SİSTEMLİ İŞƏ ƏNGƏL OLAN AMİLLƏR

Xüsusi

1. İşin loyallıq (sadiqlik, şəxsi münasibətlər) üzərinə qurulması.
Bu zaman gözləntilər işin özündən daha çox, əsasən sadiqlik anlayışı üzərinə formalaşır. Bəzən iş əla getdikdə belə, xırda bir nüansdan dolayı loyallıq zədələnsə, iş birliyi pozulur. Və ən pisi, iş birliyinin pozulması çox zaman tədricən baş tutur. Çünki loyallıq üzərinə qurulmuş vəzifə yenidən sadiq biri ilə doldurulmalıdır və bu dərhal və qəti qərarla baş tutmur. Nəticədə ortaya uzun müddətli qətiyyaətsizlik çıxır. Bu isə işə ən çox zərbə vuran amillərdəndir.


2. İşçilərdən təşəbbüs tələb etmək. 
Təşəbbüskarlıq şəxsi keyfiyyətdir. Olsa əla, amma olmadığı müddətcə onu tələb etmək və zorla əldə etmək, zamanla həmin işçilərin süni dominantlığını yaradır və iş etibarı ilə o işçidən asılılıq yaradır. Bu isə öz növbəsində intizamı pozur. Və dolayısı ilə işə, işin keyfiyyətinə təsir edir.


3. Mütəxəssislərə o qədər də önəm verməmək. Əvəzində daxili imkanları səfərbər edərək qənaət etməyə çalışmaq. 
Bu, həm son nəticədə pulun havaya sovrulması, həm də ümumi intizamın pozulmasına ilə nəticələnir. Köməkçi işlər üçün bu yanaşma, yəni onu yetişdirmə, daxili imkanlar çərçivəsində istifadə etmə keçərli ola bilər, amma əsas iş üçün mütəxəssislər gərəkdir.


4. Maddi gəlirlərin artmasını tələsik önqəbul etməklə uzunminvallı prioritetləri arxa plana atmaq. Yeni gəlirlər üçün işlər yaratmaq, amma onun strategiya və struktunu gözardı etmək. 
İşi dinamik şəklə salmaq əladır, amma statik durumu gözardı etmək sonra keyfiyyəti əldən salır. Kəmiyyət və keyfiyyət çarpazlanması bir faktdır, bax burda da bu fakt qabarır.


5. İş çoxluğunu və hərəkətliliyi iş kimi görmək.
Dinamika önəmlidir, amma faydalı iş əmsalı olmadıqca, sadəcə yorucu hərəkətlər toplusu olacaq. Ölkəmizin hal-hazırkı iş durumu buna bənzəyir. Sanki hər kəs hərəkətdədir, çalışır, vuruşur, amma rentabellik yoxdur. Geriyə stress, əndişə və aqressiya qalır.


6. Milli və yerli ustanovkaları alət edinmədən xarici iş mənzərəsi yaratmaq cəhdi. 
Yerli zehniyyəti tətbiq etməklə Avropa modeli tələb etmək ziddiyətli mənzərə və xaos yaradır. Eynşteyn demiş, eyni şeyləri edib fərqli nəticələr gözləmək sadəlövhlükdür.

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

 

Beyenmeler
0   3  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +4 (from 4 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

ƏXLAQ, YOXSA İNSTİNKT

Xüsusi

cocuklarin-hayvan-sevgisi-3Əxlaq doğuşdandırmı, yoxsa zamanla formalaşır? Əxlaq necə formalaşır? 

İnsanı fərd olaraq ələ alarsaq, o zaman əxlaq anlayışı bir mahiyyət kəsb eləmir. Fərdin əxlaqı olur, amma cəmiyyət fonunda. Əxlaq, öz anlamını sosial mühitdə, cəmiyyətdə qazanır. Ən azı iki fərdin münasibətləri çərçivəsində formalaşır. Fərdi olanda sadəcə instinktiv davranışlar olur. Fərd öz instiktləri ilə ortaya çıxır. Və bu fərdlər bir yerə toplaşdıqca bu instinktlər məcmusu fərdin mənafeyindən çıxır, toplumun mənafeyinə uyğyun formalaşır və biz bunun adına əxlaq deyirik.

