə, bəzən də səni olduğun dünyadan alıb aparar başqa hüzurlu bir dünyaya. Apardığı aləmin sehrini sənə yaşadıb sənə bir ümid verər, bir iş verər, meydan oxuyar sənə…

-Axı sən insansan. Özünü, dünyanın yaranma səbəbi bilən insan. Mən səni olmaq istədiyin aləmlə tanış etdim və onun mövcud olduğunu sənə göstərdim. Amma mən bitəcəm, mən bitdikcə də yenidən mövcud olduğun dünyaya qayıdacaqsan. Mövcud olduğun dünyada qalıcı, yaradıcı olan sənsən, iplər sənin əlində. Yarat görüm, bu sehri öz dünyanda- deyər. 

Bir musiqi insana nə anlata bilər?

Eşitmək istədinsə, hər şeyi…
O nələr deyir sənə ?
Nə deyə dinləyirsən onu ?
Demək istədiklərini eşidirsənmi ?

Musiqi- o gizlicə qulağımıza pıçıldayar sirrini..

Musiqi- o gizlicə qulağımıza pıçıldayar sirrini..

Bir musiqi insana nə anlata bilər?

İnsanın gücünü, onun nələrə qadir ola biləcəyini. Axı  musiqini də bir insan qəlbi yaratdı..

Bir musiqi mənə nələr anlatdı ?

Su ilə əhatə olunmuş dünyada ilk qurunun yaranmasını, ilk həyatın meydana çıxmasını,
Təbiət şıltaqlığından sonra təbiətin, yenidən özünü, vurduğu yaraları sarımağa başlamasını,
Yağışdan sonra günəşin bizi isitməsini,

Susqun insanın səssizliyinin anlatmaq istədiyi cox şeyi,
Darmadağın olmuş həyatlarda bir işığın görünməsini,
Quranın “Hər çətinlikdən sonra bir asanlıq gələr” ayəsini,

Məğrur ağacın yıxıldıqdan sonra, bir fidan olaraq həyata yenidən davam etməsini,
Heç nəyin təsadüf olmadığını, təsadüflərin olmadığını,
Bizi əhatə edən hər şeyin Üstün gücə xidmət etdiyini,
Mənim bir təsadüf olmadığımı və daha nələr nələr…


Müəllif : Fidan Eyvazzadə

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +15 (from 15 votes)

Fidan Eyvazzadə

Fitret.az yazarı. Müəllim.

 
Facebook

TƏNHA QADIN

tənha-qadın

Kim bilir xəyalən hansı arzularının arxasınca getmişdi?

Qaranlıq gecələrin sönüb yanan işıqlarının, gecə boyu ayaq səslərinin, sərxoşların musiqisinin və sabahın necə açıldığının uzun müddətdir ki, şahidi olurdu. Ürəyində narahatlığın doğurduğu hərarət, gözlərində buza dönmüş göz yaşları. Pəncərənin önü nə vaxtdır ki, onun ayrılmaz məkanına çevrilmişdi. Yenə gözləri onu olduğu yerdən çox uzaqlara aparmışdı.
Kim bilir xəyalən hansı arzularının arxasınca getmişdi? Bir vaxtlar xatırlayarkən çöhrəsini işıqlandıran, zamanla puç olmuş arzuların. Dünyanın ən ağır çətinliklərini yaşamasının əyani sübutu idi üzündəki qırışlar. Birvaxtlar diqqətləri özünə çəkən şux qamətli qadından indi həyat çalmışdı dodağının qırmızılığını, qara saçlarının rəngini, parlaqlığını. Həyat dolu olan bu qadın indi onu görənləri heyrətə gətirirdi. Çünki o, bu həyatda hər şeyin ən çətinini yaşamışdı. Bütün sevgilərin ən çətinini… Dost xəyanətini, sevgi xəyanətini, övlad xəyanətini yaşamışdı. Axı kimi idi bunların günahkarı? Həyat, sevdikləri, yoxsa sevdiklərinə özünü qurban verəcək qədər sevən özü?
Məncə sadaladıqlarımın hər birinin payı var onun bugünkü günündə. Dəfələrlə söz vermişdi, nə olur olsun əyilməyəcəyinə, hər şeyini onlara fəda verdiyi sevdiklərinə göz yaşlarını da qurban verməyəcəyinə söz vermişdi, amma bacarmamışdı.

