TANRI VƏ İBLİSLƏRİMİZ

bakis-acisiXırda münaqişələrdən tutumuş müharibələrə, dini və ideoloji savaşlara qədər hər şeyin kökündə bir şey dayanır: Fərqli tanrı təsəvvürləri

İnsanlar müxtəlif olduğu kimi həyatı qavramaları da müxtəlifdir, tam olaraq eyni ola bilməz. Baxın, azacıq eynilik dostuğa, dostluq ailəyə, ailələr icmaya, icmalar cəmiyyətə,cəmiyyətlər isə dövlətə, millətə çevrilir. Bunlar öz içlərində bir uyğunlaşma halındadırlar. Sadalananların hərəsinin öz miqyası olduğu üçün, hərəsinin toqquşması da öz miqyası qədər olur. Tanrı təsəvvürü bütün bunların üzərində olmaqla ən böyük uyğunlaşma və ən böyük mübarizə ilə təzahür edib həmişə. Onun miqyası ən böyük miqyasdır.

Müxtəlif duyğular, qavrayışlar, düşüncələr müxtəlif tanrı təsəvvürləri yaradır. Beləliklə də, müxtəlif tanrılar yaranır. Hər kəsin xasiyyətinə uyğun tanrısı formalaşır. Bax əsl dəhşət də bu müxtəlifliklərin toqaquşması zamanı baş verir. Hər bir tanrı özünə qarşı olana tanrıya iblis deyə bir ad qoyur. Nəticədə isə iblis də bir tanrıdır. Öz tanrısını haqq bilən, o birininkinə iblis deyir, onun iblisə uyduğunu zənn edir. O iblisə uyan isə özününkünü tanrı, digərininkini isə iblis zənn edir. Beləcə tanrıların savaşı baş verir, insanların simasında. Ya da insanlar tanrıların simasında savaşırlar.

Untitled-1İnsan özü ilə də bu cür savaş içindədir. Özündə qəbul etdiyi yönlərinə tanrı təcəllisi, qəbul etmədiyinə isə şeytan vəsvəsəsi deyir. İnsan öz-özündə ikiləşir. O üzdən özünü tanıması da çətinləşir. Bu azmış kimi, cəmiyyətin içində olduqca müxtəlif fərdlərin müxtəlifliyini, ikili yönlərini də görür. Əslində özündə olan tanrı və tanrı olmayandan (iblis deyir buna) başqalarında da olduğunu görür. Uyğun olanla dostlaşır, uyğun olmayanla düşmən olur. Beləcə öz içindəki dost və düşmənçiliyi cəmiyyətə də daşıyır. Bax bu üzdən, xırda münaqişələrdən tutmuş böyük fəlakətlərə qədər, hər şey ilk öncə insan zehniyyətində bir savaşa çevrilir, sonra cəmiyyətə daşınır.

Müəllif: Vüsaləddin Rüstəmov

Beyenmeler
0   4  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +20 (from 22 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus

MÜBAHİSƏ NÖVLƏRİ

mübahisə-polemika1. Polemika (yunanca πολεμικά) hansısa konkret sahədə (siyasətdə, incəsənətdə, dində, fəlsəfədə və s.) aparılan söz və fikir çəkişməsidir. Polemika zamanı çəkişən tərəflər yalnız öz fikirlərini və mövqelərini rəgibə yeritmək, onu məğlub etmək istəyirlər. Hətta bu söz yuyancadan “düşmənçilik” kimi tərcümə olunur. Çəkişmədən fərqli olaraq, polemikada tərəflər arasında ziddiyət təşkil edən tezis irəli sürülür və onun ətrafında mübahisələr aparılır. Bu barədə onlar, bir-birlərini eşidərək, növbə ilə çıxış edib öz mövqelərini sübut, rəqibin dəlillərini isə təkzib etməyə çalışırlar.

mübahisə-diskussiya

salam

2. Diskussiya (latınca discussio – baxılma, araşdırılmadır) hansısa çəkişməyə səbəb olan məsələnin müzakirəsidir. Diskussiya yalnız dəlillərin ortalığa qoyulması ilə aparılır. Mübahisəli problemi müzakirə edərkən çəkişənlər öz mövqelərini təsdiq edən dəlillərlə çıxış edirlər. Mətbuatda, yığıncaqlarda, televiziyada və s. gedən ictimai mübahisələri də diskussiya adlanır. Diskussiyaların özəlliyi ondadır ki, orada hansısa bir konkret tezis irəli sürülmür. Bu özəllik onu polemikadan fərqləndirir. Söhbətlər zamanı hansısa mövzular, aktual problemlər müzakirə olunur. Elmi konfranslarda da tezislər irəli sürülmədən çəkişmələr gedir. Çəkişmələrin çeşidləri vardır:

  • Apodikdik diskussiyada tərəflər həqiqəti araşdırırlar;
  • Dialektik diskussiyada həqiqətə bənzərliyə iddia olunur;
  • Eristik diskussiyada bir tərəf rəqibini öz fikrini qəbul etdirməyə çalışır. Sofistikadan fərqli olaraq burada saxtakarlıqlar olmur;
  • Sofistik diskussiyada isə hansı yolla olursa olsun (hətta hilə və saxtakarlıq işlədərək) diskussiyada qalib gəlmək üçün aparılır.

3. Disput (latınca dispute) elmi mövzular üzrə tamaşaçılar önündə açıq çəkişmələrdir.

mübahisə-debat4. Debatlar (ingiliscə debate) tərəflərin üçüncü tərəfi (hakimləri, tamaşaçıları) inandırmaq üçün apardıqları çəkişmələrdir. Bu diskussiyanın bir çeşididir. Debatlər üçün bəlli qaydalar tərtib olunur. Udan və uduzan tərəf tamaşaçıların səsverməsi, yaxud hakimlərin rəyləri ilə təyin olunur. Debatlar televiziya vasitəsi ilə bir çox qərb ölkələrində seçkilər ərəfəsində iddiaçıların arasında keçirilir. Bir çox hallarda şou xarakteri daşıyır.

Mübahisələrin ayrılmaz hissəsi olan məntiq (yunanca – λογική/logike, doğru ağıl yürütmədir) hələ əski Hindistanda, Yunanıstanda və Romada məhkəmələr prosesləri və natiqlik üçün tətbiq edilirdi. Məntiq insanın dillə gərçəkləşən düçüncə fəaliyyətinin üsul, forma və qanunları haqqında elmdir. Onu düzgün düşünmə haqqında elm kimi də tərif edirlər.

Müəllif: Aydın Əlizadə

Beyenmeler
0   4  
VN:F [1.9.16_1159]
Rating: +10 (from 12 votes)

Vüsaləddin Rüstəmov

Fitret.az idarəçisi. Mühəndis. Fikir və düşüncə yazıçısı.

- Sayt ünvanı

 
TwitterFacebookGoogle Plus