İnsanda doğuşdan, təbii olaraq əxlaq varmı? Bir qism insanlar “insanda yaranışdan müsbət və mənfi əxlaq (xülq, xarakter) var, insan cəmiyyət olmadan belə, yalnız təbiətə qarşı davranışına görə də müsbət və ya mənfi əxlaqlı ola bilər” deyir. Məncə bu cür yanaşmada əxlaq daha çox dini qavram olaraq ələ alınır. Əxlaq dediyimiz məhfum doğuşdan deyil. Amma doğuşdan olan bir şeylər var əlbət. Mən buna instinkt deyərdim. İnstinktlə əxlaq arasında fərddən cəmiyyətə doğru bir irəliləyiş, bir təkamül vardır.

Cəmiyyət, instinktiv davranışlı mövcud fərdlərin bir araya toplaşmasıdır. Müxtəlif “mən”-lər bir araya gələrək “biz”-ə çevrilir. Burada “biz” insan mərkəzlidir. İnsan təbiətdən uzaqlaşaraq onunla əhəngini pozur. Sonra isə təbiət əxlaqına vəhşilik deyir. Əxlaq, elə insanın yalnız öz növünə (insana) “biz” deməsinə görə yarandı. İnsan təbiətlə ahənginə biz desə idi əxlaq yox, instinkt hakim olardı. Bu yaxşıdır ya pis, artıq başqa mövzudur.

Təbiətlə münasibətdə ortaya çıxan davranış insanın yaşama uğrunda mübarizə fonunda gerçəkləşir. İnsan ev tikmək üçün, ocaq qalamaq üçün ağac kəsər kifayət qədər. Amma həm də fərqindədir ki, meyvə yemək üçün istədiyini kəsib doğraya bilməz. Normal cəmiyyət sistemində bir insanı öldürmək vicdan əzabı verər, zülm adlanar, cinayət olar. Amma müharibə şəraitində insan vəhşi qatilə çevrilir.

əxlaq-instinkt.Cəmiyyət içində əxlaq özü belə müxtəlif coğrafiya və mədəniyyətlərə görə müxtəlif çalarlara malikdir, müxtəlif cür şərh olunur. Bu mədəniyyətə, bu sistemə, bu coğrafiyaya aid olmayan digər biri üçün bütün bunlar sadəcə hadisədir. Sanki hissiz bir izləyicidir və onun üçün baş verən pis və yaxşılar eyni qüvvəlidir. Əslində fərdlər də belədir. Özlüyündə hər fərd bu tip izləyicidir. Situasiyaya uyğun olaraq. Toplum içində yarıçılpaq qadın görən kişi hamı kimi əxlaqlı görünmək üçün o qadına əxlaqsız deyəcək. Amma təklikdə qalsa onun bu durumundan faydalanmaq instinktinə sədd qoymayacaq.

“Ayrı-ayrılıqda bir fərd olaraq əxlaqsız olan insanlar bir araya gələrək əxlaqlı olurlar.” Montesque
“Əxlaqi hadisələr yoxdur, hadisələrin əxlaqi şərhi vardır.” Nitsşe

Beyenmeler
0   4  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +15 (from 15 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