İndi o romanların şeirlərin qəhramanı olan “Tənha qadın” adını qazanmışdı.

İndi o romanların şeirlərin qəhramanı olan “Tənha qadın” adını qazanmışdı.

Sevdikləri üçün fədakarlıq edərkən içində yığılıb qalan iztirabların, sıxıntının məhsulu idi bugünkü göz yaşları. İndi o romanların şeirlərin qəhramanı olan “Tənha qadın” adını qazanmışdı. Amma bu addan heç məmnun deyildi. Çünki həyatı boyu bir şeyi arzulamışdı- həyatın qəhrəmanı olmağı. Bütün əziyyətlərinə, insanlara bəxş etdiyi sevgilərə rəğmən qazana bilməmişdi. Bu həyatın qəhramanı adını elə bu acımasız həyatın acımasız insanları qazanmışdı. Bütün qınaqlardan qaçmış bu uçuq daxmaya sığınmışdı. Yorulmuşdu həyatdan. Hər şeyə hər kəsə etiraz əlaməti olaraq intaharın ən qatı formasını seçmişdi- ümid damarlarını kəsmiş, öz əllərilə ruhunu tapdalanan torpağa gömmüşdü.

Müəllif: Cəmilə Kərimli

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +18 (from 18 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

15 DAŞ OYUNUNDA 16-CI DAŞ

adəm-iblis-kəşf

Və o çatışmayan yerdən istifadə edərək bütün həyat düzənimizi qururuq.

Həyat fəaliyyətimizin nə qədər genişlənməsinə baxmayaraq, daim bir yerlərdə boşluq hiss edirik. Sanki nəsə çatmır. Bu belə olmalıdırmı, ya biz nəyisə düz etmirik görəsən? Bu haqda çox düşünmüşəm mən. Gəldiyim qənaətə görə bu boşluq labüddür və bir funksiyası vardır. Əslində, inkişaf dediyimiz şey də elə buradan başlayır. Qüsurlu haldan daha yaxşısını düzəltmək və müqayisəli baxış bucağı formalaşdırmaq. Bunların cəm adı çatışmamazlıqdır. Və o çatışmayan yerdən istifadə edərək bütün həyat düzənimizi qururuq.

Bu 15 daş oyununa bənzəyir. O vaxtlar belə bir oyun var idi:
Əl boyda bir qutuda 16 xanaya 15 rəqəmdən ibarət pərakəndə şəkildə daşlar yerləşdirmişdilər. Qalan o bir boşluqdan istifadə etməklə o rəqəmləri ardıcıl düzmək lazım idi. Boş qalan 16-cı xananın anlamı nədir?
Quranda insanlıq obrazı kimi təsvir olunan Adəm və onunla birgə İblis (ümidsizlik) dialoqu qurulur. Adəmi yer üzündə memar olaraq vəzifələndirilir, inkişaf və təkamülə yol alır. Bəşər halında ikən qan tökən və fitnə salaraq yaşayan bu varlıq anlam və dəyər (ruh) sayəsində insanlıq tarixinə qovuşur.
Və bu zaman mələklər buna etiraz edir, sanki. Bu zaman Adəm meydana çıxır və kəşf etmə, ortaya çıxarma, istehsal etmə qabiliyyətinə görə ən dinamik olduğunu sübut edərək qalib olur.

Bircə İblisi (ümidsizliyi) özünüzə təslim etməyin...

Bircə İblisi (ümidsizliyi) özünüzə təslim etməyin…

Bu zaman mələkə-kələmə (kəlam) çevrilir. Kəlam insanlığı ən böyük silahına çevrilir.
Hər şey Adəmə səcdə edir. Səcdə sadəcə əyilmək deyil, qulluğa girməkdir. Yəni insan məsul olduğu qədər hər şey onun istifadəsinə verilir.
Amma bir şey bu vəhdətə qovuşmur, bir boşluq yaranır sanki. Bu İblisdir, ümidsizlik… Hamı elə bilir ki, İblis Allahın əmrinə girmir. Amma elə deyil… Allah İblisin özünü qəsdən insana təslim etmir. Hər şey, insan qarışıq nizama tabe oldu, təslim oldu. Yeganə şey- ümidsizlik təslim olmadı, çünki Allah belə istədi. O dedi ki:
Məsul ola biləcəyiniz hər şeyi ixtiyarınıza verirəm, bircə İblisi (ümidsizliyi) özünüzə təslim etməyin, ona salam verməyin və ona yaxın olmayın. Bu bir boşluq yaradacaq sizdə, eybi yox. Zatən həyat fəaliyyətiniz bu boşluqdan istifadə etmək və orada qalmamaqla bir düzən yaratmağınızdır.