İQTİSADİ BÖHRANIN İNSANLAR ÜZƏRİNDƏKİ TƏSİRİ

Xüsusi

iqtisadi böhran-ekonomik krizBöhranın insan üzərində yaratdığı ilk təsir “şok dövrü” adlanır. Bu iqtisadi böhranda insanlar əvvəlcə inanma çətinliyi yaşayacaq və bu hadisənin təsiri ilə nə edəcəklərini bilməz bir halda hərəkətsiz qalmağı üstün tutacaqlar. Bu dövrü təqib edən “reaksiya dövrü” isə “şok dövründən” sonra bir neçə gün ərzində baş qaldırır. Bu dövrdə artıq hadisələr haqqında şərhlər verilməyə başlayır, sistemə iradlar, barışa bilməmələr, rədd etmələr və buna səbəb olan amillərə qarşı təpkilər artmağa başlayır. Və nə edə biləcəyi barədə qərarlar qəbul olunmağa və bunun ardınca da monotonluqdan çıxıb, hərəkət etməyə başlanılır. Bu dövrün nəticəsində də baş verən bu böhrana qarşı “uyğunluq dövrü” yaranacaqdır. Vəziyyətə uyğunlaşıb həyatına davam edənlər qədər, bu böhranın yaratdığı təsir ilə özünə və ətrafına zərər verə biləcək şəxslər də yaranacaqdır. Bu dövrlərdən yola çıxaraq iqtisadi böhranların insanın üzərində yaratdığı psixoloji təsirləri daha detallı bir şəkildə sizlərlə bölüşməyə çalışacağam.

İqtisadi böhranlar, insanların gələcəyə yönəli çətinlik və narahatlıqlarını artırır. İnsan gələcəyini zəmanətə almaq və gələcəyə güvənmək istəyir. Gələcəyin onun əsas ehtiyacları üçün nə kimi çətinliklər yaradacağı üzərində düşünməyə başlayır. Gələcəyini təhdid edən hər bir hadisəyə qarşı qorxu ilə baxır. Bu barədə Maslovun “Ehtiyaclar Nəzəriyyəsindən” bəhs etmədən keçməyəcəyəm. İnsan, “tələbat nəzəriyyəsində” var olan fizioloji tələbatlarını ödəyə bilməyəcəyi fikrinin narahatlığına görə, digər ehtiyacları ilə də məşğul olmayacaqdır. Həyatını və ehtiyaclarını təhdid altında hiss edən insan özünü inkişaf etdirmək üçün səy göstərməyəcəkdir. Maslov iyerarxiyasında ən son kateqoriya olan “özünü gerçəkləşdirmədə” problemlər yaşanacaq. Buradan yola çıxaraq deyə bilərəm ki, insan əsas ehtiyaclarını qarşılamaqda problem yaşayanda daha aqressiv və təcavüzkar ola bilər.

QLOBAL BÖHRANIN YARADACAĞI MÜMKÜN PROBLEMLƏR

1) İş həyatında yarana biləcək problemlər,
2) Ailə daxili problemlər,
3) Fərdi psixoloji və fiziki sağlamlıq problemləri,
4) Digər insanlarla sosial əlaqə problemləri

İŞ HƏYATINDA YARANA biləcək PROBLEMLƏR

İş yerlərində çalışanlar arasında rəqabət başlayacaq və çalışanlar işlərini itirməmək üçün digər insanları keçməyə çalışacaq və ya özü işdə qalmaq üçün digər insanların ayağını büdrətməyə çalışacaqdır. Hər gün işə gedərkən “bu gün kim işdən çıxarılacaq, görəsən, yoxsa mənmi?”, deyə düşünən və işdən atılma riskini daşıyan bir insan, işə gedərkən həyəcanlı, gərgin və narahat olacaq. İş həyatı və işdən götürülən qazanc insanın özünü təhlükəsizlikdə hiss etməsinə səbəb olur. Bunları itirəcəyini düşünməsi isə insanın iş səmərəsini aşağı salacaqdır. İşə diqqət verməyəcək, gördüyü şeylərə konsentrasiya olmasını əngəlləyəcəkdir. İş yerində yaşanacaq problemlər təkcə iş səmərənin azalması ilə bitməyəcək. İş yerindəki dostları ilə əlaqələrinə də təsir edəcəkdir. Bir-birini rəqib kimi görməyə başlayan insanlar, bir-birilərinin etdiklərinə mane olacaq, ya da bir-birilərinin qüsurlarını taparaq, öz yerlərini möhkəmləndirməyə çalışacaqdır. İş yerində baş verəcək inamsızlıq insanların bir-birləri ilə əlaqələrini də əhəmiyyətli dərəcədə azaldacaqdır. Rabitə də etimad problemi, paylaşmalara mane olur. Keçmişdə aldığı kreditləri ödəməyən və ya təcrübələri birjaya ya da fərqli yerlərə yatıran adamlar özlərini zəmanətdə hiss etməyəcəkdir. Daim veriləcək xəbərləri dinləməyə yönələcək və özünü idarə etməsi lazım olan işə kökləməyəcəkdir.

AİLƏ DAXİLİ PROBLEMLƏR

İş yerindəki gərginliyə səbəb olan bu qayğı və həyəcanlı vəziyyət, insanların şəxsi həyatında da əks olunacaqdır. Ailə fərdlərinə qarşı əsəbi və təcavüzkar bir rəftar nümayiş etdirilə bilər. Evə maddi xeyir verən şəxsin işlərinin pozulması, ailə üzvlərinin ona qarşı davranışlarının mənfi istiqamətə yönəlməsinə təsir göstərə bilər. Uşaqların böhrandan əvvəlki kimi yaşamaq istəmələri, ailədə qarşıdurmalara səbəb ola bilər. Uşaq əvvəlcədən malik olduğu istəklərinə maneə qoyulmasını istəməyib reaksiya göstərə bilər. Yaşadığı vəziyyət onun yoldaşları arasındakı yerini və əhəmiyyətini də poza bilər. İtki yaşayan uşaq hirsini ailəsinin və dostlarının üstünə tökə bilər.
Həyat yoldaşı arasında ünsiyyət pozula bilər. Gələcəyin dərdi ilə yaşayan fərd özünə etibarını da itirə bilər. Özünə inamını itirən fərd isə heç bir şey etmək istəməyəcəkdir. İstəksiz və motivasiyası əskik olan şəxs həyat yoldaşı ilə problemlər yaşamağa başlaya bilər.

FƏRDİ, FİZİKİ VƏ PSİXOLOJİ PROBLEMLƏR

İş həyatının və maddi qayğıların yaratdığı problemlər insan həyatının digər sferalarına da təsir edə bilər. Bundan başqa, etmək istədikləri şeylərdə tərəddüdlər yaşayacaq və risk etməkdən çəkinəcək. Risk etmək istəmədiyi və özünü zəmanətdə hiss etmədiyi üçün pulunu xərcləməyəcəkdir. Bu da iqtisadiyyatı çıxılmaz vəziyyətə sürükləyəcəkdir. İstehsal və istehlakın olmadığı bir iqtisadiyyat isə düşünülə bilməz. Kiçilmə və istehsalın azalması işsizliyi artıracaq. İşsiz qalan insan da istehlak etməkdən çəkinəcəkdir. İnsan sahib olmaq istəyən bir varlıqdır. İstehlak da insanın sahib olma ehtiyacını dəstəkləyən bir hadisədir. Sahib olmamaq və ehtiyaclarının xaricində bir şey almaması insanın psixoloji tarazlığını pozacaqdır. Psixoloji olaraq depressiya və qorxu simptomları müşahidə ediləcəkdir. Bundan başqa, psixoloji mənşəli fiziki şikayətlər də ortaya çıxa bilər. Baş ağrısı, mədə ağrısı, ürək bulanması və gərginliklə bağlı bədənin müxtəlif yerlərində ağrılar başlaya bilər. İnsanlar baş verən böhranla bağlı çarəsizlik hissləri də yaşaya bilər. Bu vəziyyətdən necə xilas olacağı və necə bacara biləcəyini düşünməyə başlayır, çarələr axtarır. Çarəsizlik hiss edən insan isə ya problem yaradan vəziyyətdən qaçmağa, ya da problemin içində mübarizə aparmağa çalışacaqdır. Problemdən qaçma yolunu seçən insan, içində olduğu vəziyyətlə bacara bilməyib, özünə zərər verə bilər. İş həyatının və şəxsi həyatın itirilməsi kimi anlar yaşana bilər.