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +14 (from 14 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

NƏDİR AXI İÇİMDƏKİ BURULĞAN?!

Qaranlıq otaqda gözlərim zillənib tavana… 

nədir içimdəki burulğan-cəmilə kərim

Gah ağlayır, gah məni ağladan içimdəki duyğular nifrət duyğularına çevrilib göz yaşlarımı qurudur

Yatmağa çalışıram, amma olmur. Yazı yazmaq istəyirəm, kompyüter yenə işləmir. Kağız parçası və qələmi alıram əlimə.  Yazmağa çalışıram, amma otaq lampası heç cürə işiqlanmır. Hövsələdən çıxır,  əsəbləşirəm… Yenə dilimdə şeytan və namaz məsəli. Axı mən də nə vaxtdır, məqalə yazmırdım. Çoxdandır, ürəyimdə düyünlənən sözləri qələmə almaqda israrlıyam. Lampanın zəif işığı qaranlıq otağa qərq ola-ola mən yazıma başlamaq istəyirəm. Hardan başlayım, necə başlayım bilmirəm. Bu sözlərin olmamağından deyil, əslində ürəyimdə düyünlənən sözlərin çözülməz düyünlər düzməsindəndir. Göz yaşlarına boğularaq yazmağa başlayıram. Gah ağlayır, gah məni ağladan içimdəki duyğular nifrət duyğularına çevrilib göz yaşlarımı qurudur. Ax bu kəlimələr…

Kəlimələri xəfifə almayın. Hələ tam yazmamışam, artıq məqaləyə çevrilib.  Nədir axı içimdəki burulğan?! Niyə belə olmuşam?! Off, hərdən o qədər pessimistləşirəm ki, özüm-özümdən bezirəm.  Məni narahat edən bir çox durum var. Dünyanı ağzına alan bəlalar, xəstəliklər, savaşlar…
 Xəstəlik? O hardan ağlıma gəldi? Hə, hər zaman gülərüz gördüyüm dostumun son gördüyüm üzgün siması yadımdan heç çıxmır. Axı necə unudum onun anası üçün nələr çəkdiyini, nələr yaşadığını? Məgər asandı? Onun üçün daha çətindir. Həyatımızın ən dəyərli varlıqları valideynlərdən söhbət gedirsə, bu problemlərin ən çətinidir.  Hər gecə kim bilir onunla bərabər neçə nəfər ağladı, neçə nəfər valideyn sınağının acılarını yaşadı. Fərqi yoxdur, bu hansısa xəstəlikdən dolayıdır, yoxsa hər hansı ədalətsiz savaşın nəticəsi… Zamanla çoxlarında nifrət yaratdı, bu hadisələr, həyata qarşı. Yaşamağa belə nifrət etdik, amma dözdük, yaşamağa davam etdik. Deyəsən yaşamaq eşqi ədalət eşqindən yüksəkdir, içimizdə.  Kimisi daha zəif düşdü, ağladı, dağıtdı, hətta ölməyə belə cəhd etdi, amma olmadı. Bu ya həyatın ədalətsizliyi ilə barışıq idi, yada içimizdəki ümid qığılcımı…
Ümid? Həqiqətən ən sonda ölən ümidlərdir? Yoxsa biz çoxdandır ölmüş ümidlərə öz nəfəsimizdən kəsib süni nəfəs veririk? Eh bilmirəm, yenə fikirlər dolaşdı beynimdə.
Məkanı paylaşa bilmədik, sevgini öldürüb nifrətdən hasarlar hördük.

Məkanı paylaşa bilmədik, sevgini öldürüb nifrətdən hasarlar hördük.

Bəzən həyat  insanlara haqq qazanmadığı halda ən gözəl köşəni verir. Bəzən ən layiq olan vaxtsız tərk edir, həyatı.  Allah sevdiklərini hər cür sınağa çəkə bilər deyirlər. Sınaq? Bəs sınaq nədir? Biz bu sınaqlara hazırıqmı?  Bilmirəm, hər halda, hazır olsaq, indi bu məqalə yaranmazdı. Ümumiyyətlə, beynimdə dolaşıq fikirlər olmazdı.

 Keçmək istərdim digər mövzuya – dünyanın digər bəlası münaqişələr. Nədir axı çəkdiklərimiz?  Nədir körpələrin vəziyyəti? Bütün ədalətsizlərin ən böyük zərbəsini  həmişəki kimi övladlar görür. Kimisi valideyn acısıyla, kimisi öz həyatını faciəli şəkildə itirməklə. Nəyin nəticəsidir bunlar? Niyə Allah bunlara şərait yaradır? Yox, Allah zatən bizə doğru yolu göstərib. Bu gün nələr yaşayırıqsa, öz ağlımızın ucbatından yaşayırıq. Hər vasitəylə həyatımızı, havamızı, yeməyimizi, ruhumuzu zəhərləyirik.  Digər bəla aclıq… Bəs aclıq nədir?  Onu da özümüz etdik?  Bəli, Allah bizə yaxşılığı paylaşmağı buyurarkən biz paylaşmamaq üçün əlimizdən gələni əsirgəmədik. Məkanı paylaşa bilmədik, sevgini öldürüb nifrətdən hasarlar hördük.

Yeməyimizi paylaşmadıq, göyərmiş çörəkləri zibilliyə atmağa əlimiz olsa da ac qalan körpələrlə paylaşmağa ürəyimiz olmadı.  Hər gün minlərlə körpənin ölümünə biganə qaldıq. Biz nəyi paylaşdıq bəs? Biz nifrəti paylaşdıq, biz içimizdəki şeytanı paylaşdıq. Biz körpələrin beynini ayaqlar altına tökən mərmiləri paylaşdıq. Harda nə pislik varsa, biz onu paylaşdıq. Pisliklərə bacardığımızdan da çox yaxınlaşdıq, amma bir şeyi unutduq, bizə ən yaxın olduğu halda  biz Allahdan çox uzaqlaşdıq…

Müəllif: Cəmilə Kərim
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +12 (from 12 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

XƏRÇƏNG XƏSTƏLİYİNƏ PSİXOLOJİ SAVAŞ

İnsan həyatında böyük dəyişikliklərə səbəb olan xəstəliklər arasında xərçəng ilk yerlərdən birini tutur. Xərçəng diaqnozu qoyulan xəstənin həm fiziki, həm də psixoloji vəziyyətində çətin bir dövr başlanır. Diaqnoz qoyulmuş xəstənin xəstəliyə yüklədiyi anlam, xəstəliyin özündən xeyli irəliyə keçmiş olur. Xəstəyə dərman terapiyası ilə yanaşı, psixoloji dəstək də çox vacibdir.  Xəstəlik tibbi-fizioloji xəstəlik olduğu qədər, ruhi və psixo-sosial mexanizmləri də olan bir xəstəlikdir. Xəstə yaranan vəziyyətlə bağlı bir böhran yaşayır, amma onu bu böhrandan çıxarmaq mümkündür. Xərçəng diaqnozu ilə bərabər baş verən ruhi periodlar bu şəkildə sıralanır:

xərçəng xəstəliyi. şokÖNCƏ ŞOK YAŞAYIR

Vəziyyətini  öyrənən xəstə şok keçirir. Ətrafda bu cür hallarla çox rastlaşsa da, o özündə yaranan problemi qəbul etməkdə çətinlik çəkir. Öz bədəninə yadlaşmağa, ögeyləşməyə başlayır, gələcəklə bağlı bütün planları alt-üst olur. Gerçəyi şüurlu olaraq qəbul etmək istəmir, əksər hallarda inkar edir. Psixoloji müdafiə mexanizmlərindən istifadə edir. Sanki kənardan deyilənləri duymur, gerçəyi qəbul edə bilmir. Bəlkə diaqnoz yanlışdır deyə, başqa həkimlərin də qəbulunda olmaq istəyir.

REAKSİYA VERİR

Şok yaşayan insan zamanla bunu qəbul edir. Artıq baş verənləri duyğuları ilə ifadə etməyə başlayır. Bu müddətə reaksiya mərhələsi  deyilir. İnsan yoxluq, ayrılıq, ölüm düşüncələri ilə və bədəninə ögeyləşmə duyğuları ilə qarşı-qarşıya qalır. Xərçəng olduğunu bildiyi halda bunu ağzına almaqdan çəkinir. Bu dövrdə müalicə həkimlərinə, ailə üzvlərinə qarşı əsəbilik yaranır. “Niyə mən?”, “Niyə mənim başıma gəldi?” sualları ilə tez-tez özünü, xəstəliyini, vəziyyətini sorğu-sual edir və cavab tapmağa çalışır.

MÜQAVİMƏT GÖSTƏRMƏYƏ BAŞLAYIR

Üçüncü mərhələ müqavımət mərhələsidir. Bu mərhələ müalicədə aktiv müddətin başa çatması, xəstənin yeni vəziyyətə adaptasiya olmağa çalışması müddətini ifadə edir. Ölümə bu cür yaxınlaşmaq, həyata baxış, anlam, bundan sonrakı həyatı necə dəyərləndirəcəyi ilə bağlı mövzular gündəmə gəlir. Tez-tez analizlər vermək, müayinələrə getmək, bədənində yeni baş verən hər şeyi xəstəliklə əlaqələndirmək daim zehnini məşğul edir, qayğılarını daha da artırır.

GERÇƏYİ QƏBUL EDİR

Bu mərhələdə insan artıq gerçəyi qəbul edir, bütün enerjisini və ruhi gücünü yeni həyat tərzinə uyğunlaşdırmağa çalışır. Sanki bu vəziyyətinə uyğunlaşır, xəstəliyi ilə birgə yaşamağı öyrənir. Bu mərhələdə insan həyatını, keçmişini, gələcəyini, var oluşunu yenidən gözdən keçirməyə başlayır, bir yandan da kim olduğunu, həyatının məqsədləri və seçimlərini sorğulayır.

PSİXOLOJİ DƏSTƏK NƏ ÜÇÜN LAZIMDIR?

xərçəng xəstəsinə psixoloji dəstəkXəstənin davranışında baş verən dəyişiklikləri aradan qaldırmaq, həyatını daha maraqlı etmək üçün aparılan fərdi  terapiya və ya qrup terapiyası onun həyatını asanlaşdırıb, duyğu yükünün xəfifləməsinə yardım edir. Gündəlik həyatına və müalicəyə uygunlaşmasına, yeni yaşamı ilə aktiv şəkildə başa çıxa bilməsinə imkan yaradaraq, insanın xəstəliyi ilə birgə yaşamağı öyrənməsinə yardım edir. Xərçəng xəstələrində ən çox istifadə edilən psixoterapiya növü koqnitiv terapiyadır. Koqnitiv terapiyada düşüncə xətaları üzərində iş aparılır. Xəstənin depressiya vəziyyətinin irəliləməsinin qarşısı alınır.

DƏSTƏK DAVAMLI OLMALIDIR

Xəstəyə olan dəstəyin davamlı olmasına diqqət edilməlidir. Yalnız qalmasıyla özünü çökmüş, bitmiş hiss edə bilər. Digər vacib məqamlardan biri də xəstəyə xəstə olduğunu hiss etdirməməkdir. Xəstə olduğunu  hiss etdirmək getdikcə onun hər şeydən uzaqlaşmasına, edə biləcəyi işi belə etməməsinə, getdikcə həyatdan qopmasına, soyumasına səbəb olur. Tam tərsinə çalışmaq lazımdır ki, insan bacara bildiyi qədər, özünü çətinə salmadan gün ərzində bacardığı işlərlə məşğul olsun. Bu bir növ məşğuliyyət terapiyasıdır.

Xərçəng xəstələriylə  mənəvi söhbətlərin aparılması psixo-sosial yardıma böyük dəstəkdir. Dini inancları olan, Allaha inanan insanlar inanclarına söykənərək başına gələnləri üsyankarlıqla deyil, səbrlə qarşılamağa çalışır. Necə olsa hər insanın həyatında belə halların yaşanacagına, bunun bir imtahan olduğuna inanır.

Bu xəstələr yaşadığı ağrılar və psixoloji gərginlik səbəbiylə ailəsində və yaxın ətrafında olan insanlara əziyyət verə bilər. Amma bunu daha səbrlə qarşılamağınız, onlardan inciməməniz də bir dəstək növüdür. Xəstə özü də bunu anlayır.

Mənbə:  www.kimpsikoloji.com
Hazırladı: Psixoloq Rübabə

 

VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +21 (from 21 votes)

Psixoloq Rübabə

Fitret.az yazarı. Psixoloq.

- Sayt ünvanı