DİGƏR İNSANLARLA SOSİAL ƏLAQƏ PROBLEMLƏRİ

Gözləntilərin qəbuledilməz səviyyəyə gəlməsi insanları bir-birindən uzaqlaşdırar. Bir çox insan özünü ictimai həyatdan təcrid edə bilər. Keçmişdəki maddi imkanlarını itirən insan özünü digər insanlardan uzaqlaşdırdığı kimi, digər insanlar tərəfindən də tərk edilər. Böhranla bağlı mənfi fikirlər şəxslərin qayğı, qorxu, qəzəb, həyəcan, gərginlik, tənhalıq, çarəsizlik, risk etməmək, narazılıq, natamamlıq və inamsızlıq, eləcə də motivasiya azalması şəklində hiss və davranışlarını artıracaqdır. Böhran şəxsiyyətin xüsusiyyətlərinə bağlı olaraq, hər insanın üzərində müxtəlif təsirlər də yaradacaqdır. Şəxsiyyət xüsusiyyətləri ilə yanaşı, insanın sosial-iqtisadi quruluşunu da istisna etmək olmaz. Psixoloji təsirlərdən bəhs edərkən bir fərdi bütöv şəkildə nəzərə almağımız lazımdır. Psixoloji quruluşun təşkilində ictimai ölçünü yox saymaq mümkün deyil. İnsanlarda meydana gələn bu dəyişikliklər cəmiyyətin dəyər mühakimələrinə də təsir edəcəkdir.

Hazırladı: Coşqu İsmayılzadə

Beyenmeler
0   5  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +11 (from 11 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

“İNSAN NİYƏ VAR?” SUALI HAQQINDA

varoluş-insanın məqsədi-din“İNSAN NİYƏ VARDIR?” SUALINA MÜNASİBƏTİM

Düşüncə və fikir tarixini ən çox məşğul edən suallardan biri də varoluş səbəbimizdir. “Niyə varıq?”, “Yaradılışımızdakı məqsəd nədir?” sualların düşüncələri rahat buraxmamışdır. İdealist və materialst düşüncələr bu mövzuda müxtəlif və fərqli sonluqlara baş vurublar.
Din bu mövzuda məsələni daha asan və rahat həll edir. Ümumiyyətlə yaradılışı ali varlığa, Tanrıya bağlayan teaoloji düşüncə insanın varoluş səbəbini də bu müstəvidən həll edir. Məsələn, İslam fəlsəfəsində bu variantlar var: Allah insanı ona görə yaratmışdır ki, Ona ibadət (qulluq) etsinlər. Vəya, bir az daha irəli getsək daha estetik bir şərhə rast gələ bilərik: Mən bir gizli xəzinə idim, insanı yaratdım ki, Məni tanısın.
Düşünürəm bu, öz içində daha əhatələnmiş və bağlanmış həllə daha yaxındır. Tanrı anlayışını ön bilgi qəbul edərək bütün suallara ordan cavab vermək və mənbəyə bağlı məsələləri ordan həll etmək modelidir. Din insanı özbaşına oxumur. Heç əsaslı şəkildə onu təbiət fonunda da oxumur. Din insanı da, təbiəti də birlikdə Tanrı fonunda oxuyur. O üzdən insana yaranma məqsədi vermək daha asan olur. O qulluq üçündür və bu vəzifəni təbiətlə birgə həyata keçirməkdədir. Düşünürəm ki, insan beyninin səbəb-nəticəyə köklənmiş oxuma modeli də buna dəstəkdir. Məhz bu işləmə modelinin ən gözəl praktik təzahürünü insan təbiət ilə münasibətdə daha çox görür və gördüyü bütün nəticələrin ilkin səbəbini arayır. Elə “insan niyə var?” sualı da bu qəbildəndir, deyə düşünürəm. Bəlkə də bu, Tanrı axtarmaq prosesinin bir parçasıdır.

varoluş-insan niyə var-elmMaterialist düşüncə isə bu mövzuda hələki daha dəqiq bir sonluğa çata bilməmişdir. Daha doğrusu, asan yoldan imtina etmiş və daha rasional bilgilər üzərindən yola çıxaraq daha məntiqli (öz iddiası içində) nəticələr əldə etməyə cəhd etmişdir. Böyük çətinliklərlə üzləşmişdir. Məncə bunun ən əsas problemi budur: İnsanı elə öz fonunda, elə özü ilə oxumaq. Belə ki, Tanrı fonundan imtina edən materializm insanı yalnız başına buraxmaqdadır. Uzun zaman kəsimində təbiətdən də qismən ayrılan insan, zamanla onu da özündən aşağı görməyə başlamış və bütün məsələləri ağlının işığına tutmaqla həll etməyə çalışmışdır. Bunun materialst sonucları nə qədər praqmatik görünsə də, zamanla daha dərin mənəvi boşluqlar yaratdığı da nəzərdən qaçmır. Hər şeyin mərkəzinə insanı çəkdikcə insanın varoluş sualarına cavab da çətinləşir. Mərkəzdə olmaq, ətrafı özü üçün səbəb görməyə bərabərdir. Çevrə sənə görə formalaşır. Sən özün məqsədə çevrildiyin halda necə öz məqsədini görə və buna yönələn suallara cavab verə bilərsənki? Bax bu cür yeni suallar yaranır və əsl sualdan uzaqlaşırıq. Amma etiraf etməliyik ki, hələ də bu çətin yolçuluqda əldə etdiyi uğur və nailiyyətlər dünyaya yeni bir fon qazandırmaqdadır. Bəlkə də zamanla elə dinin özünə rasional şərh verməklə onun əldə etdiyi nəticəni də mənimsəyəcəkdir. Tanrı təsəvvürünü dövrün dilinə, elmin sahəsinə transfer etdikcə, bu təsəvvürün minilliklərlə süzərək əldə etdiyi sonluqları da öz xeyrinə həll edəcəkdir. Suala cavab verməkdənsə, sualın cavabını hazırlamış bir sahəni mənimsəmək daha asan olmazmı? Kvant fizikası kimi böyük nəzəriyyələr mənə bunu pıçıldamaqdadır sanki.

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
0   5  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +15 (from 15 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

HZ. İSA ZÜHUR EDƏCƏKMİ?

isa-kimdir?Quranda, Nisa surəsi 157-158-ci ayələrdə Hz. İsanın insanlar tərəfindən öldürülmədiyi və Allahın Hz. İsanı öz qatına qaldırdığı söylənilir. Burada keçən “ruh” kəliməsini Quranda qalan bütün ruhlar üçün də işlədir və əslində, Allah bütün ruhları öz qatına qaldırır, sadəcə peyğəmbərləri deyil. Məsələ burasındadır ki, heç bir Quran ayəsində “Hz. İsa ölmədi, sağdır” və ya “Hz. İsa ölmədi və yenidən gələcək” anlayışı yoxdur.
Ayrıca, Ənbiya surəsi 34-35-ci ayələrdə də Məhəmməd peyğəmbərə qədər də, sonra da kimsənin ölümsüz olmadığı vurğulanır. Buradan yola çıxaraq Maidə surəsi 117-ci ayədə Hz.İsanın yalnız öz yaşadığı dövrdə şahidlik etdiyi və Allahın onun canını aldıqdan sonra Özü insanlara şahidlik edəcəyini də Hz. İsanın öz dilindən bəyan edir:

“Mən onlara ancaq Sənin mənə əmr etdiyini: “Mənim də Rəbbim, sizin də Rəbbiniz olan Allaha ibadət edin!”– demişəm. Nə qədər ki, onların arasında idim, mən onlara şahid idim. Sən məni (onların arasından) götürdükdən sonra isə onlara nəzarət edən Özün oldun. Sən hər şeyə Şahidsən.”

Bununla bitmir. Saf surəsi 6-cı ayədə Hz. İsanın vəzifəsi haqqında məlumat verilir və tamamlandığı da açıqdır. Nədir bu vəzifə? Budur: Təsdiq və müjdə. Hz. İsa özünə qədərki peyğəmbər və kitabları təsdiqləyərək insanları dəvət etdi və Hz. Muhammədin gələcəyini müjdə verdi. Özünün yenidən Məsih kimi gələcəyi müjdəsi isə heç bir ayədə göstərilməyib.

Bir zaman Məryəm oğlu İsa demiş­­di: “Ey İsrail oğulları! Həqiqətən, mən Allahın sizə göndərdiyi, məndən əvvəl (nazil edilmiş) Tövratı təsdiqləyən və mən­­dən sonra gələcək Əhməd adlı elçisi ilə (sizi) müjdələyən bir elçisiyəm!” (Allahın elçisi) onlara açıq-aydın dəlillər gətirdikdə onlar: “Bu, aşkar bir sehrdir!”– dedilər.

Hz. İsanın yenidən gəlişi haqda hədislərdə isə onun Ağ minarə adlı yerə zühur edəcəyi, Rəsulallahın şəriəti ilə hökm edəcəyi və donuzları öldürərək xaçları qıracağı bildirilir. Gəlin diqqət edək, Məhəmməd peyğəmbərin zamanında məscidlərdə minarələr olmayıb. Rəsulallahın dövründə minarə anlayışı yox idisə, Rəsulallah bu kəlməni necə işlətdi? Rəsulallahın sünnətində donuz öldürmək harda görülüb? Və ya, xaç qırmaq sünnətdirsə, nədən Rəsulallah müsəlmanları Həbəşistan hökmdarı xristian Nəcaşinin yanına yolladı?

Qiyamət əlaməti olaraq göstərilən Hz.İsanın zühuru anlayışı verilən Zuhruf surəsi 61-ci ayədə isə əlamət isə elə Quran özüdür. Naziya surəsi 42-44-cü ayələrdə Son saatın Rəsulallah tərəfindən belə bilinməməsi qətidir və Allah onun vaxtını gizli saxlayır. Araf surəsi 187-188-ci ayələrlə Qiyamətin qəflətən gələcəyini deyir. Qəflətən gələn şeyin konkret nə əlaməti ola bilər axı? Bu, necə hadisə və zamana bağlana bilər? Zuhruf surəsi 61-ci ayədə keçən əlamətə gəldikdə isə, burda konkret hal və hadisə, zaman və yer yox, bilgi mənbəyi göstərilir. O mənbə ki, enəndən bəri Son saatın mövcudluğu, şiddəti və muttəqi qurtuluşun müjdəsini verir. Ayrıca, ayənin sonunda gələn “hidayət rəhbəri odur” (yəni Quran) cümləsinə qarşılıq Bəqərə surəsinin 2-ci ayəsi gəlir. Hz.İsanın zühuru isə buna qarşılıq heç bir ayədə hidayət rəhbəri olaraq verilmir.

özünü dəyiş1Mehdinin zühuru anlayışı isə ümumiyyətlə, Quranda yoxdur. Və ümumiyyətlə, Quran bizə qurtarıcı anlayışını yalnız Quran olaraq verir və bu qiyamətə qədər belə davam edəcək. Bəs Quran bizdən nəyi istəyir sualına cavabı Mövdudi çox açıq və gözəl şəkildəverir: “Quran bizdən mehdiyi-muntazir (gözlənən yol göstəricisi) gözləməyimizi deyil, mehdiyi munzir (yaşayan yol göstəricisi) olmağımızı istəyir…” Hərəmiz öz üzərimizə düşəni edib camaatla birgə cəhd etsək, Quranın rəhbərliyi ilə müttəqilərin aqibətinə nail olarıq. Necə ki, Allah Rəd surəsi 11-ci ayədə buyurur:

Hər hansı bir toplumun fərdi öz tövrünü (nəfsində olanları) dəyişmədikcə (pozmadıqca), Allah da o toplumun tövrünü dəyişməz. (Rəd 13/11).

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
0   4  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +30 (from 42 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus